Kooperatiflerin Kuruluş ve Anasözleşme Değişiklik İşlemleri ile Kurucu Ortak Sayıları ve Çalışma Bölgelerinin Belirlenmesi Hakkında Tebliğ

KOOPERATİFLERİN KURULUŞ VE
ANASÖZLEŞME DEĞİŞİKLİK İŞLEMLERİ

İLE KURUCU ORTAK SAYILARI VE
ÇALIŞMA BÖLGELERİNİN

BELİRLENMESİ HAKKINDA TEBLİĞ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; kuruluş,
işleyiş ve denetim hizmetlerine ilişkin düzenlemeleri (Değişik:RG-23/11/2018-30604)
Ticaret Bakanlığınca yürütülen kooperatif ve kooperatif üst
kuruluşları için faaliyet konularına göre çalışma bölgeleri ve asgari
kurucu ortak sayıları ile kuruluş ve anasözleşme değişikliği izin
işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Dayanak

MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, 24/4/1969 tarihli
ve 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 2 nci maddesinin birinci fıkrasına
dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık: (Değişik:RG-23/11/2018-30604)
Ticaret Bakanlığını,

b) Çalışma bölgesi: Kooperatif veya kooperatif
üst kuruluşlarının esas faaliyetini göstermesi ve/veya ortak kaydetmesi
için belirlenen alanı,

c) (Değişik:RG-24/1/2023-32083) Genel Müdürlük: Esnaf, Sanatkârlar ve Kooperatifçilik
Genel Müdürlüğünü,

ç) İl Müdürlüğü: Ticaret İl Müdürlüğünü,

d) Kanun: 24/4/1969 tarihli ve 1163 sayılı
Kooperatifler Kanununu,

e) Kurucu: Kurulacak kooperatif veya kooperatif
üst kuruluşunun anasözleşmesinde belirtilen ortaklık şartlarını taşıyan ve
kuruluş için irade beyanını ortaya koyan gerçek ya da tüzel kişiyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kuruluş ve Anasözleşme Değişiklik
İşlemleri

İzin mercii

MADDE 4 – (1) Kooperatiflerin kuruluş ve
anasözleşme değişikliği izin işlemleri Genel Müdürlük tarafından yürütülür.
Bu yetki Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar dâhilinde İl Müdürlüklerince
de kullanılabilir.

Kuruluş izin işlemleri

MADDE 5 – (1) Kuruluş izin başvuruları
esnasında istenilecek gerekli bilgi, belge ve dilekçe örnekleri Genel
Müdürlük internet sitesinde yayımlanır.

(2) Kooperatif kuruluş izni almak için sırasıyla;

a) Kooperatif anasözleşmesi Merkezi Sicil Kayıt
Sisteminde (MERSİS) düzenlenerek bu sistem üzerinden ticaret sicili
müdürlüğüne gönderilir.

b) Bakanlıkça belirlenen sayıda anasözleşme
ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda kurucu
ortaklarca imzalanır.

c) Kuruluş talebini içeren bir dilekçe ekinde
anasözleşme ve gerekli diğer belgeler ile izin merciine başvurulur.

(3) İzin mercii, gerekli gördüğü hallerde ilgili
kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzel kişilerinden bilgi, belge ve
görüş isteyebilir.

Düzeltme beyanı

MADDE 6 – (1) Anasözleşmenin ticaret
sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalanması ve mühürlenmesinden
sonra anasözleşmede değişiklik yapılmasının istenilmesi halinde,
kurucularca izin merciine anasözleşme nüshası adedince düzeltme beyanı
verilir.

(2) Kuruluşun usulüne uygun olarak tamamlanmasını
teminen izin merciince düzeltme istenilmesi halinde düzeltme beyanı,
anasözleşmenin “ilk yönetim kurulu” başlıklı maddesinde adı geçenlerin
çoğunluğu tarafından ticaret sicili müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel
huzurunda imzalanır.

(3) (Ek:RG-5/4/2024-32511)
Düzeltme beyanı ile kooperatife kurucu ortak eklenmesinin istenilmesi
halinde, eklenen kurucuların tamamının da düzeltme beyanını ticaret sicili
müdürlüğünde yetkilendirilmiş personel huzurunda imzalamaları şarttır.

Anasözleşme değişikliği izin işlemleri

MADDE 7 – (1) Kooperatiflerde anasözleşme
değişiklikleri kuruluştaki usul ve esaslara tabidir.

(2) Anasözleşme değişiklik başvurusunda
istenilecek gerekli bilgi, belge ve dilekçe örnekleri Genel Müdürlük
internet sitesinde yayımlanır.

(3) Anasözleşme değişiklik izni talep edilmesi
halinde sırasıyla;

a) Yönetim kurulunca, anasözleşmenin tamamının
veya bazı maddelerinin değiştirilmesi talebine ilişkin gerekçeli karar
alınır. Bazı maddelerin değiştirilmesinin talep edildiği durumlarda bu
maddelerin numaraları yönetim kurulu kararında açıkça belirtilir.

b) İzin talebini içeren bir dilekçe ekinde
değişiklik kararının sureti ve gerekli diğer belgeler ile izin merciine
başvurulur.

Tescil ve ilan

MADDE 8 – (1) Kuruluş izin işlemi
tamamlandıktan sonra ticaret sicili müdürlüğünde kooperatifin kuruluşu
Kanunun 3 üncü maddesine göre tescil ettirilerek bu maddede belirtilen
hususlar Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan ettirilir.

(2) Anasözleşme değişikliği izin işlemi
tamamlandıktan sonra izin verilen değişiklikler kooperatif genel kurulunda
görüşülür. Genel kurulca kabul edilen değişiklikler ticaret sicili
müdürlüğünde tescil ettirilir.

(3) Anasözleşmenin bazı maddelerinin
değiştirilmesi halinde yapılan değişiklikler arasında Kanunun 3 üncü
maddesinde belirtilen hususlar varsa ilan ettirilir. Anasözleşmenin bütünüyle
değiştirildiği durumlarda ise ilan bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre
yapılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kurucu Ortak Sayıları, Çalışma
Bölgeleri ve Diğer Şartlar

Ortak sayısı ve çalışma bölgesi

MADDE 9 – (1) Bu Tebliğ ile asgari kurucu
ortak sayısı ve çalışma bölgesi belirlenenler dışında kalan kooperatifler
en az 7 ortak tarafından kurulur ve anasözleşmede belirlenebilecek çalışma
bölgesinde faaliyet gösterir.

(2) (Ek:RG-18/4/2025-32874)
Turizm geliştirme kooperatifleri ve gayrimenkul işletme kooperatifleri en
az 50 kurucu ortak tarafından kurulur.

Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet
kooperatifi

MADDE
10 –
(Değişik:RG-18/4/2025-32874)

(1)
Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet
kooperatifi, büyükşehir belediyesi olan illerde en az 3.000, büyükşehir
belediyesi olmayan illerde ise en az 2.000 esnaf veya sanatkâr tarafından
kurulur.

(2) Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifi, anasözleşmede açıkça belirtilmek şartıyla
bulunduğu ilde faaliyet göstermek üzere kurulabilir.

(3) Her il, tüm ilçeleri ile birlikte bir çalışma bölgesidir.

(4) Esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifleri,
merkezinin bulunduğu ilçedeki esnaf ve sanatkâr sayısı 200’ün altına düşmedikçe
kooperatif merkezi değişikliği yapamaz.

Tütün üretim ve pazarlama kooperatifi

MADDE 11 – (1) Tütün üretim ve pazarlama
kooperatifi en az 250 tütün üreticisi gerçek kişi tarafından kurulur.

(2) Tütün üretim ve pazarlama kooperatifi için
her ilçe bir çalışma bölgesidir. Ancak tütün üretim ve pazarlama
kooperatifi bulunmayan ilçede kurulacak kooperatifin çalışma bölgesi,
kooperatif bulunmayan diğer sınır ilçeleri kapsayacak şekilde Bakanlıkça
genişletilebilir.

(3) Her çalışma bölgesinde en fazla bir
kooperatifin kurulması esastır. Ancak gerekçeli olarak talep edilmesi
halinde; Bakanlıkça, üretim kapasitesi, ekonomik ve sosyal şartlar göz
önünde bulundurarak aynı çalışma bölgesinde birden fazla tütün üretim ve
pazarlama kooperatifinin kuruluşuna izin verilebilir.

Yenilenebilir enerji üretim kooperatifi

MADDE 12 – (1) Yenilenebilir enerji üretim
kooperatifleri, aynı dağıtım bölgesi ve aynı tarife grubunda yer alan
elektrik tüketim aboneleri tarafından kurulur.

(2) Sanayi ve ticarethane tarife gruplarında yer
alan abonelerin kuracağı yenilenebilir enerji üretim kooperatiflerinde, en
yüksek sözleşme gücüne sahip ortağın sözleşme gücü en düşük sözleşme gücüne
sahip ortağın sözleşme gücünün her durumda en çok 20 katına eşit olabilir.

(3) Bakanlıkça uygun görülmesi halinde, ilgili
mevzuat uyarınca tüketim birleştirmesini yaparak gerekli altyapıyı
oluşturup enerji üretmeye başlayan yenilenebilir enerji üretim
kooperatifleri için, bu maddenin ikinci fıkrasında belirlenen oran
arttırılabilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Kooperatif Üst Kuruluşları

Kooperatif birlikleri ve kooperatifler merkez
birlikleri

MADDE 13 – (1) Faaliyet konuları aynı veya
birbiriyle ilgili nitelikte olan en az 7 kurucunun bir araya gelmesi
şartıyla, kooperatifler tarafından kooperatif birliği, kooperatif
birlikleri tarafından ise kooperatifler merkez birliği kurulabilir.

(2) Bakanlık tarafından bölgeler belirlendiği
takdirde, bir bölgede aynı çalışma konularına sahip birden fazla kooperatif
birliği kurulamaz. Belirlenen bölgeler Genel Müdürlük internet sitesinde
yayınlanır.

(3) Aynı çalışma konularına sahip kooperatif
birlikleri birden fazla kooperatif merkez birliği kuramazlar.

(4) Kooperatif birlikleri ve kooperatif merkez
birliklerinin kuruluş ve anasözleşme değişikliği izin işlemleri bu Tebliğin
İkinci Bölümünde belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür.

Türkiye Milli Kooperatifler Birliği

MADDE 14 – (1) 7/1/1992 tarihli ve 2939
sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde kuruluşu ilan olunan Türkiye
Milli Kooperatifler Birliğinin anasözleşme değişikliği izin işlemleri bu
Tebliğin İkinci Bölümünde belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Tarım satış kooperatif ve birliklerine
uygulanacak hükümler

MADDE 15- (1) Tarım satış kooperatifleri
ve birliklerine bu Tebliğin, 1/6/2000 tarihli ve 4572 sayılı Tarım Satış
Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanun ve bu Kanun uyarınca yayımlanan
örnek anasözleşmelere aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

Mevcut başvurular

GEÇİCİ MADDE 1- (Ek:RG-24/1/2023-32083)

(1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce Bakanlığa yapılmış olan
esnaf ve sanatkârlar kredi ve kefalet kooperatifi kuruluş başvuruları,
başvuru tarihinde yürürlükte olan Tebliğ hükümlerine göre sonuçlandırılır.

Yürürlük

MADDE 16 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 17 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini (Değişik:RG-23/11/2018-30604)
Ticaret Bakanı yürütür.





 



Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin






Tarihi



Sayısı






2/7/2018



30466






Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin






Tarihi



Sayısı






1.



23/11/2018



30604






2.



24/1/2023



32083






3.



5/4/2024



32511






4.



18/4/2025



32874







 

 

Eki için tıklayınız.