Kıymetli Maden ve Kıymetli Taş Analizinde Yetki Verilecek Ayar Evlerinin Standartları, Seçimi ve Denetim Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Tebliğ

KIYMETLİ MADEN VE KIYMETLİ
TAŞ ANALİZİNDE YETKİ VERİLECEK

AYAR EVLERİNİN
STANDARTLARI, SEÇİMİ VE DENETİM

ESASLARININ BELİRLENMESİNE
İLİŞKİN TEBLİĞ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1)
Bu Tebliğin amacı, kıymetli maden ve kıymetli taş analizinde yetki
verilecek özel ayar evlerine ilişkin standartları ve denetim esaslarını
belirlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1)
Bu Tebliğ; kıymetli maden ve kıymetli taşlara ayar raporu düzenleyecek özel
ayar evlerinin yetkilendirilmesi, kuruluş, şube açma, faaliyet, yükümlülük
ve yapacakları işlemlere dair usul ve esasları kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1)
Bu Tebliğ; 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve
Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 112 nci maddesi ile 7/8/1989 tarihli ve
89/14391 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türk Parası
Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar hükümlerine dayanır.

Tanımlar

MADDE 4- (1)
Bu Tebliğin uygulanmasında;

a) Ayar evi:
Genel Müdürlük tarafından, kıymetli maden ve/veya kıymetli taşları analiz
etmeye, nitelikleri ile ayarını belirlemeye ve ayar raporu düzenlemeye
yetkilendirilmiş gerçek ya da tüzel kişiyi,

b) Ayar evi yetki
belgesi: Bu Tebliğde tanımlanan işlemlerin yapılabilmesi için Genel
Müdürlükçe verilen yetkiyi gösteren belgeyi,

c) Ayar raporu:
Yetki verilmiş ayar evleri tarafından kıymetli maden ve kıymetli taşlara
içeriği ve şartları Genel Müdürlük tarafından belirlenmiş analiz sonucuna
göre düzenlenen ve kıymetli maden ya da taşın ayarını gösteren raporu,

ç) Bedel: İşlem
ve Hizmet Bedelleri Listesinde yer alan işlem ve hizmetlerin parasal
karşılığını,

d) Genel
Müdürlük: Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğünü,

e) Heyet: Genel
Müdürlük tarafından ayar evlerinin incelenmesi için görevlendirilecek
heyeti,

f) İdari
personel: Müşteri ilişkilerini yürüten en az lise mezunu kişiyi,

g) İşlem ve
Hizmet Bedelleri Listesi: Genel Müdürlük işlem ve hizmetleri ile bunların
parasal karşılığının belirlendiği ve Genel Müdürlüğün resmî internet
sayfasında yayımlanan listeyi,

ğ) Kıymetli maden:
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda tanımlanan her tür
ve şekilde altın, gümüş, platin ve paladyumu,

h) Kıymetli
taşlar: Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Kararda tanımlanan
kıymetli taşları (elmas, pırlanta, yakut, zümrüt, topaz, safir, zebercet ve
inci),

ı) Kıymetli taş
eksperi: Üniversitelerin gemoloji lisans veya yüksek lisans bölümlerinden,
maden mühendisliği bölümünden, jeoloji mühendisliği bölümünden mezun ve
Uluslararası Elmas Konseyi (IDC) standartlarında kıymetli taş uzmanlık
eğitimi almış kişiyi,

i) Laborant:
Kimya eğitimi veren meslek liseleri veya meslek yüksek okullarından mezun
kişiyi,

j) Teknik
personel: Kıymetli maden ayar evlerinde laborantı, kıymetli taş ayar
evlerinde taş eksperini,

k) Teknik
sorumlu: Malzeme mühendisi, metalürji mühendisi, kimya mühendisi,
mücevherat mühendisi, kimyager veya kıymetli taş eksperi unvanına sahip
kişiyi,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Faaliyet Konusu

Faaliyet
konusu

MADDE 5- (1)
Genel Müdürlük tarafından yetkilendirilmiş özel ayar evlerinin faaliyet
konusu, 20/2/1930 tarihli ve 1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma
Hakkında Kanun ve ilgili diğer mevzuat hükümleri çerçevesinde, kıymetli
madenler ve kıymetli taşlar ile bunlardan mamul eşyaların içerdiği kıymetli
maden ve taşların analizini yaparak ayarını belirlemek ve yapılan analiz
sonuçlarını içeren ayar raporunu düzenlemektir.

Ayar evi yetki
belgesi

MADDE 6- (1)
Ayar evi faaliyetinde bulunulabilmesi için Genel Müdürlükten ayar evi yetki
belgesi alınması şarttır.

(2) Ayar evi
yetki belgesi başvurusu, talep yazısı ile birlikte ilgili ticaret sicili
müdürlüğü tarafından düzenlenen ticaret sicili tasdiknamesi, vergi kaydı,
onaylı yerleşim planı, teknik personele ait SGK kaydı ve mezuniyet
bilgileri ile temsil ve ilzama yetkili kişi ya da kişilerin adli sicil
kaydına ilişkin yazılı beyanların ve Genel Müdürlükçe belirlenen işlem ve
hizmet bedeli ücretinin yatırıldığına dair yazılı belgenin sunulması
suretiyle Genel Müdürlüğe yapılır.

(3) Başvuru
belgeleri üzerinden ön inceleme yapılır. Ayar evinin yeterlik kriterlerini
taşıyıp taşımadığı hususları görevlendirilen heyet tarafından yerinde
incelenir. Kıymetli maden analizi gerçekleştirmek üzere ayar evi yetki
belgesi alma talebinde bulunan ayar evlerinin Genel Müdürlük tarafından ayarı
önceden bilinen kıymetli maden numuneleri kullandırılarak yaptırılan
analizde başarılı olup olmadığı değerlendirilir.

(4) Heyet,
değerlendirmesini tamamladıktan sonra raporunu Genel Müdürlük Makamına
sunar. Genel Müdürlük Makamının onayını takiben ayar evi yetki belgesi
düzenlenir.

(5) Yapılan
incelemede yeterlik kıstaslarını karşılayamayan veya yaptığı örnek analizde
ayar sonuçlarının tolerans sınırları içerisinde olmayan ayar evlerinin
talepleri reddedilir. Ayar evi yetki belgesi talebi ret edilenler 3 ay
geçmedikçe yeniden müracaatta bulunamazlar.

(6) Ayar evleri;
altın, gümüş, platin-paladyum ve kıymetli taşlar için birlikte ya da ayrı
ayrı yetkilendirilebilir.

(7) Yetki verilen
ayar evi Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğüne bildirilir. Ayrıca,
Genel Müdürlüğün internet sitesinde; yetki verilen ayar evi listesi, yetki
durumuna göre yayımlanır.

Ayar evi yetki
belgesinin geçerlilik süresi ve vize işlemleri

MADDE 7-
(1) Genel Müdürlük tarafından verilen ayar evi yetki belgesi iki yıl süre
ile geçerlidir. Bu süre sonunda talep edilmesi ve yeterlik kıstaslarını
taşıdığı tespit edilmesi kaydıyla ayar evi yetki belgesi 2 yıl süre ile
vize edilir.

(2) Ayar evi
yetki belgesi bulunmayanlar, vize edilmeyen veya iptal edilenler ayar evi
faaliyetinde bulunamazlar.

(3) Şube açma,
ayar evi devri ve unvan değişikliği talepleri izne tabidir. Şube açma, ayar
evi devri ve unvan değişikliğine ilişkin talepler, ayar evi yetki belgesi
başvurusu gibi değerlendirilerek Genel Müdürlük tarafından sonuçlandırılır.

(4) Ayar evindeki
teknik personel ya da tesis yeri değişikliği ile Genel Müdürlükçe gerekli
görülecek diğer hususlar 15 iş günü içerisinde Genel Müdürlüğe bildirilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Ayar Evi Yeterlik
Kıstasları

Ayar evi
yeterlik kıstasları

MADDE 8- (1)
Genel Müdürlükçe yetki verilecek ayar evleri; tesis yeri ve alanı, tesis
bölümleri, laboratuvar ve teknik personel ile güvenlik gibi fiziki ve
teknik yeterlik kıstaslarını sağlar.

Fiziki
yeterlik

MADDE 9- (1)
Tesis yeri ve alanı, aynı zemin üzerinde bölümlendirilebilecek en az 50 m2 büyüklükte kapalı alana sahip
olmalıdır.

(2) Tesis
bölümleri, bu maddede belirtilen asgari donanımı barındıracak yeterli alana
sahip bir laboratuvar, analiz bölümünden bağımsız tartım odası, müşteri
ilişkilerinin yürütüleceği, telefon, faks ve bilgisayar gibi iletişim
araçlarının yer aldığı, mal giriş ve çıkışının bilgisayar ortamında
yapıldığı ve izlendiği irtibat ofisi ile kıymetli maden ve taşların
muhafaza edildiği, yanmaz kasanın bulunduğu bölümden oluşur.

(3) Ayar evi;
gerekli her türlü fiziki ve kaydi güvenlik önlemlerini alır. Bu güvenlik
önlemleri; personel, kamera kayıt sistemi, müşterek muhafaza gibi zorunlu
güvenlik unsurları ile desteklenmelidir.

(4) Yetki
verilmiş özel ayar evleri, TSE standartlarında yer alan cihazları yılda en
az bir kez, hassas terazileri ise yılda en az 2 kez TÜRKAK tarafından
akredite kuruluşa kalibrasyon yaptırarak sertifikalandırmalıdır.

Teknik
yeterlik

MADDE 10- (1)
Kıymetli maden ayar evi laboratuvarı; altın için TS EN ISO 11426, gümüş
için TS ISO 13756, platin için TS EN ISO 11210 ve paladyum için TS EN ISO
11490 standartlarında belirtilen donanımları (makine, teçhizat) ve aşağıda
belirtilen donanımları sağlamalıdır:

a) Çeker ocak.

b) Mücevheratçı
haddesi.

c) Hassas terazi
(minimum 5 haneli 1/100.000).

ç) Sabit sütunlu
matkap.

d) Bomometre
(Asit yoğunluk ölçer).

e) Kuyumcu
avadanlığı (çekiç, örs, maşa, temizleme fırçası ve benzeri).

(2) Kıymetli taş
ayar evi laboratuvarı aşağıda belirtilen asgari donanımı sağlamalıdır:

a) Gemoloji
mikroskopu.

b) Masa
aydınlatması (6500 oK gün
ışığı).

c) Hassas terazi
(minimum 3 haneli 1/1000).

ç) Optik
kusurları düzeltilmiş triplet mercekli lup.

d) Hassas kumpas.

e) FT-IR
spektrometri (drift ve yüzey yansıtmalı).

f) Kesim tespit
cihazı.

g) Renk,
floresan, berraklık taş referans serileri.

ğ) Refraktometre.

h) Yoğunluk ölçme
sistemi.

ı) Dikroskop.

i) Poloriskop.

j) Isıl
elektronik test cihazı.

k) Taş referans
serileri.

(3) Ayar evleri
bir teknik sorumlu ve yeteri sayıda teknik personel bulundurmak zorundadır.
Kıymetli maden ayar evi laboratuvarı, bir teknik sorumlu ile laboranttan
oluşur. Kıymetli taş laboratuvarında taş analizinin yapılabilmesi için en
az iki eksperin bulunması zorunludur. Ayrıca her ayar evinde en az lise
mezunu bir idari personel bulunur.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Uygulama Yöntemi ve Ayar
Standardı

Uygulama
yöntemi

MADDE 11- (1)
Altın ayar tespitinde TS EN ISO 11426 standardına göre kupelasyon yöntemi,
gümüş ayar tespitinde TS ISO 13756 standardına göre volumetrik, titrasyon
yöntemi, platin ayar tespitinde TS EN ISO 11210 standardına göre çöktürme
(gravimetrik) yöntemi ve paladyum ayar tespitinde TS EN ISO 11490
standardına göre çöktürme (gravimetrik) yöntemi kullanılır. BS EN ISO
3497:2001 standardına göre X-Ray spektrometrik metot yöntemi sadece sınırlı
sayıda ya da özel olarak üretilen kıymetli madenden mamul ziynet
eşyalarının analizinde kullanılabilir.

(2) Alınan
numuneler bu Tebliğde belirtilen yöntemlerle analiz edilir.

(3) Kıymetli
maden ve kıymetli taşların analizi sonucu ayar raporu düzenlenir.

(4) Ayar
raporunda kıymetli madenin cinsi ve ayarı, kıymetli taşlar için ise taşın
türü, boy ve elek aralığı (karat veya ağırlık, yaklaşık adet, berraklık,
renk ve/veya renk doygunluğu, kesim niteliği), doğal/sentetik ve
iyileştirme işlemi olup olmadığı, varsa notlar/yorumlar bulunur.

(5) Ayar evleri
tarafından alınan numunelerin yapılan analizleri neticesinde, numunelerin
ayarlarına ilişkin rapora itiraz edilmesi halinde, söz konusu numuneler bir
başka ayar evinde analize tabi tutulur. Burada yapılan analiz sonucunda da
numunenin ayarına ilişkin itiraz veya ihtilaf olması halinde ise nihai
analiz ve ayar belirleme işlemi Darphanede yaptırılır. Genel Müdürlükçe
tespit edilen ayar nihai olup bu rapora itiraz edilemez.

(6) Numune
alındıktan sonra ilgilisine teslim edilmemiş, muhafaza altına alınmış
kıymetli maden ya da taş ile bunlardan mamul eşya, ayar raporu, varsa korne
talep sahibine verilir.

(7) Kıymetli
maden, kıymetli taş veya bunlardan mamul eşyaların ayar evine gelişi,
numune alınması, ilgilisine geri verilmesi süreçlerinin tamamının; müşterek
muhafaza ile gerçekleştirilmesi ve söz konusu eşyaların sigorta ettirilmesi
esastır. Aksi durumda doğacak sorumluluk ilgili ayar evine aittir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Kıymetli Maden ve Taş Ayar
Raporu İzleme Sistemi

Sistemin
kurulması

MADDE 12- (1)
İlgili birimler ve özel ayar evleri arasında bilgi girişini ve takibini
sağlayacak şekilde Genel Müdürlük tarafından Kıymetli Maden ve Kıymetli Taş
Ayar Raporu İzleme Sistemi kurulur.

(2)  Genel
Müdürlük, özel ayar evlerine yeterli miktarda kullanıcı için sisteme erişim
yetkisi verir.

(3) Sistemin
kullanımı ve işletimine ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe
belirlenir.

Kod numarası
verilmesi

MADDE 13- (1)
Özel ayar evlerine; düzenleyecekleri ayar raporlarında kullanmak üzere, her
özel ayar evi için farklı olmak kaydıyla bir kod numarası ile sisteme
girebilmeleri için kullanıcı adı ve şifresi verilir.

(2) Özel ayar
evleri düzenlenen her bir ayar raporunu sisteme kaydeder.

(3) Sisteme
kaydedilen ayar raporlarından özel ayar evleri sorumludur.

Ayar raporunun
sistem üzerinden doğrulanması

MADDE 14- (1)
İlgili birimler, özel ayar evleri tarafından düzenlenen ayar raporlarını
raporda belirtilen ayar evi kodu ve ayar raporu numarasını kullanarak
sistem üzerinden kontrol edebilir.

ALTINCI BÖLÜM

Ayar Evlerinin Denetimi ve
Yaptırım Usulleri

Denetim

MADDE 15- (1)
Ayar evlerinin yeterlik kıstaslarını taşımaya devam edip etmediği hususu,
Genel Müdürlükçe her zaman denetlenebilir. Bu denetimlerde Darphane
laboratuvarında analiz edilen ve raporlanan en az bir örnek, test
ettirilerek karşılaştırılır. Denetimlerde Darphane laboratuvarı ölçüleri ve
standartları esas alınır. Denetimlerde götürülen numunelerin analiz sonuçlarının
değerlendirilmesinde uygulanacak tolerans aralığı milyem cinsinden altın
numuneleri için binde ±1, paladyum numuneleri için binde ±1, platin
numuneleri için binde ±1, gümüş numuneleri için binde ±2 olacaktır. Ayar
evine götürülen numunelerin tümü için analiz sonuçlarının tolerans
sınırları içinde olması gerekmektedir.

(2) Ayar
evlerinin yeterlik kıstaslarına ilişkin bu denetimler her takvim yılında en
az bir kez planlı ve en az bir kez plansız yapılır.

(3) Denetim
sonuçları bir denetim raporunda belirtilir.

(4) Ayar
evlerinin çalışmaları ve ayar raporları, talep edilmesi veya ihtiyaç
duyulması halinde Genel Müdürlük tarafından denetlenir.

Yetki
belgesinin iptal edilmesi

MADDE 16- (1)
Bu Tebliğde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmediği tespit edilen ayar
evi uyarılır ve söz konusu eksikliği gidermesi için ayar evine 30 iş günü
süre tanınır. Bu süre içerisinde yükümlülüğünü yerine getirmeyen ya da aynı
vize dönemi içerisinde birbirinden farklı dört kez bu Tebliğde belirtilen
yükümlülüklere uymadığı saptanan ayar evlerinin faaliyet izni başka bir
uyarıya gerek olmaksızın iptal edilir.

(2) Gerçeğe
aykırı rapor düzenlediği tespit edilen ayar evlerinin yetki belgesi iptal
edilir ve ilgililer hakkında yasal işlem başlatılır.

(3) Ayar evi
yetki belgesi iptal edilen ayar evleri Genel Müdürlük internet sitesinde
yayımlanır ve ilgili birimlere bildirilir.

(4) Ayar evi
yetki belgesi iptal edilenler 3 ay geçmedikçe tekrar başvuruda
bulunamazlar.

Bilgi ve belge
isteme

MADDE 17- (1)
Genel Müdürlük; bu Tebliğde öngörülen haller dışında kalan özel durumları
inceleyip sonuçlandırmaya ve ayar evlerinden gerekli gördüğü her türlü
bilgi ve belgeyi istemeye ve örneğini almaya yetkilidir.

YEDİNCİ BÖLÜM

İşlem ve Hizmet
Bedellerine İlişkin Hususlar

İşlem ve
hizmetler

MADDE 18- (1)
Genel Müdürlüğün işlem ve hizmetleri aşağıdaki ana başlıkları içerir:

a) Özel Ayar Evi
Yetki Belgesi Başvurusu.

b) Özel Ayar Evi
Yetki Belgesi Düzenleme.

(2) Birinci
fıkrada belirlenen ana başlıklara ilişkin alt başlıklar İşlem ve Hizmet
Bedelleri Listesinde belirlenir.

Bedel tespiti

MADDE 19- (1)
Genel Müdürlüğün işlem ve hizmet bedelleri yıllık olarak aşağıdaki usulle
tespit edilir:

a) Genel Müdürlük
Uygulama Dairesi Başkanlığı tarafından her yıl, bir sonraki yılda
uygulanacak bedellerin tespit edilebilmesi amacıyla Kurumun ilgili hizmet
birimleri ile koordineli olarak işlem ve hizmetin maliyet unsurlarının
niteliğine göre; 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunundaki
hususlar dikkate alınarak bir sonraki yılın İşlem ve Hizmet Bedelleri
Listesi taslağı hazırlanır.

b) Hazırlanan
İşlem ve Hizmet Bedelleri Listesi taslağı en geç cari yılın Kasım ayı
sonuna kadar Genel Müdürlük onayına sunulur.

c) Genel Müdürlük
tarafından onaylanan İşlem ve Hizmet Bedelleri Listesi, en geç Aralık
ayının son iş günü Kurumun resmî internet sayfasında yayımlanır.

Yıl
içerisindeki değişiklikler

MADDE 20- (1)
İşlem ve Hizmet Bedelleri Listesinde yıl içerisinde ihtiyaç duyulan
değişiklikler, Genel Müdürlük onayı ile uygulamaya konulur. Yapılan
değişiklikler Kurumun resmî internet sayfasında yayımlanır.

İşlem ve
hizmet bedellerinin ödenmesi

MADDE 21- (1)
Özel Ayar Evi Yetki Belgesi Başvurusu ve Özel Ayar Evi Yetki Belgesi
Düzenleme ücretinin ödenmesi, hizmet gerçekleşmeden önce Genel Müdürlük
döner sermaye hesabına yürürlükte bulunan İşlem ve Hizmet Bedelleri
Listesine göre yapılır.

Bedel iadesi

MADDE 22- (1)
Özel Ayar Evi Yetki Belgesi Başvurusuna ilişkin başvuruların başvuru
sahibinden kaynaklanan bir nedenle olumlu sonuçlanmaması veya başvuru
sonucunun olumlu sonuçlanmaması halinde tahsil edilmiş işlem ve hizmet
bedeli iade edilmez. Başvuruların yenilenmesi halinde ücret tekrar alınır.

(2) Özel Ayar Evi
Denetimi raporunun olumlu veya olumsuz olmasına bakılmaksızın tahsil
edilmiş olan işlem ve hizmet bedeli iade edilmez.

(3) Kurumun işlem
ve hizmetlerine ilişkin başvuruda bulunan gerçek veya tüzel kişiler
tarafından fazla veya yanlış ödenen bedel, başvuru sahibinin yazılı talebi
üzerine iade edilir.

(4) Kurum tarafından
işlem veya hizmetin kısmen veya tamamen sunulamadığı durumlarda başvuruda
alınan bedel, başvuru sahibinin yazılı talebi üzerine kısmen veya tamamen
iade edilebilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten
kaldırılan tebliğ

MADDE 23- (1)
18/4/2018 tarihli ve 30395 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kıymetli Maden
ve Taş Analizinde Yetki Verilecek Ayar Evlerinin Standartları, Seçimi ve
Denetim Esaslarının Belirlenmesine İlişkin Tebliğ yürürlükten
kaldırılmıştır.

Standartlara
uygunluk

GEÇİCİ MADDE
1- (1) Bu Tebliğin yürürlüğe girmesini müteakip en geç altı ay içinde
daha önce yetki belgesi verilmiş bulunan ayar evleri, yeni standartlara
kendilerini uyumlu hale getirmekle yükümlüdür. Bu süre içinde gerekli
düzenlemeleri tamamlayan ayar evleri Kuruma bildirim yapar. Bildirim
yapmayan ayar evlerinin yetki belgeleri süre sonunda geçersiz hale gelir.

Bedel ödemesi

GEÇİCİ MADDE
2- (1) Bu Tebliğin yayımı tarihinden itibaren en geç 3 ay içerisinde,
ilk İşlem ve Hizmet Bedelleri Listesi yayımlanır. Bu İşlem ve Hizmet
Bedelleri Listesi yayımlandıktan sonra daha önce yetki belgesi verilmiş
bulunan ayar evleri Kuruma yapacakları bildirim ile birlikte Özel Ayar Evi
Yetki Belgesi Yenileme ücretinin yatırıldığına dair yazılı belgeyi
göndermek zorundadırlar.

Yürürlük

MADDE 24- (1)
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 25- (1)
Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.