Kimya Endüstrisinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliği

KİMYA ENDÜSTRİSİNDE MEVCUT EN İYİ TEKNİKLER TEBLİĞİ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1)
Bu Tebliğin amacı; çevrenin ve insan sağlığının bütüncül olarak korunması
için sıfır kirlilik hedefleri doğrultusunda entegre
kirlilik önleme ve kontrol yaklaşımıyla hava, su, toprak, gürültü ve koku
kirliliğine neden olan kimya endüstrisi kaynaklı sanayi emisyonlarını ve
atık oluşumunu kaynağında önlemek ve azaltmak ile kaynakları verimli
kullanmak için sanayide yeşil dönüşüme, döngüsel ekonomiye ve
karbonsuzlaşmaya yönelik işletmelerin Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD)
belgelendirme sürecine esas Mevcut En İyi Teknikler (MET) ile Mevcut En İyi
Teknikler ile İlişkili Emisyon Seviyelerini (MET-İES) düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1)
Bu Tebliğ, 14/1/2025 tarihli ve 32782 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliğinin
EK-1’inin 4.1 inci, 4.2 nci, 4.3 üncü, 4.4 üncü, 4.5 inci ve 4.6 ncı
maddelerinde belirtilen madde veya madde grupları ile ilgili olarak
kimyasal veya biyolojik tepkimeyle endüstriyel ölçekte üretim yapan
işletmelerin faaliyetlerini kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1)
Bu Tebliğ, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre
Kanununun 3 üncü, 8 inci ve 11 inci maddeleri, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 103 üncü ve 104 üncü
maddeleri ile 14/1/2025 tarihli ve 32782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1)
Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık:
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığını,

b) Emisyon:
Maddelerin, titreşimin, ısı veya gürültünün işletme veya tesiste yer alan
bir veya birden fazla kaynaktan havaya, suya ya da toprağa doğrudan veya
dolaylı biçimde bırakılmasını,

c) Emisyon Sınır
Değeri (ESD): Bir emisyonun belirli parametrelerle
ifade edilen kütlesinin, belirli zaman dilimi içinde aşılmaması gereken
konsantrasyonu ve/veya seviyesini,

ç) Mevcut En İyi
Teknikler (MET): Çevrenin bir bütün olarak en yüksek düzeyde korunmasında
teknolojik ve ekonomik sürdürülebilirliği uluslararası kabul görmüş olan ve
SYD belgesinin gerekliliklerine temel oluşturan, en etkin, ileri,
uygulanabilir, temiz üretim tekniklerini,

d) MET ile
İlişkili Çevresel Performans Seviyesi (MET-İÇPS): Emisyon seviyelerini, tüketim
seviyelerini ve diğer seviyeleri (örneğin azaltma verimliliği) içerebilen
mevcut en iyi tekniklerle ilişkili çevresel performans seviyesini,

e) MET ile
İlişkili Emisyon Seviyesi (MET-İES): Sektörel MET dokümanlarında, belli bir
zaman dilimi içerisinde, belirli referans koşulları altında ortalama bir
değer olarak ifade edilen, MET veya MET kombinasyonu uygulanarak elde
edilen, normal işletme koşullarında erişilen emisyon
seviyesi aralığını,

f) Mevcut tesis:
Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan veya çevresel etki
değerlendirmesi mevzuatına göre başvurusu bulunan tesisi,

g) Mevcut ünite:
Bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan veya çevresel etki
değerlendirmesi mevzuatına göre başvurusu bulunan tesise ait faal üniteyi,

ğ) Yeni tesis:
Mevcut tesis tanımı dışında kalan tesisi,

h) Yeni ünite:
Mevcut ünite tanımı dışında kalan üniteyi,

ı) Yönetmelik: 14/1/2025 tarihli ve 32782 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliğini,

ifade eder.

(2) Bu Tebliğdeki
diğer teknik terimlerin tanımları eklerde yer alır.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Genel MET,
sektörel MET ve MET-İES

MADDE 5- (1)
EK-1, EK-2, EK-3, EK-4, EK-5, EK-6 ve EK-7’de yer alan genel MET ve
sektörel MET birlikte uygulanır.

(2) Gerekli durumlarda
EK-8 ile 30/11/2025 tarihli ve 33093 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Diğer Üretim Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler
Tebliğinde yer alan kimya endüstrisinde atık su/atık gaz arıtma/yönetim
sistemleri için MET birlikte uygulanır.

MET uyum durumu
puanlaması ve çevresel performans skoru

MADDE 6- (1)
Tesislerin MET’e uyum durumu Bakanlığın resmî internet sitesinde yayımlanan
puanlama tablosu ile hesaplanarak SYD belge kategorisi belirlenir.

(2) Tesislerin
çapraz medya etkisi gözetilerek, çevresel performans skorlarının
algoritması (toksisite, küresel ısınma, asidifikasyon, ötrofikasyon, ozon
tabakasının inceltilmesi, fotokimyasal ozon oluşturma potansiyeli, karbon
ayakizi, enerji verimliliği, su verimliliği ve benzeri) Bakanlığın resmî
internet sitesinde yayımlanır.

Büyük hacimli
organik kimyasallar için genel MET

MADDE 7- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a) Hava emisyonlarının izlenmesi.

b) Hava emisyonları.

c) Suya emisyonlar.

ç) Kaynak
verimliliği.

d) Kalıntılar.

e) Normalden
farklı çalışma koşulları.

Büyük hacimli
organik kimyasallar için sektörel MET

MADDE 8- (1)
Büyük hacimli organik kimyasallar için emisyonların
azaltılması, kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri
çerçevesinde atıkların azaltılması için EK-1’deki MET asgari olarak
aşağıdaki hususları içerir:

a) Düşük
olefinlerin üretimine ilişkin MET.

b) Aromatiklerin
üretimine ilişkin MET.

c) Etilenbenzen
ve stiren monomer üretimine ilişkin MET.

ç) Formaldehit
üretimine ilişkin MET.

d) Etilen oksit
ve etilen glikoller üretimine ilişkin MET.

e) Fenol
üretimine ilişkin MET.

f) Etanolomin
üretimine ilişkin MET.

g) Toluen
diizosiyanat (TDI) ve metilen difenil diizosiyanat (MDI) üretimine ilişkin
MET.

ğ) Etilen
diklorür ve vinil klorür monomer üretimine ilişkin MET.

h) Hidrojen
perokist üretimine ilişkin MET.

Büyük hacimli
organik kimyasallar ile ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar

MADDE 9- (1)
EK-1 kapsamına giren tesislerin, sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme
sürecinde;

a) Diğer Üretim
Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya
endüstrisinde atık su/atık gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,

b) EK-8,

hükümlerini de sağlaması esastır.

(2) EK-1
kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde
ilave değerlendirme gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da
yararlanılabilir:

a) Ekonomi ve
ortamlar arası etkiler.

b) Depolamadan
kaynaklanan emisyonlar.

c) Enerji
verimliliği.

ç) Endüstriyel
soğutma sistemleri.

d) Büyük yakma
tesisleri.

e) Madeni yağ ve
gazın rafinasyonu.

f) EED
tesislerinin hava ve su emisyonlarının izlenmesi.

g) Atık yakma.

ğ) Atık işleme.

h) Diğer organik
temel kimyasal maddelerin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

ı) Sabun ve
deterjan ile temizlik ve parlatıcı maddeler imalatı su verimliliği rehber
dokümanı.

Polimerlerin
üretimi için genel MET

MADDE 10- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a) Çevre yönetim
sistemleri.

b) Hava emisyonları.

c) Suya
deşarjlar.

ç) Kaynak
verimliliği.

d) Atık
kullanımı/yeniden kullanım.

e) Atıksu
arıtımı.

f) Normalden
farklı çalışma koşulları ve acil durum yönetimi.

Polimer
üretimi için sektörel MET

MADDE 11- (1)
Polimer üretimi için emisyonların azaltılması,
kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde
atıkların azaltılması için EK-2’deki MET asgari olarak aşağıdaki hususları
içerir:

a)
Poliolefinlerin üretimi için MET.

b) Polistiren
üretimi için MET.

c) Polivinil
klorür (PVC) üretimi için MET.

ç) Doymamış
poliesterlerin üretimi için MET.

d) ESBR üretimi
için MET.

e) Bütadien içeren
çözeltiye polimerize edilmiş kauçuklar için MET.

f) Poliamid
üretimi için MET.

g) Polietilen
tereftalat (PET) liflerinin üretimi için MET.

ğ) Viskon lif
üretimi için MET.

Polimerlerin
üretimi ile ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar

MADDE 12- (1)
EK-2 kapsamına giren tesislerin, sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme
sürecinde;

a) Diğer Üretim
Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya
endüstrisinde atık su/atık gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,

b) EK-8,

hükümlerini de sağlaması esastır.

(2) EK-2
kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde
ilave değerlendirme gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da
yararlanılabilir:

a) Ekonomi ve
ortamlar arası etkiler.

b) Depolamadan
kaynaklanan emisyonlar.

c) Enerji
verimliliği.

ç) Endüstriyel
soğutma sistemleri.

d) EED
tesislerinin hava ve su emisyonlarının izlenmesi.

e) İç ve dış
lastik imalatı, lastiğe sırt geçirilmesi ve yeniden işlenmesi su
verimliliği rehber dokümanı.

f) Diğer kauçuk
ürünleri imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

g) Plastik
tabaka, levha, tüp ve profil imalatı su
verimliliği rehber dokümanı.

ğ) Plastik torba,
çanta, poşet, çuval, kutu, damacana, şişe, makara ve benzeri paketleme
malzemelerinin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

h) Plastik inşaat
malzemesi imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

ı) Diğer plastik
ürünlerin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

Özel organik
kimyasallar için genel MET

MADDE 13- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a) Çevresel etkinin
önlenmesi.

b) Proses
güvenliği ve kontrolsüz reaksiyonların önlenmesi.

c) Çevresel
etkinin en aza indirilmesi.

ç) Çevre
yönetimi.

d) Atık
akışlarının yönetimi ve arıtılması.

e) Kütle
denklikleri ve proses atık akışı analizi.

f) Atıksu
akışlarının yönetimi ve arıtılması.

g) Çözücülerin
yeniden kullanımı.

ğ) Çıkış
gazlarının arıtılması.

Özel organik
kimyasallar ile ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar

MADDE 14- (1)
EK-3 kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme
sürecinde;

a) Diğer Üretim
Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya
endüstrisinde atık su/atık gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,

b) EK-8,

hükümlerini de sağlaması esastır.

(2) EK-3
kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde
ilave değerlendirme gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da
yararlanılabilir:

a) Ekonomi ve
ortamlar arası etkiler.

b) Depolamadan
kaynaklanan emisyonlar.

c) Enerji
verimliliği.

ç) Endüstriyel
soğutma sistemleri.

d) EED tesislerinin
hava ve su emisyonlarının izlenmesi.

e) Boya maddeleri
ve pigment imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

f) Sabun ve
deterjan ile temizlik ve parlatıcı maddeler imalatı su verimliliği rehber
dokümanı.

g) Haşere
ilaçları ve diğer zirai-kimyasal ürünlerin imalatı su verimliliği rehber
dokümanı.

ğ) Eczacılığa
ilişkin ilaçların imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

Klor alkali
üretimi için genel MET

MADDE 15- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a) Hücre tekniği.

b) Cıva hücreli tesislerin
hizmetten çıkarılması veya dönüştürülmesi.

c) Enerji
verimliliği.

ç) Emisyonların
izlenmesi.

d) Saha
iyileştirme.

e) Atıksu
oluşumu.

f) Hava emisyonları.

g) Su emisyonları.

ğ) Atık oluşumu.

Klor alkali
üretimi ile ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar

MADDE 16- (1)
EK-4 kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme
sürecinde;

a) Diğer Üretim
Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya
endüstrisinde atık su/atık gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,

b) EK-8,

hükümlerini de sağlaması esastır.

(2) EK-4
kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde
ilave değerlendirme gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da
yararlanılabilir:

a) Ekonomi ve
ortamlar arası etkiler.

b) Depolamadan
kaynaklanan emisyonlar.

c) Enerji
verimliliği.

ç) Endüstriyel
soğutma sistemleri.

d) EED
tesislerinin hava ve su emisyonlarının izlenmesi.

e) Büyük yakma
tesisleri.

f) Genel izleme
ilkeleri.

g) Atık yakma.

ğ) Atık işleme.

Büyük hacimli
inorganik kimyasallar – Amonyak, asit, gübre üretimi için genel MET

MADDE 17- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a) Enerji
verimliliği.

b) Çevre
yönetimi.

Büyük hacimli
inorganik kimyasallar – Amonyak, asit, gübre üretimi için sektörel MET

MADDE 18- (1)
Büyük hacimli inorganik kimyasallar – Amonyak, asit, gübre üretimi için emisyonların azaltılması, kaynakların verimli
kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde atıkların azaltılması
için EK-5’teki MET asgari olarak aşağıdaki hususları içerir:

a) Amonyak için
MET.

b) Nitrik asit
için MET.

c) Sülfirik asit
için MET.

ç) Fosforik asit
için MET.

d) Hidroflorik
asit için MET.

e) Birleşik/çok
besinli (NPK) gübreleri için MET.

f) Üre ve üre
amonyum nitrat (UAN) için MET.

g) Amonyum Nitrat
(AN)/Kalsiyum Amonyum Nitrat (CAN) için MET.

ğ) Süperfosfatlar
için MET.

Büyük hacimli
inorganik kimyasallar – Katılar ve diğerleri için genel MET

MADDE 19- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a) Çevre yönetim
sistemleri.

Büyük hacimli
inorganik kimyasallar – Katılar ve diğerleri için sektörel MET

MADDE 20- (1)
Büyük hacimli inorganik kimyasallar – Katılar ve diğerleri için emisyonların azaltılması, kaynakların verimli
kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde atıkların azaltılması
için EK-6’daki MET asgari olarak aşağıdaki hususları içerir:

a) Solvay prosesi ile soda külü üretimi için MET.

b)
Titanyumdioksit için MET.

c) Karbon siyahı
için MET.

ç) Sentetik amorf
silika için MET.

d) İnorganik
fosfatlar için MET.

e) Seçilen örnek
büyük hacimli inorganik kimyasal sektörü ürünleri için MET.

Özel inorganik
kimyasallar için genel MET

MADDE 21- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a)                Hammadde
ve yardımcı malzeme tedariği, depolaması, taşınması ve hazırlığı.

b)
Sentez/tepkime/kalsinasyon.

c) Ürün taşıma ve
depolama.

ç) Atık gaz emisyonlarını azaltma.

d) Atıksu
yönetimi ve suya emisyonların azaltılması.

e) Altyapı.

f) Enerji.

g) Sınır ötesi
teknikler.

Özel inorganik
kimyasallar için sektörel MET

MADDE 22- (1)
Özel inorganik kimyasallar için emisyonların
azaltılması, kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri
çerçevesinde atıkların azaltılması için EK-7’deki MET asgari olarak
aşağıdaki hususları içerir:

a) Özel inorganik
pigmentler için MET.

b) Fosfor
bileşikleri için MET.

c) Silikonlar
için MET.

ç) Özel inorganik
kimyasal patlayıcılar için MET.

d) Siyanürler
için MET.

Özel inorganik
kimyasallar ile ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar

MADDE 23- (1)
EK-7 kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme
sürecinde;

a) Diğer Üretim
Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya
endüstrisinde atık su/atık gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,

b) EK-8,

c) Depolama emisyonları rehber dokümanı,

ç) 30/11/2025 tarihli ve 33093 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Enerji Üretiminde Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan
Büyük Yakma Tesisleri, Gazlaştırma ve/veya Sıvılaştırma Tesisleri İçin
Mevcut En İyi Teknikler,

hükümlerini de sağlaması esastır.

(2) EK-7
kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde
ilave değerlendirme gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da
yararlanılabilir:

a) Kimya
endüstrisinde ortak atık su ve atık gaz arıtma/yönetim sistemleri.

b) Endüstriyel
soğutma sistemleri.

c) Emisyonların
izlenmesi.

ç) Ekonomi ve
çapraz-medya etkileri.

d) Atık yakma.

e) Atık işleme.

f) Diğer
inorganik temel kimyasal maddelerin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

g) Kimyasal gübre
ve azot bileşiklerinin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.

Kimya
endüstrisinde ortak atık gaz yönetimi için genel MET

MADDE 24- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:

a) Çevre yönetimi
sistemleri.

b) Normal çalışma
koşulları dışında MET.

c) Havaya
kanalize emisyonlar.

ç) İzleme.

d) Organik bileşikler.

e) Toz ve partikül bağlı metaller.

f) İnorganik
bileşikler.

g) Havaya yayılı
VOC emisyonları.

Kimya
endüstrisinde ortak atık gaz yönetimi için sektörel MET

MADDE 25- (1)
Kimya endüstrisinde ortak atık gaz yönetimi için emisyonların
azaltılması, kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri
çerçevesinde atıkların azaltılması için EK-8’deki MET asgari olarak
aşağıdaki hususları içerir:

a) Polimer ve
sentetik kauçuklar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Avrupa Birliği
mevzuatına uyum

MADDE 26- (1)
Bu Tebliğ, Endüstriyel ve Hayvancılık Emisyonlarına İlişkin 15/7/2024 tarihli ve 2024/1785 sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Direktifi ile değiştirilen Endüstriyel Emisyonlara
İlişkin 24/11/2010 tarihli ve 2010/75/AB sayılı Avrupa Parlamentosu ve
Konsey Direktifi dikkate alınarak Avrupa Komisyonu Ortak Araştırmalar
Merkezi (JRC) tarafından yayımlanan Mevcut En İyi Teknikler Referans
Dokümanları ve Sonuç Dokümanları uyumu çerçevesinde hazırlanmıştır.

Yürürlük

MADDE 27- (1)
Bu Tebliğ 1/12/2025 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 28- (1)
Bu Tebliğ hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı
yürütür.

 

Ekleri için tıklayınız.