Kimya Endüstrisinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliği

KİMYA ENDÜSTRİSİNDE MEVCUT EN İYİ TEKNİKLER TEBLİĞİ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1)
Bu Tebliğin amacı; çevrenin ve insan sağlığının bütüncül olarak korunması için
sıfır kirlilik hedefleri doğrultusunda entegre kirlilik önleme ve kontrol
yaklaşımıyla hava, su, toprak, gürültü ve koku kirliliğine neden olan kimya
endüstrisi kaynaklı sanayi emisyonlarını ve atık oluşumunu kaynağında önlemek
ve azaltmak ile kaynakları verimli kullanmak için sanayide yeşil dönüşüme,
döngüsel ekonomiye ve karbonsuzlaşmaya yönelik işletmelerin Sanayide Yeşil
Dönüşüm (SYD) belgelendirme sürecine esas Mevcut En İyi Teknikler (MET) ile
Mevcut En İyi Teknikler ile İlişkili Emisyon Seviyelerini (MET-İES)
düzenlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1)
Bu Tebliğ, 14/1/2025 tarihli ve 32782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliğinin EK-1’inin 4.1 inci, 4.2 nci,
4.3 üncü, 4.4 üncü, 4.5 inci ve 4.6 ncı maddelerinde belirtilen madde veya
madde grupları ile ilgili olarak kimyasal veya biyolojik tepkimeyle endüstriyel
ölçekte üretim yapan işletmelerin faaliyetlerini kapsar.


Dayanak


MADDE 3- (1)
Bu Tebliğ, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun 3 üncü, 8 inci ve 11
inci maddeleri, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 103 üncü ve 104 üncü maddeleri ile 14/1/2025 tarihli ve 32782
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi
Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1)
Bu Tebliğde geçen;


a) Bakanlık: Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığını,


b) Emisyon: Maddelerin,
titreşimin, ısı veya gürültünün işletme veya tesiste yer alan bir veya birden
fazla kaynaktan havaya, suya ya da toprağa doğrudan veya dolaylı biçimde
bırakılmasını,


c) Emisyon Sınır Değeri (ESD):
Bir emisyonun belirli parametrelerle ifade edilen kütlesinin, belirli zaman
dilimi içinde aşılmaması gereken konsantrasyonu ve/veya seviyesini,


ç) Mevcut En İyi Teknikler (MET):
Çevrenin bir bütün olarak en yüksek düzeyde korunmasında teknolojik ve ekonomik
sürdürülebilirliği uluslararası kabul görmüş olan ve SYD belgesinin
gerekliliklerine temel oluşturan, en etkin, ileri, uygulanabilir, temiz üretim
tekniklerini,


d) MET ile İlişkili Çevresel
Performans Seviyesi (MET-İÇPS): Emisyon seviyelerini, tüketim seviyelerini ve
diğer seviyeleri (örneğin azaltma verimliliği) içerebilen mevcut en iyi
tekniklerle ilişkili çevresel performans seviyesini,


e) MET ile İlişkili Emisyon
Seviyesi (MET-İES): Sektörel MET dokümanlarında, belli bir zaman dilimi
içerisinde, belirli referans koşulları altında ortalama bir değer olarak ifade
edilen, MET veya MET kombinasyonu uygulanarak elde edilen, normal işletme
koşullarında erişilen emisyon seviyesi aralığını,


f) Mevcut tesis: Bu Tebliğin
yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan veya çevresel etki değerlendirmesi
mevzuatına göre başvurusu bulunan tesisi,


g) Mevcut ünite: Bu Tebliğin
yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan veya çevresel etki değerlendirmesi
mevzuatına göre başvurusu bulunan tesise ait faal üniteyi,


ğ) Yeni tesis: Mevcut tesis
tanımı dışında kalan tesisi,


h) Yeni ünite: Mevcut ünite
tanımı dışında kalan üniteyi,


ı) Yönetmelik: 14/1/2025 tarihli
ve 32782 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Endüstriyel Emisyonların Yönetimi
Yönetmeliğini,


ifade eder.


(2) Bu Tebliğdeki diğer teknik
terimlerin tanımları eklerde yer alır.


İKİNCİ BÖLÜM


Genel
Esaslar


Genel MET, sektörel MET ve
MET-İES


MADDE 5- (1)
EK-1, EK-2, EK-3, EK-4, EK-5, EK-6 ve EK-7’de yer alan genel MET ve sektörel
MET birlikte uygulanır.


(2) Gerekli durumlarda EK-8 ile
30/11/2025 tarihli ve 33093 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Diğer Üretim
Faaliyetlerinde Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya endüstrisinde
atık su/atık gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET birlikte uygulanır.


MET uyum durumu puanlaması ve
çevresel performans skoru


MADDE 6- (1)
Tesislerin MET’e uyum durumu Bakanlığın resmî internet sitesinde yayımlanan
puanlama tablosu ile hesaplanarak SYD belge kategorisi belirlenir.


(2) Tesislerin çapraz medya
etkisi gözetilerek, çevresel performans skorlarının algoritması (toksisite,
küresel ısınma, asidifikasyon, ötrofikasyon, ozon tabakasının inceltilmesi,
fotokimyasal ozon oluşturma potansiyeli, karbon ayakizi, enerji verimliliği, su
verimliliği ve benzeri) Bakanlığın resmî internet sitesinde yayımlanır.


Büyük hacimli organik kimyasallar
için genel MET


MADDE 7- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a) Hava emisyonlarının izlenmesi.


b) Hava emisyonları.


c) Suya emisyonlar.


ç) Kaynak verimliliği.


d) Kalıntılar.


e) Normalden farklı çalışma koşulları.


Büyük hacimli organik kimyasallar
için sektörel MET


MADDE 8- (1)
Büyük hacimli organik kimyasallar için emisyonların azaltılması, kaynakların
verimli kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde atıkların
azaltılması için EK-1’deki MET asgari olarak aşağıdaki hususları içerir:


a) Düşük olefinlerin üretimine
ilişkin MET.


b) Aromatiklerin üretimine
ilişkin MET.


c) Etilenbenzen ve stiren monomer
üretimine ilişkin MET.


ç) Formaldehit üretimine ilişkin
MET.


d) Etilen oksit ve etilen
glikoller üretimine ilişkin MET.


e) Fenol üretimine ilişkin MET.


f) Etanolomin üretimine ilişkin
MET.


g) Toluen diizosiyanat (TDI) ve
metilen difenil diizosiyanat (MDI) üretimine ilişkin MET.


ğ) Etilen diklorür ve vinil
klorür monomer üretimine ilişkin MET.


h) Hidrojen perokist üretimine
ilişkin MET.


Büyük hacimli organik kimyasallar
ile ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar


MADDE 9- (1)
EK-1 kapsamına giren tesislerin, sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme
sürecinde;


a) Diğer Üretim Faaliyetlerinde
Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya endüstrisinde atık su/atık
gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,


b) EK-8,


hükümlerini de sağlaması esastır.


(2) EK-1 kapsamına giren
tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde ilave değerlendirme
gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da yararlanılabilir:


a) Ekonomi ve ortamlar arası
etkiler.


b) Depolamadan kaynaklanan
emisyonlar.


c) Enerji verimliliği.


ç) Endüstriyel soğutma
sistemleri.


d) Büyük yakma tesisleri.


e) Madeni yağ ve gazın
rafinasyonu.


f) EED tesislerinin hava ve su
emisyonlarının izlenmesi.


g) Atık yakma.


ğ) Atık işleme.


h) Diğer organik temel kimyasal
maddelerin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


ı) Sabun ve deterjan ile temizlik
ve parlatıcı maddeler imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


Polimerlerin üretimi için genel
MET


MADDE 10- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a) Çevre yönetim sistemleri.


b) Hava emisyonları.


c) Suya deşarjlar.


ç) Kaynak verimliliği.


d) Atık kullanımı/yeniden
kullanım.


e) Atıksu arıtımı.


f) Normalden farklı çalışma
koşulları ve acil durum yönetimi.


Polimer üretimi için sektörel MET


MADDE 11- (1)
Polimer üretimi için emisyonların azaltılması, kaynakların verimli
kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde atıkların azaltılması için
EK-2’deki MET asgari olarak aşağıdaki hususları içerir:


a) Poliolefinlerin üretimi için
MET.


b) Polistiren üretimi için MET.


c) Polivinil klorür (PVC) üretimi
için MET.


ç) Doymamış poliesterlerin
üretimi için MET.


d) ESBR üretimi için MET.


e) Bütadien içeren çözeltiye
polimerize edilmiş kauçuklar için MET.


f) Poliamid üretimi için MET.


g) Polietilen tereftalat (PET)
liflerinin üretimi için MET.


ğ) Viskon lif üretimi için MET.


Polimerlerin üretimi ile ilişkili
diğer tebliğler ve dokümanlar


MADDE 12- (1)
EK-2 kapsamına giren tesislerin, sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme
sürecinde;


a) Diğer Üretim Faaliyetlerinde
Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya endüstrisinde atık su/atık
gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,


b) EK-8,


hükümlerini de sağlaması esastır.


(2) EK-2 kapsamına giren
tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde ilave değerlendirme
gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da yararlanılabilir:


a) Ekonomi ve ortamlar arası
etkiler.


b) Depolamadan kaynaklanan
emisyonlar.


c) Enerji verimliliği.


ç) Endüstriyel soğutma
sistemleri.


d) EED tesislerinin hava ve su
emisyonlarının izlenmesi.


e) İç ve dış lastik imalatı,
lastiğe sırt geçirilmesi ve yeniden işlenmesi su verimliliği rehber dokümanı.


f) Diğer kauçuk ürünleri imalatı
su verimliliği rehber dokümanı.


g) Plastik tabaka, levha, tüp ve
profil imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


ğ) Plastik torba, çanta, poşet,
çuval, kutu, damacana, şişe, makara ve benzeri paketleme malzemelerinin imalatı
su verimliliği rehber dokümanı.


h) Plastik inşaat malzemesi
imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


ı) Diğer plastik ürünlerin
imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


Özel organik kimyasallar için
genel MET


MADDE 13- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a) Çevresel etkinin önlenmesi.


b) Proses güvenliği ve kontrolsüz
reaksiyonların önlenmesi.


c) Çevresel etkinin en aza
indirilmesi.


ç) Çevre yönetimi.


d) Atık akışlarının yönetimi ve
arıtılması.


e) Kütle denklikleri ve proses
atık akışı analizi.


f) Atıksu akışlarının yönetimi ve
arıtılması.


g) Çözücülerin yeniden kullanımı.


ğ) Çıkış gazlarının arıtılması.


Özel organik kimyasallar ile
ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar


MADDE 14- (1)
EK-3 kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde;


a) Diğer Üretim Faaliyetlerinde
Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya endüstrisinde atık su/atık
gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,


b) EK-8,


hükümlerini de sağlaması esastır.


(2) EK-3 kapsamına giren
tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde ilave değerlendirme
gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da yararlanılabilir:


a) Ekonomi ve ortamlar arası
etkiler.


b) Depolamadan kaynaklanan
emisyonlar.


c) Enerji verimliliği.


ç) Endüstriyel soğutma
sistemleri.


d) EED tesislerinin hava ve su
emisyonlarının izlenmesi.


e) Boya maddeleri ve pigment
imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


f) Sabun ve deterjan ile temizlik
ve parlatıcı maddeler imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


g) Haşere ilaçları ve diğer
zirai-kimyasal ürünlerin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


ğ) Eczacılığa ilişkin ilaçların
imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


Klor alkali üretimi için genel
MET


MADDE 15- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a) Hücre tekniği.


b) Cıva hücreli tesislerin
hizmetten çıkarılması veya dönüştürülmesi.


c) Enerji verimliliği.


ç) Emisyonların izlenmesi.


d) Saha iyileştirme.


e) Atıksu oluşumu.


f) Hava emisyonları.


g) Su emisyonları.


ğ) Atık oluşumu.


Klor alkali üretimi ile ilişkili
diğer tebliğler ve dokümanlar


MADDE 16- (1)
EK-4 kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde;


a) Diğer Üretim Faaliyetlerinde
Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya endüstrisinde atık su/atık
gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,


b) EK-8,


hükümlerini de sağlaması esastır.


(2) EK-4 kapsamına giren
tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde ilave değerlendirme
gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da yararlanılabilir:


a) Ekonomi ve ortamlar arası
etkiler.


b) Depolamadan kaynaklanan
emisyonlar.


c) Enerji verimliliği.


ç) Endüstriyel soğutma
sistemleri.


d) EED tesislerinin hava ve su
emisyonlarının izlenmesi.


e) Büyük yakma tesisleri.


f) Genel izleme ilkeleri.


g) Atık yakma.


ğ) Atık işleme.


Büyük hacimli inorganik kimyasallar
– Amonyak, asit, gübre üretimi için genel MET


MADDE 17- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a) Enerji verimliliği.


b) Çevre yönetimi.


Büyük hacimli inorganik
kimyasallar – Amonyak, asit, gübre üretimi için sektörel MET


MADDE 18- (1)
Büyük hacimli inorganik kimyasallar – Amonyak, asit, gübre üretimi için
emisyonların azaltılması, kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonomi
ilkeleri çerçevesinde atıkların azaltılması için EK-5’teki MET asgari olarak
aşağıdaki hususları içerir:


a) Amonyak için MET.


b) Nitrik asit için MET.


c) Sülfirik asit için MET.


ç) Fosforik asit için MET.


d) Hidroflorik asit için MET.


e) Birleşik/çok besinli (NPK)
gübreleri için MET.


f) Üre ve üre amonyum nitrat
(UAN) için MET.


g) Amonyum Nitrat (AN)/Kalsiyum
Amonyum Nitrat (CAN) için MET.


ğ) Süperfosfatlar için MET.


Büyük hacimli inorganik
kimyasallar – Katılar ve diğerleri için genel MET


MADDE 19- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a) Çevre yönetim sistemleri.


Büyük hacimli inorganik
kimyasallar – Katılar ve diğerleri için sektörel MET


MADDE 20- (1)
Büyük hacimli inorganik kimyasallar – Katılar ve diğerleri için emisyonların
azaltılması, kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri
çerçevesinde atıkların azaltılması için EK-6’daki MET asgari olarak aşağıdaki
hususları içerir:


a) Solvay prosesi ile soda külü
üretimi için MET.


b) Titanyumdioksit için MET.


c) Karbon siyahı için MET.


ç) Sentetik amorf silika için
MET.


d) İnorganik fosfatlar için MET.


e) Seçilen örnek büyük hacimli
inorganik kimyasal sektörü ürünleri için MET.


Özel inorganik kimyasallar için
genel MET


MADDE 21- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a)                Hammadde
ve yardımcı malzeme tedariği, depolaması, taşınması ve hazırlığı.


b) Sentez/tepkime/kalsinasyon.


c) Ürün taşıma ve depolama.


ç) Atık gaz emisyonlarını
azaltma.


d) Atıksu yönetimi ve suya
emisyonların azaltılması.


e) Altyapı.


f) Enerji.


g) Sınır ötesi teknikler.


Özel inorganik kimyasallar için
sektörel MET


MADDE 22- (1)
Özel inorganik kimyasallar için emisyonların azaltılması, kaynakların verimli
kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde atıkların azaltılması için
EK-7’deki MET asgari olarak aşağıdaki hususları içerir:


a) Özel inorganik pigmentler için
MET.


b) Fosfor bileşikleri için MET.


c) Silikonlar için MET.


ç) Özel inorganik kimyasal
patlayıcılar için MET.


d) Siyanürler için MET.


Özel inorganik kimyasallar ile
ilişkili diğer tebliğler ve dokümanlar


MADDE 23- (1)
EK-7 kapsamına giren tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde;


a) Diğer Üretim Faaliyetlerinde
Mevcut En İyi Teknikler Tebliğinde yer alan kimya endüstrisinde atık su/atık
gaz arıtma/yönetim sistemleri için MET,


b) EK-8,


c) Depolama emisyonları rehber
dokümanı,


ç) 30/11/2025 tarihli ve 33093
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Enerji Üretiminde Mevcut En İyi Teknikler
Tebliğinde yer alan Büyük Yakma Tesisleri, Gazlaştırma ve/veya Sıvılaştırma
Tesisleri İçin Mevcut En İyi Teknikler,


hükümlerini de sağlaması esastır.


(2) EK-7 kapsamına giren
tesislerin sanayide yeşil dönüşüm belgelendirme sürecinde ilave değerlendirme
gerekmesi halinde aşağıdaki rehber dokümanlardan da yararlanılabilir:


a) Kimya endüstrisinde ortak atık
su ve atık gaz arıtma/yönetim sistemleri.


b) Endüstriyel soğutma
sistemleri.


c) Emisyonların izlenmesi.


ç) Ekonomi ve çapraz-medya
etkileri.


d) Atık yakma.


e) Atık işleme.


f) Diğer inorganik temel kimyasal
maddelerin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


g) Kimyasal gübre ve azot
bileşiklerinin imalatı su verimliliği rehber dokümanı.


Kimya endüstrisinde ortak atık
gaz yönetimi için genel MET


MADDE 24- (1)
Genel MET aşağıdaki hususları içerir:


a) Çevre yönetimi sistemleri.


b) Normal çalışma koşulları
dışında MET.


c) Havaya kanalize emisyonlar.


ç) İzleme.


d) Organik bileşikler.


e) Toz ve partikül bağlı
metaller.


f) İnorganik bileşikler.


g) Havaya yayılı VOC emisyonları.


Kimya endüstrisinde ortak atık
gaz yönetimi için sektörel MET


MADDE 25- (1)
Kimya endüstrisinde ortak atık gaz yönetimi için emisyonların azaltılması,
kaynakların verimli kullanılması, döngüsel ekonomi ilkeleri çerçevesinde
atıkların azaltılması için EK-8’deki MET asgari olarak aşağıdaki hususları
içerir:


a) Polimer ve sentetik kauçuklar.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli
ve Son Hükümler


Avrupa Birliği mevzuatına uyum


MADDE 26- (1)
Bu Tebliğ, Endüstriyel ve Hayvancılık Emisyonlarına İlişkin 15/7/2024 tarihli
ve 2024/1785 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Direktifi ile değiştirilen
Endüstriyel Emisyonlara İlişkin 24/11/2010 tarihli ve 2010/75/AB sayılı Avrupa
Parlamentosu ve Konsey Direktifi dikkate alınarak Avrupa Komisyonu Ortak
Araştırmalar Merkezi (JRC) tarafından yayımlanan Mevcut En İyi Teknikler
Referans Dokümanları ve Sonuç Dokümanları uyumu çerçevesinde hazırlanmıştır.


Yürürlük


MADDE 27- (1)
Bu Tebliğ 1/12/2025 tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 28- (1)
Bu Tebliğ hükümlerini Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı yürütür.


 


Ekleri
için tıklayınız.