3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun

KANUNİ FAİZ VE TEMERRÜT FAİZİNE İLİŞKİN KANUN


 


Kanun Numarası                    : 3095


Kabul Tarihi                           : 4/12/1984


Yayımlandığı Resmî  Gazete : Tarih  : 19/12/1984      Sayı  : 18610


Yayımlandığı Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   :
24             Sayfa  : 120


 


Kanuni faiz


Madde 1 – (Değişik : 21/4/2005 - 5335/14 md.)


Borçlar
Kanunu ve Türk Ticaret Kanununa göre faiz ödenmesi gereken hallerde, miktarı
sözleşme ile tespit edilmemişse bu ödeme yıllık yüzde oniki oranı üzerinden
yapılır.


Cumhurbaşkanı,
bu oranı aylık olarak belirlemeye, yüzde onuna kadar indirmeye veya bir katına
kadar artırmaya yetkilidir.[1][2][3]


 


Temerrüt faizi


Madde 2 – (Değişik : 15/12/1999 - 4489/2 md.) Bir miktar paranın ödenmesinde
temerrüde düşen borçlu, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, geçmiş günler
için 1 inci maddede belirlenen orana göre temerrüt faizi ödemeye mecburdur.


Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasının önceki yılın 31 Aralık günü kısa vadeli avanslar
için uyguladığı faiz oranı, yukarıda açıklanan miktardan fazla ise, arada
sözleşme olmasa bile ticari işlerde temerrüt faizi bu oran üzerinden
istenebilir. Söz konusu avans faiz oranı, 30 Haziran günü önceki yılın 31
Aralık günü uygulanan avans faiz oranından beş puan veya daha çok farklı ise
yılın ikinci yarısında bu oran geçerli olur.


Temerrüt
faizi miktarının sözleşmede kararlaştırılmamış olduğu hallerde, akdi faiz
miktarı yukarıdaki fıkralarda öngörülen miktarın üstünde ise, temerrüt faizi,
akdi faiz miktarından az olamaz.


 


Mürekkep faiz


Madde 3 – Kanuni
faiz ve temerrüt faizi hesaplanırken mürekkep faiz yürütülemez.


Bu
konuya ilişkin Türk Ticaret Kanunu hükümleri saklıdır.


 


Diğer kanunlardaki faizler


Madde 4 – Diğer
kanunların, bu Kanunda öngörülen orandan fazla temerrüt faizi ödenmesine
ilişkin hükümleri saklıdır.


 


Yabancı para borcunda faiz


Madde 4/a – (Ek : 14/11/1990 - 3678/30 md.)


Sözleşmede
daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para
borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli
mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.


 


Kaldırılan ve uygulanmayacak olan hükümler


Madde 5 – 22
Mart 1303 tarihli Murabaha Nizamnamesi yürürlükten kaldırılmıştır.


Borçlar
Kanunu ve Türk Ticaret Kanununda kanuni faiz temerrüt faizi oranlarını
belirleyen hükümler uygulanmaz.


 


Geçici Madde 1 – (3095 sayılı Kanunun kendi numarasız geçici maddesi olup
1/2/1989 tarih ve 3520 sayılı Kanun ile madde numarası teselsül ettirilmiştir.)


Bu
Kanunun yürürlüğünden önceki ilişkilerden doğan faiz alacakları hakkında da
yürürlük tarihinden itibaren bu Kanun hükümleri uygulanır.


Ancak,
alacaklı ve borçlunun anlaşmaları ile bir ödeme planına bağlanan alacağın
faizleri hakkında anlaşma tarihindeki kanun hükümleri uygulanır. Şu kadar ki,
borçlu ödeme planına uymadığı takdirde alacaklı ödeme planı ile bağlı
kalmaksızın bu Kanun hükümlerine göre alacağını tahsil eder.


 


Geçici Madde 2 – (Ek : 15/12/1999 - 4489/3 md.)


Geçici 1 inci madde, bu Kanunun yürürlüğünden önceki
ilişkilerden doğan faiz alacakları hakkında da uygulanır.


 


Yürürlük


Madde 6 – Bu Kanun
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


Madde 7 – Bu
Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.


 


 


4/12/1984
TARİH VE 3095 SAYILI ANA KANUNA


İŞLENEMEYEN
HÜKÜMLER


1 - 14/11/1990 tarih ve 3678 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:


Geçici Madde 1 – Bu Kanunun 29 ve 30 uncu maddesi hükümleri, yürürlük tarihinden önceki
ilişkilerden doğan ve halen görülmekte olan yabancı para ve faiz alacaklarına
ilişkin davalar hakkında uygulanmaz. Ancak, alacaklıların bu Kanuna ve Borçlar
Kanununun 105 inci maddesine göre munzam zarar talep etme hakları saklıdır.





3095
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3095 Sayılı
Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






3520



Geçici
Madde 1



10/2/1989






3678



1, 2,
Geçici Madde 2



23/11/1990






4489



1, 2,
Geçici Madde 2



1/1/2000






5335



1



27/4/2005
tarihini izleyen

ay
başında






KHK/700



1



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)









 











[1] 21/5/2024 tarihli ve 32552 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan 20/5/2024 tarihli ve 8485 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile, kanuni
faiz oranının 1/6/2024 tarihinden geçerli olmak üzere yıllık % 24 olarak
uygulanması kararlaştırılmıştır.







[2] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 94 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[3] Anayasa
Mahkemesi’nin 22/7/2025  tarihli ve E: 2024/24, K: 2025/164 sayılı Kararı
ile bu madde “Sözleşmeden kaynaklanmayan borç ilişkileri” yönünden iptal
edilmiştir. Bu Karar Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra
(1/9/2026) yürürlüğe girer.