KAMU İŞLETMELERİNİN FAALİYETLERİNİN İZLENMESİ
VE RAPORLANMASINA DAİR TEBLİĞ
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; kamu
sektöründe şeffaflığın ve hesap verilebilirliğin artırılmasını teminen, kamu
işletmelerinin faaliyetlerini etkin bir şekilde izleyerek malî ve malî olmayan
verilerinin toplanmasına, derlenmesine ve raporlanmasına ilişkin usul ve
esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, Ek-1’de yer alan
ve sermayesinin yarısından fazlası kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan veya
faaliyet alanı itibarıyla ticari nitelik taşıyıp Sayıştay tarafından denetlenen
işletmeleri kapsar. Herhangi bir şekilde toplam kamu payı yüzde elli ve altına
düşen işletmeler bu Tebliğ kapsamından çıkarılır. Toplam kamu payı yüzde
ellinin üzerine çıkan işletmeler ise bu Tebliğ kapsamına alınır. İşletmelerde
birden fazla kamu kurum veya kuruluşu pay sahibi ise toplam oran dikkate alınır.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ, 10/7/2018 tarihli
ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 224 üncü maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Tebliğin uygulanmasında;
a)
İşletme: Ek-1’de yer alan ve sermayesinin yarısından fazlası kamu kurum ve
kuruluşlarına ait olan veya faaliyet alanları itibarıyla ticari nitelik taşıyıp
Sayıştay tarafından denetlenen şirketleri veya idareleri,
b)
Bakanlık: Hazine ve Maliye Bakanlığını,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Veri Türü, Gönderimi, Derlenmesi ve Raporlanması
Malî veriler
MADDE 5 – (1) Malî veriler; Bakanlıkça
hazırlanan ve işletmelerin ilgili mevzuat uyarınca tabi oldukları muhasebe
sistemleri ile Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğlerine uygun olarak
düzenlenen bilanço ve gelir ile Bakanlıkça hazırlanan sermaye bilgileri,
yatırım ve finansman gerçekleşme ve yatırım ve finansman program tablolarından
oluşur.
(2)
Bilanço; işletmelerin belirli bir tarihteki iktisadi ve malî durumunu yansıtan,
varlıklarını, borçlarını ve özkaynaklarını, aktif ve pasif hesaplar şeklinde
gerçeğe uygun ve doğru bir biçimde gösteren tablodur.
(3)
Gelir tablosu, işletmenin belirli bir hesap döneminde elde ettiği tüm hasılat
ve gelirler ile katlandığı tüm maliyet ve giderleri sınıflandırılmış olarak
gösteren ve dönem faaliyet sonuçlarını kâr veya zarar olarak özetleyen tablodur.
(4)
Sermaye bilgileri tablosu; işletmelerin özkaynaklarında yer alan sermaye
hesabında görülen değişimleri sınıflandırarak, varsa diğer ortaklara ilişkin
bilgileri içeren tablodur. Bu tablo, işletme hesapları ile devlet hesaplarının
uyumu amacıyla hazırlanmıştır.
(5)
Yatırım ve finansman gerçekleşme tablosu ile yatırım ve finansman program tablosu;
8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ile bağlı ortaklıkları,
24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanuna
tabi özelleştirme programında yer alan ve kamu payı yüzde ellinin üzerinde
bulunan kuruluşlar ile Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) ve Atatürk Orman
Çiftliği Müdürlüğü için hazırlanmış bir tablolar setidir. Bu tablolar seti
ilgili kamu işletmelerine ayrıca gönderilir.
Malî olmayan veriler
MADDE 6 – (1) Malî olmayan veriler; işletme
faaliyetlerine ilişkin olarak muhasebe bilgi sisteminden elde edilemeyen ve
Bakanlıkça hazırlanmış olan personel, personel profili, yönetici profili,
istihdam maliyetleri ve sözleşmeli personel tablolarından oluşur.
(2)
Personel tablosu; unvan bazında belirli bir dönemde işletmeye giren ve çıkan
personel sayısı ile ortalama sayıları, toplam giderleri ve fazla çalışmaya
ilişkin verileri gösterir.
(3)
Personel profili tablosu, işletmede istihdam edilen personelin unvan ve niteliklerini
ayrıntılarıyla gösterir.
(4)
Yönetici profili tablosu; yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür
yardımcılarının niteliklerini ve iletişim bilgilerini gösterir.
(5)
İstihdam maliyetleri tablosu, istihdam edilen personel için belirli bir dönemde
ve unvan bazında yapılan tüm harcamaları ayrıntılarıyla gösterir ve böylece
işveren açısından toplam istihdam maliyetini, personel açısından ise brüt
geliri ortaya koyar.
(6)
Sözleşmeli personel tablosu, Ek-1’de belirtilen birinci ve ikinci grup kamu
işletmelerinde çalışan sözleşmeli personelin unvan bazında sayı, ücret ve
maliyetlerini gösterir.
Verilerin gönderimi ve süresi
MADDE 7 – (1) Kamu işletmeleri, tabi
oldukları mevzuata göre hazırlamakla yükümlü oldukları malî tablolar ile
Bakanlıkça hazırlanan diğer malî ve malî olmayan tabloları Ek-2’de yer alan iş
takvimine uygun olarak zamanında gönderir. Bu kapsamda işletmeler gerekli
tedbirleri almakla yükümlüdür.
(2)
Üçer aylık periyotlarla gönderilecek olan tablolar için dönemler Ocak-Mart,
Ocak-Haziran, Ocak-Eylül ve Ocak-Aralık olarak uygulanır.
(3)
Yıllık olarak gönderilecek tablolar bir önceki yıl sonu itibarıyla hazırlanarak
gönderilir.
(4)
Birinci ve ikinci grup kamu işletmeleri malî tablolarını; Bakanlık tarafından
oluşturulan tek düzen hesap planına uygun, bilanço ve gelir tablosundan
müteşekkil “kamu işletmeleri hesap planına” uygun olarak Bakanlığa gönderir.
(5)
Üçüncü grupta yer alan kamu bankaları, sermaye bilgileri tablosu hariç malî
tablo göndermez. Bu işletmelere ait malî veriler Türkiye Bankalar Birliği veya
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan elde edilir.
(6)
Dördüncü grup kamu işletmelerinden tek düzen hesap planı haricinde işletmeye
münhasır bilanço ve gelir tablosu düzenleyen işletmeler, söz konusu malî
tablolar ile bu Tebliğ kapsamında istenilen diğer tabloları gönderir.
(7)
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Başkanlığı, il
özel idareleri, büyükşehir belediyeleri ve belediyelerden Bakanlıkça bilgi
talep edilenler, sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip oldukları tüm
şirketlerin listesini, şirketin unvanını, sahip olunan sermaye oranını,
sermayesini, personel sayısını ve bir önceki yıl dönem kârını resmî yazı ve
e-posta yolu ile her yıl Mart ayı sonuna kadar Bakanlığa bildirir.
(8)
Aksi bildirilmedikçe, tablolar http://hmportal.hmb.gov.tr/irj/portal adresine
giriş hakkı bulunan işletmelerce bu sayfa üzerinden, diğer işletmelerce
ise
[email protected] adresi üzerinden Bakanlığa
gönderilir. Elektronik ortamda gönderilecek tabloların en az daire başkanı
seviyesinde onaylanması zorunludur.
(9)
Gerekli görüldüğü takdirde, Bakanlık işletmelerden 5 inci ve 6 ncı maddelerde
sayılanlar dışında malî ve malî olmayan veri isteyebilir. Bu şekilde talep
edilecek verilerin kapsamı, dönemi ve gönderim süresine ilişkin bilgiler
Bakanlıkça işletmelere bildirilir. Ek-2’de yer alan iş takviminde yapılacak
değişiklikler ile istenilen tablolarda yapılacak güncellemeler Bakanlıkça
ayrıca duyurulur.
Tabloların doldurulma esasları
MADDE 8 – (1) Bilançonun doldurulmasına
yönelik olarak aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a)
Üç aylık dönemler itibarıyla gönderilecek bilançolarda dönem başı değerleri her
bir dönem için yılbaşı değerlerini, dönem sonu değerleri ise ilgili üç aylık
dönemin son günü bilanço değerlerini içerir. Örneğin, 2021 yılının ikinci üç
aylık dönemine ilişkin bilançolarda dönem 1/1/2021-30/6/2021 olacaktır.
b)
Yıllık gönderilecek bilançolar bir önceki yılbaşı ile yıl sonu değerlerini
içerir. Örneğin, 2021 yılı bilançosu için dönem 1/1/2021-31/12/2021 olacaktır.
c)
İşletmeler tarafından kullanılan boş hesaplarda yer alan tutarlar, hesabın yer
aldığı ana hesap grubundaki en ilgili hesapta gösterilir. Örneğin, 125 numaralı
boş hesabı “Müteahhitlerden Alacaklar” adı altında kullanan bir işletme, söz
konusu hesapta yer alan bakiye tutarı 12 Ticari Alacaklar hesap grubundaki en
yakın hesabın bakiyesine ekler.
(2)
Gelir tablosunun doldurulmasına yönelik olarak aşağıdaki hususlar dikkate
alınır:
a)
Üç aylık dönemler itibarıyla gönderilecek gelir tabloları yılbaşı ile tablonun
ait olduğu üç aylık dönemin son günü arasındaki akım değerlerini içerir.
Örneğin, 2021 yılının ikinci üç aylık dönemine ilişkin gelir tabloları
1/1/2021-30/6/2021 tarihleri arasındaki akım değerleri kapsayacaktır.
b)
Yıllık gönderilecek gelir tabloları, yıllık akım değerlerini içerir. Örneğin,
2021 yılı gelir tablosu 1/1/2021-31/12/2021 tarihleri arasındaki akım değerleri
kapsayacaktır.
c)
İşletmeler tarafından kullanılan boş hesaplarda yer alan tutarlar, hesabın yer
aldığı ana hesap grubundaki en ilgili hesapta gösterilir. Örneğin; 687 numaralı
boş hesabı “Tazminat ve Ceza Giderleri” adı altında kullanan bir işletme, söz
konusu hesapta yer alan bakiye tutarı 68 Olağandışı Gider ve Zararlar hesap
grubundaki en yakın hesabın bakiyesine ekler.
(3)
Sermaye bilgileri tablosu, sadece Hazinenin pay sahibi olduğu işletmelerce ve
yıllık olarak gönderilir. Tabloda yer alan nominal sermaye tutarları kuruluş
bilançosunun “500 Sermaye”, ödenmemiş sermaye tutarları “501 Ödenmemiş Sermaye”
hesabında yer alan tutarlara eşit olacaktır.
(4)
Personel tablosunun doldurulmasına yönelik olarak aşağıdaki hususlar dikkate
alınır:
a)
Üç aylık dönemler itibarıyla gönderilecek personel tablosunda dönem başı
değerleri her bir dönem için yılbaşı değerlerini, dönem sonu değerleri ise
ilgili üç aylık dönemin son günü değerlerini içerir. Örneğin, 2021 yılı üçüncü
üç aylık personel tablosu için dönem başı 1/1/2021, dönem sonu ise 30/9/2021
olacaktır.
b)
Personel tablosunda, işletmede çalışan personelin çalışma sürelerine göre
ağırlıklandırılmış ortalama sayı bilgisi ve söz konusu dönemde gerçekleştirilen
personel harcaması tutarları ile fazla çalışma bilgilerine de yer verilir.
c)
Personel tablosunda, ortalama daimi ve geçici personel sayıları aşağıdaki
formüllere göre hesaplanır:
1)
Ortalama Daimi Personel Sayısı = İlgili Dönem Aylık Ortalama Personel Sayıları
Toplamı/İlgili Dönemdeki Ay Sayısı (3,6,9 veya 12).
2)
Aylık Ortalama Personel Sayısı = (Ay Başı Personel Sayısı + Ay Sonu Personel
Sayısı)/2.
3)
Ortalama Geçici İşçi Sayısı = İlgili Dönemde Kullanılan Geçici İşçi Adam Ay
Sayısı Toplamı/İlgili Dönemdeki Ay Sayısı (3,6,9 veya 12).
ç)
İstihdam gideri bölümünde; personele yapılan maaş ödemeleri, yan ödemeler,
sosyal yardımlar, personele ilişkin olarak işletme tarafından ödenen vergi ve
sosyal güvenlik ödemeleri, kıdem tazminatı giderleri ve personele ilişkin
olarak yapılan diğer tüm harcamaların toplamına yer verilir.
d)
Personel tablosunda, işletme tarafından doğrudan istihdam edilen personelin
bilgilerine yer verilir. İhale yoluyla hizmet alımı çerçevesinde dolaylı olarak
kuruluşta çalışan personelin bilgileri tabloda yer almaz.
(5)
Personel profili tablosu yıllık olarak gönderilir. Bu tablo işletmenin yıl sonu
personel mevcuduna göre doldurulacaktır. Personel profili tablosunda işletme
tarafından doğrudan istihdam edilen personelin bilgilerine yer verilir. İhale
yoluyla hizmet alımı çerçevesinde dolaylı olarak kuruluşta çalışan personelin
bilgileri tabloda yer almaz.
(6)
Yönetici profili tablosu yıllık olarak gönderilir. Bu tablo bir önceki yıl sonu
itibarıyla yönetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür yardımcılarına
ilişkin bilgileri içerir.
(7)
İstihdam maliyetleri tablosu, birinci ve ikinci grup işletmelerce yıllık olarak
doldurulur. Dolayısıyla bir önceki yılın dönem başı ve dönem sonu dikkate
alınır.
(8)
Sözleşmeli personel tablosu, birinci ve ikinci grup işletmelerce yıllık olarak
doldurulur ve aşağıdaki hususlar dikkate alınır:
a)
Personel sayıları hem yıl sonu itibarıyla hem de yıllık ortalama hesabı
yapılarak doldurulur.
b)
Temel ücret, sözleşme ücreti ve net ele geçen ücret hesaplamaları yıllık
yapılır.
c)
“En düşük” ve “en yüksek” bölümlerine, belirtilen unvanda en düşük ve en yüksek
temel ücreti alan 1 personelin yıl içerisinde aldığı toplam temel ücret tutarı
ve “Toplam ücret” bölümüne, belirtilen unvanda çalışan toplam personelin yıl
içerisinde aldığı tüm ücret tutarı yazılır. Örneğin, 5 avukatın çalıştığı bir
işletmede en düşük alan ve en yüksek alan avukatın yıllık temel ücreti ve
“Toplam ücret” sütununa ise 5 avukatın toplam yıllık ücreti yazılır.
ç)
Net ele geçen ücret bölümüne; ücret, ücret benzeri ödemeler ve sosyal ödemeler
toplamından çalışan için yapılan kesintilerin düşülmesi neticesinde bulunan
tutar yazılır.
d)
Yıllık kuruluşa maliyet bölümüne; ücret, ücret benzeri ödemeler, sosyal
ödemeler ve işletmelerin ödediği kanuni yükümlülükler dahil (kıdem ve ihbar
tazminatları hariç) yıllık maliyet yazılır.
Verilerin derlenmesi ve yayımlanması
MADDE 9 – (1) İşletmeler tarafından
gönderilen veriler Bakanlık tarafından derlenir, uygun görülen içerik ve
şekilde yayımlanır.
(2)
İşletmeler tarafından yıl sonuna ilişkin olarak gönderilen veriler, Bakanlık
tarafından her yıl en geç 31 Ekim tarihi itibarıyla yayımlanacak olan kamu
işletmeleri raporu ile kamuoyuna duyurulur. Raporda, işletmelerin malî ve malî
olmayan verilerinin yanı sıra, işletmelere ilişkin olarak yıl içinde meydana
gelen gelişmelere ve sektörel analizlere yer verilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kurumsal Kapasitenin Artırılması, Şeffaflığın Sağlanması ve
Sorumluluk
Kurumsal kapasitenin artırılması
MADDE 10 – (1) Kamu işletmeleri veri
gönderimi amacıyla yeterli sayıda ekipman bulundurur ve eleman tahsis eder.
Malî ve malî olmayan verilerini sağlıklı, doğru ve zamanında üretecek bir bilgi
işlem altyapısı kurar veya kurmuş oldukları bilgi işlem altyapısını geliştirir.
(2)
Birinci fıkra kapsamında yapılacak harcamalar ile kurumsal kaynak planlama
projeleri, 16/10/2020 tarihli ve 3094 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının Eki Karar
ile tasarruf tedbirleri dışında tutulmuştur.
Şeffaflığın sağlanması
MADDE 11 – (1) Kamu işletmeleri kendilerine
ait ayrı bir internet sayfası oluşturur ve bu sayfayı devamlı güncel tutacak
önlemleri alır.
(2)
Şeffaflığın ve kamuya hesap verilebilirliğin artırılmasını teminen, kamu
işletmeleri faaliyet raporlarını kurumsal yönetim ilkeleri ile 28/8/2012
tarihli ve 28395 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Şirketlerin Yıllık Faaliyet
Raporunun Asgari İçeriğinin Belirlenmesi Hakkında Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde hazırlayarak Mayıs ayının sonuna kadar internet sitelerinde
yayımlar.
Sorumluluk
MADDE 12 – (1) Kamu işletmelerinin genel
müdürleri, müdürleri veya başkanları, bu Tebliğ kapsamında istenilen verilerin
zamanında ve doğru olarak Bakanlığa iletilmesinden ve ilgili raporların
yayımlanmasından sorumludur.
(2)
Söz konusu sorumluluğun yerine getirilmemesi durumunda, Bakanlığın talebi
üzerine işletmenin ilgili veya bağlı bulunduğu Bakanlık tarafından işletme
denetime tabi tutulabilir.
(3)
Bakanlık gerekli görürse, bu Tebliğ kapsamında gönderilen verilerin muhasebe
kayıtlarına uygunluğunu denetler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Yürürlükten kaldırılan tebliğ
MADDE 13 – (1) 17/6/2009 tarihli ve 27261
sayılı Resmî Gazete’ de yayımlanan Kamu İşletmelerinin Faaliyetlerinin
İzlenmesi ve Raporlanmasına Dair Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 15 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve
Maliye Bakanı yürütür.
Eki için tıklayınız