3346 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri ile Fonların Türkiye Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun

KAMU İKTİSADİ
TEŞEBBÜSLERİ İLE FONLARIN TÜRKİYE


BÜYÜK MİLLET MECLİSİNCE
DENETLENMESİNİN


DÜZENLENMESİ HAKKINDA KANUN[1]


 


Kanun Numarası                    :
3346


Kabul Tarihi                           :
2/4/1987


Yayımlandığı Resmî
Gazete  : Tarih  : 9/4/1987          Sayı  : 19426


Yayımlandığı Düstur              :
Tertip : 5                      Cilt   : 26


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel Hükümler


Amaç


Madde 1 – Bu Kanunun amacı, kamu iktisadi
teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince kuruluş amaçlarına göre
denetlenmesine dair usul ve esasları düzenlemektir.


 


Kapsam


Madde 2 – Ödenmiş sermayesinin yarısından
fazlası kamu tüzelkişilerince sağlanmış olan kurumlar ile bu kurumların ödenmiş
sermayesinin yarısından fazlasını sağlamış oldukları diğer kurumlar ve yukarıda
sayılanlardan olmamakla beraber kendilerine bazı kamu yetki ve görevleri
verilmiş olup galip vasıfları bu kamu hizmetlerini yürütmek olan ve kamu kurumu
niteliğindeki meslek kuruluşlarından olmayan özel kanunlara tabi kurumlar ve
İller Bankası, bu Kanunla konulan denetime tabidirler.


Mahalli idarelerin ve
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, ödenmiş sermayesinin
yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar ile bu kurumların ödenmiş
sermayesinin yarısından fazlasını sağladıkları kurumlar (...)[2]
bu Kanunla konulan denetime tabi değildirler.


Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası Kamu İktisadi Teşebbüsü sayılmaz. Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası
ile (...)2 bu Kanunla konulan denetime tabi değildir. Sözü geçen
bankaların Türkiye Büyük Millet Meclisince denetlenmesi Anayasanın 162 nci
maddesinde söz konusu milli bütçenin incelenmesi yoluyla yapılır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu


Komisyonun kuruluşu


Madde
3 – Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Türkiye Büyük Millet Meclisince
denetlenmesini sağlamak üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisince seçilecek 35
milletvekilinden oluşan Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Komisyonu kurulmuştur.


Bu Komisyon üyelikleri
için, bir yasama döneminde iki seçim yapılır. (Değişik son cümle:
1/12/2011-6253/41 md.) İlk seçilenlerin görev süresi iki yıldır, ikinci
devre için seçilenlerin görev süresi ise o yasama döneminin sonuna kadar devam
eder.


Türkiye Büyük Millet
Meclisinde mevcut siyasi parti grupları ve siyasi parti grubu mensubu
olmayanlar, Meclisteki sayılarının - boş üyelikler hariç - üye tamsayısına
nispet edilmesiyle bulunacak yüzde oranına uygun olarak Komisyonda temsil
edilirler. Siyasi parti grubu mensubu olmayanların temsili siyasi parti
gruplarının temsilini engelleyecekse, siyasi parti grupları herhalde
kendilerine düşen sayıları aşmamak şartıyla tercih olunur.


 


Komisyona Başkan, Başkanvekili,
Sözcü ve Katip seçimi[3]


Madde 4 – Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu
İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu, dönem başında iki yıl için bir başkan, bir
başkanvekili, bir sözcü ve bir de katip seçer. (Değişik son cümle:
1/12/2011-6253/41 md.) İkinci devre için seçilenlerin görev süresi o yasama
döneminin sonuna kadar devam eder.


 


Altkomisyonların ve
raportörlerin seçimi


Madde
5 – Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu Başkanı, Komisyonun tasvibini almak
suretiyle kamu iktisadi teşebbüslerinin durumunu incelemek üzere raportörler
seçebilir ve alt komisyonlar kurabilir. (Değişik son cümle:
1/12/2011-6253/41 md.) Alt komisyonlar da, ilk devre için iki yıl, ikinci
devre için ise o yasama döneminin sonuna kadar görev yaparlar.


Başkan,
başkanvekili, sözcü ve katip altkomisyonlarda lüzumu halinde görev alabilirler.


 


Komisyonun toplantı ve
karar yetersayısı


Madde 6 – Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu
İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu, üye tamsayısının en az üçte biri ile toplanır
ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter
sayısı hiç bir şekilde üye tam sayısının dörtte birinin bir fazlasından az
olamaz.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Kamu İktisadi Teşebbüslerinin
Denetlenmesi


Komisyonun İnceleme
Usulleri


Madde 7 – Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonu,
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulunun raporlarıyla Cumhurbaşkanlığının
sevkedeceği diğer raporları ve varsa kendisince tespit edilen konuları inceler.
Her teşebbüsün bilançosu ile netice hesaplarını kapsaması gereken bu raporlar;
ilgili bakanlıkların görüşleri ve denetlenen kuruluşların cevapları ile
birlikte, en geç ertesi yılın Aralık ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanlığınca,
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulur.[4]


Başkanlığa sunulan
raporlar, üç gün içinde Komisyona havale edilir. Komisyon, incelemelerini,
raporun kendisine havale edilmesinden itibaren doksan gün içinde tamamlar.


Komisyon ve
altkomisyonlar, denetleyecekleri kuruluşların durumunu, ulusal ekonomiye
faydalı olabilmeleri için özerk bir tarzda, ekonominin kuralları ve ekonomik
gerekler dahilinde, verimlilik ve karlılık ilkeleri doğrultusunda yönetilerek,
kuruluş amaçlarına ulaşmalarını teminen; faaliyetlerinin mevzuata, uzun vadeli
kalkınma planına ve planın uygulama programlarına uygunluğu yönlerinden
inceler.


Türkiye
Büyük Millet Meclisinin denetimine tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ile bu kamu
iktisadi teşebbüslerinin iştirakiyle kurulan diğer kamu kuruluşlarının
denetimi, üst teşebbüsün denetimi ile bir arada yapılır. Değişik kamu
kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş olan böyle bir teşebbüsün hangi üst
teşebbüsle bir arada de-netime
tabi tutulacağı hususunda esas, ödenmiş iştirak miktarı üstünlüğüdür. Bu
miktarlar eşitse, bu husus, Komisyonca karara bağlanır.


İnceleme ve
değerlendirme, esas olarak dosya üzerinde yapılır. Komisyonun çalışmaları
sırasında denetlenen kuruluşların yöneticileri ve ilgili bulundukları bakanlık
temsilcileri ile Devlet Planlama Teşkilatı, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı,
Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu yetkilileri bulunur ve gerekirse dinlenir.


Komisyon Başkanı, gerekli
gördüğünde altkomisyonlar eliyle, kuruluşlarda yerinde inceleme yaptırır.


Merkezleri Başkentten
başka bir yerde bulunan kamu iktisadi teşebbüslerinin denetimi için raportörler
veya altkomisyonların en fazla onbeş gün süreyle Ankara dışına gitmelerine Kamu
İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunca karar verilebilir. Bu karar, gerekli
yolluğun tahakkuku için Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bir yazı ile
bildirilir.


Altkomisyonlar ve
raportörler, inceleme sonuçlarını Komisyon Başkanına sunarlar. Komisyon,
altkomisyonların ve raportörlerin raporlarını, Başbakanlık Yüksek Denetleme
Kurulu raporları ve ilgili kuruluş ve bakanlıkların görüşleriyle birlikte ele
alarak, kuruluşların durumlarını yeniden inceler ve bunların bilanço ve netice
hesaplarını tasvip ederek yönetim kurullarının ibra edilmesine veya bilanço ve
netice hesaplarını tasvip etmeyerek yönetim kurullarının ibra edilmemesine
gerekçeli olarak karar verir.


Komisyonun, bütün kamu
iktisadi teşebbüslerini kapsaması gereken, tasvibe ve genel görüşmeye sunulan
raporları basılıp Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine dağıtılır, dağıtım
tarihindeki Türkiye Büyük Millet Meclisi tutanağına eklenir ve
Cumhurbaşkanlığına iletilir.[5]


 


Komisyon raporunun
kesinleşmesi


Madde 8 – Dağıtılan rapora; siyasi parti
grupları, 20 milletvekili veya Cumhurbaşkanı dağıtım tarihinden itibaren 15 gün
içinde itiraz edebilir. Bu süre içinde itirazda bulunulmazsa, Komisyon raporu
kesinleşir.[6]


İtiraz, incelenen
kuruluşlardan hangilerinin bilanço ve netice hesaplarına yapılacaksa; gerekçe
gösterilerek ve yazılı olarak Komisyon Başkanlığına bildirilir.


İtiraz olunan raporlar,
Komisyonca itiraz süresinin bitiminden itibaren en çok 30 gün içinde itiraz
olunan hususlara dair Komisyonun görüşü ile birlikte Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına sunulur.


Bu raporlar, Genel
Kurulda öncelikle görüşülür.


Türkiye Büyük Millet
Meclisi Genel Kurulu raporu hemen gündemine alır ve 20 gün içerisinde bu rapor üzerinde
genel görüşme açar, genel görüşme en çok 15 gün sürer. Bu genel görüşme sonunda
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, bilançolarla netice hesaplarını
tasvip etmek suretiyle kamu iktisadi teşebbüslerinin yönetim kurullarının ibra
edilmesini karara bağlar veyahut bilançolarla netice hesaplarını tasvip etmemek
suretiyle kamu iktisadi teşebbüslerinin yönetim kurullarının ibra edilmesini
reddeder.


 


Genel görüşmeye tabi
olan kuruluşlar


Madde 9 – 2 nci maddenin birinci fıkrası
hükmüne tabi olup da, genel kurulları Türk Ticaret Kanununa veya özel
kanunlarına tabi şirket ve kurumlar hakkında da, 7 ve 8 inci madde hükümleri
uygulanır. Ancak, bunların bilanço ve netice hesaplarıyla ilgili olarak
Komisyonda, yine bilanço ve netice hesapları ile bunlar hakkında Komisyonca,
hazırlanan raporlarla ilgili olarak Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel
Kurulunda herhangi bir oylama yapılamaz ve bunların yönetim kurullarının ibra
edilmesi veya edilmemesi hususunda karar verilemez; bu raporlar, sadece genel
görüşme konusu olur.


 


Kararların
yayımlanması


Madde 10 – Komisyonca karara bağlanıp süresi
içinde kesinleşen veya itiraz üzerine Genel Kurulca tasvip edilen veya
edilmeyen bilançolarla netice hesapları veya mali durumları gösteren tablolar
ibra edilme veya edilmeme kararı ile birlikte Resmi Gazete'de yayımlanır.


 


İbra etmeme
kararlarının ilgili mercilere bildirilmesi


Madde 11 – İbra edilmeyen kuruluşların
sorumluları hakkında genel hükümlere göre adli kovuşturma veya işlem
yapılabilmesi için karar, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca,
Cumhurbaşkanlığına ve ilgili adli mercie bildirilir.[7]


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Fonların Denetlenmesi


Denetim Usulü


Madde 12 – (İptal:
Anayasa Mah. 28.1.1988 tarih ve E. 1987/12, K. 1988/3 sayılı Kararı ile. Bu
karar 7.4.1989 tarihinde yürürlüğe girecektir.)


 


BEŞİNCİ
BÖLÜM


Son
Hükümler


Uygulanacak İçtüzük


Madde
13 – Türkiye Büyük Millet Meclisi Kamu İktisadi Teşebbüsleri Komisyonunun ve
altkomisyonlarının çalışmalarında, bu Kanunda sarahat olmayan hallerde, Türkiye
Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü hükümleri uygulanır.


Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü gereğince komisyonlar
üzerinde haiz olduğu denetleme yetkisine bu Komisyon için de haizdir.


 


Yürürlükten kaldırılan
kanunlar


Madde
14 – 12/5/1964 tarihli ve 468 numaralı Kamu İktisadi Teşebbülerinin Türkiye
Büyük Millet Meclisince Denetlenmesinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ile ek ve
değişiklikleri yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Geçici Madde – Denetimleri bu Kanunun 2 nci
maddesinin son fıkrası hükümlerine tabi kuruluşların henüz sonuçlanmamış,
önceki yıllara ilişkin faaliyetlerinin denetimleri de bu Kanun hükümleri
dairesinde yapılır.


 


Yürürlük


Madde 15 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.


 


Yürütme


Madde 16 – Bu Kanunun; Yasama Organıyla ilgili
hükümlerini Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı, diğer hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.





3346 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



3346
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






Anayasa Mahkemesinin 28/1/1988 tarihli ve E. 1987/12,
K. 1988/3 sayılı Kararı



2



Yayımından altı ay sonra (7/4/1989)






6253



3, 4, 5



18/12/2011






KHK/703



7,8,11



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve
Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve
başladığı tarihte (9/7/2018)









 











[1] 3/12/2010 tarihli ve 6085 sayılı Kanunun Geçici 4
üncü maddesiyle, bu Kanunda Başbakanlık Yüksek Denetleme Kuruluna yapılmış olan
atıfların Sayıştay’a yapılmış sayılacağı hüküm altına alınmıştır.







[2] Anayasa Mahkemesinin 28/1/1988 tarihli ve E.
1987/12, K. 1988/3 sayılı Kararı ile bu maddenin ikinci fıkrasında yer alan “…ve
Milletlerarası Andlaşmalar gereğince özel teşebbüsün idaresine bırakılan
kurumlar…” ibaresi, üçüncü fıkrasında yer alan “…sermayesinin yarısından
fazlası yukarıda anılan kişi ve kurumlar tarafından sağlanan bu Kanun kapsamına
dahil olupta bankacılık alanında faaliyette bulunan kurumların bu faaliyetleri…”
ibaresi iptal edilmiştir.







[3] 1/12/2011 tarihli ve 6253 sayılı Kanunun 41 inci maddesiyle,
bu maddede yer alan “iki yasama yılı” ibaresi “iki yıl” şeklinde değiştirilmiştir.







[4] 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 53 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Başbakanlığın” ibaresi “Cumhurbaşkanlığının”
şeklinde “Başbakanlıkça” ibaresi “Cumhurbaşkanlığınca” şeklinde
değiştirilmiştir.







[5] 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 53 üncü
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Hükümete” ibaresi “Cumhurbaşkanlığına”
şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 53 üncü maddesiyle,
bu fıkrada yer alan “Hükümet” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[7] 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nin 53 üncü
maddesiyle, bu maddede yer alan “Başbakanlığa” ibaresi “Cumhurbaşkanlığına”
şeklinde değiştirilmiştir.