İstanbul Teknik Üniversitesi Türkiye İş Bankası Marmara Aktif Fay Tehlike ve Risk Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetmeliği

İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ TÜRKİYE İŞ BANKASI
MARMARA

AKTİF FAY TEHLİKE VE RİSK
UYGULAMA VE ARAŞTIRMA

MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1)
Bu Yönetmeliğin amacı; İstanbul Teknik Üniversitesi Türkiye İş Bankası  Marmara Aktif
Fay Tehlike ve Risk Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına, faaliyet
alanlarına, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine ve
çalışma şekline ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1)
Bu Yönetmelik; İstanbul Teknik Üniversitesi Türkiye İş Bankası Marmara
Aktif Fay Tehlike ve Risk Uygulama ve Araştırma Merkezinin amaçlarına,
faaliyet alanlarına, yönetim organlarına, yönetim organlarının görevlerine
ve çalışma şekline ilişkin hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1)
Bu Yönetmelik; 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinin (2)
numaralı alt bendi ile 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1)
Bu Yönetmelikte geçen;

a) Danışma
Kurulu: Merkezin Danışma Kurulunu,

b) Merkez:
İstanbul Teknik Üniversitesi Türkiye İş Bankası Marmara Aktif Fay Tehlike
ve Risk Uygulama ve Araştırma Merkezini,

c) Müdür:
Merkezin Müdürünü,

ç) Rektör:
İstanbul Teknik Üniversitesi Rektörünü,

d) Üniversite:
İstanbul Teknik Üniversitesini,

e) Yönetim
Kurulu: Merkezin Yönetim Kurulunu,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Merkezin Amaçları ve
Faaliyet Alanları

Merkezin
amaçları

MADDE 5- (1)
Merkezin amaçları şunlardır:

a) Başta Marmara
Bölgesi olmak üzere aktif fayların oluşturduğu tehlike ve riski yüksek
başarımlı olarak açığa çıkarmak için dinamik, sayısal, interaktif tehlike
ve risk haritalama teknikleri geliştirmek ve aktif faylarda son
kullanıcılar için yüksek hassasiyette tehlike ve risk verisi üretmek için
ileri araştırmalar yapıp yeni yöntemler ve projeler geliştirmek.

b) Marmara
Bölgesinde bulunan aktif faylarının yüksek çözünürlüklü ve üç boyutlu fay
haritalarını hazırlamak için sayısal arazi modelleri ve çok ışınlı batimetri verilerini
toplamak, mevcut veri tabanlarını değerlendirmek ve eksik alanlarda yeni
sismik araştırmalar yapmak ve bunları bir araya getirerek sismik verileri
değerlendirerek yapılan üç boyutlu haritalarda santimetre hassasiyetinde
kara deniz rölyefleri ile üretilen ve yersel olarak 30 cm hassasiyete sahip
yeni aktif fay haritasında jeodezi, paleosismoloji çalışmaları
ile tekrarlanma periyodlarını hesaplamak, son depremden günümüze
geçen süreleri belirlemek, söz konusu aktif fay segmentlerinde oluşacak
depremlerin büyüklüklerini belirlemek.

c) Karada ve
denizde toplanacak örnek ve karotları yaşlandırmak için jeokronoloji laboratuvarı oluşturmak
ve buradan elde edilen verileri özel bir arşiv veri bankası halinde tutmak
ve ülkedeki tüm paleosismoloji çalışmalarına ortak çalışmalarla
destek olmak.

ç) Oluşturulan
aktif fay haritaların ve hesaplanan deprem büyüklüklerini farklı azalım
ilişkileri için yüksek hassasiyette (bina bazında) en büyük yer ivmesi
(PGA), en büyük yer hızı (PGV), spektral ivme (Sa) ve spektral yerdeğiştirme (Sd)
haritalarının üretilmesini sağlamak, bu haritalar ile afete yönelik deprem
senaryoları üretmek, bu senaryolar ile kentsel dönüşüm, sanayi planlama ve
afete hazırlık alt yapısı için kamuya ve son kullanıcılara veri üretmek.

d) Marmara
Bölgesinde spektral ivme haritalarını mükemmelleştirmek için deniz ve
karada özel ağlar geliştirmek, bölgesel olarak aktif fayları sürekli
izleyen birbiri ile konuşan bir veri toplama merkezi oluşturmak.

e) Güçlü bir
Üniversite-Kamu-ARGE merkezleri iş birliği ekosistemi oluşturarak yüksek
teknolojili ölçme sistemlerinin (kuvvetli yer hareketi ölçme cihazları,
deniz tabanı sismik ölçüm sistemleri, kişisel cep telefonları ile ivme
verilerini toplamak amaçlı uygulamalar) gelişmesine katkıda bulunmak.

f) Aktif fay
araştırmaları alanında farklı disiplinlerden gelen yüksek seviyede ihtiyaç
duyulan donanım ve yetkinlik sahibi insan ve iş gücünü, araştırmacıları,
mühendisleri eğiterek, öncelikle Marmara Bölgesi ve Türkiye’de öncelikli
sismik boşlukların incelenmesinde kentlere ve sanayiye oluşturduğu deprem
riskini azaltmak için gereken çalışmaları yapabilecek kapasiteye
yükseltmek, bu amaca yönelik eğitim, bilgi ve kaynak paylaşımı
faaliyetlerini yürütmek.

Merkezin
faaliyet alanları

MADDE 6- (1)
Merkezin faaliyet alanları şunlardır:

a)  Marmara
Bölgesi üzerinde kara ve deniz alanlarında arazide fay araştırmaları
yapmak, bu çalışmalar için farklı özellikte fotogrametri ve
uzaktan algılama (örn. InSAR) verilerini toplamak ve değerlendirmek,
bu alanda çalışan kuruluşlarla iş birliği yapmak, toplanmış jeodezik (GPS-GNSS)
verileri kullanmak, risk belirlemeye yönelik ölçme kampanyaları yapmak ve
değerlendirmek, kara ve denizde sismik yansıma verisi toplama ve
yorumlamak, İnsansız Hava Aracı (İHA) ile orto-foto toplamak, lazer
tarama teknolojisi (Hava LIDAR), Sayısal Arazi Modeli (SAM) ve Sayısal
Yükseklik Modeli (SYM) oluşturmak, Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) ortamında
sayısal verileri yorumlamak ve temel haritalar hazırlamak, birbiri ile
konuşan veri tabanları üretmek, bunları kullanıcılara sunmak.

b) Aktif
faylarda paleosismoloji çalışmaları yapmak.

c) Aktif faylarda
etkin kullanılan Optik Uyarımlı Işıldama (OSL) tarihleme laboratuvarı kurmak
ve sadece Merkez çalışmalarında değil aynı zamanda aktif fay çalışmaları
yapan diğer araştırıcıların yaş tayini ölçüm gereksinimlerini ülkemizde
sağlamak.

ç) Deniz ve
karada aktif fayları gözleyen bir fiber optik dağıtılmış akustik algılama
(DAS) ağı oluşturmak, yoğun bir gerinim sensörleri dizisi ile bu
özel ağ üzerinden toplanan sismik verileri işlemek.

d) Aktif fay
alanlarında depremler arası (inter-sismik) dönem yeraltı suları, gaz
çıkışlarını izlemeye yönelik gözlem ağı kurmak ve çalıştırmak.

e) Marmara
Bölgesinde ihtiyaç duyulan en büyük yer ivmesi, en büyük yer hızı, spektral
ivme ve spektral yer değiştirme haritaları üretiminde veri kontrolü için
kullanılmak üzere, yerleşim birimlerinin dağılımına göre konumlandırılmış
özel kuvvetli yer hareketi ölçme sistemleri kurmak ve işletmek, akıllı
telefonlar için ivme verisi toplama yazılımları geliştirmek, toplanan
veriler ile büyük veri analizi imkânı veren makine öğrenmesi ile işleyen
sistemleri geliştirmek.

f) Deprem üretme
potansiyeli saptanmış aktif fayların üreteceği maksimum deprem
büyüklüklerini hesaplamak için kodlar geliştirmek ve bu kodları deprem ivme
senaryolarında kullanmak, azalım ilişkilerini, makine öğrenmesi kullanarak
bölge depremlerinin oluşturduğu mevcut ölçülmüş ve eksik kesimlerde
kurulacak bir ağla ölçülecek ivmeleri, bölgenin jeolojisine ve Vs30-Vs100
hızları ile fayların özelliklerine uygun olarak yeniden tasarlamak.

g) Deprem
sonrasında kesintisiz fonksiyonellik göstermesi gereken hastane, itfaiye,
afet koordinasyon merkezleri, yönetim binaları, altyapı sistemlerine ait
kontrol merkezleri türü idari binalar ile özelde yüksek binalar statüsüne
sahip yapılar için senaryo depremine bağlı geliştirilen spektral ivmeler
ile uyumlu kuvvetli yer hareketi bankası oluşturmak.

ğ) Aktif fay
araştırmalarında çeşitli disiplinlerin kullanıcılarının ihtiyaç duyduğu
yeni dinamik haritaları CBS ortamında geliştirmek, bu amaçla sismik
boşluklarda fay araştırma kampanyalarını organize ederek gerçekleştirmek ve
üretilen yeni verileri belgelendirmek.

h) Deprem riski
belirlenmiş ve kent ve sanayi alanlarındaki dinamik yerleşime uygunluk
haritaları için altlık bilgi üretmek, ilgili bakanlıklara ve yerel
yönetimlere, üçüncü tüzel kişiliklerin kullanımına uygun halde sunmak.

ı) Afet yönetimi
için altlık sağlayacak haritalar ile karar destek çalışmaları sunmak ve bu
sunulan harita ve karar destek analizlerini uygun yer seçimi, kaynak
tahsisi, amaçları için ilgili ve yetkili kurumlarla paylaşmak.

i) Deprem
tehlikesi ve riski yüksek, ülke ekonomisine etkisi büyük olacak stratejik
öneme sahip kamu yapıları, özel mega yapılar, sanayi kuruluşları
ve özel sektör için acil risk araştırma projeleri yapmak ve önlem
geliştirmelerine katkıda bulunmak.

j) Bina
stoklarının yapısal ve yapısal olmayan risklerinin tespiti için hızlı
değerlendirme yöntemleri geliştirmek.

k) Mevcut
binaların malzeme dayanımlarının tespitinde alternatif olacak tahribatsız
yöntemler geliştirmek.

l) Deprem
zararlarının asgari düzeye indirilmesi amacıyla mevcut yapı stokunun can
güvenliği performans seviyesini sağlayacak düzeyde güçlendirilmelerine
yönelik metotlar ve öneriler geliştirmek.

m) Merkezde
yürütülecek aktif fay çalışmaları ile ilgili araştırma ve modelleme
çalışmalarında Üniversitenin ve ilgili kamu kurumlarının veri tabanları ve
altyapısının birlikte kullanılması için ara yüz görevi üstlenmek.

n) Aktif faylar
üzerinde tehlike ve risk konusunda yürütülen lisansüstü ve lisans tez
çalışmaları için gerekli altyapı, donanım ve laboratuvar olanaklarını
Merkezin imkanları dâhilinde sunmak.

o) Merkezin,
aktif faylar ve tehlike belirleme kapsamında yürüteceği çok disiplinli
araştırma konularında Üniversite içinde, çalışma konularına yakın araştırma
merkezleri ile iş birliği yapmak.

ö) Yurt içi ve
yurt dışından aktif faylar üzerinde tehlike ve risk ile ilgili konularda
uzman, yetkin araştırmacı ve akademisyenlerin uzun veya kısa süreli
istihdamı ile ilgili gerekli girişimlerde bulunmak ve bu girişimlerin
finansmanı için Üniversite, özel sektör ve kamu kaynaklarının kullanılması
ile ilgili çalışmalar yapmak.

p) Aktif fay
tehlike ve risk çalışmalarında bulunan yurt içi ve yurt dışı uzman
araştırmacı ve akademisyenlerin Merkezde kısa süreli kurs ve seminer
vermesini sağlamak, bunun için gerekli girişim ve organizasyonu yapmak.

r) Merkezin
faaliyet alanlarında uluslararası ve ulusal konferans, kongre ve çalıştaylar düzenleyerek
bilgi ve tecrübe paylaşımını sağlamak, Merkezde Üniversite öğrencileri için
kısa veya uzun süreli staj imkânı oluşturmak.

s) Merkez, toplumun
her yaş ve eğitim grubunun katılımına açık, bilinçlendirme ve farkındalığa yönelik
bir dizi okul dışı eğitim programı yürütmek, çocuklara, gençlere ve
yetişkinlere yönelik bu eğitimlerin ana amacı, yer bilimlerini tanıtmak,
Merkezde yapılan araştırmalar hakkında bilgi vermek, Türkiye’nin aktif
fayları, bunların nasıl çalıştıkları, depremlerin nasıl oluştuğu ve
depremselliği yüksek bir ülkede bireysel ve kurumsal ölçekte ne gibi temel
tedbirlerin alınması gerektiğini saptamak ve yönlendirmek, ilgili mevzuat
kapsamında ilk ve ortaöğretim okullarıyla beraber yapılacak okul dışı ortak
eğitim programları ile çocuklar ve gençlerin, deprem gerçeğine karşı
bilimsel bakış açısıyla farkındalık kazandırmayı amaçlamak,
yetişkinler ve medya mensupları için düzenlenecek çevrimiçi ve çevrimdışı
etkinlikler ile araştırmaları ve çalışmaları bilim iletişimi kapsamında
sunmak.

ş) Merkezde
yürütülecek araştırma, geliştirme ve uygulama çalışmalarında eğitim ve
çeşitli etkinliklerde Üniversite ve kamuda çalışan yerbilimci, araştırmacı
ve mühendislerin birlikte çalışacakları bir ortam sağlamak.

t) Merkezde
yapılan çalışmalar hakkında gizlilik kurallarını ihlal etmeden, makale,
bildiri, rapor, el kitabı, kitap ve benzeri yayımlar çıkarmak, patente konu
olabilecek araştırma çıktıları için gerekli çalışma ve başvuruları yapmak.

u) Döner sermaye
çerçevesinde üçüncü taraf gerçek ve tüzel kişilere, kamu kurum ve
kuruluşlarına genel veya parsel bazında özel deprem risk senaryoları
hazırlamak, mevcut yapılarında ve belirleyecekleri alanlarda deprem riski
çalışmaları yapmak ve bu konularda ortak projeler geliştirmek.

ü) Merkez
tarafından yapılan projeler çerçevesinde üretilen verilerden üçüncü taraf
gerçek ve tüzel kişilere, kamu kurum ve kuruluşlarına ücretli veya teknik
olanak ve veri paylaşımı karşılığında ücretsiz risk analizleri üretmek.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Merkezin Yönetim Organları
ve Görevleri

Merkezin
yönetim organları

MADDE 7- (1)
Merkezin yönetim organları şunlardır:

a) Müdür.

b) Yönetim
Kurulu.

c) Danışma
Kurulu.

Müdür

MADDE 8- (1)
Müdür, Merkezin faaliyet alanlarında çalışmaları bulunan Üniversite kadrolu
ve tam zamanlı öğretim üyeleri arasından Rektör tarafından üç yıl için
görevlendirilir. Süresi biten Müdür aynı usulle tekrar görevlendirilebilir.
Süresi tamamlanmadan ayrılan veya görevden alınan Müdürün yerine kalan
süreyi tamamlamak üzere aynı usulle yeni Müdür görevlendirilir. Aynı
öğretim üyesi arka arkaya iki dönemden fazla Müdür olarak
görevlendirilemez. Müdürün altı aydan fazla görevinin başında bulunamaması
halinde görevi kendiliğinden sona erer. Müdür, Merkezin amaçları
doğrultusundaki çalışmaların düzenli bir şekilde yürütülmesinden ve
geliştirilmesinden Rektöre karşı sorumludur.

(2) Merkezde
görevli öğretim üyeleri veya görevlileri arasından iki kişi Müdürün önerisi
üzerine Rektör tarafından üç yıl süre ile müdür yardımcısı olarak
görevlendirilir. Müdür yardımcıları, Müdürün kendilerine vereceği görevleri
yapar. Müdürün görevi başında bulunmaması durumunda kendisine müdür
yardımcılarından biri vekâlet eder.

Müdürün görevleri

MADDE 9- (1)
Müdürün görevleri şunlardır:

a) Merkezi temsil
etmek.

b) Merkezin
çalışmalarının düzenli yürütülmesini ve geliştirilmesini sağlamak.

c) Yönetim
Kurulunu ve Danışma Kurulunu olağan ve olağanüstü toplantıya çağırmak, bu
toplantıların gündemlerini hazırlamak ve toplantılara başkanlık etmek.

ç) Yönetim Kurulu
kararlarının uygulanmasını sağlamak.

d) Merkezin
yıllık faaliyet raporunu ve bir sonraki yıla ait yıllık çalışma programını
hazırlamak ve Yönetim Kurulunun onayı ile Rektöre sunmak.

Yönetim Kurulu

MADDE
10- (1) Yönetim Kurulu; Müdür ve müdür yardımcıları ile Merkezin
faaliyet alanlarında çalışmaları bulunan Üniversitede araştırmalar yapan,
tam zamanlı çalışan öğretim üyeleri veya görevlileri arasından Rektör
tarafından görevlendirilen üç üye olmak üzere toplam altı üyeden oluşur.

(2) Yönetim
Kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır. Görev süresi biten üyeler yeniden
görevlendirilebilir. Süresi bitmeden görevinden ayrılan üyenin yerine kalan
süreyi tamamlamak üzere aynı usulle yeni üye görevlendirilir.

(3) Yönetim
Kurulu, Müdürün çağrısı üzerine en az üç ayda bir kere üye tam sayısının
salt çoğunluğu ile toplanır ve kararlar toplantıya katılanların oy
çokluğuyla alınır. Oylamalarda eşitlik olması durumunda Müdürün oyu iki oy
olarak sayılır. Müdür, gerekli durumlarda Yönetim Kurulunu olağanüstü
toplantıya çağırabilir.

(4) Yönetim
Kurulu toplantı tutanakları, Danışma Kurulu üyelerinin incelemesine açık
tutulur, ayrıca bu tutanakların birer nüshası Rektöre iletilir.

Yönetim
Kurulunun görevleri

MADDE
11- (1) Yönetim Kurulunun görevleri şunlardır:

a) Merkezin
amaçları doğrultusunda çalışması ve yönetimi ile ilgili konularda karar
almak.

b) Danışma Kurulu
üyelerinin tavsiyelerini görüşüp karara bağlamak.

c) Merkezin
yıllık faaliyet raporunu ve yıllık çalışma programını görüşerek son şeklini
vermek Rektöre sunmak.

ç) Proje,
araştırma, yayım ve diğer çalışma alanlarına ilişkin konularda karar almak.

d) Merkez
faaliyetleri ile ilgili çalışma grupları ve komisyonları oluşturmak.

e) Merkezin uzun
vadeli bilimsel ve idarî plan ve programını hazırlamak ve değerlendirmek
üzere Rektöre sunmak.

f) Bilimsel ve
idari plan önerileri geliştirmek.

Danışma Kurulu

MADDE
12- (1) Danışma Kurulu; Müdür ile Merkezin faaliyet alanları
doğrultusunda çalışan, bu konularda Merkeze katkıda bulunabilecek
Üniversite öğretim üyeleri veya görevlileri ile istekleri halinde konuyla
ilgili diğer üniversite öğretim üyeleri, kamu kurumları veya özel sektör
kuruluşları temsilcileri ve bağımsız araştırmacılar arasından Yönetim
Kurulunca önerilen ve Rektör tarafından görevlendirilen en fazla on üyeden
oluşur. Danışma Kurulu üyelerinin görev süresi üç yıldır. Süresi biten
üyeler yeniden görevlendirilebilir. Süresi bitmeden ayrılan üyelerin
yerine, kalan süreyi tamamlamak üzere aynı usulle yeni üyeler
görevlendirilir.

(2) Danışma
Kurulu yılda bir kez olağan olarak toplanır. Müdür gerekli gördüğü takdirde
Danışma Kurulunu olağanüstü toplantıya çağırabilir.

Danışma
Kurulunun görevleri

MADDE
13- (1) Danışma Kurulunun görevleri şunlardır:

a) Uzun vadeli
bilimsel araştırma projelerini ve idari faaliyet planlarını değerlendirerek
Yönetim Kuruluna önerilerde bulunmak.

b) Merkez
çalışmalarına bilimsel ve idari açıdan önerilerde bulunmak.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Personel
ihtiyacı

MADDE
14- (1) Merkezin akademik, teknik ve idari personel ihtiyacı, 2547
sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca, Rektör tarafından görevlendirilen
personel ile karşılanır.

Hüküm
bulunmayan haller

MADDE
15- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde; ilgili diğer
mevzuat hükümleri uygulanır.

Yürürlük

MADDE
16- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE
17- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İstanbul Teknik Üniversitesi
Rektörü yürütür.