Işık Kaynaklarının Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğ (2019/2015/ab) (sgm:2021/12)

IŞIK KAYNAKLARININ ENERJİ
ETİKETLEMESİNE DAİR TEBLİĞ


(2019/2015/AB) (SGM:2021/12)


 


Amaç


MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı; 1/3/2021
tarihli ve 3584 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Enerji
Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliğinin uygulanmasına yönelik ayrı kontrol
donanımına sahip olan veya olmayan ışık kaynaklarının veya içeren ürün
içerisinde yer alan ışık kaynaklarının etiketlenmesi ve bunlara ait ilave ürün
bilgilerine yönelik gereklilikleri belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2 – (1) Bu Tebliğ, ışık
kaynaklarını ve içeren ürün içerisinde yer alan ışık kaynaklarını kapsar.


(2) Bu Tebliğ, Ek- IV’ün 1 inci ve 2 nci maddelerinde
belirtilen ışık kaynaklarına uygulanmaz.


(3) Bu Tebliğin Ek-IV’ünün 4 üncü maddesinde
belirtilen ışık kaynakları sadece bu Tebliğin Ek-V’inin 4 üncü maddesinde
belirtilen gerekliliklere uyum sağlar.


Dayanak


MADDE 3 – (1) Bu Tebliğ; 10/7/2018
tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 385 inci ve 508 inci
maddeleri ile 1/3/2021 tarihli ve 3584 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile
yürürlüğe konulan Enerji Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliğine dayanılarak
hazırlanmıştır.


AB mevzuatına uyum


MADDE 4 – (1) Bu Tebliğ, (AB) 2017/1369
sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğünü Tamamlayan ve (AB) 874/2012
sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğünü Yürürlükten Kaldıran Işık
Kaynaklarının Enerji Etiketlemesi Hakkında 11/3/2019 tarihli ve (AB) 2019/2015
sayılı Yetki Devrine Dayanan Komisyon Tüzüğü ile bu Tüzükte değişiklik yapan
23/2/2021 tarihli ve (Değişik ibare:RG-5/1/2025-32773) (AB) 2021/340
sayılı ve 4/7/2023 tarihli ve (AB) 2023/2048 sayılı Komisyon Tüzüğü esas
alınarak AB mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 5 – (1) Bu Tebliğde geçen;


a) AB: Avrupa Birliğini,


b) Akkor ışınım: Genelde bir elektrik akımının
geçişiyle ısıtılan ipliğe benzer bir iletken (‘filaman’) yoluyla yaratılan ışık
kaynaklarında, ışığın ısıyla üretilmesi olgusunu,


c) Bakanlık: Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,


ç) Elektrik kaynağı: 230 (±%10) Volt 50 Hz alternatif
akımına sahip olan MV kısaltması ile gösterilen elektrik şebekesi beslemesini,


d) Floresan (FL): Işığın büyük bölümünün, deşarjdan
kaynaklanan morötesi ışınımla sağlanan bir veya birden fazla fosfor tabakası
tarafından yayıldığı düşük basınçlı tipte cıvanın elektriksel gaz deşarjından
yararlanan elektrik kaynağına bir (‘bir başlı’) veya iki (‘iki
başlı’)bağlantıya (‘başlıklar’) sahip, bu Tebliğin amaçları doğrultusunda,
manyetik endüksiyon ışık kaynaklarının da dahil kabul edildiği, olgu veya bir
ışık kaynağını,


e) Gaz deşarjı: Işığın doğrudan veya dolaylı olarak
bir gaz, plazma, metal buharı veya gazların ve buharların karışımı yoluyla bir
elektrik deşarjı tarafından üretilmesi olgusunu,


f) Halojen ışık kaynağı: Gaz içeren halojenler veya
halojen bileşikleri içeren gazla çevrelenmiş tungstenden yapılma iplik benzeri
bir iletkene sahip bir akkor ışık kaynağını,


g) Işık: 380 nm ile 780 nm arasında bir dalga
uzunluğuna sahip elektromanyetik ışınımı,


ğ) Işık akısı (ɸ): Lümen (lm) olarak ifade
edilen, insan gözünün spektral duyarlılığına göre elektromanyetik ışınımın
değerlendirilmesi suretiyle ışıyan akıdan (ışınım gücü) saptanan miktarı;
yürürlükteki standartlarda öngörülen koşullar (örn. akım, gerilim, sıcaklık)
altında, 4π’lik bir katı açıyla bir ışık kaynağından
yayılan toplam akıyı ifade eden, eğer bir kısılmış durumdaki akının veya belli
bir çalışma süresi sonrasındaki akının amaçlandığı açıkça belirtilmediği
durumda, kısa bir çalışma süresinden sonra kısılmamış ışık kaynağına ait
başlangıç akısını belirten ve farklı ışık spektrumlarında ve/veya farklı azami
ışık yoğunluklarında ışık yaymak için ayarlanabilen ışık kaynakları sözkonusu
olduğunda, Ek-I’de tanımlandığı şekliyle ‘referans kontrol ayarları’nda
belirtilen akıyı,


h) Işık kaynağı: Aydınlatma teknolojisi olarak akkor
ışınım, floresan, yüksek yoğunluklu deşarj, inorganik ışık yayıcı diyotlar
(LED) veya organik ışık yayıcı diyotlar (OLED) veya bunların kombinasyonlarını
kullanan ve Ek-IV’te belirtilen yönteme göre bir ışık kaynağı olduğu
doğrulanabilen, aşağıda belirtilen optik özelliklerin tamamına sahip olan, ışık
yayması için tasarlanmış olan veya akkor-olmayan ışık kaynağı sözkonusu
olduğunda muhtemelen ışık yayma, aydınlatma ve her ikisi için de uyumlu olacak
şekilde tasarlanmış olan elektrikle çalışan bir ürünü,


1) Aşağıda belirtilen değer aralığında olan x ve y
türsellik koordinatları:


0.270 <x < 0.530 ve -2.3172 x2 + 2.3653 x
-0.2199 < y < - 2.3172 x2 + 2.3653 x – 0.1595;


2) Ek-I’de tanımlandığı gibi projeksiyon yapılan ışık
yayma yüzey alanının her mm2’si için < 500 lümen’lik bir ışık akısı;


3) 60 ile 82.000 lümen arasında bir ışıksal akı;


4) (CRI) > 0’lık bir renksel geriverim indeksi;


5) (1)’deki koşulu karşılamayan yüksek basınçlı
sodyum (HPS) ışık kaynakları, bu Tebliğin amaçları bakımından ışık kaynağı
sayılır;


6) Işık kaynakları, aşağıda belirtilenleri içermez;


(i) LED yonga veya LED çip;


(ii) LED paketleri;


(iii) Işık kaynağını/kaynaklarını içeren ve bu ışık
kaynağından/kaynaklarından doğrulama amacıyla çıkartılabilecek ürünleri;


(iv) Bir ışık kaynağında yer alan ve bir ışık kaynağı
olduklarını doğrulamak için söz konusu ışık kaynağından çıkartılamayan
ışık-yayan parçaları;


ı) İçeren ürün: İçerilen ışık
kaynağının/kaynaklarının ayrı olarak doğrulanmasına olanak vermek için
ayırılabilen aydınlatma armatürleri, ışık kaynağı/kaynakları içeren ev
aletleri, ışık kaynağı/kaynakları içeren mobilyaları (raflar, aynalar, vitrin
dolapları) da kapsayan ancak bunlarla sınırlı olmayan bir veya birden fazla
ışık kaynağını veya ayrı kontrol donanımlarını veya ikisini birden içeren
ürünü,


i) İnorganik ışık yayan diyot (LED): Işığın,
inorganik maddenin bir p-n bağlantısını içeren, bu bağlantının elektrik
akımıyla uyarılmasında optik ışınım yayan ile bir katı durum cihazından elde
edilen teknolojiyi,


j) Kontrol donanımı: Bir ışık kaynağıyla fiziksel
olarak entegre olan veya olmayan ve elektrik güvenliği ve elektromanyetik
uyumluluğun belirlemiş olduğu sınırlayıcı koşullar çerçevesinde bir veya birden
fazla spesifik ışık kaynağının gerektirdiği elektrik formatı için şebekeyi
hazırlamaya yönelik olarak tasarlanmış bir veya birden fazla cihazı,


1) Besleme ve ateşleme geriliminin dönüştürülmesi,
işletme ve ön ısıtma akımının sınırlandırılması, soğuk ateşlemenin
engellenmesi, güç faktörünün düzeltilmesi ve/veya radyo girişiminin azaltılması
işlemlerini içerebilir.


2) Kontrol donanımı: 1/9/2020 tarihli ve 31231 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Harici Güç Kaynaklarının Çevreye Duyarlı Tasarım
Gerekliliklerine Dair Tebliğ (2019/1782/AB) (SGM:2020/5) kapsamında yer alan
güç kaynaklarını içermemektedir. Bu ifade, bir kontrol donanımıyla fiziksel
olarak entegre olabilmesi halinde ve birlikte tek bir ürün şeklinde
pazarlanabilseler dahi, aydınlatma kontrol parçalarını ve aydınlatma dışı
parçaları da (Ek- I’de tanımlanmaktadır.) içermemektedir.


3) Ethernet üzerinden Güç (PoE) anahtarı, bu Tebliğ
kapsamında bir kontrol donanımı değildir. "Ethernet üzerinden Güç
anahtarı" veya "PoE anahtarı", veri aktarımı ve güç kaynağı
amacıyla ana şebeke ve ofis ekipmanı ve/veya ışık kaynakları arasına kurulan
güç kaynağı ve veri işleme ekipmanıdır.


k) LED paketi: Bir kontrol donanımını veya onun
parçalarını, bir başlığı veya aktif elektronik bileşenler içermeyen ve doğrudan
elektrik kaynağına bağlanmayan ancak optik elemanlar, ışık dönüştürücüler
(fosforlar), elektrostatik boşalma sorunlarına karşı ısıl, mekanik ve elektrik
arabirimleri veya parçalardan birini veya birden fazlasını içerebilen, LED
aydınlatma armatüründe doğrudan doğruya kullanılmak üzere tasarlanan benzeri
ışık yayıcı cihazların ışık kaynakları olarak kabul edilen ve en azından bir
LED yongası içeren tek bir elektrikli parça anlamına gelen yapıyı,


l) LED yongası: Üzerine bir işlevsel LED devresi
yerleştirilen bir küçük ışık yayıcı yarı iletken malzeme bloğunu,


m) Organik ışık yayan diyot (OLED): Işığın, organik
maddenin bir p-n bağlantısını içeren ve bu bağlantının elektrik akımıyla
uyarılması halinde optik ışınım yayan, katı durum cihazından elde edilen
teknolojiyi,


n) Renksel geriverim indeksi (CRI): Aydınlatıcının
objelerin renk görünümü üzerindeki etkisini, bunların referans aydınlatıcı
altındaki renk görünümüyle bilinçli veya bilinçaltı karşılaştırmak suretiyle
ölçen standartlarda tanımlanmış olan ilk 8 test rengine (R1-R8) ait renk
geriveriminin ortalama Ra’sını veren ölçüyü,


o) Satış noktası: Ürünün sergilendiği veya satışa,
kiralamaya veya taksitli satışa sunulduğu yeri,


ö) Türsellik: Bir renk uyartısının türsellik
koordinatlarıyla (x ve y) tanımlanmış özelliğini,


p) Yüksek basınçlı sodyum ışık kaynağı (HPS):
Elektrik kaynağına bağlanan bir (‘tek-uçlu’) veya iki (‘iki-uçlu’) başlıklara
sahip olabilen ve ışığın, esas olarak, 10 kilopaskal büyüklüğünde bir kısmi
basınçta çalışan sodyum buharından üretildiği bir yüksek yoğunluklu deşarj
ışığı kaynağını,


r) Yüksek yoğunluklu deşarj (HID): Ek-I’de
tanımlandığı gibi metal halojenür, yüksek basınçlı sodyum ve cıva buharı
türleriyle sınırlı olan, çeper sıcaklığının ışık üreten arkı stabilize eden,
ark odacığı santimetrekare başına 3 Watt’ı aşan bir ampul çeperi yüklemesine
sahip olan, elektrikli gaz deşarjını,


ifade eder.


(2) İlave tanımlar Ek-I’de yer almaktadır.


Tedarikçilerin yükümlülükleri


MADDE 6 – (1) Işık kaynağı tedarikçisi
aşağıdaki yükümlülükleri yerine getirir:


a) Bir bağımsız ürün olarak (yani bir içeren ürün içinde
yer almadan) ve ambalaj içinde piyasaya arz edilen her ışık kaynağının, ambalaj
üzerinde, Ek-III 'te belirtildiği şekilde basılmış olan etiket ile birlikte
tedarik edilmesini sağlar.


b) Ek-V’te belirtildiği şekilde, ürün bilgi
formundaki parametreleri ürün veri tabanından veya kendi internet sitesi
üzerinden sağlar.


c) Satıcı tarafından özellikle talep edilmesi
halinde, ürün bilgi formunun basılı halde hazır bulundurulmasını sağlar.


ç) Ek-VI’da belirtildiği üzere, teknik dosyanın
içeriğini oluşturur ve hazırlar.


d) Belirli bir ışık kaynağı modeli için herhangi bir
görsel reklamın, Ek- VII ve Ek-VIII’e uygun olarak etikette bulunan enerji
verimlilik sınıfını ve enerji verimliliği sınıfların aralığını içermesini
sağlar.


e) Işık kaynağının belirli teknik parametrelerini
tanımlayan internette bulunan teknik tanıtım materyalleri de dahil belirli bir
ışık kaynağı modeline ilişkin herhangi bir teknik tanıtım materyalinin,
Ek-VII’ye uygun olarak bu modelin enerji verimlilik sınıfını ve etiket üzerinde
bulunan enerji verimliliği sınıflarının aralığını içermesini sağlar.


f) Her bir ışık kaynağı modeli için, Ek-III’te
belirtilen şekilde düzenlenen ve bilgi içeren elektronik etiketi, satıcılara
temin eder.


g) Her bir ışık kaynağı için Ek-V’te belirtilen
şekilde elektronik ürün bilgi formunu, satıcılara temin eder.


ğ) Enerji Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliğinin 12 nci
maddesinin dördüncü fıkrasına istisna olarak, satıcıların talebi üzerine ve bu
Tebliğin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine uygun olarak, ürünleri
yeniden ölçeklendirmeye yönelik basılı etiketlerin hali hazırda mevcut olanla
aynı boyutta bir yapışkanlı etiket olarak sunulmasını sağlar.


(2) İçeren ürünlerin tedarikçisi aşağıdaki
yükümkülükleri yerine getirir:


a) Ek-V’in 2 numaralı bendinde belirtildiği şekilde,
içerilen ışık kaynağına veya kaynaklarına ilişkin bilgi sunar.


b) Bakanlığın talebi üzerine, ışık kaynaklarının
doğrulanması amacıyla, ışık kaynağına kalıcı zarar vermeden nasıl
çıkarılacağına ilişkin bilgi sağlar.


(3) Ek-II’ye uygun olarak enerji verimliliği
sınıfının hesaplanmasını sağlar.


Satıcıların yükümlülükleri


MADDE 7 – (1) Işık kaynağı satıcısı
aşağıdaki yükümkülükleri yerine getirir:


a) Satış noktasındaki bir içeren ürün içinde olmayan
her ışık kaynağının, 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendine uygun olarak
tedarikçiler tarafından temin edilen etiketi, Ek-III’e uygun olarak açıkça
görünebilecek bir şekilde etiketi veya enerji sınıfını da sergileyerek
bulundurmasını sağlar.


b) Mesafeli satış durumunda, etiketi ve ürün bilgi formunun
Ek-VII ve Ek-VIII’e uygun olarak temin edilmesini sağlar.


c) Işık kaynağının belirli bir modeli için hazırlanan
herhangi bir görsel reklamda, internette bulunanlar da dahil, Ek-VII'ye uygun
olarak söz konusu modelin enerji verimlilik sınıfını ve etiket üzerinde mevcut
enerji verimliliği sınıflarının aralığını içermesini sağlar.


ç) Işık kaynağının belirli teknik parametrelerini
tanımlayan internette bulunan teknik tanıtım materyalleri de dahil belirli bir
ışık kaynağı modeline ilişkin herhangi bir teknik tanıtım materyalinin,
Ek-VII’ye uygun olarak bu modelin enerji verimlilik sınıfını ve etiket üzerinde
bulunan enerji verimliliği sınıflarının aralığını içermesini sağlar.


Elektronik ortamda satış yapan hizmet
sağlayıcılarının yükümlülükleri


MADDE 8 – (1) 26/8/2015 tarihli ve 29457
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektronik Ticarette Hizmet Sağlayıcı ve
Aracı Hizmet Sağlayıcılar Hakkında Yönetmelikte atıfta bulunulan aracı hizmet
sağlayıcı veya hizmet sağlayıcının, internet sitesi aracılığıyla ışık kaynaklarının
doğrudan satışına izin vermesi durumunda, bu Tebliğin Ek-VIII hükümlerine uygun
olarak satıcı tarafından sağlanan elektronik etiket ve elektronik ürün bilgi
formunun görüntüleme mekanizması üzerinde gösterilmesini sağlar ve satıcıya
bunları gösterme yükümlülüğünü bildirir.


Ölçüm yöntemleri


MADDE 9 – (1) 6 ncı ve 7 nci maddeler
uyarınca sağlanan bilgiler, Ek- II’de belirtildiği üzere, gelişmiş en son
teknoloji ölçüm ve hesaplama yöntemleri dikkate alınarak, güvenilir, doğru ve
tekrarlanabilir ölçüm ve hesaplama yöntemleri ile elde edilir.


Piyasa gözetimi ve denetimi için doğrulama
yöntemleri


MADDE 10 – (1) Bakanlık, Enerji
Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliğinin 10 uncu maddesinde belirtilen piyasa
gözetimi ve denetimini faaliyetlerinin yürütülmesinde, bu Tebliğin Ek-IX’unda
belirtilen doğrulama yöntemlerini uygular.


Danışma kurulu işlemleri


MADDE 11 – (1) Bakanlık, Bu Tebliğ ile
ilgili olarak, Avrupa Komisyonu tarafından, ışık kaynaklarının enerji
verimliliği sınıfları, içeren ürünlerdeki ışık kaynaklarının enerji
verimliliğine yönelik yöntemler ve döngüsel ekonomi hususlarında çalışmalar
yapmak üzere kurulan danışma kurulu toplantılarına katılım sağlar.


Yürürlükten kaldırılan tebliğ


MADDE 12 – (1) 14/2/2015 tarihli ve 29267
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Elektrik Lambaları ve Aydınlatma
Armatürlerinin Enerji Etiketlemesine Dair Tebliğ (SGM-2015/9) yürürlükten
kaldırılmıştır.


Geçiş hükümleri


GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Tedarikçi, Enerji
Etiketlemesi Çerçeve Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin üçüncü fıkrasına istisna
olarak, piyasaya bir ışık kaynağını arz ettiğinde, mevcut etiketi 31/12/2021
tarihine kadar teşhir edebilir.


(2) 1/9/2021 tarihinden 31/12/2021 tarihine kadar
yeniden sınıflandırılmış etiketler kullanılabilir.


(3) Bu Tebliğin yayımı tarihinden önce aynı modele
veya eşdeğer modellere ait herhangi bir ışık kaynağı piyasaya arz edilmemiş
olması koşuluyla, tedarikçi bu Tebliğin yayımı tarihi ile 31/8/2021 tarihleri
arasında piyasaya arz edilen ışık kaynaklarını yeniden sınıflandırılmış
etiketle sunmayı seçebilir. Bu durumda satıcı, bu ışık kaynaklarını 1/9/2021
tarihinden önce satışa sunamaz. Tedarikçi, satıcılara tekliflerine bu tür ışık
kaynaklarını dahil ettiği durumlar da dahil olmak üzere mümkün olan en kısa
sürede bu sonucu ilgili satıcıya bildirir.


(4) Satıcı, Enerji Etiketlemesi Çerçeve
Yönetmeliğinin 12 nci maddesinin üçüncü, dördüncü ve beşinci fıkralarına
istisna olarak, satış noktasındaki ışık kaynakları üzerindeki etiketlerin,
ambalaj üzerine basılmış veya yapıştırılmış olması durumu da dahil olmak üzere,
1/1/2022 tarihinden itibaren ondört ay içerisinde, mevcut etiketi kaplayacak
şekilde yeniden sınıflandırılmış etiketlerle değiştirilmelerini sağlar ve
yeniden sınıflandırılmış etiketler 1/9/2021 tarihinden önce teşhir edilemez.


Yürürlük


MADDE 13 – (1) Bu Tebliğin 1 inci, 2 nci,
3 üncü, 4 üncü, 5 inci, geçici 1 inci, 13 üncü ve 14 üncü maddeleri yayımı
tarihinde, 6 ncı maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi 1/3/2022 tarihinde,
diğer maddeleri ise 1/1/2022 tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini
Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız


 







 



Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin






Tarihi



Sayısı






6/8/2021



31560






Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin






Tarihi



Sayısı






1.     
 



5/1/2025



32773






2.     
 



 



 






3.