6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu

8049








İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU


 


Kanun
Numarası                    : 6331


Kabul
Tarihi                           : 20/6/2012


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 30/6/2012        Sayı  : 28339


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 52


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç, Kapsam ve Tanımlar


Amaç


MADDE
1 – (1) Bu Kanunun amacı; işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik
şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki,
sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemektir.


 


Kapsam ve istisnalar


MADDE 2 – (1) Bu Kanun; kamu ve özel sektöre
ait bütün işlere ve işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleri ile işveren
vekillerine, çırak ve stajyerler de dâhil olmak üzere tüm çalışanlarına
faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.


(2) Ancak aşağıda
belirtilen faaliyetler ve kişiler hakkında bu Kanun hükümleri uygulanmaz:


a) Fabrika, bakım
merkezi, dikimevi ve benzeri işyerlerindekiler hariç Türk Silahlı Kuvvetleri,
genel kolluk kuvvetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığının
faaliyetleri.


b) Afet ve acil durum
birimlerinin müdahale faaliyetleri.


c) Ev hizmetleri.


ç) Çalışan istihdam
etmeksizin kendi nam ve hesabına mal ve hizmet üretimi yapanlar.


d) Hükümlü ve tutuklulara
yönelik infaz hizmetleri sırasında, iyileştirme kapsamında yapılan işyurdu,
eğitim, güvenlik ve meslek edindirme faaliyetleri.


e) (Ek:
10/9/2014-6552/15 md.; İptal: Anayasa Mahkemesi’nin 14/5/2015 tarihli ve E.:
2014/177, K.: 2015/49 sayılı Kararı ile.)


 


Tanımlar


MADDE 3 – (1) Bu Kanunun uygulanmasında;


a) Bakanlık: Çalışma ve
Sosyal Güvenlik Bakanlığını,


b) Çalışan: Kendi özel
kanunlarındaki statülerine bakılmaksızın kamu veya özel işyerlerinde istihdam
edilen gerçek kişiyi,


c) Çalışan temsilcisi: İş
sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalara katılma, çalışmaları izleme, tedbir
alınmasını isteme, tekliflerde bulunma ve benzeri konularda çalışanları temsil
etmeye yetkili çalışanı,


ç)
Destek elemanı: Asli görevinin yanında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili
önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda
özel olarak görevlendirilmiş uygun donanım ve yeterli eğitime sahip kişiyi,


d) (Değişik:9/1/2025-7538/18
md.) Eğitim kurumu: Bu Kanun ile bu Kanuna dayanılarak düzenlenen alt
mevzuat hükümleri uyarınca eğitim vermek üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş
kurum ve kuruluşları,


e) Genç çalışan: Onbeş
yaşını bitirmiş ancak onsekiz yaşını doldurmamış çalışanı,


f) (Değişik:
12/7/2013-6495/101 md.) İş Güvenliği Uzmanı: Usul ve esasları yönetmelikle
belirlenen, iş sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça
yetkilendirilmiş, iş güvenliği uzmanlığı belgesine sahip, Bakanlık ve ilgili
kuruluşlarında çalışma hayatını denetleyen müfettişler ile mühendislik veya
mimarlık eğitimi veren fakültelerin mezunları ile teknik elemanı,


g) İş kazası: İşyerinde
veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut
bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olayı,[1]


ğ) İşveren: Çalışan
istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve
kuruluşları,


h) İşyeri: Mal veya
hizmet üretmek amacıyla maddi olan ve olmayan unsurlar ile çalışanın birlikte
örgütlendiği, işverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden
bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler ile
dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve
mesleki eğitim yerleri ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçları da içeren
organizasyonu,


ı) İşyeri hekimi: İş
sağlığı ve güvenliği alanında görev yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş,
işyeri hekimliği belgesine sahip hekimi,


i) İşyeri sağlık ve
güvenlik birimi: İşyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere
kurulan, gerekli donanım ve personele sahip olan birimi,


j) Konsey: Ulusal İş
Sağlığı ve Güvenliği Konseyini,


k) Kurul: İş sağlığı ve
güvenliği kurulunu,


1) Meslek hastalığı:
Mesleki risklere maruziyet sonucu ortaya çıkan hastalığı,


m) Ortak sağlık ve
güvenlik birimi: Kamu kurum ve kuruluşları, organize sanayi bölgeleri ile Türk
Ticaret Kanununa göre faaliyet gösteren şirketler tarafından, işyerlerine iş
sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmak üzere kurulan gerekli donanım ve
personele sahip olan ve Bakanlıkça yetkilendirilen birimi,


n) Önleme: İşyerinde
yürütülen işlerin bütün safhalarında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili
riskleri ortadan kaldırmak veya azaltmak için planlanan ve alınan tedbirlerin
tümünü,


o) Risk: Tehlikeden
kaynaklanacak kayıp, yaralanma ya da başka zararlı sonuç meydana gelme
ihtimalini,


ö)
Risk değerlendirmesi: İşyerinde var olan ya da dışarıdan gelebilecek
tehlikelerin belirlenmesi, bu tehlikelerin riske dönüşmesine yol açan faktörler
ile tehlikelerden kaynaklanan risklerin analiz edilerek derecelendirilmesi ve
kontrol tedbirlerinin kararlaştırılması amacıyla yapılması gerekli çalışmaları,


p) Tehlike: İşyerinde var
olan ya da dışarıdan gelebilecek, çalışanı veya işyerini etkileyebilecek zarar
veya hasar verme potansiyelini,


r) Tehlike sınıfı: İş
sağlığı ve güvenliği açısından, yapılan işin özelliği, işin her safhasında
kullanılan veya ortaya çıkan maddeler, iş ekipmanı, üretim yöntem ve şekilleri,
çalışma ortam ve şartları ile ilgili diğer hususlar dikkate alınarak işyeri
için belirlenen tehlike grubunu,


s) (Değişik:
12/7/2013-6495/101 md.) Teknik eleman: Teknik öğretmen, fizikçi, kimyager
ve biyolog unvanına sahip olanlar ile üniversitelerin iş sağlığı ve güvenliği
programı mezunlarını,


ş) (Değişik:9/1/2025-7538/18
md.) Diğer sağlık personeli: İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinde
görevlendirilmek üzere Bakanlıkça yetkilendirilmiş, diğer sağlık personeli
belgesine sahip ebe, hemşire, sağlık memuru, acil tıp teknikeri, acil tıp
teknisyeni, çevre sağlığı teknikeri veya çevre sağlığı teknisyeni diplomasına
sahip olan kişileri,


t) (Ek:9/1/2025-7538/18
md.) Çalışan sağlığı merkezi (ÇASMER): Sağlık Bakanlığına bağlı,
işyerlerine iş sağlığı ve güvenliği hizmetleri sunmak üzere bu Kanun kapsamında
Bakanlıkça yetkilendirilen, gerekli donanım ve personele sahip birimi,


u) (Ek:9/1/2025-7538/18
md.) Ekipman muayene kuruluşu: İşin yapılmasında kullanılan her türlü
makine, alet, ekipman, tesis, teçhizat, cihaz ve koruyucu sistemlerin iş
sağlığı ve güvenliği yönünden; mevzuat, ilgili standart ve kontrol kriterlerine
uygun kullanımının sağlanması ve sürdürülmesi adına bakım veya muayene, test ve
kontrol yapmak üzere Bakanlıkça yetkilendirilen kuruluşları,


ifade eder.


(2) İşveren adına hareket
eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekilleri, bu Kanunun
uygulanması bakımından işveren sayılır.


 


İKİNCİ BÖLÜM


İşveren ile Çalışanların Görev, Yetki
ve Yükümlülükleri


İşverenin genel
yükümlülüğü


MADDE 4 – (1) İşveren, çalışanların işle ilgili
sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede;


a) Mesleki risklerin
önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması,
organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve
güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut
durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar.


b) İşyerinde alınan iş
sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve
uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.


c) Risk değerlendirmesi
yapar veya yaptırır.


ç) Çalışana görev
verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne alır.


d) Yeterli bilgi ve
talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan
yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri alır.


(2) İşyeri dışındaki
uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan
kaldırmaz.


(3) Çalışanların iş
sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.


(4) İşveren, iş sağlığı
ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.


 


Risklerden korunma
ilkeleri


MADDE 5 – (1) İşverenin yükümlülüklerinin
yerine getirilmesinde aşağıdaki ilkeler göz önünde bulundurulur:


a) Risklerden kaçınmak.


b) Kaçınılması mümkün
olmayan riskleri analiz etmek.


c) Risklerle kaynağında
mücadele etmek.


ç)
İşin kişilere uygun hale getirilmesi için işyerlerinin tasarımı ile iş
ekipmanı, çalışma şekli ve üretim metotlarının seçiminde özen göstermek,
özellikle tekdüze çalışma ve üretim temposunun sağlık ve güvenliğe olumsuz
etkilerini önlemek, önlenemiyor ise en aza indirmek.


d) Teknik gelişmelere
uyum sağlamak.


e) Tehlikeli olanı,
tehlikesiz veya daha az tehlikeli olanla değiştirmek.


f) Teknoloji, iş
organizasyonu, çalışma şartları, sosyal ilişkiler ve çalışma ortamı ile ilgili
faktörlerin etkilerini kapsayan tutarlı ve genel bir önleme politikası
geliştirmek.


g) Toplu korunma
tedbirlerine, kişisel korunma tedbirlerine göre öncelik vermek.


ğ) Çalışanlara uygun talimatlar
vermek.


 


İş sağlığı ve
güvenliği hizmetleri


MADDE 6 – (1) Mesleki risklerin önlenmesi ve bu
risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve
güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren;


a) Çalışanları arasından
iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan
işyerlerinde diğer
sağlık personeli görevlendirir. Çalışanları arasında belirlenen niteliklere
sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak
sağlık ve güvenlik birimlerinden veya ÇASMER’lerden hizmet alarak yerine
getirebilir. Ancak belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması
hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine
getirilmesini kendisi üstlenebilir. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/16 md.) Belirlenen niteliklere ve gerekli
belgeye sahip olmayan ancak 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta
yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça ilan
edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve
tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.[2][3][4]


b) Görevlendirdikleri
kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşların görevlerini yerine getirmeleri
amacıyla araç, gereç, mekân ve zaman gibi gerekli bütün ihtiyaçlarını karşılar.


c)
İşyerinde sağlık ve güvenlik hizmetlerini yürütenler arasında iş birliği ve
koordinasyonu sağlar.


ç) Görevlendirdikleri
kişi veya hizmet aldığı kurum ve kuruluşlar tarafından iş sağlığı ve güvenliği
ile ilgili mevzuata uygun olan ve yazılı olarak bildirilen tedbirleri yerine
getirir.


d)
Çalışanların sağlık ve güvenliğini etkilediği bilinen veya etkilemesi muhtemel
konular hakkında; görevlendirdikleri kişi veya hizmet aldığı kurum ve
kuruluşları, başka işyerlerinden çalışmak üzere kendi işyerine gelen
çalışanları ve bunların işverenlerini bilgilendirir.


(2) 4/1/2002 tarihli ve
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu kapsamındaki kamu kurum ve kuruluşları; iş
sağlığı ve güvenliği hizmetlerini, Sağlık Bakanlığına ait döner sermayeli
kuruluşlardan doğrudan alabileceği gibi 4734 sayılı Kanun hükümleri
çerçevesinde de alabilir.


(3) Tam süreli işyeri
hekimi görevlendirilen işyerlerinde, diğer sağlık personeli görevlendirilmesi
zorunlu değildir.


(4) (Ek:
10/9/2014-6552/16 md.) Birinci fıkranın (a) bendine göre yapılacak
görevlendirme süresinin belirlenmesinde 5/6/1986 tarihli ve 3308 sayılı Mesleki
Eğitim Kanunu ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu
kapsamındaki öğrenci statüsünde olan çırak ve stajyerler, çalışan sayısının
toplamına dâhil edilmez.


(5) (Ek:9/1/2025-7538/19 md.) Bu maddenin uygulanmasına ilişkin
usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.


 


İş sağlığı ve
güvenliği hizmetlerinin desteklenmesi


MADDE
7 – (1) İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yerine getirilmesi için,
Bakanlıkça aşağıdaki
şartlarla destek sağlanabilir:


a) Kamu kurum ve
kuruluşları hariç ondan az çalışanı bulunanlardan, çok tehlikeli ve tehlikeli
sınıfta yer alan işyerleri faydalanabilir. Ancak, Cumhurbaşkanı, ondan az çalışanı
bulunanlardan az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinin de faydalanmasına
karar verebilir.[5]


b) Giderler, iş kazası ve
meslek hastalığı bakımından kısa vadeli sigorta kolları için toplanan
primlerden kaynak aktarılmak suretiyle, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından finanse
edilir.


c) Uygulamada, Sosyal
Güvenlik Kurumu kayıtları esas alınır.


ç) Bu Kanun ve diğer
mevzuat gereğince yapılan kontrol ve denetimlerde; istihdam ettiği kişilerin
sigortalılık bildiriminde bulunmadığı tespit edilen işverenlerden, tespit tarihine
kadar yapılan ödemeler yasal faizi ile birlikte Sosyal Güvenlik Kurumunca
tahsil edilir ve bu durumdaki işverenler, sağlanan destekten üç yıl süreyle
faydalanamaz.


d) Uygulamaya ilişkin
olarak ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermeye, uygulamayı yönlendirmeye ve
doğabilecek sorunları çözmeye Bakanlık yetkilidir.


(2) Aşağıdaki konular ile
bunlara ilişkin usul ve esaslar, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak
Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir:


a) İş sağlığı ve
güvenliği hizmetlerinin yerine getirilmesi için sağlanacak desteğin
uygulanması.


b) Destek sağlanacak
ondan az çalışanı bulunan işyerlerinin özellikleri göz önünde bulundurularak;
Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ödenecek iş sağlığı ve güvenliği hizmet
bedellerinin tespiti, destek olunacak kısmı ve ödenme şekli.


c) Destekten
faydalanabilecek işyerlerinin taşıması gereken şartlar.


ç) İş sağlığı ve
güvenliği hizmeti verecek kuruluşların özellikleri.


(3) Etkinlik ve
sürekliliğin sağlanması amacıyla; Bakanlık tarafından Sağlık Bakanlığı, Bilim, Sanayi
ve Teknoloji Bakanlığı ve ilgili meslek kuruluşlarıyla iş birliği yapılabilir.


 


İşyeri hekimleri ve iş
güvenliği uzmanları


MADDE
8 – (1) İşyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanlarının hak ve yetkileri,
görevlerini yerine getirmeleri nedeniyle kısıtlanamaz. Bu kişiler, görevlerini
mesleğin gerektirdiği
etik ilkeler ve mesleki bağımsızlık içerisinde yürütür.


(2) (Değişik:
4/4/2015-6645/1 md.) İşverene iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda
rehberlik ve danışmanlık yapmak üzere görevlendirilen işyeri hekimi ve iş
güvenliği uzmanı, görev aldığı işyerinde göreviyle ilgili mevzuat ve teknik
gelişmeleri göz önünde bulundurarak iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eksiklik
ve aksaklıkları, tedbir ve tavsiyeleri belirler ve işverene yazılı olarak bildirir.
Eksiklik ve aksaklıkların düzeltilmesinden, tedbir ve tavsiyelerin yerine
getirilmesinden işveren sorumludur. Bildirilen eksiklik ve aksaklıkların acil
durdurmayı gerektirmesi veya yangın, patlama, göçme, kimyasal sızıntı ve
benzeri acil ve hayati tehlike arz etmesi, meslek hastalığına sebep olabilecek
ortamların bulunmasına rağmen işveren tarafından gerekli tedbirlerin alınmaması
hâlinde, bu durum işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve/veya ortak sağlık ve
güvenlik birimi yönetimi tarafından Bakanlığın yetkili birimine, varsa yetkili
sendika temsilcisine, yoksa çalışan temsilcisine bildirilir. Bildirim yapmadığı
tespit edilen işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının belgesi üç ay, tekrarında
ise altı ay süreyle; ortak sağlık ve güvenlik biriminin yetki belgesi altı ay,
tekrarında ise bir yıl süreyle askıya alınır. Bu bildirimden dolayı işvereni
tarafından işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş sözleşmesine son
verilemez ve bu kişiler hiçbir şekilde hak kaybına uğratılamaz. Aksi takdirde
işveren hakkında bir yıllık sözleşme ücreti tutarından az olmamak üzere
tazminata hükmedilir. İşyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanının iş kanunları ve
diğer kanunlara göre sahip olduğu hakları saklıdır. Açılan davada, kötü niyetle
gerçek dışı bildirimde bulunduğu mahkeme kararıyla tespit edilen kişinin
belgesi altı ay süreyle askıya alınır.[6]


(3) Hizmet sunan
kuruluşlar ile işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanları, iş sağlığı ve güvenliği
hizmetlerinin yürütülmesindeki ihmallerinden dolayı, hizmet sundukları işverene
karşı sorumludur.


(4) Çalışanın ölümü veya
maluliyetiyle sonuçlanacak şekilde vücut bütünlüğünün bozulmasına neden olan iş
kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde ihmali tespit edilen işyeri
hekimi veya iş güvenliği uzmanının yetki belgesi askıya alınır.


(5)
İş güvenliği uzmanlarının görev alabilmeleri için; çok tehlikeli sınıfta yer
alan işyerlerinde (A) sınıfı, tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde en az (B)
sınıfı, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde ise en az (C) sınıfı iş
güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olmaları şartı aranır. Bakanlık, iş
güvenliği uzmanlarının ve işyeri hekimlerinin görevlendirilmesi konusunda sektörel
alanda özel düzenleme yapabilir. (Ek cümle: 4/4/2015-6645/1 md.) Sektörel
düzenleme çerçevesinde maden ve yapı ile diğer sektörlerde öncelikli olarak
hangi meslekî unvana sahip iş güvenliği uzmanlarının görev yapacağının ve
bunların yanında görev yapacak diğer mesleklere sahip iş güvenliği uzmanlarının
belirlenmesine dair usul ve esaslar, Bakanlıkça belirlenir.


(6) Belirlenen çalışma
süresi nedeniyle işyeri hekimi ve iş güvenliği uzmanının tam süreli
görevlendirilmesi gereken durumlarda; işveren, işyeri sağlık ve güvenlik birimi
kurar. Bu durumda, çalışanların tabi olduğu kanun hükümleri saklı kalmak
kaydıyla, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık
çalışma süresi dikkate alınır.


(7) Kamu kurum ve
kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş
güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları
şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek
çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst
yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir.
Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme,
hizmet alan kurum tarafından yapılır. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi
bir kesinti yapılmaz. Bu durumdaki
görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak
kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate
alınmaz.


(8) Kamu sağlık
hizmetlerinde tam süreli çalışmaya ilişkin mevzuat hükümleri saklı kalmak
kaydıyla, işyeri hekimlerinin ve diğer sağlık personelinin işyeri sağlık ve
güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik birimlerinde görevlendirilmelerinde
ve hizmet verilen işyerlerinde çalışanlarla
sınırlı olmak üzere görevlerini yerine getirmelerinde, diğer kanunların
kısıtlayıcı hükümleri uygulanmaz.


 


Tehlike sınıfının
belirlenmesi


MADDE 9 – (1) İşyeri tehlike sınıfları;
31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 83 üncü maddesine göre belirlenen kısa vadeli sigorta kolları prim
tarifesi de dikkate alınarak, İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürünün
Başkanlığında ilgili taraflarca oluşturulan komisyonun görüşleri doğrultusunda,
Bakanlıkça çıkarılacak tebliğ ile tespit edilir.


(2) İşyeri tehlike
sınıflarının tespitinde, o işyerinde yapılan asıl iş dikkate alınır.


 


Risk değerlendirmesi,
kontrol, ölçüm ve araştırma


MADDE 10 – (1) İşveren, iş sağlığı ve güvenliği
yönünden risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmakla yükümlüdür. Risk
değerlendirmesi yapılırken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:


a) Belirli risklerden
etkilenecek çalışanların durumu.


b) Kullanılacak iş
ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi.


c) İşyerinin tertip ve
düzeni.


ç) Genç, yaşlı, engelli,
gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın
çalışanların durumu.


(2) İşveren, yapılacak
risk değerlendirmesi sonucu alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile kullanılması
gereken koruyucu donanım veya ekipmanı belirler.


(3) İşyerinde uygulanacak
iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, çalışma şekilleri ve üretim yöntemleri;
çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltecek ve
işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir nitelikte
olmalıdır.


(4) İşveren, iş sağlığı
ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların bu ortamda maruz kaldığı
risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve
araştırmaların yapılmasını sağlar.


 


Acil durum planları,
yangınla mücadele ve ilk yardım


MADDE 11 – (1) İşveren;


a) Çalışma ortamı,
kullanılan maddeler, iş ekipmanı ile çevre şartlarını dikkate alarak meydana
gelebilecek acil durumları önceden değerlendirerek, çalışanları ve çalışma
çevresini etkilemesi mümkün ve muhtemel acil durumları belirler ve bunların
olumsuz etkilerini önleyici ve sınırlandırıcı tedbirleri alır.


b) Acil durumların
olumsuz etkilerinden korunmak üzere gerekli ölçüm ve değerlendirmeleri yapar,
acil durum planlarını hazırlar.


c) Acil durumlarla
mücadele için işyerinin büyüklüğü ve taşıdığı özel tehlikeler, yapılan işin
niteliği, çalışan sayısı ile işyerinde bulunan diğer kişileri dikkate alarak;
önleme, koruma, tahliye, yangınla mücadele, ilk yardım ve benzeri konularda
uygun donanıma sahip ve bu konularda eğitimli yeterli sayıda kişiyi
görevlendirir, araç ve gereçleri sağlayarak eğitim ve tatbikatları yaptırır ve
ekiplerin her zaman hazır bulunmalarını sağlar.


ç) Özellikle ilk yardım,
acil tıbbi müdahale, kurtarma ve yangınla mücadele konularında, işyeri
dışındaki kuruluşlarla irtibatı sağlayacak gerekli düzenlemeleri yapar.


 


Tahliye


MADDE
12 – (1) Ciddi, yakın ve önlenemeyen tehlikenin meydana gelmesi durumunda işveren;


a)
Çalışanların işi bırakarak derhal çalışma yerlerinden ayrılıp güvenli bir yere
gidebilmeleri için, önceden gerekli düzenlemeleri yapar ve çalışanlara gerekli talimatları
verir.


b) Durumun devam etmesi
hâlinde, zorunluluk olmadıkça, gerekli donanıma sahip ve özel olarak
görevlendirilenler dışındaki çalışanlardan işlerine devam etmelerini isteyemez.


(2) İşveren, çalışanların
kendileri veya diğer kişilerin güvenliği için ciddi ve yakın bir tehlike ile
karşılaştıkları ve amirine hemen haber veremedikleri durumlarda; istenmeyen
sonuçların önlenmesi için, bilgileri ve mevcut teknik donanımları çerçevesinde
müdahale edebilmelerine imkân sağlar. Böyle bir durumda çalışanlar, ihmal veya
dikkatsiz davranışları olmadıkça yaptıkları müdahaleden dolayı sorumlu
tutulamaz.


 


Çalışmaktan kaçınma
hakkı


MADDE 13 – (1) Ciddi ve yakın tehlike ile karşı
karşıya kalan çalışanlar kurula, kurulun bulunmadığı işyerlerinde ise işverene
başvurarak durumun tespit edilmesini ve gerekli tedbirlerin alınmasına karar
verilmesini talep edebilir. Kurul acilen toplanarak, işveren ise derhâl
kararını verir ve durumu tutanakla tespit eder. Karar, çalışana ve çalışan
temsilcisine yazılı olarak bildirilir.


(2) Kurul veya işverenin
çalışanın talebi yönünde karar vermesi hâlinde çalışan, gerekli tedbirler
alınıncaya kadar çalışmaktan kaçınabilir. Çalışanların çalışmaktan kaçındığı
dönemdeki ücreti ile kanunlardan ve iş sözleşmesinden doğan diğer hakları saklıdır.


(3) Çalışanlar ciddi ve
yakın tehlikenin önlenemez olduğu durumlarda birinci fıkradaki usule uymak
zorunda olmaksızın işyerini veya tehlikeli bölgeyi terk ederek belirlenen
güvenli yere gider. Çalışanların bu hareketlerinden dolayı hakları kısıtlanamaz.


(4) İş sözleşmesiyle
çalışanlar, talep etmelerine rağmen gerekli tedbirlerin alınmadığı durumlarda,
tabi oldukları kanun hükümlerine göre iş sözleşmelerini feshedebilir. Toplu
sözleşme veya toplu iş sözleşmesi ile çalışan kamu personeli, bu maddeye göre
çalışmadığı dönemde fiilen çalışmış sayılır.


(5) Bu Kanunun 25 inci
maddesine göre işyerinde işin durdurulması hâlinde, bu madde hükümleri
uygulanmaz.


 


İş kazası ve meslek
hastalıklarının kayıt ve bildirimi


MADDE 14 – (1) İşveren;


a) Bütün iş kazalarının
ve meslek hastalıklarının kaydını tutar, gerekli incelemeleri yaparak bunlar
ile ilgili raporları düzenler.


b) İşyerinde meydana gelen
ancak yaralanma veya ölüme neden olmadığı halde işyeri ya da iş ekipmanının
zarara uğramasına yol açan veya çalışan, işyeri ya da iş ekipmanını zarara
uğratma potansiyeli olan olayları inceleyerek bunlar ile ilgili raporları
düzenler.


(2) İşveren, aşağıdaki
hallerde belirtilen sürede Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirimde bulunur:


a) İş kazalarını kazadan
sonraki üç iş günü içinde.


b) Sağlık hizmeti
sunucuları veya işyeri hekimi tarafından kendisine bildirilen meslek
hastalıklarını, öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde.


(3) İşyeri hekimi veya
sağlık hizmeti sunucuları; meslek hastalığı ön tanısı koydukları vakaları, Sosyal
Güvenlik Kurumu tarafından yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk
eder.


(4) Sağlık hizmeti
sunucuları kendilerine intikal eden iş kazalarını, yetkilendirilen sağlık
hizmeti sunucuları ise meslek hastalığı tanısı koydukları vakaları en geç on
gün içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirir.


(5) Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Sağlık Bakanlığının uygun görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenir.


 


Sağlık gözetimi


MADDE 15 – (1) İşveren;


a) Çalışanların işyerinde
maruz kalacakları sağlık ve güvenlik risklerini dikkate alarak sağlık
gözetimine tabi tutulmalarını sağlar.


b)
Aşağıdaki hallerde çalışanların sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak
zorundadır:


1) İşe girişlerinde.


2) İş değişikliğinde.


3)
İş kazası, meslek hastalığı veya sağlık nedeniyle tekrarlanan işten
uzaklaşmalarından sonra
işe dönüşlerinde talep etmeleri hâlinde.


4) İşin devamı süresince,
çalışanın ve işin niteliği ile işyerinin tehlike sınıfına göre Bakanlıkça
belirlenen düzenli aralıklarla.


(2) Tehlikeli ve çok tehlikeli
sınıfta yer alan işlerde çalışacaklar, yapacakları işe uygun olduklarını
belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz.[7]


(3) (Değişik birinci
cümle: 10/9/2014-6552/17 md.) Bu Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri
hekiminden alınır. 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli işyerleri için
ise ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti
sunucularından da alınabilir. Raporlara itirazlar Sağlık Bakanlığı tarafından belirlenen hakem
hastanelere yapılır, verilen kararlar kesindir.[8][9]


(4) Sağlık gözetiminden
doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklı her türlü ek maliyet işverence
karşılanır, çalışana yansıtılamaz.


(5) Sağlık muayenesi
yaptırılan çalışanın özel hayatı ve itibarının korunması açısından sağlık
bilgileri gizli tutulur.


 


Çalışanların
bilgilendirilmesi


MADDE 16 – (1) İşyerinde iş sağlığı ve
güvenliğinin sağlanması ve sürdürülebilmesi amacıyla işveren, çalışanları ve
çalışan temsilcilerini işyerinin özelliklerini de dikkate alarak aşağıdaki
konularda bilgilendirir:


a)
İşyerinde karşılaşılabilecek sağlık ve güvenlik riskleri, koruyucu ve önleyici
tedbirler.


b) Kendileri ile ilgili
yasal hak ve sorumluluklar.


c) İlk yardım, olağan
dışı durumlar, afetler ve yangınla mücadele ve tahliye işleri konusunda
görevlendirilen kişiler.


(2) İşveren;


a) 12 nci maddede
belirtilen ciddi ve yakın tehlikeye maruz kalan veya kalma riski olan bütün
çalışanları, tehlikeler ile bunlardan doğan risklere karşı alınmış ve alınacak
tedbirler hakkında derhal bilgilendirir.


b) Başka işyerlerinden
çalışmak üzere kendi işyerine gelen çalışanların birinci fıkrada belirtilen
bilgileri almalarını sağlamak üzere, söz konusu çalışanların işverenlerine
gerekli bilgileri verir.


c) Risk değerlendirmesi,
iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili koruyucu ve önleyici tedbirler, ölçüm,
analiz, teknik kontrol, kayıtlar, raporlar ve teftişten elde edilen bilgilere,
destek elemanları ile çalışan temsilcilerinin ulaşmasını sağlar.


 


Çalışanların eğitimi


MADDE 17 – (1) İşveren, çalışanların iş sağlığı
ve güvenliği eğitimlerini almasını sağlar. Bu eğitim özellikle; işe başlamadan
önce, çalışma yeri veya iş değişikliğinde, iş ekipmanının değişmesi hâlinde
veya yeni teknoloji uygulanması hâlinde verilir. Eğitimler, değişen ve ortaya
çıkan yeni risklere uygun olarak yenilenir, gerektiğinde ve düzenli aralıklarla
tekrarlanır.


(2) Çalışan temsilcileri
özel olarak eğitilir.


(3) Mesleki eğitim alma
zorunluluğu bulunan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işlerde,
yapacağı işle ilgili mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyenler çalıştırılamaz.


(4) İş kazası geçiren
veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe başlamadan önce, söz konusu
kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma
yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilir. Ayrıca, herhangi bir sebeple altı
aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara, tekrar işe başlatılmadan önce bilgi
yenileme eğitimi verilir.


(5)
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde; yapılacak işlerde
karşılaşılacak sağlık ve güvenlik riskleri ile ilgili yeterli bilgi ve
talimatları içeren eğitimin alındığına dair belge olmaksızın, başka
işyerlerinden çalışmak üzere gelen çalışanlar işe başlatılamaz.


(6) Geçici iş ilişkisi
kurulan işveren, iş sağlığı ve güvenliği risklerine karşı çalışana gerekli
eğitimin verilmesini sağlar.


(7) Bu madde kapsamında
verilecek eğitimin maliyeti çalışanlara yansıtılamaz. Eğitimlerde geçen süre
çalışma süresinden sayılır. Eğitim sürelerinin haftalık çalışma süresinin
üzerinde olması hâlinde, bu süreler fazla sürelerle çalışma veya fazla çalışma
olarak değerlendirilir.


 


Çalışanların
görüşlerinin alınması ve katılımlarının sağlanması


MADDE 18 – (1) İşveren, görüş alma ve katılımın
sağlanması konusunda, çalışanlara veya iki ve daha fazla çalışan temsilcisinin
bulunduğu işyerlerinde varsa işyeri yetkili sendika temsilcilerine yoksa
çalışan temsilcilerine aşağıdaki imkânları sağlar:


a) İş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili konularda görüşlerinin alınması, teklif getirme hakkının
tanınması ve bu konulardaki görüşmelerde yer alma ve katılımlarının sağlanması.


b) Yeni teknolojilerin
uygulanması, seçilecek iş ekipmanı, çalışma ortamı ve şartlarının çalışanların
sağlık ve güvenliğine etkisi konularında görüşlerinin alınması.


(2) İşveren, destek
elemanları ile çalışan temsilcilerinin aşağıdaki konularda önceden görüşlerinin
alınmasını sağlar:


a) İşyerinden
görevlendirilecek veya işyeri dışından hizmet alınacak işyeri hekimi, iş
güvenliği uzmanı ve diğer personel ile ilk yardım, yangınla mücadele ve tahliye
işleri için kişilerin görevlendirilmesi.


b) Risk değerlendirmesi
yapılarak, alınması gereken koruyucu ve önleyici tedbirlerin ve kullanılması
gereken koruyucu donanım ve ekipmanın belirlenmesi.


c) Sağlık ve güvenlik
risklerinin önlenmesi ve koruyucu hizmetlerin yürütülmesi.


ç) Çalışanların bilgilendirilmesi.


d) Çalışanlara verilecek
eğitimin planlanması.


(3)
Çalışanların veya çalışan temsilcilerinin, işyerinde iş sağlığı ve güvenliği
için alınan önlemlerin yetersiz olduğu durumlarda veya teftiş sırasında,
yetkili makama başvurmalarından dolayı hakları kısıtlanamaz.


 


Çalışanların
yükümlülükleri


MADDE
19 – (1) Çalışanlar, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili aldıkları eğitim ve
işverenin bu konudaki talimatları doğrultusunda, kendilerinin ve
hareketlerinden veya yaptıkları işten etkilenen diğer çalışanların sağlık ve
güvenliklerini tehlikeye düşürmemekle yükümlüdür.


(2) Çalışanların, işveren
tarafından verilen eğitim ve talimatlar doğrultusunda yükümlülükleri şunlardır:


a) İşyerindeki makine,
cihaz, araç, gereç, tehlikeli madde, taşıma ekipmanı ve diğer üretim araçlarını
kurallara uygun şekilde kullanmak, bunların güvenlik donanımlarını doğru olarak
kullanmak, keyfi olarak çıkarmamak ve değiştirmemek.


b) Kendilerine sağlanan
kişisel koruyucu donanımı doğru kullanmak ve korumak.


c) İşyerindeki makine,
cihaz, araç, gereç, tesis ve binalarda sağlık ve güvenlik yönünden ciddi ve
yakın bir tehlike ile karşılaştıklarında ve koruma tedbirlerinde bir eksiklik
gördüklerinde, işverene veya çalışan temsilcisine derhal haber vermek.


ç) Teftişe yetkili makam
tarafından işyerinde tespit edilen noksanlık ve mevzuata aykırılıkların
giderilmesi konusunda, işveren ve çalışan temsilcisi ile iş birliği yapmak.


d) Kendi görev alanında,
iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için işveren ve çalışan temsilcisi ile iş
birliği yapmak.


 


Çalışan temsilcisi


MADDE 20 – (1) İşveren; işyerinin değişik
bölümlerindeki riskler ve çalışan sayılarını göz önünde bulundurarak dengeli
dağılıma özen göstermek kaydıyla, çalışanlar arasında yapılacak seçim veya
seçimle belirlenemediği durumda atama yoluyla, aşağıda belirtilen sayılarda
çalışan temsilcisini görevlendirir:


a) İki ile elli arasında
çalışanı bulunan işyerlerinde bir.


b) Ellibir ile yüz
arasında çalışanı bulunan işyerlerinde iki.


c) Yüzbir ile beşyüz
arasında çalışanı bulunan işyerlerinde üç.


ç) Beşyüzbir ile bin
arasında çalışanı bulunan işyerlerinde dört.


d) Binbir ile ikibin
arasında çalışanı bulunan işyerlerinde beş.


e) İkibinbir ve üzeri
çalışanı bulunan işyerlerinde altı.


(2) Birden fazla çalışan
temsilcisinin bulunması durumunda baş temsilci, çalışan temsilcileri arasında
yapılacak seçimle belirlenir.


(3) Çalışan temsilcileri,
tehlike kaynağının yok edilmesi veya tehlikeden kaynaklanan riskin azaltılması
için, işverene öneride bulunma ve işverenden gerekli tedbirlerin alınmasını
isteme hakkına sahiptir.


(4) Görevlerini
yürütmeleri nedeniyle, çalışan temsilcileri ve destek elemanlarının hakları
kısıtlanamaz ve görevlerini yerine getirebilmeleri için işveren tarafından
gerekli imkânlar sağlanır.


(5) İşyerinde yetkili
sendika bulunması hâlinde, işyeri sendika temsilcileri çalışan temsilcisi
olarak da görev yapar.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Konsey, Kurul ve Koordinasyon


Ulusal İş Sağlığı ve
Güvenliği Konseyi[10]


MADDE
21 – (1) Ülke genelinde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili politika ve
stratejilerin
belirlenmesi için tavsiyelerde bulunmak üzere Konsey kurulmuştur.


(2) (Mülga:
2/7/2018-KHK-703/210 md.)


(3) (Mülga:
2/7/2018-KHK-703/210 md.)


(4) (Mülga:
2/7/2018-KHK-703/210 md.)


(5) (Mülga:
2/7/2018-KHK-703/210 md.)


(6) (Mülga:
2/7/2018-KHK-703/210 md.)


(7) (Mülga:
2/7/2018-KHK-703/210 md.)


 


İş sağlığı ve
güvenliği kurulu


MADDE 22 – (1) Elli ve daha fazla çalışanın
bulunduğu ve altı aydan fazla süren sürekli işlerin yapıldığı işyerlerinde
işveren, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili çalışmalarda bulunmak üzere kurul
oluşturur. İşveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun kurul kararlarını
uygular.


(2) Altı aydan fazla
süren asıl işveren-alt işveren ilişkisinin bulunduğu hallerde;


a) Asıl işveren ve alt
işveren tarafından ayrı ayrı kurul oluşturulmuş ise, faaliyetlerin yürütülmesi
ve kararların uygulanması konusunda iş birliği ve koordinasyon asıl işverence
sağlanır.


b) Asıl işveren
tarafından kurul oluşturulmuş ise, kurul oluşturması gerekmeyen alt işveren,
koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atar.


c) İşyerinde kurul
oluşturması gerekmeyen asıl işveren, alt işverenin oluşturduğu kurula iş
birliği ve koordinasyonu sağlamak üzere vekâleten yetkili bir temsilci atar.


ç) Kurul oluşturması
gerekmeyen asıl işveren ve alt işverenin toplam çalışan sayısı elliden fazla
ise, koordinasyonu asıl işverence yapılmak kaydıyla, asıl işveren ve alt
işveren tarafından birlikte bir kurul oluşturulur.


(3) Aynı çalışma alanında
birden fazla işverenin bulunması ve bu işverenlerce birden fazla kurulun
oluşturulması hâlinde işverenler, birbirlerinin çalışmalarını etkileyebilecek
kurul kararları hakkında diğer işverenleri bilgilendirir.


 


İş sağlığı ve
güvenliğinin koordinasyonu


MADDE 23 – (1) Aynı çalışma alanını birden fazla
işverenin paylaşması durumunda işverenler; iş hijyeni ile iş sağlığı ve
güvenliği önlemlerinin uygulanmasında iş birliği yapar, yapılan işin yapısı göz
önüne alınarak mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulması
çalışmalarını koordinasyon içinde yapar, birbirlerini ve çalışan temsilcilerini
bu riskler konusunda bilgilendirir.


(2) Birden fazla
işyerinin bulunduğu iş merkezleri, iş hanları, sanayi bölgeleri veya siteleri
gibi yerlerde, iş sağlığı ve güvenliği konusundaki koordinasyon yönetim
tarafından sağlanır. Yönetim, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden
diğer işyerlerini etkileyecek tehlikeler hususunda gerekli tedbirleri almaları
için işverenleri uyarır. Bu uyarılara uymayan işverenleri Bakanlığa bildirir.


 


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Teftiş ve İdari Yaptırımlar


Teftiş, inceleme, araştırma,
müfettişin yetki, yükümlülük ve sorumluluğu


MADDE 24 – (1) Bu Kanun hükümlerinin
uygulanmasının izlenmesi ve teftişi, iş sağlığı ve güvenliği yönünden teftiş
yapmaya yetkili Bakanlık iş müfettişlerince yapılır. Bu Kanun kapsamında
yapılacak teftiş ve incelemelerde, 4857 sayılı Kanunun 92, 93, 96, 97 ve 107
nci maddeleri uygulanır.


(2) (Mülga: 25/1/2024-7495/8 md.)


(3) Askeri işyerleriyle
yurt güvenliği için gerekli maddeler üretilen işyerlerinin denetim ve teftişi
konusu ve sonuçlarına ait işlemler, Millî Savunma Bakanlığı ve Bakanlıkça
birlikte hazırlanacak yönetmeliğe göre yürütülür.


 


Bakanlığın inceleme, kontrol, denetim yetki ve sorumluluğu


MADDE 24/A- (Ek:
25/1/2024-7495/9 md.)


(1) Bakanlık bu Kanun kapsamındaki eğitim kurumları, ortak
sağlık ve güvenlik birimleri, ekipman muayene kuruluşları, iş hijyeni
ölçüm, test ve analiz laboratuvarlarında inceleme, yetkilendirme,
kontrol ve denetim yapmaya yetkilidir. Bakanlık adına inceleme, kontrol ve
denetim İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünde görevli çalışma uzmanı ve
çalışma uzman yardımcısı, mühendis, fizikçi, kimyager, biyolog ve tabip unvanlı
personel tarafından yerine getirilir. Bu madde kapsamında görevlendirilen
personel inceleme, kontrol ve denetim esnasında mümkün olduğu kadar işi
aksatmamak, işverenin ve işyerinin meslek sırları ile gördükleri ve
öğrendikleri hususları tamamen gizli tutmakla yükümlüdür. Görevlendirilen
personele işveren veya çalışanlar tarafından gereken kolaylık sağlanır. Bu
fıkraya ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir.


(2) Bu madde kapsamında görev yapan Bakanlık personeli kolluk
kuvvetlerinin yardımına ihtiyaç duydukları takdirde, askeri işyerleri hariç
olmak üzere, durumu ilgili mülki idare amirine iletirler. Mülki idare
amiri 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ile 4/7/1934
tarihli ve 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanununun verdiği yetkiler
çerçevesinde yapacağı değerlendirme sonucunda bu talebi uygun bulursa yeteri
kadar kolluk kuvveti görevlendirir.


(3) Bu madde kapsamında inceleme, kontrol ve denetim için
görevlendirilenler hakkında 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 33 üncü maddesinin (b) fıkrası hükmü uygulanır.


 


İşin durdurulması


MADDE 25 – (1) İşyerindeki bina ve eklentilerde,
çalışma yöntem ve şekillerinde veya iş ekipmanlarında çalışanlar için hayati
tehlike oluşturan bir husus tespit edildiğinde; bu tehlike giderilinceye kadar,
hayati tehlikenin niteliği ve bu tehlikeden doğabilecek riskin etkileyebileceği
alan ile çalışanlar dikkate alınarak, işyerinin bir bölümünde veya tamamında iş
durdurulur. Ayrıca çok tehlikeli sınıfta yer alan maden, metal ve yapı işleri
ile tehlikeli kimyasallarla çalışılan işlerin yapıldığı veya büyük endüstriyel
kazaların olabileceği işyerlerinde, risk değerlendirmesi yapılmamış olması
durumunda iş durdurulur.


(2)
İş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili üç iş müfettişinden oluşan
heyet, iş sağlığı ve güvenliği bakımından teftişe yetkili iş müfettişinin
tespiti üzerine gerekli incelemeleri yaparak, tespit tarihinden itibaren iki
gün içerisinde işin durdurulmasına karar verebilir. Ancak tespit edilen hususun
acil müdahaleyi gerektirmesi hâlinde; tespiti yapan iş müfettişi, heyet
tarafından karar alınıncaya kadar geçerli olmak kaydıyla işi durdurur.


(3)
İşin durdurulması kararı, ilgili mülki idare amirine ve işyeri dosyasının
bulunduğu Çalışma ve İş Kurumu il müdürlüğüne bir gün içinde gönderilir. İşin
durdurulması kararı, mülki idare amiri tarafından kolluk
kuvvetleri marifetiyle yirmidört saat içinde yerine getirilir. Ancak, tespit
edilen hususun acil müdahaleyi gerektirmesi nedeniyle verilen işin durdurulması
kararı, mülki idare amiri tarafından kolluk kuvvetleri marifetiyle aynı gün yerine
getirilir.[11]


(4)
İşveren, yerine getirildiği tarihten itibaren altı iş günü içinde, yetkili iş
mahkemesinde işin
durdurulması kararına itiraz edebilir. İtiraz, işin durdurulması kararının
uygulanmasını etkilemez. Mahkeme itirazı öncelikle görüşür ve altı iş günü
içinde karara bağlar. Mahkeme kararı kesindir.


(5) İşverenin işin
durdurulmasını gerektiren hususların giderildiğini Bakanlığa yazılı olarak
bildirmesi hâlinde, en geç yedi gün içinde işyerinde inceleme yapılarak
işverenin talebi sonuçlandırılır.


(6) İşveren, işin
durdurulması sebebiyle işsiz kalan çalışanlara ücretlerini ödemekle veya
ücretlerinde bir düşüklük olmamak üzere meslek veya durumlarına göre başka bir
iş vermekle yükümlüdür.


(7) (Ek: 4/4/2015-6645/2 md.) Çok tehlikeli
sınıfta yer alan ve ihale ile alınan işlerde; teknolojik gelişme, iş gücü
kapasitesinin artırılması, üretim metotlarında yenilik gibi bir kısım unsurlar
sağlanmadan üretim ve/veya imalat planlarına, iş programlarına aykırı hareket
edilerek üretim zorlaması nedeniyle hayati tehlike oluşturacak şekilde çalışma
biçimleri, işin durdurulma sebebi sayılır.


(8) (Ek:
4/4/2015-6645/2 md.) İşyerinde durdurulan işlerde izinsiz çalışma yaptıran
işveren veya işveren vekillerine üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilir.


 


Ölümlü iş kazası sebebiyle kamu
ihalesinden yasaklama


MADDE 25/A – (Ek: 4/4/2015-6645/3 md.)


Ölümlü iş kazası meydana
gelen maden işyerlerinde kusuru yargı kararı ile tespit edilen işveren, mahkeme
tarafından iki yıl süreyle kamu ihalelerine katılmaktan 5/1/2002 tarihli ve
4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 26 ncı maddesinin ikinci
fıkrasında sayılanlarla birlikte yasaklanır. Kararın bir örneği işverenin
siciline işlenmek üzere Kamu İhale Kurumuna gönderilir ve Kurumun internet
sayfasında ilan edilir.


 


İdari para cezaları ve
uygulanması


MADDE 26 – (1) Bu Kanunun;


a) 4 üncü maddesinin
birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde belirtilen yükümlülükleri yerine
getirmeyen işverene her bir yükümlülük için ayrı ayrı ikibin Türk Lirası,


b) 6
ncı maddesinin birinci fıkrası gereğince belirlenen nitelikte iş güvenliği
uzmanı veya işyeri hekimi görevlendirmeyen işverene görevlendirmediği her bir
kişi için beşbin Türk Lirası, aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktar,
diğer sağlık personeli görevlendirmeyen işverene ikibinbeşyüz Türk Lirası,
aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktar, aynı fıkranın (b), (c) ve (d)
bentlerinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her bir ihlal
için ayrı ayrı binbeşyüz Türk Lirası, (ç) bendine aykırı hareket eden işverene
yerine getirilmeyen her bir tedbir için ayrı ayrı bin Türk Lirası,


c) 8 inci maddesinin
birinci ve altıncı fıkralarına aykırı hareket eden işverene her bir ihlal için
ayrı ayrı binbeşyüz Türk Lirası,


ç) 10 uncu maddesinin
birinci fıkrasına göre risk değerlendirmesi yapmayan veya yaptırmayan işverene
üçbin Türk Lirası, aykırılığın devam ettiği her ay için dörtbinbeşyüz Türk
Lirası, dördüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen
işverene binbeşyüz Türk Lirası,


d) 11 ve 12 nci maddeleri
hükümlerine aykırı hareket eden işverene, uyulmayan her bir yükümlülük için bin
Türk Lirası, aykırılığın devam ettiği her ay için aynı miktar,


e) 14 üncü maddesinin
birinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her bir
yükümlülük için ayrı ayrı binbeşyüz Türk Lirası, ikinci fıkrasında belirtilen yükümlülükleri
yerine getirmeyen işverene ikibin Türk Lirası, dördüncü fıkrasında belirtilen
yükümlülükleri yerine getirmeyen sağlık hizmeti sunucuları veya yetkilendirilen
sağlık hizmeti sunucularına ikibin Türk Lirası,


f) 15 inci maddesinin
birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen
işverene, sağlık gözetimine tabi tutulmayan veya sağlık raporu alınmayan her
çalışan için bin Türk Lirası,


g) 16 ncı maddesinde
belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene, bilgilendirilmeyen her
bir çalışan için bin Türk Lirası,


ğ) (Değişik:
4/4/2015-6645/4 md.) 17
nci maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene, her bir
aykırılık için çalışan başına ayrı ayrı beşyüz Türk Lirası,


h) 18 inci maddesinde
belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene, her bir aykırılık için
ayrı ayrı bin Türk Lirası,


ı) 20 nci maddesinin
birinci ve dördüncü fıkralarında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen
işverene bin Türk Lirası, üçüncü fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine
getirmeyen işverene binbeşyüz Türk Lirası,


i) 22 nci maddesinde
belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene her bir aykırılık için
ayrı ayrı ikibin Türk Lirası,


j) 23 üncü maddesinin
ikinci fıkrasında belirtilen bildirim yükümlülüklerini yerine getirmeyen
yönetimlere beşbin Türk Lirası,


k) 24/A maddesinin birinci
fıkrasında belirtilen iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili konularda ölçüm,
inceleme ve araştırma yapılmasına, numune alınmasına veya eğitim kurumları ile
ortak sağlık ve güvenlik birimlerinin kontrol ve denetiminin yapılmasına engel
olan işverene beşbin Türk Lirası,[12]


1) (Değişik:
4/4/2015-6645/4 md.) 25
inci maddesinin altıncı fıkrasında belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen
işverene ihlale uğrayan her bir çalışan için bin Türk Lirası, aykırılığın devam
ettiği her ay için aynı miktar,


m) 29 uncu maddesinde
belirtilen; büyük kaza önleme politika belgesi hazırlamayan işverene ellibin
Türk Lirası, güvenlik raporunu hazırlayıp Bakanlığın değerlendirmesine sunmadan
işyerini faaliyete geçiren, işletilmesine Bakanlıkça izin verilmeyen işyerini
açan veya durdurulan işyerinde faaliyete devam eden işverene seksenbin Türk
Lirası,


n) 30 uncu maddesinde
öngörülen yönetmeliklerde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmeyen işverene,
uyulmayan her hüküm için tespit edildiği tarihten itibaren aylık olarak bin Türk
Lirası,


o) (Ek: 4/4/2015-6645/4 md.) Çalışanlarına, standartlara uygun ve CE işaretli kişisel
koruyucu donanım temin etmeyen işverenlere çalışan başına beşyüz Türk Lirası,


ö) (Ek: 4/4/2015-6645/4 md.) Yer altı maden işletmelerinde
çalışanların bulundukları yeri ve giriş çıkışlarını gösteren takip sistemini
kurmayan işverenlere çalışan başına beşyüz Türk Lirası,


idari para cezası
verilir.


(2) (Değişik:
4/4/2015-6645/4 md.) Bu Kanunda belirtilen idari para cezaları, 14 üncü
maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak
idari para cezaları hariç gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve İş Kurumu
il müdürünce verilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim yükümlülüğünü yerine
getirmeyenler için uygulanan idari para cezaları hariç tahsil edilen idari para
cezaları genel bütçeye gelir kaydedilir. 14 üncü maddede belirtilen bildirim
yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere uygulanacak idari para cezaları ise
doğrudan Sosyal Güvenlik Kurumunca verilir. Sosyal Güvenlik Kurumunca verilen
idari para cezalarının tebliğ, itiraz ve tahsilinde 5510 sayılı Kanunun 102 nci
maddesi hükümleri uygulanır. Verilen diğer idari para cezaları tebliğinden
itibaren otuz gün içinde ödenir. İdari para cezaları tüzel kişiliği bulunmayan
kamu kurum ve kuruluşları adına da düzenlenebilir.


(3) (Ek: 4/4/2015-6645/4 md.) Bu maddede belirtilen idari para cezaları;


a) Ondan az çalışanı bulunan işyerlerinden;


1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için aynı
miktarda,


2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yirmi beş
oranında artırılarak,


3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli
oranında artırılarak,


b) On ila kırk dokuz çalışanı bulunan işyerlerinden;


1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için aynı
miktarda,


2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli oranında
artırılarak,


3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yüz
oranında artırılarak,


c) Elli ve daha fazla çalışanı bulunan işyerlerinden;


1) Az tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde elli
oranında artırılarak,


2) Tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde yüz
oranında artırılarak,


3) Çok tehlikeli sınıfta yer alanlar için yüzde iki
yüz oranında artırılarak,


uygulanır.


(4) (Ek: 4/4/2015-6645/4 md.) İşin durdurulması hâlinde, durdurmaya sebep olan
fiilden dolayı ilgili idari para cezası uygulanmaz.


(5) (Ek: 4/4/2015-6645/4 md.) Çalışan sayısıyla çarpılarak verilen idari para
cezalarında üçüncü fıkra hükümleri uygulanmaz.


(6) (Ek: 4/4/2015-6645/4 md.) 14 üncü maddede belirtilen bildirim
yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için uygulanan idari para cezaları hariç
olmak üzere bu Kanuna göre tahsil edilen idari para cezaları, iş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili eğitim ve araştırma-geliştirme projelerine ilişkin
harcamalarda kullanılır. Bu amaçla ihtiyaç duyulan ödenek, Bakanlık bütçesinde
öngörülür. Söz konusu ödeneğin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlık
ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.


 


Hüküm bulunmayan
haller ve muafiyet


MADDE 27 – (1) Çalışanların tabi oldukları kanun
hükümleri saklı kalmak kaydıyla, bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 4857
sayılı Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.


(2)
Bu Kanuna göre düzenlenen kağıtlar damga vergisinden, işlemler harçtan
müstesnadır.


(3) Bakanlık, bu Kanuna göre
yapılacak iş ve işlemlere ait her türlü belge veya bilgiyi, elektronik ve
benzeri ortamlar üzerinden isteyebilir, arşivleyebilir, bu ortamlar üzerinden
onay, yetki, bilgi ve belge verebilir.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Çeşitli ve Geçici Hükümler


Bağımlılık yapan maddeleri
kullanma yasağı


MADDE 28 – (1) İşyerine, sarhoş veya uyuşturucu
madde almış olarak gelmek ve işyerinde alkollü içki veya uyuşturucu madde
kullanmak yasaktır.


(2) İşveren; işyeri
eklentilerinden sayılan kısımlarda, ne gibi hallerde, hangi zamanda ve hangi
şartlarla alkollü içki içilebileceğini belirleme yetkisine sahiptir.


(3) Aşağıdaki çalışanlar
için alkollü içki kullanma yasağı uygulanmaz:


a) Alkollü içki yapılan
işyerlerinde çalışan ve işin gereği olarak üretileni denetlemekle
görevlendirilenler.


b) Kapalı kaplarda veya
açık olarak alkollü içki satılan veya içilen işyerlerinde işin gereği alkollü
içki içmek zorunda olanlar.


c) İşinin niteliği gereği
müşterilerle birlikte alkollü içki içmek zorunda olanlar.


 


Güvenlik raporu veya
büyük kaza önleme politika belgesi


MADDE 29 – (1) İşletmeye başlanmadan önce, büyük
endüstriyel kaza oluşabilecek işyerleri için, işyerlerinin büyüklüğüne göre
büyük kaza önleme politika belgesi veya güvenlik raporu işveren tarafından
hazırlanır.


(2) Güvenlik raporu
hazırlama yükümlülüğü bulunan işveren, hazırladıkları güvenlik raporlarının içerik
ve yeterlilikleri Bakanlıkça incelenmesini müteakip işyerlerini işletmeye
açabilir.


 


İş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili çeşitli yönetmelikler


MADDE 30 – (1) Aşağıdaki konular ile bunlara
ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir:


a) İlgili bakanlıkların
görüşü alınarak, iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, sürdürülmesi ve mevcut
durumun iyileştirilmesi amacıyla; işyeri bina ve eklentileri, iş ekipmanı, işin
her safhasında kullanılan ve ortaya çıkan maddeler, çalışma ortam ve şartları,
özel risk taşıyan iş ekipmanı ve işler ile işyerleri, özel politika gerektiren
grupların çalıştırılması, işin özelliğine göre gece çalışmaları ve postalar
hâlinde çalışmalar, sağlık kuralları bakımından daha az çalışılması gereken
işler, gebe ve emziren kadınların çalışma şartları, emzirme odaları ve çocuk
bakım yurtlarının kurulması veya dışarıdan hizmet alınması ve benzeri özel
düzenleme gerektirebilecek konular ve bunlara bağlı bildirim ve izinler ile bu
Kanunun uygulanmasına yönelik diğer hususlar.


b) İş sağlığı ve
güvenliği hizmetleri ile ilgili olarak;


1) Çalışan sayısı ve
tehlike sınıfı göz önünde bulundurularak hangi işyerlerinde işyeri sağlık ve
güvenlik biriminin kurulacağı, bu birimlerin fiziki şartları ile birimlerde
bulundurulacak donanım.


2) İşyeri sağlık ve
güvenlik birimi ile ortak sağlık ve güvenlik biriminde görev alacak işyeri
hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin nitelikleri, işe alınmaları,
görevlendirilmeleri, görev, yetki ve sorumlulukları, görevlerini nasıl
yürütecekleri, işyerinde çalışan sayısı ve işyerinin yer aldığı tehlike sınıfı
göz önünde bulundurularak asgari çalışma süreleri, işyerlerindeki tehlikeli
hususları nasıl bildirecekleri, sahip oldukları belgelere göre hangi
işyerlerinde görev alabilecekleri.


3) İş sağlığı ve
güvenliği hizmeti sunacak kişi, kurum ve kuruluşların; görev, yetki ve
yükümlülükleri, belgelendirilmeleri ve yetkilendirilmeleri ile sunulacak
hizmetler kapsamında yer alan sağlık gözetimi ve sağlık raporları, kuruluşların
fiziki şartları ile kuruluşlarda bulundurulacak personel ve donanım.


4) İş sağlığı ve
güvenliği hizmeti sunan kişi, kurum ve kuruluşlardan işyeri tehlike sınıfı ve
çalışan sayısına göre; hangi şartlarda hizmet alınacağı, görevlendirilecek veya
istihdam edilecek kişilerin sayısı, işyerinde verilecek hizmet süresi ve
belirlenen görevleri hangi hallerde işverenin kendisinin üstlenebileceği.


5) İşyeri hekimi, iş
güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personelinin eğitimleri ve
belgelendirilmeleri, unvanlarına göre kimlerin hangi sınıf belge
alabilecekleri, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı ve diğer sağlık personeli
eğitimi verecek kurumların belgelendirilmeleri, yetkilendirilmeleri ile eğitim
programlarının ve bu programlarda görev alacak eğiticilerin niteliklerinin belirlenmesi
ve belgelendirilmeleri, eğitimlerin sonunda yapılacak sınavlar ve düzenlenecek
belgeler.


6) (Ek:
10/9/2014-6552/18 md.) 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta
yer alan işyerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin üstlenilmesine ilişkin
eğitim programları, eğitimin süresi ve eğiticilerin nitelikleri ile
görevlendirmeye ilişkin hususlar.[13]


c) Risk değerlendirmesi
ile ilgili olarak; risk değerlendirmesinin hangi işyerlerinde ne şekilde
yapılacağı, değerlendirme yapacak kişi ve kuruluşların niteliklerinin
belirlenmesi, gerekli izinlerin verilmesi ve izinlerin iptal edilmesi.


ç) Sağlık Bakanlığının
görüşü alınarak, işverenlerin işyerlerinde bu Kanun kapsamında yapmakla yükümlü
oldukları kişisel maruziyete ve çalışma ortamına yönelik gerekli kontrol,
inceleme ve araştırmalar ile fiziksel, kimyasal ve biyolojik etmenlerle ilgili
ölçüm ve laboratuvar analizlerinin usul ve esasları ile bu ölçüm ve analizleri
yapacak kişi ve kuruluşların niteliklerinin belirlenmesi, gerekli yetkilerin
verilmesi ve verilen yetkilerin iptali ile yetkilendirme ve belgelendirme
bedelleri.


d) Yapılan işin niteliği,
çalışan sayısı, işyerinin büyüklüğü, kullanılan, depolanan ve üretilen
maddeler, iş ekipmanı ve işyerinin konumu gibi hususlar dikkate alınarak acil
durum planlarının hazırlanması, önleme, koruma, tahliye, ilk yardım ve benzeri
konular ile bu konularda görevlendirilecek kişiler.


e) Çalışanlara ve
temsilcilerine verilecek eğitimler, bu eğitimlerin belgelendirilmesi, iş
sağlığı ve güvenliği eğitimi verecek kişi ve kuruluşlarda aranacak nitelikler
ile mesleki eğitim alma zorunluluğu bulunan işler.


f) Kurulun oluşumu, görev
ve yetkileri, çalışma usul ve esasları, birden çok kurul bulunması hâlinde bu
kurullar arasındaki koordinasyon ve iş birliği.


g) (Değişik: 4/4/2015-6645/5
md.) İşyerlerinde
işin durdurulması, hangi işlerde risk değerlendirmesi yapılmamış olması
durumunda işin durdurulacağı, durdurma sebeplerini gidermek için mühürlerin
geçici olarak kaldırılması, yeniden çalışmaya izin verilme şartları, çok tehlikeli
işler sınıfında yer alan başta maden ve yapı olmak üzere işyerlerinde acil
durdurmayı gerektiren hususlar, acil hâllerde işin durdurulmasına karar
verilinceye kadar geçecek sürede alınacak tedbirlerin uygulanması.


ğ) (Değişik:
28/11/2017-7061/103 md.)  Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Afet ve Acil
Durum Yönetimi Başkanlığı ile müştereken, büyük endüstriyel kazaların önlenmesi
ve etkilerinin azaltılması için alınacak tedbirler, büyük endüstriyel kaza
oluşabilecek işyerlerinin belirlenmesi ve sınıflandırılması, yeni kurulacak
veya halen faaliyette bulunan işyerleri için büyük kaza önleme politika belgesi
veya güvenlik raporunun hazırlanması, incelenmesi, güvenlik raporu olmaması
durumunda işin durdurulması veya işin devamına izin verilmesi ve büyük endüstriyel
kazaların önlenmesi ve etkilerinin azaltılmasına ilişkin diğer hususlar.


(2)
Birinci fıkranın (b) bendine göre işyeri hekimi ve diğer sağlık personeline
dair çıkarılan yönetmelikte yer alan işyeri hekimi ve diğer sağlık personelinin
eğitim programları, çalışma süreleri, görev ve yetkilerine ilişkin hususlarda
Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınır.


(3) (Ek:
4/4/2015-6645/5 md.) Maden işyerlerinin hangilerinde sığınma odalarının kurulabileceği
ve bu odaların teknik özelliklerine dair usul ve esaslar Bakanlıkça bir yıl
içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir. Bu teknik özellikler, ulusal ve
uluslararası standartlara uygun olarak belirlenir.


 


Belgelendirme, ihtar,
askı ve iptaller[14]


MADDE 31 – (1) Bu Kanun kapsamında
yetkilendirilen veya belgelendirilen kişi ve kuruluşlara yönelik yetkilendirme
ve belgelendirme bedelleri, bu kişi ve kurumlara getirilen kuralların ihlali
hâlinde hafif, orta ve ağır ihtar olarak kayda alınması ile yetki belgelerinin
geçerliliğinin doğrudan veya ihtar puanları esas alınarak askıya alınması ve
iptaline dair usul ve esaslar Bakanlıkça belirlenir.


 


Değiştirilen hükümler


MADDE 32 – 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş
Kanununun;


a) 7 nci maddesinin
birinci fıkrasının son cümlesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. “Geçici iş
ilişkisi kurulan işveren işçiye talimat verme hakkına sahiptir.”


b)
25 inci maddesinin birinci fıkrasının (II) numaralı bendinin (d) alt bendinde
yer alan “veya 84 üncü maddeye aykırı hareket etmesi” ibaresi “, işyerine sarhoş
yahut uyuşturucu madde almış olarak gelmesi ya da işyerinde bu maddeleri
kullanması” şeklinde değiştirilmiştir.


c) 71 inci maddesinin
üçüncü fıkrasında geçen “hafif işler” ibaresinden sonra gelmek üzere “, onaltı
yaşını doldurmuş fakat onsekiz yaşını bitirmemiş genç işçilerin hangi çeşit
işlerde çalıştırılabilecekleri” ibaresi eklenmiştir.


 


MADDE 33 – 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı
Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı
cetvelin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ait bölümünde yer alan “Baş İş
Müfettişi” unvanlı kadrolar “İş Başmüfettişi” olarak değiştirilmiştir.


 


MADDE 34 – Ekli (I), (II) ve (III) sayılı
listelerde yer alan kadrolar ihdas edilerek 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
eki (I) sayılı cetvelin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına ait bölümüne
eklenmiş, ekli (IV) sayılı listede yer alan kadrolar iptal edilerek 190 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) sayılı cetvelin Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığına ait bölümünden çıkarılmıştır.[15]


 


MADDE 35 – 14/7/1965
tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile ilgili olup yerine
işlenmiştir.


 


MADDE 36 – 9/1/1985
tarihli ve 3146 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Teşkilat ve
Görevleri Hakkında Kanunla ilgili olup yerine işlenmiştir.   


 


Yürürlükten kaldırılan
hükümler


MADDE 37 – 4857 sayılı Kanunun aşağıdaki
hükümleri yürürlükten kaldırılmıştır:


a) 2 nci maddesinin
dördüncü fıkrası.


b) 63 üncü maddesinin
dördüncü fıkrası.


c) 69 uncu maddesinin
dördüncü, beşinci ve altıncı fıkraları.


ç) 77, 78, 79, 80, 81,
83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 95, 105 ve geçici 2 nci maddeler.


4857 sayılı Kanunun 4
üncü maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde yer alan “İş sağlığı ve
güvenliği hükümleri saklı kalmak üzere” ifadesi ile 98 inci maddesinin birinci fıkrasında
yer alan “85 inci madde kapsamındaki işyerlerinde ise çalıştırılan her işçi
için bin Yeni Türk Lirası,” ifadesi metinden çıkartılmıştır.


 


EK MADDE 1 – (Ek: 2/7/2018-KHK-703/210 md.) (İptal:Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 Tarihli ve E: 2021/125,
K: 2023/213 Sayılı Kararı ile) (Yeniden Düzenleme:18/6/2025-7551/19 md.)


(1) Mevzuatta Ulusal İş
Sağlığı ve Güvenliği Konseyine yapılmış olan atıflar, Cumhurbaşkanınca
belirlenen kurul veya merciye yapılmış sayılır.


 


Atıflar


GEÇİCİ MADDE 1 – (1) Diğer mevzuatta iş sağlığı ve
güvenliği ile ilgili olarak 4857 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna
yapılmış sayılır.


 


Mevcut yönetmelikler


GEÇİCİ MADDE 2 – (1) 4857 sayılı Kanunun 77 nci, 78
inci, 79 uncu, 80 inci, 81 inci ve 88 inci maddelerine göre yürürlüğe konulan
yönetmeliklerin bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, bu Kanunda öngörülen
yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar uygulanmaya devam olunur.


 


Sağlık raporları


GEÇİCİ MADDE 3 – (1) Çalışanlar için, 4857 sayılı
Kanun ve diğer mevzuat gereği daha önce alınmış bulunan periyodik sağlık
raporları süresi bitinceye kadar geçerlidir.


 


İş güvenliği uzmanı
görevlendirme yükümlülüğü


GEÇİCİ MADDE 4 – (1) (Değişik: 4/4/2015-6645/6 md.) Bu Kanunun 8 inci maddesinde
belirtilen çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde (A) sınıfı belgeye sahip
iş güvenliği uzmanı görevlendirme yükümlülüğü, 38 inci maddenin birinci
fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde yer alan yürürlük tarihine
kadar (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi; tehlikeli
sınıfta yer alan işyerlerinde ise (B) sınıfı belgeye sahip iş güvenliği uzmanı
görevlendirme yükümlülüğü, 38 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1)
numaralı alt bendinde yer alan yürürlük tarihine kadar (C) sınıfı belgeye sahip
iş güvenliği uzmanı görevlendirilmesi kaydıyla yerine getirilmiş sayılır.[16]


(2) (Ek:
12/7/2013-6495/55 md.) Bakanlık, usul ve esaslarını belirlemek kaydıyla, iş
güvenliği uzmanlığı belgesine sahip olanlara, Sosyal Güvenlik Kurumuna ödenmiş olan
prim gün sayısı ile sahip oldukları belge sınıfı gibi hususları dikkate alarak
üst sınıflardaki iş güvenliği uzmanlığı belgesi alabilmeleri için fıkranın
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmak şartıyla en
fazla iki sınav hakkı verilmesine dair gerekli düzenlemeyi yapmaya yetkilidir.


(3) (Ek:
4/4/2015-6645/6 md.) İkinci fıkraya göre iş güvenliği uzmanlığı belge
yükseltme sınavlarında başarılı olup belge almaya hak kazananların hakları
saklıdır.


 


Mevcut sertifika ve
belgeler ile ihtar puanları


GEÇİCİ
MADDE 5 – (1) Bu Kanunun yayımı tarihinden önce Bakanlıkça verilen işyeri
hekimliği, iş güvenliği uzmanlığı ve işyeri hemşiresi sertifikası veya belgesi
ile Türk Tabipleri Birliği tarafından verilen işyeri hekimliği sertifikası sahiplerinden
belgeleri geçersiz sayılanlar, mevcut belge veya sertifikalarını bu Kanunun
yayımından itibaren bir yıl içinde Bakanlıkça düzenlenecek belge ile
değiştirmeleri şartıyla bu Kanunla verilen bütün hak ve yetkileri
kullanabilirler. Aynı tarihten önce eğitim kurumlarınca verilen işyeri
hekimliği ve iş güvenliği uzmanlığı eğitimlerini tamamlayanlardan eğitimleri
geçersiz sayılanlar ilgili mevzuata göre sınava girmeye hak kazanırlar. Hak
sahipliğinin tespitinde Bakanlık kayıtları esas alınır.


(2) Bu Kanunun yayımı
tarihinden önce haklarında kesinleşmiş yargı kararı bulunmayan eğitim kurumu ve
ortak sağlık ve güvenlik birimlerine uygulanan ihtar puanları, kayıtlarda yer alan
haliyle yeni yapılacak düzenlemeye aktarılır.


 


İşyeri hekimliği yapan
kurum tabiplerine yapılan ücret ödemeleri


GEÇİCİ MADDE 6 – (1) Kamu kurum ve kuruluşları ile
mahalli idarelerde gerçekleştirilmiş olan işyeri hekimliği ücreti ödemeleri
nedeniyle kamu görevlileri hakkında idari veya mali yargılama ve takibat
yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır, bu ödemeler geriye tahsil ve
tazmin konusu edilemez.


 


GEÇİCİ MADDE 7 – (1) Bu Kanunun yayımı tarihinde Baş
İş Müfettişi kadrolarında bulunanlar, hiçbir işleme gerek kalmaksızın İş Başmüfettişi
kadrolarına atanmış sayılır.


 


GEÇİCİ MADDE 8 – (1) Bu Kanunun yayımlandığı tarihte
İş Sağlığı ve Güvenliği Merkez Müdürlüğünde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği
Enstitü Müdürü ile İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Enstitü Müdür Yardımcısı
unvanlı kadrolarda bulunanların görevleri, bu Kanunun yayımlandığı tarihte sona
erer ve bunlar en geç bir ay içinde derece ve kademelerine uygun diğer
kadrolara atanır. Bunlar, yeni bir kadroya atanıncaya kadar, eski kadrolarına
ait aylık, ek gösterge ve her türlü zam ve tazminatlar ile diğer mali haklarını
almaya devam eder. Söz konusu personelin atandıkları tarih itibarıyla eski
kadrolarına ilişkin olarak en son ayda aldıkları aylık, ek gösterge, her türlü
zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü ödemelerin
(ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti ve ek ders
ücreti hariç) toplam net tutarının (bu tutar sabit bir değer olarak esas
alınır); yeni atandıkları kadrolara ilişkin olarak yapılan aylık, ek gösterge,
her türlü zam ve tazminatları, ek ödeme ve benzeri adlarla yapılan her türlü
ödemelerin (ilgili mevzuatı uyarınca fiili çalışmaya bağlı fazla mesai ücreti
ve ek ders ücreti hariç) toplam net tutarından fazla olması hâlinde aradaki
fark tutarı, herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaksızın fark
kapanıncaya kadar ayrıca tazminat olarak ödenir. Atandıkları kadro unvanlarında
isteğe bağlı olarak herhangi bir değişiklik olanlarla kendi istekleriyle başka
kurumlara atananlara fark tazminatı ödenmesine son verilir.


(2) Bu Kanuna ekli
listelerde ihdas edilen kadrolardan boş bulunan 20 İş Sağlığı ve Güvenliği
Uzmanı, 100 İş Sağlığı ve Güvenliği Uzman Yardımcısı, 40 Memur, 40 Veri
Hazırlama ve Kontrol İşletmeni ve 10 Mühendis kadrosuna, 21/12/2011 tarihli ve
6260 sayılı 2012 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanundaki sınırlamalara tabi olmadan
2012 yılı içinde atama yapılabilir.


 


GEÇİCİ MADDE 9 – (Ek: 4/4/2015-6645/7 md.)


(1) Bu Kanunun 26 ncı
maddesinin birinci fıkrasına eklenen (ö) bendi, 1/1/2016 tarihinden itibaren
uygulanır.


 


GEÇİCİ MADDE 10 – (Ek: 28/11/2017-7061/104 md.)


Bu Kanunun 30 uncu
maddesinin birinci fıkrasının (ğ) bendinde halen faaliyette bulunan işletmelere
getirilen güvenlik raporlarının hazırlanması yükümlülüğü 31/12/2018 tarihine kadar
tamamlanır.


 


Yürürlük


MADDE 38 – (1) Bu Kanunun;


a) (Değişik:
12/7/2013-6495/56 md.) 6 ve 7 nci maddeleri;


1) 4857 sayılı
İş Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç kamu kurumları
ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için (…)[17] tarihinde,[18][19]


2) 50’den az
çalışanı olan tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için
1/1/2014 tarihinde,


3) Diğer
işyerleri için yayımı tarihinden itibaren altı ay sonra,


b) 9, 31, 33, 34, 35, 36
ve 38 inci maddeleri ile geçici 4, geçici 5, geçici 6, geçici 7 ve geçici 8
inci maddeleri yayımı tarihinde,


c) Diğer maddeleri yayımı
tarihinden itibaren altı ay sonra,


yürürlüğe girer.


 


Yürütme


MADDE 39 – (1) Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.





6331 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya
İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



6331 Sayılı Kanunun Değişen veya
İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






6462



3



3/5/2013






6495



3, GEÇİCİ MADDE 4, 38



2/8/2013






6552



2, 6, 15, 30



11/9/2014






6645



8, 25, 25/A, 26, 30, GEÇİCİ MADDE
4, GEÇİCİ MADDE 9



23/4/2015






Anayasa Mahkemesinin 14/5/2015
tarihli ve E.: 2014/177,

K.: 2015/49 sayılı Kararı



2



11/6/2015






6745



38



7/9/2016






6770



GEÇİCİ MADDE 4



1/1/2017 tarihinden itibaren
geçerli olmak üzere 27/1/2017






7033



6, 15, 30, 38



1/7/2017






7061



30, GEÇİCİ MADDE 10



5/12/2017






KHK/703



7, 21, EK MADDE 1



24/6/2018 tarihinde
birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte

(9/7/2018)






7166



Geçici Madde 4



22/2/2019






7252



38



1/7/2020 tarihinden geçerli
olmak üzere yayımı tarihinde






7491



38



28/12/2023






7495



24, 24/A, 26



3/2/2024






7538



3, 6, 8, 15, 31



15/1/2025






Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 Tarihli
ve E: 2021/125, K: 2023/213 Sayılı Kararı



Ek Madde 1



Kararın

Resmî Gazete’de yayımlanmasından
başlayarak oniki ay sonra

(5/6/2025)






7551



Ek Madde 1



1/7/2025






Anayasa Mahkemesinin 22/7/2025
tarihli ve E.: 2024/54, K.: 2025/163 sayılı Kararı



38



9/12/2025









 











[1] 25/4/2013 tarihli ve 6462 sayılı Kanunun 1
inci maddesiyle, bu bentte yer alan “özre uğratan” ibaresi “engelli hâle
getiren” şeklinde değiştirilmiştir.







[2] 18/6/2017 tarihli ve 7033 sayılı Kanunun 85
inci maddesiyle, bu bentte yer alan “10’dan az” ibaresi “50’den az” şeklinde
değiştirilmiştir.







[3] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 16
ncı maddesiyle, bu bentte yer alan “işyeri hekimi ve” ibaresinden sonra gelmek
üzere “on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde”
ibaresi eklenmiştir.







[4] 9/1/2025
tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 19 uncu maddesi ile bu bendin ikinci cümlesine “birimlerinden”
ibaresinden sonra gelmek üzere “veya ÇASMER’lerden” ibaresi eklenmiştir.







[5] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 210 uncu maddesiyle bu bentte yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 9/1/2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 20 nci maddesi
ile bu fıkranın üçüncü
cümlesinde yer alan “veya iş güvenliği uzmanınca,” ibaresi “, iş güvenliği
uzmanı ve/veya ortak sağlık ve güvenlik birimi yönetimi tarafından” şeklinde
değiştirilmiş ve dördüncü cümlesinde yer alan “süreyle” ibaresinden sonra
gelmek üzere “; ortak sağlık ve güvenlik biriminin yetki belgesi altı ay,
tekrarında ise bir yıl süreyle” ibaresi eklenmiştir.







[7] 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanunun 17
nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “işyerlerinde” ibaresi “işlerde” şeklinde
değiştirilmiştir.







[8] 18/6/2017 tarihli ve 7033 sayılı Kanunun 85
inci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “10’dan az” ibaresi “50’den az” şeklinde
değiştirilmiştir.







[9] 9/1/2025 tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 21 inci
maddesi ile bu fıkranın ikinci
cümlesinde yer alan “kamu hizmet sunucuları veya aile hekimlerinden de” ibaresi
“ÇASMER’lerden, aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti
sunucularından da” şeklinde değiştirilmiştir.







[10] Anayasa Mahkemesinin 7/12/2023 Tarihli ve
E: 2021/125, K: 2023/213 Sayılı Kararı ile
bu maddenin (2), (3), (4), (5),
(6) ve (7) numaralı fıkralarının yürürlükten
kaldırılması iptal edilmiştir.







[11] 4/4/2015 tarihli ve  6645 sayılı Kanunun 2
nci maddesiyle, bu fıkrada yer alan “mülki idare amiri tarafından” ibarelerinden
sonra gelmek üzere “kolluk kuvvetleri marifetiyle” ibareleri  eklenmiştir.







[12] 25/1/2024  tarihli ve 7495
sayılı Kanunun 10 uncu
maddesiyle bu bentte yer alan “24 üncü maddesinin ikinci” ibaresi “24/A
maddesinin birinci” şeklinde değiştirilmiştir.







[13] 18/6/2017 tarihli ve 7033 sayılı Kanunun 85
inci maddesiyle, bu alt bentte yer alan “10’dan az” ibaresi “50’den az”
şeklinde değiştirilmiştir.







[14] 9/1/2025
tarihli ve 7538 sayılı Kanunun 22 nci maddesi ile bu madde başlığında yer alan
“ihtar” ibaresinden sonra gelmek üzere “, askı” ibaresi eklenmiş ve birinci
fıkrada yer alan “İş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunan, ölçüm ve analizleri
yapan kişi, kurum, kuruluşlar ve eğitim kurumları ile ilgili olarak” ibaresi
“Bu Kanun kapsamında yetkilendirilen veya belgelendirilen kişi ve kuruluşlara
yönelik” şeklinde değiştirilmiştir.







[15] Bu maddede yer alan kadrolar için 30/6/2012
tarihli ve 28339 sayılı Resmî Gazete’ye bakınız.







[16] 21/2/2019 tarihli ve 7166 sayılı Kanunun 16
ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “1/1/2020 tarihine kadar” ve “1/1/2019
tarihine kadar” ibareleri “38 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinin (1)
numaralı alt bendinde yer alan yürürlük tarihine kadar” şeklinde
değiştirilmiştir.







[17] Anayasa
Mahkemesinin 22/7/2025 tarihli ve E.: 2024/54, K.: 2025/163 sayılı Kararı ile
bu alt bentte yer alan “31/12/2024” ibaresi iptal edilmiştir.







[18] 23/7/2020 tarihli ve 7252 sayılı Kanunun 10
uncu maddesiyle, bu alt bentte yer alan “1/7/2020” ibaresi “31/12/2023”
şeklinde değiştirilmiştir.







[19] 27/12/2023 tarihli ve 7491 sayılı Kanunun 71
inci maddesi ile bu alt bentte yer
alan “31/12/2023” ibaresi “31/12/2024” şeklinde değiştirilmiştir.