İhraç Mallarının Numunesine ve Satış Anlaşmasına Uygunluğunun Denetlenmesine Dair Tüzük

İHRAÇ MALLARININ
NUMUNESİNE VE SATIŞ ANLAŞMASINA


UYGUNLUĞUNUN DENETLENMESİNE DAİR
TÜZÜK


 


Bakanlar
Kurulu Kararının Tarihi      : 24.8.1965        No  : 6/5176


Dayandığı
Kanunun Tarihi                    : 10.6.1930        No  : 1705


Yayımlandığı
Resmî Gazetenin Tarihi : 18.9.1965        No  : 12104


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Genel hükümler


 


Madde
1 –
Türkiye'den ihraç edilen maddelerden, Bakanlar Kurulunca tesbit ve ilan
edilecekler, Ticarette Tağşiş'in Men'i ve İhracatın Murakabesi ve Korunması
hakkındaki 1705 sayılı Kanun ile bu Kanuna ek olan 3018 sayılı Kanun gereğince,
bu Tüzük hükümlerine göre denetlenir.


Standardı
mecburi kılınan veya ihracatının denetlenmesi ayrı tüzüğe bağlanmış olan
maddelere, bu Tüzük hükümleri uygulanmaz.


 


Madde
2 – Denetleme,
ihraç edilecek maddenin nümunesine ve satış anlaşmasına veya satış anlaşmasında
beyan edilen vasıf ve şartlara uygunluğunun tesbiti amaciyle yapılır.


 


Madde 3 –
Denetlemeye tabi tutulacak maddelerde, nümunesinin ve satış anlaşmasının ihtiva
ettiği vasıflar aranır. Nümune bulunmadığı ve satış anlaşmasında da vasıflar gösterilmediği
veya eksik gösterildiği hallerde, bu hususlar için, Türkiye Ticaret Odaları,
Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliğince kabul edilmiş olan genel
kaidelerin o maddeye ait hükümler; genel kaidelerde de hüküm bulunmadığı
hallerde gıda maddelerinin ve umumi sağlığı ilgilendiren eşya ve levazımın
hususi vasıflarını gösteren tüzüğün o madde ile ilgili hükümleri uygulanır.
Genel kaidelerde ve adı geçen Tüzükte de hüküm bulunmaması halinde, o madde
için, ilgili Bakanlıklar ve Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret
Borsaları Birliği tarafından müştereken hazırlanıp kararname ile kabul edilerek
Resmi Gazete'de yayınlanacak vasıflara göre denetleme yapılır.


 


Madde 4 –
Satış anlaşmasında, maddenin vasıflarından başka ambalaj, markalama, nakil ve
muhafaza hakkında kayıtlar bulunduğu hallerde, denetleme bunların satış
anlaşmasına uygunluğunu tesbit bakımından da yapılır.


 


Madde
5 –
Denetleme, Ticaret Bakanlığı Kontrol Teşkilatı tarafından yapılır. Kontrol
teşkilatı bulunmayan yerlerden yapılacak ihracatta bu görev, ihracatçının
isteği üzerine, en yakın kontrol merkezinden Bakanlıkça gönderilecek yetkililer
tarafından yerine getirilir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Denetlemenin yapılışı


 


Madde
6 –
İhraç amaciyle dış piyasaya denetlemeye tabi maddeye ait nümune gönderecek olan
ihracatçı, bir beyanname ile kontrol teşkilatına başvurarak nümunesinin
vasıflarının tesbitini ister. Kontrol teşkilatı, rutubet, yabancı madde, özür,
sınıf, tip ve mahsul yılı gibi malın vasfını belirten hususlar ekspertiz ve
analiz suretiyle tesbit eder. İhracatçı bu işlem sırasında hazır bulunabilir.


Tesbit edilen vasıflar bir nümune belgesinde gösterilir
ve nümune mühürlenir. Nümune belgesinin iki örneği; biri ihracatçıda kalmak ve
diğeri mühürlenen nümune ile birlikte alıcıya gönderilmek üzere ihracatçıya
verilir ve aslı kontrol teşkilatında saklanır.


 


Madde 7 – Bu
Tüzük gereğince kontrol altına alınmış maddelere ait olup mühürlenmemiş ticari
nümunelerin gönderilmesine PTTve Gümrük İdarelerince müsaade olunmaz.


 


Madde
8 –
Nümunesinin vasıfları tesbit edilen malı ihraç edecek olan ihracatçı, ihraçtan
en az 24 saat önce malının kontrolunu bir beyanname ile kontrol teşkilatından
ister. Beyannameye, nümuneye dayanan satış anlaşmasının onaylı bir örneği,
anlaşma yabancı dilde yapılmış ise onaylı bir tercümesi eklenir.


 


Madde
9 –
Nümune gönderilmeden sadece satış anlaşmasına dayanılarak ihracat yapılacağı
hallerde, ihracatçı ihraçtan en az 24 saat önce bir beyanname ile kontrol
teşkilatına başvurur. Beyannameye, satış anlaşmasının onaylı bir örneği,
anlaşma yabancı dilde yapılmış ise onaylı bir tercümesi eklenir.


 


Madde
10 –
Beyannameyi alan kontrol teşkilatı, 8 inci maddedeki hallerde ihraç edilecek
malın nümune belgesine ve satış anlaşmasına; 9 uncu maddedeki hallerde, satış
anlaşmasına uygun olup olmadığını 6 ncı maddedeki esaslara göre kontrol eder.


Nümune
belgesi ile satış anlaşması arasında fark bulunduğu takdirde kontrollarda,
ihraç edilecek malın daha sonraki tarihi taşıyan anlaşmaya uygunluğu aranır.


 


Madde
11 –
Kontrol sonunda, 3 üncü madde hükümlerinde belirtilen vasıflara uygun olan
partiler için ihracatçıya gümrüğe ibraz edilmek üzere, kontrol belgesi verilir;
kontrol belgesinin geçerlik süresi 1 inci madde gereğince ilan edilecek
kararnamelerinde gösterilir.


Kontrol
teşkilatınca, kontrol edilen partiye verilmiş olan parti numarası, bu parti ile
ona ait kontrol belgesi arasında irtibatı sağlamak amaciyle; partinin
ambalajları, kontrol belgesi ve diğer vesaik üzerine, ambalaj bulunmadığı
hallerde partiye ait olup gümrüğe ibraz edilecek olan vesaik üzerine yazılır.


Bir
nümune veya satış anlaşmasına ait olarak, bir defada kontrola arzedilen mallar,
bir parti sayılır.


 


Madde
12 –
Malın ihracı sırasındaki kontrollarda, mal sahibi veya temsilcisi hazır
bulunur.


 


Madde
13 –
Kontro, parti içinden rast gele ve beş ambalajdan aşağı olmamak üzere % 5
oranına kadar ayrılacak ambalajların her birinden alınacak parça nümunelerin
bir araya getirilip karıştırılmasından meydana gelen "temsili nümune"
üzerinde yapılır.


Dökme
mallarda parça nümune, yığının en az on yerinden alınır. Parça nümune yarım
kilodan, temsili nümune iki kilodan az olamaz. Sonda salınmak suretiyle
alınması halinde parça ve temsili nümuneler bu miktarlardan az olabilir.


Parça
ve temsili nümunenin yukarıda bildirilen miktarlardan daha az veya daha çok
olması gereken veya nümune alma usulleri yukarıki fıkralarda gösterilenlere
uymayan maddelerde, nümune alınma usulleri ve miktarı ticari teamüllere göre
tesbit olunur.


Ticari
teamüller Ticaret Bakanlığının isteği üzerine Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi
Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği tarafından tesbit edilip Ticaret
Bakanlığınca Resmi Gazete'de ilan olunur.


 


Madde
14 –
Temsili nümune üzerinde yapılan kontrol sonucuna itiraz edilmediği takdirde, bu
nümune, taraflarca mühürlenerek parti hakkında anlaşmazlık çıkmadığı hallerde
üç ay, anlaşmazlık çıkarsa halline kadar, kontrol teşkilatında saklanır.
İhracatçı bu sürelerin bitiminden itibaren bir hafta içinde, kendine ait
nümuneleri geri alabilir.


İhracatçı
veya temsilcisi, kontrol sonucuna itiraz ettiği takdirde, bunu sebepleriyle
birlikte beyannamenin arkasına yazar. Bu halde taraflarca mühürlenmiş olan
temsili nümune, tetkik için 17 nci maddede yazılı kurula, kontrol memuru
tarafından verilir.


Mal
sahibinin veya temsilcisinin nümuneyi mühürlemekten çekinmesi halinde bir
zabıta memuru çağırılarak nümune onun önünde kontrolu yapan memur tarafından
mühürlenir ve durum hakkında tutanak düzenlenerek her ikisi tarafından
imzalanır.


 


Madde
15 –
Kontrol belgesine bağlanmış olan mallar her yerde, her zaman yeniden kontrola
tabi tutulabilir.


Bu
Tüzük gereğince kontrola tabi tutulacak malların ambalaj şekil ve özellikleri
ve ambalajların kontroldan sonra kapatılma veya mühürlenme usulleri 1 inci
madde gereğince çıkarılacak kararnamelerinde gösterilir.


 


Madde
16 –
Nümunesine veya satış anlaşmasına uygunluk bakımından kontrola tabi tutulacağı
Bakanlar Kurulunca tesbit edilmiş olan malların ihracında, gümrüklerce kontrol
belgesi aranır; kontrol belgesi bulunmayan veya kontrol belgesinin süresi
geçmiş olan malın ihracına müsaade edilmez.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli hükümler


 


Madde
17 –
İhracatçı veya temsilcisinin, denetleme sonucuna yapacakları itirazları
incelemek ve düşüncesini bildirmek üzere, Ticaret Bakanlığının gerekli gördüğü
yerlerde, üç kişilik "Bilirkişi Kurulu" teşkil edilir. Bu Kurulun
başkanı Ticaret Bakanlığınca, üyelerinden biri mahalli ticaret odasınca, diğeri
mahalli ticaret borsasınca seçilir.


Kurulda
görev alacakların, denetlemeye tabi maddenin ihracatçılarından olması,
bulunmadığı takdirde, o maddeden anlayan kişilerden bulunması şarttır.


Ticaret
borsası bulunmayan yerlerde, borsa temsilcisi yerine, Bakanlığın seçtiği kişi
kurula katılır.


İhraç
olunacak madde sanayi mamullerinden ise ticaret odası temsilcisi yerine, sanayi
odası bulunan yerlerde bu oda tarafından, bulunmayan yerlerde ticaret


odasınca,
o maddenin sanayicileri arasından bir üye seçilmesi gereklidir.


Başkan
ve üyelerin, aynı suretle, birer yedeği seçilir.


Başkan veya üyelerden biri, kontrol sonucuna itiraz
edilmiş bulunan partinin ihracatçısının usul ve füruundan veya
karı veya kocasından veya dördüncü dereceye kadar civar veya sıhri
hısımlarından olduğu veya ortağı veya memur ve hizmetlisi bulunduğu takdirde,
kurula yedeği katılır.


Bilirkişi
Kurulu, kontrol memurunun çağrısı üzerine derhal toplanır ve anlaşmazlık
konusunu, tüzük hükümlerine göre inceleyerek, 24 saat içinde, gerekçeli
raporunu kontrol teşkilatına verir.


Kurul raporu, kontrol memurunun denetleme sonunda
düzenlediği rapora uygun bulunursa, parti red olunur. Kurul raporuyla kontrol
memurunun denetleme sonucunda düzenlediği rapor arasında fark bulunduğu
hallerde, kontrol memuru, son kararını verir ve ona göre işlem yapar.


Kontrol
memurunun kurul raporuna uymaması için, raporun Tüzük hükümlerine aykırı olması
veya gerçeğe uymaması gerekir.


 


Madde
18 –
Yapılan kontrol sonucunda mal, 3 üncü madde hükümlerine göre belirten vasıflara
uymadığı hallerde parti red edilir. Durum beyannamesinin arkasına yazılır ve
kontrol belgesi verilmez.


Ancak
kontrol edilen mal, belirtilen vasıf hadlerini bir mislinden fazla aştığı
hallerde, parti red edilmekle beraber, durum üç nüsha tutanakla tesbit edilir;
Tutanağın bir nüshası ilgili hakkında gerekli koğuşturma yapılmak üzere
Cumhuriyet Savcılığına verilir. Diğer bir nüshası gerekli işlemin yapılması
için ilgilinin bağlı bulunduğu mesleki teşekküle bildirmek üzere Ticaret
Bakanlığına gönderilir. Tutanağın diğer nüshası kontrol teşkilatında saklanır.


 


Madde 19 –
1705 ve 3018 sayılı kanunlara dayanılarak hazırlanan ve Danıştay'ca incelenen
bu Tüzük hükümleri Resmi Gazete'de yayımı tarihinden 15 gün sonra yürürlüğe
girer.


 


Madde
20 –
Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.