İçme - Kullanma Suyu Havzası Koruma Planı Hazırlanmasına dair Usul ve Esaslar Tebliği

İÇME -
KULLANMA SUYU HAVZASI KORUMA PLANI HAZIRLANMASINA

DAİR
USUL VE ESASLAR TEBLİĞİ

 

BİRİNCİ
BÖLÜM

Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

MADDE 1 – (1)
Bu Tebliğin amacı, içme - kullanma suyu havzasının özellikleri dikkate alınarak
koruma alanları ve koruma esaslarının belirlenmesine yönelik planlar ile
diğer iş ve işlemlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2 – (1)
Bu Tebliğ, içme - kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan su
kaynaklarına ilişkin koruma planlarının hazırlanması, onaylanması,
yürürlüğe girmesi, değiştirilmesi ve uygulanmasına ilişkin teknik esasları
kapsar.

Dayanak

MADDE 3 – (1)
Bu Tebliğ, 28/10/2017 tarihli ve 30224 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin (Değişik ibare:RG-6/4/2024-32512)
sekizinci fıkrasına dayanılarak
hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4 – (1)
Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık: Tarım
ve Orman Bakanlığını,

b) İçme - kullanma
suyu: Özellikleri 17/2/2005 tarihli ve 25730
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İnsani Tüketim
Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik ile belirlenmiş olan ve insanların günlük
ihtiyaçlarını karşılamak için kullandıkları suları,

c) İçme - kullanma
suyu havzası: İçme - kullanma suyu temin edilen veya edilmesi planlanan
yerüstü su kaynaklarının tabii su toplama alanını,

ç) İçme - kullanma
suyu havzası koruma planı: İçme - kullanma suyu temin edilen veya edilmesi
planlanan yerüstü ve yeraltı suyu havzalarının korunması, kirlenmesinin
önlenmesi, kirlenmiş ise iyileştirilmesi ve sürdürülebilir kullanımının
sağlanması amacıyla yapılan ve o havzaya özel hükümleri tanımlayan planı,

d) İçme - kullanma
suyu havzası koruma eylem planı: İçme - kullanma suyu havzası koruma
planında önerilen çevresel yatırımların hangi kurum veya kuruluş tarafından
ve hangi zaman diliminde yapılacağının açıklandığı metni,

e) İçme - kullanma
suyu kalite izleme programı: İçme - kullanma suyu kaynağının kalitesinin
takip edilebilmesi amacıyla, numune alma noktalarını, numune alma
sıklığını, analizi yapılacak parametreleri ve izleme yapan kurumları içeren
programı,

f) İdare: İçme -
kullanma suyu havza koruma planını hazırlamak veya hazırlatmakla sorumlu
kurum veya kuruluşu,

g) Kıyı kenar
çizgisi: Deniz, tabii ve suni göl ve akarsularda, kıyı çizgisinden sonraki
kara yönünde su hareketlerinin oluşturduğu kumluk, çakıllık, kayalık,
taşlık, sazlık, bataklık ve benzeri alanların doğal sınırını,

ğ) Kirlilik yükü:
Havzada insan veya doğal kaynaklı, her türlü üretim ve/veya tüketim faaliyetleri
sonucu oluşan fiziksel, kimyasal veya bakteriyolojik kirliliğin karıştığı
ortamın doğal bileşimini etkileme potansiyelini,

h) Maksimum su
kotu: Bir taşkın veya rezervuar işletmesi sırasında erişilen en yüksek su
seviyesini,

ı) Model: Havzanın
fiziksel, kimyasal ve biyolojik sisteminin matematiksel denklemler
yardımıyla basitleştirilmesini ve idealleştirilmesini bilgisayar kullanımı
ile sağlayan ve çözümler sunan araçları,

i) Özümleme
kapasitesi: Su kütlesinin kirlenmemiş durumuna dönmek için bütün
kirleticileri, su ortamındaki canlılara veya suyu tüketen insanlara zarar
vermeden alma kapasitesini,

j) Paydaş
bilgilendirme toplantısı: İçme - kullanma suyu havzası koruma planının
hazırlandığı havzadaki yerleşik halkın, kurum-kuruluşların ve ilgili paydaşların
bilgilendirilmesi ve planlama sürecine ve içme - kullanma suyu havzası
koruma planına ilişkin görüş ve önerilerinin alınması amacıyla yapılan
toplantıyı,

k) Sentez
haritası: Havzanın fiziki özelliklerini, havzada ilgili mevzuat çerçevesinde
korunması gereken alanları, havzanın mevcut arazi kullanımını ve koruma
alanlarını gösteren uygun ölçekli haritaların çakıştırılması sonucu
oluşturulan tematik haritayı,

l) Su bütçesi: Bir
su yılı içerisinde havzaya giren ve çıkan toplam su dengesini,

m) Yönetmelik:
İçme-Kullanma Suyu Havzalarının Korunmasına Dair Yönetmeliği,

n) (Ek:RG-6/4/2024-32512)
Bilimsel rapor: Havzada su kaynaklarının miktar ve kalite olarak korunması
ve iyileştirilmesi için mevcut ve ilave verilerin analiz ve değerlendirilmesiyle
ortaya konulan senaryo, tedbirler ile uzman görüşünü ve Ek-1’deki asgari
hususları içeren akademik raporu,

ifade
eder.

İKİNCİ
BÖLÜM

İçme -
Kullanma Suyu Havzası Koruma Planlarına İlişkin Usul ve Esaslar

Planlamaya
ilişkin genel hususlar

MADDE 5 – (1)
İçme - kullanma suyu temin edilen ve edilmesi planlanan su kaynakları için
içme - kullanma suyu havzası koruma planı Bakanlıkça veya Bakanlığın uygun
görüşü ve koordinasyonunda aşağıda belirtilen ilgili idareler tarafından
hazırlanır veya hazırlatılır:

a) Büyükşehir
belediyelerine içme - kullanma suyu temin edilen yerüstü suyu kaynakları
için koruma planları, büyükşehir belediyeleri su ve kanalizasyon idareleri
genel müdürlüklerince hazırlanır veya hazırlatılır.

b) Büyükşehir
belediyeleri haricindeki yerleşimlere içme - kullanma suyu temin edilen
yerüstü suyu kaynakları için koruma planları Bakanlıkça hazırlanır veya
hazırlatılır.

c) Yönetmelik
yürürlük tarihinden önce planlama çalışması tamamlanmış, proje ve inşaat
aşamasında olan veya inşaatı tamamlanmış olup henüz işletmeye alınmamış
yerüstü suyu kaynakları için koruma planları Bakanlıkça hazırlanır veya
hazırlatılır.

ç) Yönetmelik
yürürlük tarihinden sonra planlama çalışması başlayan ve onaylanan yerüstü
suyu kaynakları için koruma planları; büyükşehirler için yatırımı yapacak
kurum ile koordineli olarak suyu kullanan büyükşehir belediyesi su ve
kanalizasyon idareleri tarafından, büyükşehirler dışında kalan şehirler
için yatırımı yapacak kurum tarafından planlama çalışmalarının
onaylanmasını müteakip hazırlanır veya hazırlatılır.

d) Aynı yerüstü
suyu kaynağından içme - kullanma suyu temin eden birden fazla idare olması
halinde koruma planları, ilgili idarelerce birlikte hazırlanır veya
hazırlatılır.

e) Mahalli
idarelerce kendi belediye sınırları dışındaki bir yerüstü suyu kaynağından
içme - kullanma suyu temin edilmesi halinde koruma planları, içme -
kullanma suyunu kullanan idare tarafından hazırlanır veya hazırlatılır,
havza içerisindeki idarelerin görüşü alınır.

(2) İçme -
kullanma suyu temin edilen yerüstü suyu kaynakları için içme - kullanma
suyu havzaları koruma planları, Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren
ilgili idareler tarafından en geç beş yıl içinde hazırlanarak Bakanlığa
sunulur.

(3) İçme -
kullanma suyu havzası koruma planına ilişkin teknik ve idari şartnameler
Bakanlıktan temin edilecek olan tip şartnameler kullanılarak ilgili
idarelerce hazırlanır ve hazırlanan şartnamelere ilişkin Bakanlık uygun
görüşü alınır.

(4) İçme -
kullanma suyu havzası koruma planları, 6 ncı, 7 nci, 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen hususlar
çerçevesinde hazırlanır. Planlama çalışması süresince hazırlanacak
raporların formatı teknik şartname hazırlıkları sırasında belirlenir.

(5) Planlama
çalışması süresince hazırlanacak raporlar teknik şartname çerçevesinde
incelenmek üzere Bakanlık görüşüne sunulur.

Havzanın mevcut
durumunun tespiti

MADDE 6 –
(1) Havzanın konumu ve sınırları tespit edilerek, havzadaki mevcut
yerleşimler ve yerleşimlerin nüfusu belirlenir. Yerleşimlerin çevresel ve
ulaşım altyapısı, mer’i plan durumu ile demografik, sosyoekonomik ve
sosyokültürel yapısı analiz edilir.

(2) Havzanın
iklim, jeoloji, hidroloji, hidrojeoloji,
topoğrafya, toprak özellikleri gibi fiziksel özellikleri ile ekolojik
yapısı belirlenir.

(3) Havzadaki
yerleşim, tarım, sanayi, orman, mera, rekreasyon,
korunan alanlar ve benzeri arazi kullanım biçimleri incelenerek mevcut
arazi kullanım durumu ortaya konur.

(4) İlgili
kurumların havzada daha önce yapmış oldukları araştırma inceleme ve analiz
sonuçları derlenerek çalışmaya entegre edilir.

(5)
Havza ve alt havza sınırları, jeolojik ve hidrolojik yapı, toprakların
özellikleri, eğim ve yükseklik, orman alanları, tarım alanları, mera
alanları, maden alanları, turizm alanları, koruma alanları, yerleşim ve
konut gelişme alanları, sanayi alanları ve serbest bölgeler, idari sınırlar
ve altyapı tesisleri gibi havzanın fiziki özelliklerini gösteren uygun
ölçekli haritaların 9 uncu maddede belirtilen hususlar çerçevesinde analizi
sonucunda sentez haritası oluşturulur.

Su kalitesinin belirlenmesi
ve model çalışmaları

MADDE 7 –
(1) Havzada su kalitesi izleme çalışmaları en az bir yıl boyunca yapılır.
Yağışlı ve kurak dönemlerde havzayı temsil edecek şekilde belirlenen istasyonlardan
bir yıl boyunca en az ayda bir defa numune alınması zorunludur. Bu
çalışmalar sırasında daha önceden yapılmış su kalitesi analizleri de
kullanılır.

(2) Numune
alınacak istasyon sayısı ve numune alım sayısı, teknik şartname hazırlık
çalışmaları sırasında Bakanlıkça veya ilgili İdare tarafından belirlenir.

(3) Numunelerin
alınması, korunması ve analizlerinde 21/2/2015
tarihli ve 29274 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Yer Üstü Suları, Yer Altı Suları ve Sedimentten
Numune Alma ve Biyolojik Örnekleme Tebliği hükümleri esas alınır.

a) Rezervuardan
alınan numuneler, 29/6/2012 tarihli ve 28338
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İçme Suyu Elde
Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair
Yönetmeliğin Ek-1’inde yer alan her bir parametreye ve 30/11/2012 tarihli
ve 28483 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliğinin Ek-6’sında yer alan Tablo 9’daki ötrofikasyon kriterlerine göre analiz edilir ve analiz
sonuçları mezkûr Yönetmeliklerde belirtilen kalite kategorilerine göre
değerlendirilir.

b) Rezervuarı
besleyen yerüstü sularından alınan numuneler Yerüstü Su Kalitesi
Yönetmeliğinin Ek-5’inde yer alan Tablo 2’deki her bir parametreye göre
analiz edilir ve analiz sonuçları mezkûr Yönetmelikte belirtilen kalite kategorilerine
ve standartlarına göre değerlendirilir.

c) Kaynak ve
kuyulardan alınan numuneler, İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkındaki
Yönetmeliğe göre analiz edilir ve analiz sonuçları mezkûr Yönetmelikte
belirtilen kalite kategorilerine ve standartlarına göre değerlendirilir.

ç) Dip çamuru
numunelerinin analizi teknik şartnamede belirtilecek parametreler esas
alınarak değerlendirilir.

(4) Su analizleri,
kimyasal parametrelerin en az %50’sinden akredite olmuş yerli
laboratuvarlarda yapılır, numuneler yurtdışına çıkarılamaz.

(5) Havzadaki
mevcut noktasal ve yayılı kirletici kaynaklar tespit edilir ve bu
kaynaklardan oluşan toplam kirlilik yükünün yıllar içindeki değişiminin
tespit edilmesi amacıyla teknik şartnamede belirtilen periyotlar
için projeksiyonlar yapılır.

(6) Havzadaki
noktasal ve yayılı kaynaklardan oluşan kirlilik yükleri ile numune
noktalarının koordinatları ve bu noktalardaki analiz sonuçlarının yer
aldığı kirlilik haritaları oluşturulur.

(7) Havzadaki
çeşitli kirleticilerin su kalitesine etkisinin belirlenmesi, kirlenme
durumunun tespiti, havza koruma alanları ve esaslarının saptanması amacıyla
havzanın hidrolojik, hidrodinamik ve ekolojik
açıdan karakteristiğine uygun olarak, havzanın su kalite durumunu yansıtan
ve Bakanlıkça uygun görülen matematiksel bir model kullanılır.

(8) Model
vasıtasıyla içme - kullanma suyu kaynağının özümleme kapasitesi, su
bütçesinin en düşük olduğu dönem dikkate alınarak hesaplanır.

(9) Su kalitesinin
korunmasına ve iyileştirilmesine yönelik çeşitli senaryolar geliştirilir ve
model yardımıyla, öngörülecek değişik senaryoların su kalitesi üzerindeki
beklenen etkileri hesaplanır.

Havza koruma
planı, havza koruma eylem planı ve içme - kullanma suyu kalite izleme
programının belirlenmesi

MADDE 8 –
(1) Modelden elde edilen neticelere göre havza için koruma alanlarını,
koruma esaslarını ve bunlara ilişkin hükümleri içeren taslak içme -
kullanma suyu havza koruma planı oluşturulur.

(2) Havza koruma
alanları, havzadaki çevresel baskı ve etkiler, havzanın fiziki, jeolojik,
hidrolojik, ekolojik ve sosyo-ekonomik
durumu dikkate alınarak belirlenir. Havza koruma alanları belirlenirken
doğal göller için kıyı kenar çizgisi, baraj gölleri için ise maksimum su
kotu esas alınır. Koruma alanlarının koordinatları belirlenerek sentez haritası
üzerinde gösterilir.

(3) Belirlenen her
bir koruma alanında arazi kullanımı, imar ve yapılaşma, turizm, sanayi,
tarım, hayvancılık, su ürünleri yetiştiriciliği, ormancılık, ulaşım gibi
konularda yapılabilecek ve yapılamayacak faaliyetleri içerecek şekilde
havzanın çevresel, sosyal ve ekonomik durumunu da dikkate alan koruma
esasları belirlenir.

(4) İçme -
kullanma suyu havza koruma planında tanımlanan tedbirlerin fayda-maliyet
analizleri yapılır ve tedbirlerin finansmanının temin edileceği kurum veya
kuruluşlar tespit edilir.

(5) Kısa, orta ve
uzun vadede, havzada yapılması öngörülen ağaçlandırma, erozyon kontrolü,
noktasal ve yayılı kirlilik kontrolü, kuşaklama kollektörü,
eğitim ve benzeri faaliyetler ile bu faaliyetleri gerçekleştirecek kurum
veya kuruluşlar belirlenerek, havza koruma eylem planı oluşturulur.

(6) İçme -
kullanma suyu temin edilen yerüstü suyu kaynakları kalitesinin takip
edilebilmesi amacıyla, numune alma noktalarını, numune alma sıklığını ve
analizi yapılacak parametreleri içeren içme - kullanma suyu kalite izleme
programı hazırlanır. Su kalite izleme programı hazırlanırken, İçme Suyu
Elde Edilen veya Elde Edilmesi Planlanan Yüzeysel Suların Kalitesine Dair
Yönetmelik, Yerüstü Su Kalitesi Yönetmeliği ve 11/2/2014
tarihli ve 28910 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Yüzeysel Sular ve Yeraltı Sularının İzlenmesine Dair Yönetmelik
dikkate alınır.

Coğrafi bilgi
sistemi çalışmaları

MADDE 9 –
(1) Havzanın sentez haritası, içme - kullanma suyu havzası koruma planı
çalışması çerçevesinde üretilen koruma alanları ve kirlilik haritaları,
vektör ve/veya raster formatında uygun yazılımlar
kullanılarak Coğrafi Bilgi Sistemleri ortamına aktarılır.

(2) Coğrafi bilgi
sistemi çalışmaları kapsamında hazırlanacak veya kullanılacak verilerin
tümü için standart hale getirilmiş olan veri sözlüğü, katman yapısı ve veri
tabanı kullanılır.

Paydaş
katılımı, planın onaylanması ve yürürlüğe girmesi

MADDE 10 –
(1) İçme - kullanma suyu havzası koruma planının hazırlandığı havzadaki
kurum ve kuruluşların, yerleşik halkın ve ilgili paydaşların
bilgilendirilmesi ve içme - kullanma suyu havzası koruma planına ve
planlama sürecine ilişkin görüş ve önerilerinin alınması amacıyla çalışma
başlangıcından itibaren bilgilendirme toplantıları yapılır. Bu toplantılar,
Bakanlık veya ilgili idare tarafından belirlenen tarihlerde planlama
çalışmasını yapan kurum/kuruluş veya yüklenici tarafından düzenlenir.

(2) Planlama
çalışmasını yapan kurum/kuruluş veya yüklenici, toplantı tarihini, saatini,
yerini ve konusunu belirten bir ilanı yerel bir gazetede toplantı
tarihinden en az on gün önce yayımlatır.

(3) Bilgilendirme
toplantılarında belirtilen görüşler de göz önünde bulundurularak Bakanlıkça
hazırlanan veya hazırlatılan veya ilgili idarece hazırlanan ve Bakanlığa
sunulan taslak koruma planı, Bakanlıkça ilgili valiliğe/valiliklere
iletilir. Havzadaki paydaşların bilgilendirilmesi için ilgili valilik
tarafından 30 gün süreyle taslak koruma planı askıya çıkartılır ve ilgili
valilik, idare ve Bakanlık internet sayfasında duyuru yapılır. 30 günlük
askı süresi içerisinde taslak koruma planına ilişkin itirazlar ve görüşler;
gerekçesi ve öneriler ile birlikte ilgili valiliğe/valiliklere iletilir.
Askı süresi içerisinde iletilen görüş ve öneriler valilik tarafından toplu
bir şekilde Bakanlığa iletilir.

(4) Taslak koruma
planı, askı süreci sonunda havzadaki paydaşların görüşleri dikkate alınarak
revize edilir ve revize edilen taslak Bakanlıkça ilgili Bakanlıkların
görüşüne de sunulur, taslak koruma planına ilişkin itiraz, görüş ve
önerileri alınır.

(5) Taslak koruma
planının Bakanlıkça hazırlandığı durumlarda, ilgili Bakanlıklardan gelen ve
askı sürecinde iletilen görüş ve öneriler Bakanlıkça değerlendirilerek,
koruma planı nihai hale getirilir.

(6) Taslak koruma
planının ilgili idarece hazırlandığı durumlarda, ilgili Bakanlıklardan
gelen ve askı sürecinde iletilen görüş ve öneriler ilgili idare tarafından
değerlendirilerek Bakanlığa sunulur, Bakanlık uygun görüşü akabinde koruma
planı nihai hale getirilir. Nihai hale getirilen koruma planı, Tarım ve Orman
Bakanı tarafından onaylanır.

(7) Onaylanan
koruma planı, Bakanlık veya planlama çalışmasını yürüten ilgili idare
tarafından havzada yer alan illerdeki yerel bir gazetede yayımlanarak
yürürlüğe girer.

Plan
değişikliği

MADDE 11 –
(1) Güncellemeye ihtiyaç duyulması halinde ilgili idarenin teklifi üzerine
Bakanlığın uygun görüşü ile veya Bakanlığın doğrudan yapacağı değerlendirme
neticesinde koruma planları revize edilebilir.

(2) (Değişik:RG-6/4/2024-32512) İçme-kullanma
suyu havzası koruma planlarının değişikliği, üçüncü fıkradaki haller
dışında bu Tebliğde belirtilen koruma planlarının hazırlık ve onaylanması
ile ilgili usul ve esaslara tabidir.

(3) (Ek:RG-6/4/2024-32512)
Doğal afetler, salgın hastalık gibi halk
sağlığını tehdit eden durumlar, meteorolojik, tarımsal, hidrolojik kuraklık
ile ekosistemin korunmasına ilişkin olarak acilen tedbir alınması gereken
hallerde, Yönetmeliğe aykırı olmayacak şekilde mevcut koruma planlarında
ihtiyaç duyulan değişikliklere yönelik Bakanlıkça bilimsel rapor hazırlanır/hazırlatılır.
Bakanlık revize edilen koruma planına ilişkin ilgili kurum ve kuruluşların
görüşlerini alır. Havza koruma planı değişikliği, Bakan onayının ardından
havzada yer alan illerdeki yerel bir gazetede yayımlanarak yürürlüğe girer.

ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM

İçme -
Kullanma Suyu Havzası Koruma Planının Uygulanmasına İlişkin Esaslar

İçme - kullanma
suyu havzası koruma planlarının uygulanması

MADDE 12 – (1)
Yürürlükteki içme - kullanma suyu havzası koruma planı, içme - kullanma
suyu havza koruma eylem planı dâhilinde uygulanır.

(2) İçme -
kullanma suyu koruma planı; mevcut ve yeni hazırlanacak imar planları ile
çevre düzeni planlarına aynen işlenir.

İçme - kullanma
suyu havzası koruma planlarının takibi

MADDE 13 –
(1) İçme - kullanma suyu havzası koruma planının yürürlüğe girdiği
havzalardaki uygulamaların takibi içme - kullanma suyunu kullanan idare
tarafından yapılır.

(2) Koruma planı
yürürlüğe girmiş olan içme - kullanma suyu havzalarında uygulamaların
takibine ilişkin içme - kullanma suyunu kullanan idare tarafından en geç
altı ayda bir Bakanlığa raporlama yapılır. Havzalarda yapılan denetimlerle
ilgili ise Yönetmeliğin 15 inci maddesinin beşinci fıkrası hükmü uygulanır.

DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM

Çeşitli
ve Son Hükümler

Yürürlükten
kaldırılan tebliğ

MADDE 14 –
(1) 30/6/2009 tarihli ve 27274 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği
Havzalarda Özel Hüküm Belirleme Çalışmalarına İlişkin Usul ve Esaslar
Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

MADDE 15 – (1)
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 16 – (1)
Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Orman Bakanı yürütür.

 

Eki için tıklayınız.

 





 



Tebliğin Yayımlandığı Resmî
Gazete’nin






Tarihi



Sayısı






20/2/2019



30692






Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin
Yayımlandığı Resmî Gazetelerin






Tarihi



Sayısı






1.     
 



6/4/2024



32512