Gümrük Genel Tebliği (gümrük İşlemleri) (seri No: 149)

GÜMRÜK
GENEL TEBLİĞİ (GÜMRÜK İŞLEMLERİ)

(SERİ
NO: 149)

 

BİRİNCİ
BÖLÜM

Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

MADDE 1 –
(1) Bu Tebliğin amacı; menşe ispat belgelerinin basımı, dağıtımı, düzenlenmesi
ve onaylanmasına ilişkin Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca yetki verilecek
kişi, kurum ve kuruluşların belirlenmesi ile bunlar tarafından yapılacak
işlemlere ilişkin usul ve esasların tespit edilmesidir.

Dayanak

MADDE 2 –
(1) Bu Tebliğ, 15/12/2014 tarihli ve 2014/7064 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında
Tercihli Rejimden Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin Karar,
20/5/2015 tarihli ve 29361 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye
Tarafından Tanınan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemi Kapsamında Yapılacak
İhracatta Düzenlenecek EUR.1 Dolaşım Belgesi ve Fatura Beyanına İlişkin
Yönetmelik, 15/3/2011 tarihli ve 27875 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Türkiye-Şili Serbest Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Menşe Kümülasyon
Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında
Yönetmelik, 9/6/2013 tarihli ve 28672 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Türkiye Cumhuriyeti ile Morityus Cumhuriyeti Arasında Serbest Ticaret Anlaşması
Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında
Yönetmelik, 19/7/2009 tarihli ve 27293 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
İki Taraflı Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli
Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik, 19/7/2009 tarihli ve 27293 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Batı Balkan Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı
Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik,
26/11/2009 tarihli ve 27418 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Pan
Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon Sistemi Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli
Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik,  30/1/2015 tarihli ve 29252
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti ile İran İslam
Cumhuriyeti Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette
Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik, 15/6/2015 tarihli
ve 2015/7748 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Türkiye
Tarafından Tek Taraflı Olarak Tanınan Tercihli Rejim Uygulamalarından
Yararlanacak Eşyanın Menşeinin Tespitine İlişkin Karar, 24/5/2016 tarihli
ve 29721 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan D-8 Üyesi Devletler Arasında
Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli
Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ve 10/7/2015 tarihli ve 29412 sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Türkiye-Malezya Serbest Ticaret Anlaşması
Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında
Yönetmelik, 20/10/2017 tarihli ve 30216 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Pan Avrupa Akdeniz Tercihli Menşe Kurallarına Dair Bölgesel Konvansiyon
Kapsamı Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik
hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3 –
(1) Bu Tebliğde geçen;

a) Bakanlık:
Gümrük ve Ticaret Bakanlığını,

b) Birlikler:
Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birlikleri ve ihracatçı birliklerini,

c) Genel Müdürlük:
Gümrükler Genel Müdürlüğünü,

ç) D-8 Menşe İspat
Belgesi: Türkiye ile D-8 üye ülkeleri arasında mevcut bulunan D-8 Üye
Devletleri Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması kapsamında tercihli rejimden
faydalanmak üzere düzenlenen; muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları
çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren, Bakanlıkça yetki verilen
kurum/kuruluş tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra Gümrük
Müdürlüklerince vize edilmesini müteakip geçerlilik kazanan ve D-8 Üyesi
Devletler Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette
Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ekinde yer alan
menşe ispat belgesini,

d) Elektronik
sistem: Menşe ispat ve dolaşım belgelerinin düzenlenmesine yönelik
başvurunun yapılması, belgelerin düzenlenmesi, kontrol edilmesi,
onaylanması ve vize işlemlerinin gerçekleştirilmesini sağlamak üzere
Bakanlık ya da Bakanlıkça uygun görülen kişi ve kuruluşlarca elektronik
ortamda verilen hizmet ve bu hizmete dair alt yapıyı,

e) EUR.1 Dolaşım
Belgesi: Tercihli menşe kuralları çerçevesinde Serbest Ticaret Anlaşması
(STA) yaptığımız ülkelere ihraç edilen eşya ile Avrupa Birliğine ihraç
edilen tarım ürünleri ve Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) ürünlerinin
ilgili anlaşma hükümlerinden faydalanmasını sağlayan; muhteviyatı eşyanın
ilgili anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu gösteren; ihracatçı
tarafından doldurulmasını müteakip Bakanlıkça yetki verilen kurum/kuruluş
tarafından gerekli kontroller yapıldıktan sonra onaylanan; gümrük
müdürlüğünce vize edilmesini müteakip geçerlilik kazanan menşe ispat
belgesini,

f) EUR-MED Dolaşım
Belgesi: EUR.1 Dolaşım Belgesi ile aynı şekilde düzenlenen, ancak sadece
Pan Avrupa Akdeniz Menşe Kümülasyon (PAAMK) Sistemi çerçevesinde kullanılan
menşe ispat belgesini,

g) Form A Belgesi:
Gelişme Yolundaki Ülkeler ve En Az Gelişmiş Ülkeler ile ticarette tek
taraflı olarak indirim tanınması esasına dayanan Genelleştirilmiş Tercihler
Sistemi (GTS) çerçevesinde ülkemize taviz tanıyan ülkelere yapılan
ihracatta, eşyanın tek taraflı olarak tanınan tavizlerden
yararlanılabilmesi için düzenlenen menşe ispat belgesini,

ğ) İran Menşe
İspat Belgesi: Türkiye ile İran arasında mevcut bulunan Tercihli Ticaret
Anlaşması kapsamında tercihli rejimden faydalanmak üzere düzenlenen;
muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli olduğunu
gösteren, Bakanlıkça yetki verilen kurum/kuruluş tarafından gerekli
kontroller yapıldıktan sonra Gümrük Müdürlüklerince vize edilmesini
müteakip geçerlilik kazanan ve bir örneği Türkiye Cumhuriyeti ile İran
İslam Cumhuriyeti Arasında Tercihli Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki
Ticarette Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik ekinde yer
alan menşe ispat belgesini,

h) Malezya Menşe
Belgesi: Türkiye ile Malezya arasında mevcut bulunan Türkiye-Malezya
Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında tercihli rejimden faydalanmak üzere
düzenlenen; muhteviyatı eşyanın anlaşma kuralları çerçevesinde menşeli
olduğunu gösteren, gerekli kontroller yapıldıktan sonra Gümrük
Müdürlüklerince vize edilmesini müteakip geçerlilik kazanan ve bir örneği
Türkiye-Malezya Serbest Ticaret Anlaşması Çerçevesindeki Ticarette Eşyanın
Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan menşe
ispat belgesini,

ı) Menşe İspat
Belgeleri: Eşyanın tercihli menşeini gösteren ve ikinci maddede belirtilen
mevzuat ile belirlenen şekle uygun olarak düzenlenen EUR.1 ve EUR-MED
Dolaşım Belgelerini, Form A Belgelerini, İran Menşe İspat Belgelerini,
Malezya Menşe Belgelerini, D-8 Menşe İspat Belgelerini ve tercihli olmayan
menşeini gösteren Menşe Şahadetnamelerini,

i) Oda: Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliğine bağlı ticaret odaları, sanayi odaları veya
ticaret ve sanayi odalarını, Esnaf ve Sanatkârlar Odaları Birliklerine
bağlı olan ve TESK tarafından yetkilendirilmiş odaları,

j) TESK: Türkiye
Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonunu,

k) TİM: Türkiye
İhracatçılar Meclisini,

l) TOBB: Türkiye
Odalar ve Borsalar Birliğini,

ifade eder.

İKİNCİ
BÖLÜM

Uygulama
Esasları

Menşe ispat
belgelerinin basım ve dağıtım yetkisi

MADDE 4 –
(1) Menşe ispat belgelerinin ilgili mevzuatla belirlenen form ve
niteliklere uygun olarak ve seri numaraları verilerek basılması ve ihtiyaca
göre dağıtılması hususlarında Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB),
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) ve Türkiye İhracatçılar
Meclisi (TİM) ayrı ayrı yetkilendirilmiştir.

(2) Yetki verilen
kurumlarca ilgili mevzuatla belirlenen form ve niteliklere uygun olarak
bastırılan menşe ispat belgelerinin birbirinden ayırt edilebilmeleri, aynı
seri numaralı birden fazla belge basılmasının önlenmesi amacıyla TOBB, TESK
ve TİM tarafından belgelere farklı seri numaraları verilmesi de dâhil olmak
üzere gerekli tedbirler alınır ve Gümrük ve Ticaret Bakanlığına bilgi
verilir.

(3) Menşe ispat
belgelerinin birinci fıkra hükümleri uyarınca yetkilendirilen kurum veya
kuruluşlarca ilk defa basılması veya söz konusu belgelerin yeniden
basılmasını gerektirecek ve Bakanlıkça bildirilecek şekilsel değişikliklerin
olması halinde; menşe ispat belgelerinin deneme amaçlı basılmış örnekleri
nihai basım aşamasından önce Bakanlığın incelemesine ve onayına sunulur.
Ancak gerekli düzeltmeler yapıldıktan ve örnekler Bakanlıkça onaylandıktan
sonra basım işlemi gerçekleştirilebilir.

Menşe ispat
belgelerinin satışı ve takibi

MADDE 5 –
(1) İlgili mevzuatta yer alan hükümlere uygun olarak bastırılan menşe ispat
belgeleri TOBB, TİM ve TESK tarafından ilgili oda ve birliklere gönderilir.


(2) Odalar ve
birliklerce satılan menşe ispat belgelerinin satış ve onay ücreti belge
satışı sırasında tahsil edilir.

(3) TOBB, TİM ve
TESK tarafından basımı yapılan menşe ispat belgeleri, takip edilebilir
olması koşuluyla ilgili oda ve birliklerce talep eden firmalara ve temsil
ettikleri firmalar için kullanılmak üzere gümrük müşavirlerine satılır.
Belgelerin bir sonraki yılda uygulanacak satış fiyatı ve onay fiyatı, basım
yetkisi verilmiş kurumların da görüşü alınarak her yıl Bakanlık tarafından
belirlenir. Belgelerin satış ve onay fiyatına ilişkin görüş ilgili
kurumlarca en geç 1 Aralık tarihine kadar verilir. Bakanlıkça yapılan
değerlendirme neticesinde belirlenen fiyatlar Bakanlıkça duyurulur.
Odalardan/birliklerden satın alınan menşe ispat belgeleri sadece adına
satın alınan kişilerin kendi ihtiyaçları için kullanılabilir.
Odalardan/birliklerden gümrük müşavirlerince satın alınan menşe ispat
belgeleri, sadece satın alan gümrük müşavirlerinin temsil ettiği firmaların
ihtiyaçları için kullanılabilir. Bu belgeler, başka kişi veya firmalara
verilemez veya satılamaz.

(4) Odalar ve
birlikler tarafından menşe ispat belgelerinin satışında ve sonrasında
aşağıda sayılan hususlar yerine getirilir:

a) Belge satışı
sırasında oda veya birlik personelince belgeyi satın alan kişinin T.C.
Kimlik Numarası, adına belge satın alınan firma veya gümrük müşavirinin
ismi ve vergi numarası, satılan menşe ispat belgesinin seri numarası ile
eşleştirilerek elektronik sisteme girilir.

b)
Odalar/birlikler sadece sattıkları belgeleri onaylayabilir.
Odalar/birlikler sattıkları belgelerin onay için geri gelip gelmediğini
elektronik sistem üzerinden takip eder. Odalar/birliklerce satıldığı halde (Değişik
ibare:RG-1/8/2024-32619) 1 yıl içinde elektronik sistem
üzerinden işlem yapılmayan belgeler elektronik sistemde geçersiz statüye
gelir ve işlem yapılmama sebepleri belgeyi satın alan firma veya gümrük
müşaviri tarafından elektronik sistem üzerinde açıklanır. Açıklama
yapılmaması halinde, bu durum belgeleri satın alan firma veya gümrük
müşavirine yeni belge satışında dikkate alınır.   

Menşe ispat
belgelerinin düzenlenmesi

MADDE 6 –
(1) İhracatçılar veya kanuni temsilcileri tarafından, talep edilen menşe
ispatına ilişkin bilgi ve belgeler, elektronik sisteme girilerek elektronik
olarak imzalanır.

(2) Menşe ispat
belgesi düzenlenmesi için başvuruda bulunan ihracatçı veya ihracatçının
gümrük beyannamesini imzalamakla yetkili kanuni temsilcisi; eşyanın menşe
statüsünü veya ilgili mevzuatın diğer hükümlerinin yerine getirilmiş
olduğunu tevsik eden bilgi ve belgeleri elektronik sisteme yüklemekle
sorumludur.

Başvurunun
değerlendirilmesi ve belge onayı

MADDE 7 –
(1) Bakanlıkça yetkilendirilen kurum ve kuruluşlar, elektronik sistemde yer
alan bilgilerin doğruluğu ile menşe ispat belgelerinin ilgili
yönetmeliklere uygun olarak doldurulup doldurulmadığını kontrol eder. Oda
veya birlik personelince menşe ispat belgesinde kayıtlı eşyanın;

a) Tamamen Türkiye
Gümrük Bölgesinde elde edildiği veya

b) Tamamen elde
edilmemiş olmakla birlikte kümülasyon hükümleri uygulanmış ise eşyanın
Türkiye’de işlem görüp görmediği ve işlem görmüş ise bu işlem sonucunda
hangi ülke menşeini kazandığı, veya

c) Tamamen elde
edilmemiş olmakla birlikte, üretimde üçüncü ülkeler menşeli girdiler
kullanılmış ise söz konusu eşya için ilgili yönetmelikte yer alan menşe
kuralının ne olduğu ve bu kuralın karşılanıp karşılanmadığı, ve

ç) Menşeini tevsik
eden tüm bilgi ve belgelerin mevcut olduğu,

hususlarında kesin
bir kanıya varılmasını sağlayacak incelemeler yapıldıktan sonra elektronik
imza ile imzalanarak elektronik sistem üzerinden onay işlemi tamamlanır.

(2) Birinci
fıkrada yer alan hususlara ek olarak menşe ispat belgelerinin “Sonradan
Verilmiştir” veya “İkinci Nüsha” olarak düzenlenmesinin talep edildiği
hallerde ilgili yönetmeliklerin buna ilişkin hükümlerinin yerine getirilip
getirilmediği oda veya birlik personelince kontrol edilir. Uygunluğun
tespiti halinde birinci fıkra hükümleri çerçevesinde ilgili belgeler
onaylanır.

ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM

Çeşitli
ve Son Hükümler

Yetki

MADDE 8 – (1)
Bakanlık (Gümrükler Genel Müdürlüğü), bu Tebliğin uygulanmasını temin etmek
amacıyla gerekli göreceği her türlü tedbiri almaya, özel ve zorunlu
durumlar ile bu Tebliğde yer almayan hususları diğer kamu kurum ve
kuruluşlarınca çıkarılan mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla inceleyip
sonuçlandırmaya yetkilidir.

Sorumluluk

MADDE 9 –
(1) Bu Tebliğde belirtilen merciler, kendilerine ibraz edilen ve menşe
ispat belgesi düzenlenmesine esas teşkil eden belgelerin ilgili mevzuata
uygun olarak kontrolünden ve kendilerinin hazırladıkları belgelerin
doğruluğundan sorumludur. Basım ve elektronik sistem kullanım yetkisi
verilmiş kurumlar, menşe ispat belgelerinin elektronik ortamda takibi de
dâhil olmak üzere bu Tebliğin işleyişi ile ilgili olarak gerekli görülen tüm
tedbirleri almakla yükümlüdür.

(2) Bakanlık,
Odalar/birliklerce menşe ispat belgelerinin ilgili mevzuata uygun olarak
düzenlenip düzenlenmediğini denetleyebilir.

Yürürlükten
kaldırılan tebliğ

MADDE 10 – (1)
4/9/2010 tarihli ve 27692 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Genel
Tebliği (Gümrük İşlemleri) (Seri No: 77) yürürlükten kaldırılmıştır.  

Yürürlük

MADDE 11 –
(1) Bu Tebliğ 28/5/2018 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 12 –
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Gümrük ve Ticaret Bakanı yürütür.

 















 







 



Tebliğin Yayımlandığı Resmî
Gazete’nin






Tarihi



Sayısı






23/5/2018



30429






Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin
Yayımlandığı Resmî Gazetelerin






Tarihi



Sayısı






1.     
 



1/8/2024



32619






2.