Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine İlişkin Tebliğ (ithalat: 2026/6)

GENELLEŞTİRİLMİŞ TERCİHLER
SİSTEMİNE İLİŞKİN TEBLİĞ


(İTHALAT: 2026/6)


 


Amaç ve kapsam


MADDE 1– (1) Bu Tebliğ, 31/12/2020
tarihli ve 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat
Rejimi Kararında, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine (GTS) ilişkin tarife
tavizlerinden yararlanan eşya ile ülkelerin belirlenmesine esas teşkil eden
hususları düzenler.


Dayanak


MADDE 2– (1) Bu Tebliğ,
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin
445 inci maddesi
ile 31/12/2020 tarihli ve 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe
konulan İthalat Rejimi Kararına dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar ve kısaltmalar


MADDE 3– (1) Bu Tebliğde geçen;


a) AB: Avrupa Birliğini,


b) AKÇT: Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğunu,


c) DTÖ: Dünya Ticaret Örgütünü,


ç) GB: Gümrük Birliğini,


d) GTS: Genelleştirilmiş Tercihler Sistemini,


e) GYÜ: Gelişme yolundaki ülkeyi,


f) ÖTDÜ: Özel teşvik düzenlemesi ülkesini,


g) EAGÜ: En az gelişmiş ülkeyi,


ğ) DÜ: Diğer ülkeyi,


ifade eder.


Temel ilkeler


MADDE 4– (1) GTS, ülkemizin başta DTÖ olmak üzere uluslararası
yükümlülüklerine uygun olarak, İthalat Rejimi Kararı ekinde yer alan II sayılı
[93 üncü fasıl ve AKÇT ürünleri hariç] ve III sayılı listelerde yer alan eşya
için tatbik edilmekte olup;


a) Gümrük vergisi tavizlerinin tek taraflı olması,


b) Tavizlerin verilişlerinin bağlayıcı olmaması,


c) Tercihlerin kısmen veya tümüyle kaldırılabilmesi,


ç) Tek taraflı veya uluslararası müzakereler sonucunda yapılacak
en çok kayrılan ülke esasına dayalı tarife indirimlerini engelleyici olmaması,


temel ilkelerine
dayanmaktadır.


(2) GTS kapsamında tanınan tavizli tarifeler, İthalat Rejimi Kararı
ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde GTS ülkeleri sütununa dercedilerek yürürlüğe
konulmuştur. GTS’den yararlanacak GYÜ, ÖTDÜ ve EAGÜ’ler sırasıyla
İthalat Rejimi Kararı Ek-1A, Ek-1B ve Ek-1C’deki listelerde yer almaktadır. GTS
kapsamında tercihli tarifeler, bu listelerde belirtilen ülkeler menşeli eşyanın
ithalatında uygulanır.


(3) GTS kapsamındaki ürün grubu listeleri GYÜ
için İthalat Rejimi Kararı Ek-2’de, ÖTDÜ için Ek-3’te ve EAGÜ için ise Ek-4’te
yer almaktadır.


Tercihli tarife kapsamı eşya ve indirim oranları


MADDE 5– (1) Taviz tanınan eşyalar hassaslık derecesine göre, İthalat
Rejimi Kararı Ek- 2’de yer alan listede hassas ve hassas olmayan olarak iki
gruba ayrılır. Eşyanın ait olduğu hassaslık grubu değiştirilebilir.


(2) GYÜ grubunda yer alan ülkeler menşeli hassas ürünlerde, maktu
gümrük vergileri % 30 oranında azaltılmış, nispi gümrük vergileri ise İthalat
Rejimi Kararı ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde DÜ sütununda
belirtilen gümrük vergisi hadleri üzerinden 3,5 puan indirilmiştir. Ancak 50
ila 63 üncü fasıllar (bu fasıllar dahil) arasında
yer alan hassas ürünlerde, İthalat Rejimi Kararı ekinde yer alan II sayılı
listede DÜ sütununda belirtilen gümrük vergisi hadleri üzerinden % 20 oranında
indirim yapılmıştır. GTS kapsamında tanınan tercihli tarifenin nihai oranı 1
inci ondalık sayıya yuvarlanmıştır.


(3) GYÜ grubunda yer alan ülkeler menşeli hassas olmayan bazı
ürünler haricinde kalan ürünlerde gümrük vergisi %0 olarak uygulanmaktadır.


(4) EAGÜ grubunda yer alan ülkeler menşeli İthalat Rejimi Kararı
ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde bulunan sanayi ve tarım ürünlerinin
(AKÇT ürünleri ve 93 üncü fasılda bulunan eşya hariç olmak üzere) ithalatında
gümrük vergisi %0 olarak uygulanmaktadır.


(5) AB’nin yürürlükteki mevzuat hükümleri dikkate alınarak, bazı
eşya için ikinci fıkrada belirtilen tavizlerden daha düşük olan gümrük
tarifeleri uygulanmıştır.


(6) Tercihli tarife uygulaması sonucunda nispi vergi oranlarının %
1 veya daha az olması, maktu vergilerin 2 avro veya daha az olması
durumunda, GYÜ için gümrük vergileri askıya
alınmıştır.


Hariç sektörler


MADDE 6– (1) GTS kapsamı sektörler İthalat Rejimi Kararının Ek-2,
Ek-3 ve Ek-4’ünde yer almaktadır. GTS’den sağlanan
tercihli tarifeler, İthalat Rejimi Kararı Ek-1A, Ek-1B ve Ek-1C’de belirtilen
ilgili ülkeler itibarıyla hariç tutulan sektörler için uygulanmaz.


Tavizlerin askıya alınması


MADDE 7– (1) GTS kapsamında sağlanan tavizler;


a) Temel insan ve işçi hakları ile çevreye ilişkin uluslararası
sözleşmelerde belirlenen prensiplerin ciddi ve sistematik bir şekilde ihlal
edilmesi,


b) Türkiye sanayisi üzerinde olumsuz etki yapan haksız ticari
uygulamalar,


c) Menşe kurallarının sistematik bir biçimde ihlal edilmesi,


ç) DTÖ tarafından haksız ticari uygulamaların tespit edilmesi,


d) GB’nin etkin işleyişine
zarar verecek şekilde trafik sapmasına neden olması,


e) Uluslararası Çalışma Örgütü Konvansiyonlarında belirtilen
kölelik ya da angaryanın herhangi bir türünün uygulanması,


f) Uyuşturucu ticaretine ilişkin gümrük kontrollerinin yetersiz
olması,


g) Mahkumlara yaptırılan
ürünlerin ihraç edilmesi,


ğ) Dünya Bankası tarafından bir ülkenin yüksek gelir grubunda
sınıflandırılması,


halinde ilgili ülkeler
menşeli eşya için belirli veya belirsiz süreyle geçici veya daimi olarak askıya
alınabilir.


Tavizlerin incelenmesi ve yeniden düzenlenmesi


MADDE 8– (1) Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü, GTS kapsamı
bir eşya veya GTS kapsamı ülke menşeli eşya ithalatı nedeniyle ciddi zarar veya
zarar tehdidine ilişkin başvuru üzerine ya da resen inceleme kararı alabilir.


(2) Ciddi zarar ya da zarar tehdidine ilişkin incelemede yerli
üretimin; üretim, üretim kapasitesi, kapasite kullanımı, satışlar, stok,
maliyet, kârlılık, istihdam, pazar payı, ithalatın mutlak ve nispi gelişimi ve
ithal fiyatları ile yurt içi fiyatlar, iflas faktörlerinden biri veya birkaçı
göz önünde bulundurulur.


(3) İnceleme altı ay içinde tamamlanır. Gerek görülen hallerde bu
süre uzatılabilir.


(4) İnceleme sonunda, GTS kapsamı eşyadan kaynaklanan ciddi zarar
veya zarar tehdidinin tespit edilmesi halinde, inceleme konusu eşya veya ülke
menşeli eşya için tavizlerin kaldırılmasına karar verilebilir.


Tavizlerin kaldırılması ve yeniden düzenlenmesi


MADDE 9– (1)
Ticaret Bakanlığınca dış ticaretimizdeki gelişmeler göz önüne alınarak
ülke/ürün bazında tavizler kaldırılabilir.


(2) GTS kapsamında bir eşyanın ithali yurt içi pazarda ciddi zarar
ya da zarar tehdidi yaratır ise bu eşya için ülke ayrımı gözetmeksizin İthalat
Rejimi Kararı ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde DÜ sütununda
belirtilen gümrük vergisi oranı yeniden yürürlüğe konulabilir.


(3) GTS kapsamında tavizden faydalanan ülke
menşeli eşyanın ithali benzer ya da doğrudan rakip bir mal üreten yerli
üreticisi için ciddi zarar veya zarar tehdidi yaratır ise ilgili ülke menşeli
bu eşya için İthalat Rejimi Kararının ekinde yer alan II ve III sayılı
listelerde DÜ sütununda belirtilen gümrük vergisi oranı yeniden yürürlüğe
konulabilir.


(4) Sektörlerde belirtilen ürünlere GTS kapsamında sağlanan
tavizler;


a) GTS kapsamında tavizden faydalanan bir ülkeden, bir sektör
kapsamında gerçekleştirilen ithalatın, aynı sektörde bir önceki yıl
gerçekleştirilen ithalata oranla miktar bazında %13,5 ve daha fazla oranda
artması veya,


b) Sektörde belirtilen ürünlerin GTS kapsamında tavizden
yararlanan herhangi bir ülkeden ithalatının, GTS kapsamında yer alan ülkelerin
tamamından herhangi bir on iki aylık dönem süresince gerçekleştirilen ithalatın
değer bazında % 14,5’ini aşması halinde,


kaldırılabilir.


Uyumlaştırma


MADDE 10– (1) Türkiye, GB’nin etkin
işleyişini teminen, GTS kapsamında gerekli
düzenlemeleri yapma hakkını saklı tutmak kaydıyla, AB’nin konu hakkındaki
düzenlemelerini esas alır ve bu çerçevede mevzuatında gerekli uyumlaştırmayı
yapar.


Yürürlükten
kaldırılan tebliğ


MADDE 11– (1) 31/12/2024
tarihli ve 32769 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine İlişkin Tebliğ (İthalat: 2025/6) yürürlükten
kaldırılmıştır.


Atıflar


MADDE 12– (1) 31/12/2024
tarihli ve 32769 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine İlişkin Tebliğ (İthalat: 2025/6)’e yapılan atıflar bu
Tebliğe yapılmış sayılır.


Yürürlük


MADDE 13– (1) Bu Tebliğ 1/1/2026 tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 14– (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret
Bakanı yürütür.