Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine İlişkin Tebliğ (ithalat: 2024/6)

GENELLEŞTİRİLMİŞ TERCİHLER SİSTEMİNE İLİŞKİN
TEBLİĞ


                                                                                                            (İTHALAT:
2024/6)


Amaç ve kapsam


MADDE 1 – (1) Bu Tebliğ, 31/12/2020 tarihli ve
3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan İthalat Rejimi
Kararında, Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine (GTS) ilişkin tarife
tavizlerinden yararlanan eşya ile ülkelerin belirlenmesine esas teşkil eden
hususları düzenler.


 


Dayanak


MADDE
2 – (1)
Bu Tebliğ, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 445 inci maddesi
ile 31/12/2020 tarihli ve 3350 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe
konulan İthalat Rejimi Kararına dayanılarak hazırlanmıştır.


 


Tanımlar ve kısaltmalar


MADDE 3 – (1) Bu Tebliğde geçen;


a) AB: Avrupa
Birliğini,


b) AKÇT: Avrupa Kömür
ve Çelik Topluluğunu,


c) DTÖ: Dünya Ticaret
Örgütünü,


ç) GB: Gümrük
Birliğini,


d) GTS:
Genelleştirilmiş Tercihler Sistemini,


e) GYÜ: Gelişme
yolundaki ülkeyi,


f) ÖTDÜ: Özel teşvik
düzenlemesi ülkesini,


g) EAGÜ: En az
gelişmiş ülkeyi,


ğ) DÜ: Diğer ülkeyi,


ifade eder.


 


Temel ilkeler


MADDE 4 – (1) GTS, ülkemizin başta DTÖ
olmak üzere uluslararası yükümlülüklerine uygun olarak, İthalat Rejimi Kararı
ekinde yer alan II sayılı [93 üncü fasıl ve AKÇT ürünleri hariç] ve III sayılı
listelerde yer alan eşya için tatbik edilmekte olup;


a) Gümrük vergisi tavizlerinin tek taraflı olması,


b) Tavizlerin verilişlerinin bağlayıcı olmaması,


c) Tercihlerin kısmen veya tümüyle kaldırılabilmesi,


ç) Tek taraflı veya uluslararası müzakereler sonucunda
yapılacak en çok kayrılan ülke esasına dayalı tarife indirimlerini engelleyici
olmaması,


temel ilkelerine
dayanmaktadır.


(2) GTS kapsamında tanınan tavizli tarifeler, İthalat
Rejimi Kararı ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde GTS ülkeleri sütununa
dercedilerek yürürlüğe konulmuştur. GTS’den yararlanacak
GYÜ, ÖTDÜ ve EAGÜ’ler sırasıyla
İthalat Rejimi Kararı Ek-1A, Ek-1B ve Ek-1C’deki listelerde yer almaktadır. GTS
kapsamında tercihli tarifeler, bu listelerde belirtilen ülkeler menşeli eşyanın
ithalatında uygulanır.


(3) GTS kapsamındaki ürün grubu listeleri GYÜ için İthalat Rejimi Kararı Ek-2’de, ÖTDÜ için Ek-3’te ve
EAGÜ için ise Ek-4’te yer almaktadır.


 


Tercihli tarife kapsamı eşya ve indirim
oranları


MADDE 5 – (1) Taviz tanınan eşyalar
hassaslık derecesine göre, İthalat Rejimi Kararı Ek- 2’de yer alan listede
hassas ve hassas olmayan olarak iki gruba ayrılır. Eşyanın ait olduğu hassaslık
grubu değiştirilebilir.


(2) GYÜ grubunda yer alan ülkeler menşeli hassas
ürünlerde, maktu gümrük vergileri % 30 oranında azaltılmış, nispi gümrük
vergileri ise İthalat Rejimi Kararı ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde
DÜ sütununda belirtilen gümrük vergisi hadleri üzerinden 3,5 puan
indirilmiştir. Ancak 50 ila 63 üncü fasıllar (bu fasıllar dahil) arasında yer alan hassas ürünlerde, İthalat Rejimi
Kararı ekinde yer alan II sayılı listede DÜ sütununda belirtilen gümrük vergisi
hadleri üzerinden % 20 oranında indirim yapılmıştır. GTS kapsamında tanınan
tercihli tarifenin nihai oranı 1 inci ondalık sayıya yuvarlanmıştır.


(3) GYÜ grubunda yer alan ülkeler menşeli hassas olmayan
bazı ürünler haricinde kalan ürünlerde gümrük vergisi %0 olarak
uygulanmaktadır.


(4) EAGÜ grubunda yer alan ülkeler menşeli İthalat Rejimi
Kararı ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde bulunan sanayi ve tarım
ürünlerinin (AKÇT ürünleri ve 93 üncü fasılda bulunan eşya hariç olmak üzere)
ithalatında gümrük vergisi %0 olarak uygulanmaktadır.


(5) AB’nin yürürlükteki mevzuat hükümleri dikkate
alınarak, bazı eşya için ikinci fıkrada belirtilen tavizlerden daha düşük olan
gümrük tarifeleri uygulanmıştır.


(6) Tercihli tarife uygulaması sonucunda nispi vergi
oranlarının % 1 veya daha az olması, maktu vergilerin 2 avro veya daha az
olması durumunda, GYÜ için gümrük vergileri
askıya alınmıştır.


 


Hariç sektörler


MADDE 6 – (1) GTS kapsamı sektörler
İthalat Rejimi Kararının Ek-2, Ek-3 ve Ek-4’ünde yer almaktadır. GTS’den sağlanan tercihli tarifeler, İthalat Rejimi
Kararı Ek-1A, Ek-1B ve Ek-1C’de belirtilen ilgili ülkeler itibarıyla hariç
tutulan sektörler için uygulanmaz.


 


Tavizlerin askıya alınması


MADDE 7 – (1) GTS kapsamında sağlanan
tavizler;


a) Temel insan ve işçi hakları ile çevreye ilişkin
uluslararası sözleşmelerde belirlenen prensiplerin ciddi ve sistematik bir
şekilde ihlal edilmesi,


b) Türkiye sanayisi üzerinde olumsuz etki yapan haksız
ticari uygulamalar,


c) Menşe kurallarının sistematik bir biçimde ihlal
edilmesi,


ç) DTÖ tarafından haksız ticari uygulamaların tespit
edilmesi,


d) GB’nin etkin
işleyişine zarar verecek şekilde trafik sapmasına neden olması,


e) Uluslararası Çalışma Örgütü Konvansiyonlarında
belirtilen kölelik ya da angaryanın herhangi bir türünün uygulanması,


f) Uyuşturucu ticaretine ilişkin gümrük kontrollerinin
yetersiz olması,


g) Mahkumlara yaptırılan
ürünlerin ihraç edilmesi,


ğ) Dünya Bankası tarafından bir ülkenin yüksek gelir
grubunda sınıflandırılması,


halinde ilgili ülkeler
menşeli eşya için belirli veya belirsiz süreyle geçici veya daimi olarak askıya
alınabilir.


 


Tavizlerin incelenmesi ve yeniden
düzenlenmesi


MADDE 8 – (1) Ticaret Bakanlığı İthalat
Genel Müdürlüğü, GTS kapsamı bir eşya veya GTS kapsamı ülke menşeli eşya
ithalatı nedeniyle ciddi zarar veya zarar tehdidine ilişkin başvuru üzerine ya
da resen inceleme kararı alabilir.


(2) Ciddi zarar ya da zarar tehdidine ilişkin incelemede
yerli üretimin; üretim, üretim kapasitesi, kapasite kullanımı, satışlar, stok,
maliyet, kârlılık, istihdam, pazar payı, ithalatın mutlak ve nispi gelişimi ve
ithal fiyatları ile yurt içi fiyatlar, iflas faktörlerinden biri veya birkaçı
göz önünde bulundurulur.


(3) İnceleme altı ay içinde tamamlanır. Gerek görülen
hallerde bu süre uzatılabilir.


(4) İnceleme sonunda, GTS kapsamı eşyadan kaynaklanan
ciddi zarar veya zarar tehdidinin tespit edilmesi halinde, inceleme konusu eşya
veya ülke menşeli eşya için tavizlerin kaldırılmasına karar verilebilir.


 


Tavizlerin kaldırılması ve yeniden
düzenlenmesi


MADDE 9 – (1) Ticaret
Bakanlığınca dış ticaretimizdeki gelişmeler göz önüne alınarak ülke/ürün
bazında tavizler kaldırılabilir.


(2) GTS kapsamında bir eşyanın ithali yurt içi pazarda ciddi
zarar ya da zarar tehdidi yaratır ise bu eşya için ülke ayrımı gözetmeksizin
İthalat Rejimi Kararı ekinde yer alan II ve III sayılı listelerde DÜ sütununda
belirtilen gümrük vergisi oranı yeniden yürürlüğe konulabilir.


(3) GTS kapsamında tavizden faydalanan
ülke menşeli eşyanın ithali benzer ya da doğrudan rakip bir mal üreten yerli
üreticisi için ciddi zarar veya zarar tehdidi yaratır ise ilgili ülke menşeli
bu eşya için İthalat Rejimi Kararının ekinde yer alan II ve III sayılı
listelerde ‘DÜ’ sütununda belirtilen gümrük vergisi oranı yeniden yürürlüğe
konulabilir.


(4) Sektörlerde belirtilen ürünlere GTS kapsamında
sağlanan tavizler;


a) GTS kapsamında tavizden faydalanan bir ülkeden, bir
sektör kapsamında gerçekleştirilen ithalatın, aynı sektörde bir önceki yıl
gerçekleştirilen ithalata oranla miktar bazında %13,5 ve daha fazla oranda
artması veya,


b) Sektörde belirtilen ürünlerin GTS kapsamında tavizden
yararlanan herhangi bir ülkeden ithalatının, GTS kapsamında yer alan ülkelerin
tamamından herhangi bir on iki aylık dönem süresince gerçekleştirilen ithalatın
değer bazında % 14,5’ini aşması halinde,


 kaldırılabilir.


 


Uyumlaştırma


MADDE 10 – (1) Türkiye, GB’nin etkin
işleyişini teminen, GTS kapsamında gerekli
düzenlemeleri yapma hakkını saklı tutmak kaydıyla, AB’nin konu hakkındaki
düzenlemelerini esas alır ve bu çerçevede mevzuatında gerekli uyumlaştırmayı
yapar.


 


Yürürlükten
kaldırılan tebliğ


MADDE
11
– (1)
31/12/2022 tarihli ve 32060 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine İlişkin Tebliğ (İthalat: 2023/6) yürürlükten kaldırılmıştır.


 


Atıflar


MADDE
12
– (1)
31/12/2022 tarihli ve 32060 üçüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Genelleştirilmiş Tercihler Sistemine İlişkin Tebliğ (İthalat: 2023/6)’e yapılan atıflar bu
Tebliğe yapılmış sayılır.


 


Yürürlük


MADDE 13 – (1) Bu Tebliğ 1/1/2024 tarihinde yürürlüğe girer.


 


Yürütme


MADDE 14 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini
Ticaret Bakanı yürütür.