Gelir Vergisi Genel Tebliği (seri No: 328)

GELİR
VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ


(SERİ NO: 328)


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç ve Kapsam


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer
257 nci maddesinin birinci fıkrasının (2)
numaralı bendiyle Bakanlığımıza, mükelleflere ve mükellef olmayanlara,
muameleleri ile ilgili tahsilat ve
ödemelerini banka, benzeri finans kurumları veya posta idarelerince düzenlenen
belgelerle tevsik etmeleri zorunluluğunu getirme ve bu zorunluluğun kapsamını
ve uygulamaya ilişkin usul ve esaslarını belirleme yetkisi verilmiştir.


(2)
Bakanlığımıza verilen bu yetkiye istinaden, gelir ve kurumlar vergisi
mükellefleri ile mükellef olmayanların gerçekleştirdikleri iş yeri ve konut
kiralama işlemlerine ilişkin yapılacak tahsilat ve
ödemelerin;


- 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununda
tanımlanan bankalar,


- 9/5/2013 tarihli ve 6475 sayılı Posta Hizmetleri
Kanununa göre kurulan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi,


tarafından düzenlenen belgelerle tevsiki ile
tevsik yükümlülüğüne uyulmaması durumunda tatbik edilecek cezai müeyyidelerin
uygulanmasına ilişkin açıklamalar bu Tebliğin amaç ve kapsamını oluşturmaktadır.


İKİNCİ BÖLÜM


Tevsik Zorunluluğunun Kapsamı ve Ceza Uygulaması


Tevsik zorunluluğunun kapsamı ve tevsik zorunluluğu getirilen
işlemlerde belge düzeni


MADDE 2- (1) Konutlarda ve iş yerlerinde, konutunu ve
iş yerini kiraya verenler ve bunları kiralayanların, kiraya ilişkin tahsilat ve ödemelerini bankalar veya Posta ve Telgraf
Teşkilatı Anonim Şirketi tarafından düzenlenen belgelerle tevsik etmeleri
zorunludur.


(2)
Haftalık, günlük veya benzeri şekilde kısa süreli konut kiralamalarına ilişkin
yapılan tahsilat ve ödemeler de tevsik
kapsamındadır.


(3)
Konut ve iş yerini kiraya verenler ve bunları kiralayanların, kira bedeline
ilişkin mahkeme ve icra yoluyla veya ayni olarak yaptıkları tahsilat ve ödemeler tevsik zorunluluğu kapsamında
değildir.


(4)
Hisseli gayrimenkullerin kiralanmasında, kira bedelinin tamamının kiraya
verenlerden birine bankalar veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi
aracılığıyla ödenmesi durumunda, tevsik zorunluluğunun yerine getirildiği kabul
edilir.


(5)
Bankalar veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi aracı kılınmak suretiyle;
para yatırma, havale, EFT, çek, banka ve kredi kartı gibi araçlar kullanılmak
suretiyle yapılan tahsilat ve ödemeler karşılığında dekont veya
hesap bildirim cetvelleri düzenlendiğinden, bu belgeler tevsik edici belge
kabul edilecektir. Bankaların internet şubeleri üzerinden yapılan ödeme
ve tahsilatlar da aynı kapsamdadır.
Kişilerin kira ödemelerini; banka şubelerine giderek T.C. kimlik numarası,
vergi kimlik numarası, ad soyad/unvan bilgileri
ve “kira ödemesi” açıklamasıyla kiraya verenin hesabına yatırması durumunda da
tevsik yükümlülüğü yerine getirilmiş sayılır.


Ceza uygulaması


MADDE 3- (1) 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer
355 inci maddesinde yer alan hüküm uyarınca, 213 sayılı Kanunun mükerrer
257 nci maddesiyle getirilen zorunluluklara
uymayanlara özel usulsüzlük cezası kesilmesi gerekmektedir.


(2)
Anılan madde uyarınca, bu Tebliğ ile getirilen zorunluluklara uymayanların her
birine, her bir işlem için 28/7/2024 tarihli
ve 7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 13 üncü maddesi ile 213 sayılı
Vergi Usul Kanununun mükerrer 355 inci maddesinde yapılan değişiklik uyarınca;


-
Birinci sınıf tüccarlar ile serbest meslek erbabı hakkında 20.000 Türk
lirasından,


-
İkinci sınıf tüccarlar, defter tutan çiftçiler ile kazancı basit usulde tespit
edilenler hakkında 10.000 Türk lirasından,


-
Yukarıda yazılı bulunanlar dışında kalanlar hakkında 5.000 Türk lirasından,


az olmamak üzere işleme konu tutarın %10’u nispetinde özel
usulsüzlük cezası kesilir.


(3)
Ancak, bir takvim yılı içinde kesilecek özel usulsüzlük cezasının toplamı 20
milyon Türk lirasını geçemez.


(4)
Tevsik zorunluluğuna aykırı bir şekilde ödeme yapanların; durumu, ödemeyi takip
eden beş iş günü içerisinde kendiliğinden idareye bildirmesi halinde, ödemede
bulunan adına bu düzenleme uyarınca özel usulsüzlük cezası kesilmez.


(5) Tahsilat ve ödemelerini banka, benzeri finans kurumları
veya posta idarelerince düzenlenen belgelerle tevsik etme zorunluluğuna uymayanlar
için asgari ve azami miktarları belirtilmiş olan tutarlar ile ceza miktarları
her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanun uyarınca tespit ve ilan
edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere
artırılarak uygulanır.


Örnek 1: Gayrimenkul sermaye iradı yönünden gelir
vergisi mükellefiyeti bulunan (A), sahibi olduğu gayrimenkulünü, 2024 yılında
mükellefiyeti bulunmayan (B)’ye konut olarak kiraya vermiş olup konutun aylık
kira bedeli 20.000 TL’dir.


Yapılan
araştırmalar sonucunda, 2024 yılı Kasım ayına ait kira bedelinin elden ödendiği
tespit edilmiştir.


Bu
durumda, elden yapılan kira ödemesi nedeniyle tevsik zorunluluğuna
uyulmadığından, gayrimenkul sermaye iradı yönünden mükellefiyeti bulunan kiraya
veren (A) ve mükellefiyeti bulunmayan kiracı (B)’ye 213 sayılı Kanunun mükerrer
355 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendine göre özel
usulsüzlük cezası kesilecektir.


Buna göre; elden tahsil edilen ve ödenen 20.000 TL kira tutarı
için bu tutarın %10’u oranında hesaplanan (20.000 TLx0,10=) 2.000 TL ceza
tutarı, 2024 yılına ilişkin belirlenen asgari ceza tutarı olan 5.000 TL’nin
altında kaldığından, (A) ve (B)’ye ayrı ayrı Kasım ayı için (1x5.000=) 5.000 TL özel usulsüzlük cezası
kesilecektir.


Kiracı
(B)’nin; ödemenin tevsik zorunluluğuna uymadan
yapıldığını, ödemeyi takip eden beş iş günü içerisinde kendiliğinden idareye
bildirmesi durumunda ise kiracı (B)’ye özel usulsüzlük cezası kesilmeyecektir.


Örnek 2: Gayrimenkul sermaye iradı yönünden gelir
vergisi mükellefiyeti bulunan (C), sahibi olduğu gayrimenkulünü 15/10/2024 tarihinden itibaren vergi mükellefi olmayan
(D)’ye aylık 25.000 TL’ye konut olarak kiraya vermiştir.


Yapılan
araştırmalar sonucunda, 2024 yılı Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ait kira
bedellerinin 10.000 TL’sinin banka aracılığıyla, kalan 15.000 TL’sinin ise
elden ödendiği tespit edilmiştir.


Bu
durumda, elden yapılan kira ödemeleri nedeniyle tevsik zorunluluğuna
uyulmadığından, kiraya veren (C) ile kiracı (D)’ye, her bir işlem için 213
sayılı Kanunun mükerrer 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı
bendine göre özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Buna göre; her bir işlem için ayrı ayrı olmak üzere, elden tahsil
edilen ve ödenen 15.000 TL kira tutarı için bu tutarın %10’u oranında hesaplanan
(15.000 TLx0,10=) 1.500 TL ceza tutarı, 2024 yılına ilişkin belirlenen asgari
ceza tutarı olan 5.000 TL’nin altında kaldığından, (C) ve (D)’ye ayrı ayrı Ekim, Kasım ve Aralık
ayları için (3x5.000=) 15.000 TL özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Aynı
durumun 2025 ve sonraki yıllarda da devam etmesi halinde, bu yıllar için
belirlenecek asgari ceza tutarları dikkate alınacaktır.


Örnek 3: Gayrimenkul sermaye iradı yönünden gelir
vergisi mükellefiyeti bulunan (E) sahibi olduğu gayrimenkulünü, 2024 yılında
serbest meslek kazancı yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan (F)’ye
konut olarak aylık 25.000 TL’ye kiraya vermiştir. Serbest meslek erbabı (F),
kiraladığı konutu mesleki faaliyetinden bağımsız olarak ikamet amaçlı olarak
kullanmaktadır.


Yapılan
araştırmalar sonucunda, kiracı (F)’nin 2024 yılı
Kasım, Aralık aylarına ilişkin kira bedellerini elden ödediği tespit edilmiştir.


Bu
durumda, elden yapılan kira ödemeleri nedeniyle tevsik zorunluluğuna
uyulmadığından, kiraya veren (E) ve kiracı (F)’ye 213 sayılı Kanunun mükerrer
355 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendine göre özel
usulsüzlük cezası kesilecektir.


Buna göre; her bir işlem için ayrı ayrı olmak üzere, elden tahsil
edilen ve ödenen 25.000 TL kira tutarı için bu tutarın %10’u oranında
hesaplanan (25.000 TLx0,10=) 2.500 TL ceza tutarı, 2024 yılına ilişkin
belirlenen asgari ceza tutarı olan 5.000 TL’nin altında kaldığından, (E) ve
(F)’ye ayrı ayrı Kasım ve Aralık ayları için (2x5.000=) 10.000 TL özel
usulsüzlük cezası kesilecektir.


Örnek 4: Gayrimenkul sermaye iradı yönünden gelir
vergisi mükellefiyeti bulunan (G) ve (H)’nin, %50
hisse nispetinde sahibi oldukları gayrimenkul, 2024 yılında ticari kazanç
yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan ve bilanço esasına göre defter
tutan (I)’ya iş yeri olarak aylık 40.000 TL’ye kiraya verilmiştir.


Yapılan
araştırmalar sonucunda, kiracı (I)’nın 2024 yılı
Ekim, Kasım aylarına ilişkin kira bedellerini elden ödediği tespit edilmiştir.


Bu durumda, elden yapılan kira ödemeleri nedeniyle tevsik zorunluluğuna
uyulmadığından, gayrimenkul sermaye iradı yönünden mükellefiyeti bulunan kiraya
veren (G) ve (H)’ye ayrı ayrı olmak üzere 213 sayılı Kanunun mükerrer 355 inci maddesinin
birinci fıkrasının (3) numaralı bendine göre, ticari kazanç mükellefi (I)’ya
ise 213 sayılı Kanunun mükerrer 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (1)
numaralı bendine göre özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Buna göre; kiraya veren (G) ve (H)’ye, her bir işlem için
ayrı ayrı olmak üzere, hisseleri nispetinde elden tahsil ettikleri
20.000 TL kira tutarlarının %10’u oranında hesaplanan (20.000 TLx0,10=) 2.000
TL ceza tutarı, 2024 yılına ilişkin belirlenen asgari ceza tutarı olan 5.000
TL’nin altında kaldığından, toplamda iki ay için (2x5.000=) 10.000 TL tutarında
özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Kiracı (I)’ya, her bir işlem için ayrı ayrı olmak üzere, elden ödediği
40.000 TL kira tutarlarının %10’u oranında hesaplanan (40.000 TLx0,10=) 4.000
TL ceza tutarı, 2024 yılına ilişkin belirlenen asgari ceza tutarı 20.000 TL’nin
altında kaldığından, toplamda iki ay için (2x20.000=) 40.000 TL tutarında özel
usulsüzlük cezası kesilecektir.


Kiracı
(I) tarafından, kira bedelinin tamamının hissedarlardan herhangi birine
bankalar veya Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi aracılığıyla ödenmesi
durumunda ise hem kiraya verenler hem de kiracı tarafından tevsik
yükümlülüğünün yerine getirildiği kabul edilecektir.


Örnek 5: Gayrimenkul
sermaye iradı yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan ve gelir vergisine
ilişkin başka bir faaliyeti bulunmayan (İ)’ye ait olan gayrimenkul, 2024
yılının Ekim ayından itibaren 30.000 TL’ye iş yeri olarak ticari kazanç
yönünden gelir vergisi mükellefiyeti bulunan ve bilanço esasına göre defter
tutan (J)’ye kiraya verilmiştir.


Yapılan
araştırmalar sonucunda, kiracı (J)’nin, 2024 yılı
Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin kira bedellerinin 10.000 TL’sini banka
aracılığıyla, kalan 20.000 TL’sini ise elden ödediği tespit edilmiştir.


Bu durumda, elden yapılan kira ödemeleri nedeniyle tevsik
zorunluluğuna uyulmadığından, kiraya veren (İ)’ye 213 sayılı Kanunun mükerrer
355 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendine göre, ticari kazanç
mükellefi kiracı (J)’ye ise 213 sayılı Kanunun mükerrer 355 inci maddesinin
birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre özel usulsüzlük cezası
kesilecektir.


Buna göre; kiraya veren (İ)’ye, her bir işlem için ayrı ayrı olmak üzere, elden tahsil
ettiği 20.000 TL kira tutarlarının %10’u oranında hesaplanan (20.000 TLx0,10=)
2.000 TL ceza tutarı, 2024 yılına ilişkin belirlenen asgari ceza tutarı olan
5.000 TL’nin altında kaldığından toplamda üç ay için (3x5.000=) 15.000 TL
tutarında özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Kiracı (J)’ye, her bir işlem için ayrı ayrı olmak üzere, elden ödediği
20.000 TL kira tutarlarının %10’u oranında hesaplanan (20.000 TLx0,10=) 2.000
TL ceza tutarı, 2024 yılına ilişkin belirlenen asgari ceza tutarı 20.000 TL’nin
altında kaldığından toplamda üç ay için (3x20.000=) 60.000 TL tutarında özel
usulsüzlük cezası kesilecektir.


Aynı
durumun 2025 ve sonraki yıllarda da devam etmesi halinde, bu yıllar için
belirlenecek asgari ceza tutarları dikkate alınacaktır.


Örnek 6: Bilanço esasına göre defter tutan ticari
kazanç mükellefi (K), ticari işletmesine kayıtlı gayrimenkulü, 2024 yılının
Ekim ayından itibaren 350.000 TL’ye iş yeri olarak (L) A.Ş.’ye kiraya vermiştir.


Yapılan
araştırmalar sonucunda, kiracı (L) A.Ş.’nin, 2024
yılı Ekim, Kasım ve Aralık aylarına ilişkin kira bedellerinin 100.000 TL’sini
banka aracılığıyla, kalan 250.000 TL’sini ise elden ödediği tespit edilmiştir.


Bu
durumda, elden yapılan kira ödemeleri nedeniyle tevsik zorunluluğuna
uyulmadığından, kiraya veren (K)’ye ve kiracı (L) A.Ş.’ye 213 sayılı Kanunun
mükerrer 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendine göre özel
usulsüzlük cezası kesilecektir.


Buna göre; kiraya veren (K) ve kiracı (L) A.Ş.’ye, her bir işlem
için ayrı ayrı olmak üzere, elden ödenen ve tahsil edilen 250.000 TL kira
tutarlarının %10’u oranında hesaplanan (250.000 TLx0,10=) 25.000 TL ceza
tutarı, asgari ceza tutarı 20.000 TL’nin üzerinde olduğundan, toplamda üç ay
için (3x25.000=) 75.000 TL tutarında özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Aynı
durumun 2025 ve sonraki yıllarda da devam etmesi halinde, bu yıllar için
belirlenecek asgari ceza tutarları dikkate alınacaktır.


Örnek 7: Sahibi
olduğu konutu kısa süreli olarak günlük, haftalık veya aylık olarak kiraya
veren ve bu faaliyeti nedeniyle işletme hesabı esasına göre defter tutan ticari
kazanç mükellefi (M), 2024 yılının Ekim ayında on beşer günlük konaklayan
müşterileri (N) ve (O)’nun her birinden 60.000 TL hizmet bedelini peşin olarak elden
tahsil etmiştir.


Bu durumda, elden yapılan kira ödemeleri nedeniyle tevsik
zorunluluğuna uyulmadığından, kiraya veren ticari kazanç mükellefi (M)’ye 213
sayılı Kanunun mükerrer 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (2) numaralı
bendine göre, müşteri (N) ve (O)’ya ise ayrı ayrı olmak üzere 213 sayılı
Kanunun mükerrer 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (3) numaralı bendine
göre özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Buna göre; kiraya veren (M)’ye, her bir işlem için ayrı ayrı olmak üzere, elden tahsil
ettiği 60.000 TL kira tutarlarının %10’u oranında hesaplanan (60.000 TLx0,10=)
6.000 TL ceza tutarı, 2024 yılına ilişkin belirlenen asgari ceza tutarı 10.000
TL’nin altında kaldığından toplamda iki işlem için (2x10.000=) 20.000 TL
tutarında özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


Müşteri
(N) ve (O)’nun her birine ise elden ödedikleri
60.000 TL kira tutarının %10’u olarak hesaplanan ve asgari ceza tutarı üzerinde
kalan (60.000 TLx0,10=) 6.000 TL tutarında özel usulsüzlük cezası kesilecektir.


(6)
Tevsik yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeni ile adına ceza kesilen
mükellefler, 213 sayılı Kanunun 376 ncı maddesinde
ve “Uzlaşma” başlıklı Üçüncü Bölümünde yer alan ilgili hükümlerden
faydalanabileceklerdir.


Yürürlükten kaldırılan tebliğ


MADDE 4- (1) 29/7/2008 tarihli
ve 26951 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri
No: 268) yürürlükten kaldırılmıştır.


Yürürlük


MADDE 5- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.


Yürütme


MADDE 6- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye
Bakanı yürütür.