Gelir Vergisi Genel Tebliği (seri No: 326)

GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ


(SERİ NO: 326)


 


BİRİNCİ
BÖLÜM


Amaç ve Kapsam


Amaç ve
kapsam


MADDE 1- (1) Bu
Tebliğin amacı; 28/7/2024 tarihli ve 7524 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanunlarda
ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 2
nci ve 3 üncü maddeleriyle 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi
Kanununda yeniden düzenlenen 17 nci ve 69 uncu maddelerin uygulanmasına ilişkin
usul ve esasların açıklanmasıdır.


(2) Hizmet
erbabına bedelsiz veya indirimli olarak pay senedi verilmek suretiyle sağlanan
menfaatlerde ücret istisnası uygulaması ile ticari veya
mesleki faaliyetlerde bulunan gerçek kişi mükellefler ve kurumlar vergisi
mükelleflerinin 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 127 nci
maddesi uyarınca tespit edilecek günlük hasılatlardan yola çıkarak hesaplanacak
olması gereken hasılat tutarları ile beyan ettikleri hasılat tutarları
arasındaki farkın %20’den fazla olması durumunda bahsi geçen mükelleflerin 213
sayılı Kanunun 370 inci maddesi uyarınca izaha davet edilmesi ve izahın
değerlendirilmesinin mezkûr madde uyarınca yapılmasına ilişkin açıklamalar bu
Tebliğin kapsamını oluşturmaktadır.


İKİNCİ BÖLÜM


Hizmet Erbabına Pay Senedi
Verilmek Suretiyle Sağlanan


Menfaatlerde Ücret İstisnası


Yasal
düzenleme                                       



MADDE 2- (1) 7524 sayılı
Kanunun 2 nci maddesi ile 193 sayılı Kanunun mülga 17 nci maddesi başlığıyla
birlikte aşağıdaki şekilde yeniden düzenlenmiştir.


“Hizmet erbabına pay
senedi verilmek suretiyle sağlanan menfaatlerde ücret istisnası


MADDE 17- Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığınca belirlenen kriterlere göre teknogirişim şirketi
niteliğini haiz işverenlerce hizmet erbabına bedelsiz veya indirimli olarak
verilen ve ücret niteliğinde kabul edilen pay senetlerinin, verildiği tarihteki
rayiç değerinin o yıldaki bir yıllık brüt ücret tutarını aşmayan kısmı gelir
vergisinden istisnadır.


Şu kadar ki hizmet
erbabı tarafından bu şekilde iktisap edilen pay senetlerinin; iktisap
tarihinden itibaren 3 tam yıl içerisinde elden çıkarılması halinde istisna
edilen verginin tamamı, 4 ila 6 yıl içerisinde elden çıkarılması halinde
istisna edilen verginin %75'i, 7 ila 12 yıl içerisinde elden çıkarılması halinde
istisna edilen verginin %25'i, vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faizi
ile birlikte işverenden tahsil edilir.


Bu şekilde istisna
nedeniyle zamanında alınmayan vergilere ilişkin zamanaşımı süresi, hizmet
erbabına bedelsiz veya indirimli olarak verilen pay senetlerinin hizmet erbabı
tarafından elden çıkarıldığı tarihi takip eden takvim yılı başından itibaren
başlar.


Bu maddenin
uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı
yetkilidir.”


(2) Söz
konusu hüküm 2/8/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.


İstisnanın kapsamı


MADDE 3- (1) 193 sayılı Kanunun 61 inci maddesinde
ücret, işverene tabi belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet
karşılığı verilen para ve ayınlarla sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler
olarak tanımlanmıştır. Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı, tahsisat, zam,
avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar
altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı
ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması ücretin
mahiyetini değiştirmemektedir. Dolayısıyla işverenlerce hizmet erbabına
bedelsiz veya indirimli olarak pay senedi verilmek suretiyle sağlanan
menfaatler de ücret olarak değerlendirilmekte ve ücret hükümlerine göre
vergilendirilmektedir.


(2) Hizmet erbabıyla
yapılan sözleşmeler kapsamında hizmet erbabına, belirli bir süre işverene bağlı
çalışılması veya belirlenen performans ve benzeri kriterlerin sağlanması kaydıyla
işverenin veya aynı şirketler topluluğundaki şirketlerin pay senetlerinden
bedelsiz veya indirimli satın alma hakkı verilebilmektedir. İstisna kapsamında
pay senedinin bedelsiz verildiği durumlarda pay senedinin verildiği tarih,
indirimli pay senedi satın alma hakkı tanınması halinde ise bu hakkın fiilen
kullanıldığı tarih itibarıyla menfaat elde edilmiş sayılmaktadır.


(3) Hizmet erbabına
bedelsiz pay senedi verildiği durumlarda pay senedinin rayiç değeri, pay
senedinin indirimli alım hakkı verildiği durumlarda ise hakkın kullanıldığı
tarihteki pay senedinin rayiç değeri ile hizmet erbabına maliyeti arasındaki
fark, ücret olarak kabul edilmektedir.


(4) Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığınca belirlenen kriterlere göre teknogirişim şirketi
niteliğini haiz işverenlerce hizmet erbabına bedelsiz veya indirimli olarak
verilen ve ücret niteliğinde olduğu kabul edilen pay senetlerinin, verildiği
tarihteki rayiç değerinin hizmet erbabının o yıldaki bir yıllık brüt ücret
tutarını aşmayan kısmı gelir vergisinden istisnadır.


(5) Hizmet erbabına
bedelsiz veya indirimli olarak verilen pay senetlerinin rayiç değerinin
tespitinde, 213 sayılı Kanunun mükerrer 266 ncı maddesi uyarınca söz konusu pay
senetlerinin değerleme günündeki normal alım satım değeri esas alınacaktır.


(6) Hizmet erbabının
193 sayılı Kanunun 17 nci maddesi kapsamında yararlanabileceği istisna
tutarının tespitinde esas alınacak ücret, işveren tarafından çalışana hizmeti
karşılığında ödenen aylık (maaş), prim, ikramiye, sosyal yardımlar ve zamlar
gibi vergiye tabi sürekli nitelikteki ödemelerin brüt tutarının toplamıdır.


(7) Yapılan gerçek
bir giderin karşılığı olsun ya da olmasın gider karşılığı olarak ödenen
tutarlar ile hizmet erbabına bedelsiz veya indirimli olarak verilen ve ücret
niteliğinde olduğu kabul edilen pay senetlerinin rayiç değeri, yıllık brüt
ücretin hesabında dikkate alınmayacaktır.


(8) 7524 sayılı
Kanunun yayımı tarihinden önce çalışanlara bedelsiz veya indirimli olarak
verilmiş olan ve rayiç değeri üzerinden ücret hükümleri kapsamında vergilendirilmesi
gereken pay senetleri için istisna hükmünden faydalanılması mümkün değildir.


İstisnadan yararlanma
şartları


MADDE 4- (1) 193 sayılı Kanunun 17 nci maddesinde yer
alan istisna hükmünün uygulanabilmesi için çalışanlarına pay senedi veren
şirketin, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen kriterlere göre
teknogirişim şirketi niteliğini haiz olması gerekmektedir.


(2) Pay senetleri
verilmek suretiyle sağlanan menfaatin istisnaya konu edilecek kısmı, hizmet
erbabının o yıldaki bir yıllık brüt ücret tutarını aşamayacaktır.


(3) Söz konusu
istisnanın hizmet erbabına pay senetlerinin verildiği tarihin içinde bulunduğu
dönemde uygulanması esas olup bu pay senetlerinin belirli bir süre elde
tutulması şarttır.


 Hizmet erbabı
tarafından iktisap edilen pay senetlerinin iktisap tarihinden itibaren;


-Üç tam yıl
içerisinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin tamamı,


-Dört ila altı yıl
içerisinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin %75’i,


-Yedi ila on iki yıl
içerisinde elden çıkarılması halinde istisna edilen verginin %25’i,


vergi ziyaı cezası
uygulanmaksızın gecikme faizi ile birlikte işverenden tahsil edilecektir.


İstisnanın uygulanması


MADDE 5- (1) Pay senedi
verilmek suretiyle sağlanan menfaatlerde istisna tutarının hesabında, pay
senedi verilen hizmet erbabının o yıldaki brüt ücret tutarı esas alınacaktır.
Ancak, pay senedinin verildiği tarihte hizmet erbabının bir yıllık brüt ücret
tutarının tam olarak tespit edilememesi halinde, pay senetlerinin verildiği
tarihteki bir aylık brüt ücret tutarının 12 ile çarpılması sonucu bulunan tutar
kendisine pay senedi verilen hizmet erbabının bir yıllık brüt ücreti olarak
dikkate alınabilecektir.


Örnek 1: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (A) A.Ş. ile hizmet erbabı (B) arasında yapılan sözleşme
uyarınca 30/9/2024 tarihinde hizmet erbabı (B)’ye rayiç değeri 500.000 TL olan
pay senetleri bedelsiz olarak verilmiştir. Hizmet erbabı (B)’nin 2024 yılına
ilişkin bir yıllık brüt ücreti 600.000 TL olarak tespit edilmiştir.


Buna göre, bedelsiz
olarak verilen pay senetlerinin verildiği tarihteki rayiç bedelinin hizmet
erbabı (B)’nin bir yıllık brüt ücret tutarının altında kalması nedeniyle bu
şekilde sağlanan menfaatin tamamı gelir vergisinden istisna edilecektir.


Örnek 2: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (C) A.Ş. ile hizmet erbabı (D) arasında yapılan sözleşme
uyarınca 10/6/2025 tarihinde hizmet erbabı (D)’ye rayiç değeri 1.500.000 TL
olan pay senetleri bedelsiz olarak verilmiştir. Hizmet erbabı (D)’nin 2025
yılına ilişkin bir yıllık brüt ücreti 1.200.000 TL olarak tespit edilmiştir.


Buna göre, bedelsiz
olarak verilen pay senetlerinin verildiği tarihteki rayiç bedelinin hizmet
erbabı (D)’nin bir yıllık brüt ücret tutarını aşması nedeniyle, bu şekilde
sağlanan menfaatin 1.200.000 TL’lik kısmı gelir vergisinden istisna
edilecektir. Bu tutarı aşan (1.500.000-1.200.000=) 300.000 TL’lik kısım ise
brüte iblağ edilmek suretiyle gelir vergisine tabi tutulacaktır.


Örnek 3: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (E) A.Ş. ile hizmet erbabı (F) arasında yapılan sözleşmede,
hizmet erbabı (F)’ye şirketin %1’lik hissesini temsil eden pay senetlerinin
rayiç değerinin %50’si oranında indirimli olarak satın alma hakkı tanınması
kararlaştırılmıştır.


Bu sözleşme
kapsamında, 29/9/2025 tarihinde hizmet erbabı (F)’ye rayiç değeri 5.000.000 TL
olan pay senetleri 2.500.000 TL bedelle indirimli olarak verilmiştir. Hizmet
erbabı (F)’nin 2025 yılına ilişkin bir yıllık brüt ücreti 3.000.000 TL olarak
tespit edilmiştir.


Buna göre, hizmet
erbabı (F)’ye indirimli pay senedi verilmek suretiyle sağlanan 2.500.000 TL’lik
menfaatin bir yıllık brüt ücret tutarını aşmaması nedeniyle tamamı gelir
vergisinden istisna edilecektir.


(2) Pay senedinin
verildiği tarihte hizmet erbabının ilgili yıldaki brüt ücretinin tam olarak
tespit edilememesi nedeniyle pay senedinin verildiği aydaki brüt ücret
tutarının 12 ile çarpılması sonucu bulunan tutar, yıl sonunda hizmet erbabının
gerçekleşen yıllık brüt ücret tutarı ile karşılaştırılacaktır. Yıllık
gerçekleşen brüt ücret tutarının istisna kapsamında dikkate alınan yıllık brüt
ücret tutarından fazla veya eksik olması halinde gerekli düzeltme işlemi
yapılacaktır.


Örnek 4: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (G) A.Ş. ile hizmet erbabı (H) arasında yapılan sözleşmede,
belirli bir süre işveren ile çalışılması ve belirlenen performans kriterlerinin
sağlanması, ayrıca verilen pay senetlerinin 12 yıldan önce elden çıkarılmaması
kaydıyla şirket hisselerinden belirlenen miktarda pay senedi verilmesi
kararlaştırılmıştır.


Bu sözleşme
kapsamında, 28/2/2025 tarihinde hizmet erbabı (H)’ye rayiç değeri 1.200.000 TL
olan pay senetleri bedelsiz olarak verilmiştir. Hizmet erbabı (H)’nin 2025
yılına ilişkin yıllık brüt ücreti bu tarihte tam olarak tespit edilemediğinden
Şubat ayındaki brüt ücret tutarı 90.000 TL, 12 ile çarpılmak suretiyle yıllık
brüt ücret tutarı (90.000x12=) 1.080.000 TL olarak hesaplanmıştır.


Buna göre, hizmet erbabı
(H)’ye sağlanan menfaatin 1.080.000 TL’lik kısmı gelir vergisinden istisna
edilecek, bu tutarı aşan (1.200.000-1.080.000=) 120.000 TL’lik kısım ise brüte
iblağ edilmek suretiyle gelir vergisine tabi tutulacaktır.


2025 yılı sonu
itibarıyla hizmet erbabı (H)’nin gerçekleşen yıllık brüt ücretinin 1.300.000 TL
olduğu tespit edilmiş ve bedelsiz pay senedi verilmek suretiyle sağlanan
1.200.000 TL tutarındaki menfaatin tamamının istisna edilebileceği
anlaşılmıştır.


Bu durumda, işveren
tarafından Şubat 2025 dönemine ilişkin muhtasar ve prim hizmet beyannamesi
düzeltilmek suretiyle yıllık brüt ücret tutarının ücret olarak vergilendirilen
120.000 TL’lik kısmı da istisnaya konu edilebilecektir.


Örnek 5: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (I) A.Ş. hizmet erbabı (İ)’ye 11/3/2025 tarihi itibarıyla
2.000.000 TL’lik pay senedini bedelsiz olarak vermiştir. 2025 yılına ilişkin
brüt ücreti bu tarihte tam olarak tespit edilemeyen hizmet erbabı (İ)’ye Mart
2025 döneminde aylık (maaş), fazla mesai ve prim olmak üzere 210.000 TL ücret
ödenmiştir. Buna göre istisnaya konu edilebilecek brüt ücret tutarı
(210.000x12=) 2.520.000 TL olarak dikkate alınmış ve bedelsiz pay senedi
verilmek suretiyle sağlanan 2.000.000 TL’lik menfaatin tamamı istisna
edilmiştir.


2025 yılı sonu itibarıyla
hizmet erbabı (İ)’nin gerçekleşen yıllık brüt ücretinin 1.950.000 TL olduğu
tespit edilmiş, (2.000.000-1.950.000=) 50.000 TL tutarında istisnadan fazladan
faydalanıldığı anlaşılmıştır.


Bu durumda, işveren
tarafından Mart 2025 dönemine ilişkin muhtasar ve prim hizmet beyannamesi
düzeltilerek, fazladan faydalanılan 50.000 TL’lik istisna tutarı brüte iblağ
edilmek suretiyle gelir vergisine tabi tutulacak ve hesaplanan vergi, vergi
ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle tahsil edilecektir.


(3) 213 sayılı
         Kanunun 238 inci maddesinin
birinci fıkrasında, işverenlerin her ay ödedikleri ücretler için ücret bordrosu
tutmaya mecbur oldukları hükme bağlanmıştır. Dolayısıyla, işverenlerce hizmet
erbabına verilen pay senetlerinin tamamının, istisna kapsamında olup olmadığına
bakılmaksızın rayiç değeri üzerinden ücret bordrosunda gösterilmesi
gerekmektedir. Ancak, hizmet erbabına verilen ve istisna kapsamında olan pay
senetlerinin bedelleri vergi matrahına dahil edilmeyecektir.


(4) Hizmet erbabına
bedelsiz veya indirimli olarak verilen pay senetleri dolayısıyla yararlanılan
istisnaya ilişkin şartların ihlali halinde istisna uygulaması nedeniyle
alınmayan vergilere ilişkin zamanaşımı süresi, söz konusu pay senetlerinin
hizmet erbabı tarafından elden çıkarıldığı tarihi takip eden takvim yılı
başından itibaren başlayacaktır.


(5) İstisna
uygulaması nedeniyle alınmayan vergiler, bu Tebliğin dördüncü maddesinin üçüncü
fıkrasında yer alan elde tutma süresine ilişkin şartların ihlali halinde vergi
ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle işverenden tahsil edilecektir. Bu
durumda hizmet erbabı tarafından pay senetlerinin elden çıkarıldığı tarih esas
alınarak istisnanın uygulandığı döneme ilişkin vergi dairesince vergi ziyaı
cezası kesilmeksizin gerekli gelir vergisi tarhiyatı yapılacaktır. Ayrıca
istisnanın uygulandığı döneme ait muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin
düzeltilmesi gerekmeyecektir. İşveren, çalışanın pay senetlerini elden
çıkardığını vergi dairesine Ek-2’de yer alan dilekçe ile bildirmekle yükümlüdür.


Yapılan tarhiyat
işlemleri hizmet erbabının, ilgili takvim yılında istisna uygulanan dönem ve
takip eden dönemlerdeki ücret matrahını etkilemeyecektir.


Örnek 6: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (J) A.Ş., rayiç değeri 2.000.000 TL olan pay senetlerini,
hizmet erbabı (K)’ye 31/3/2026 tarihinde bedelsiz olarak vermiştir. Hizmet
erbabı (K)’nin 2026 yılına ilişkin toplam brüt ücreti 2.500.000 TL’dir.


Bu durumda, hizmet
erbabı (K)’nin yıllık brüt ücret tutarı bedelsiz olarak verilen pay senetlerinin
rayiç bedelinden fazla olduğu için bedelsiz pay senedi verilmek suretiyle
sağlanan bu menfaatin tamamı gelir vergisinden istisna edilecektir.


Hizmet erbabı (K)’nin
bedelsiz olarak iktisap etmiş olduğu ve istisnaya konu edilen 2.000.000 TL’lik
pay senetlerini iktisap tarihinden itibaren; üç tam yıl içerisinde elden
çıkarması halinde istisna edilen verginin tamamı, dört ila altı yıl içerisinde
elden çıkarması halinde istisna edilen verginin %75’i, yedi ila on iki yıl
içerisinde elden çıkarması halinde ise istisna edilen verginin %25’i, vergi
ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faizi ile birlikte işverenden tahsil
edilecektir. Ancak, hizmet erbabı (K)’nin söz konusu pay senetlerini 12 yıldan
fazla süreyle elde tutması halinde ise istisnadan tam olarak yararlanılacaktır.


Örnek 7: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (L) A.Ş. tarafından 2024 yılındaki bir yıllık brüt ücreti
900.000 TL olan hizmet erbabı (M)’ye, rayiç değeri 1.000.000 TL olan pay
senetleri 3/9/2024 tarihinde bedelsiz olarak verilmiştir. Pay senetlerinin
rayiç bedelinin 900.000 TL’si gelir vergisinden istisna edilmiş, kalan 100.000
TL’lik kısım ise net ücret sayılarak brüte iblağ edilmek suretiyle
vergilendirilmiştir.


Hizmet erbabı (M), (L)
A.Ş.’den bedelsiz olarak iktisap ettiği pay senetlerini 5/10/2029 tarihinde
elden çıkarmıştır.


Bu durumda, hizmet
erbabı (M) bedelsiz olarak iktisap ettiği pay senetlerini iktisap tarihinden
itibaren 6 ncı yılın içinde elden çıkardığından istisna uygulaması nedeniyle
alınmayan vergilerin %75’i vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faiziyle
birlikte (L) A.Ş’den tahsil edilecektir.


Örnek 8: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (N) A.Ş., rayiç değeri 1.000.000 TL olan pay senetlerini,
hizmet erbabı (O)’ya 16/9/2025 tarihinde bedelsiz olarak vermiştir. Hizmet
erbabı (O)’nun 2025 yılındaki bir yıllık brüt ücreti 1.080.000 TL’dir. Hizmet
erbabı (O) tarafından pay senetlerinin 4/11/2031 tarihinde (altı yıllık süre
dolduktan sonra yedinci yıl içerisinde) elden çıkarılması durumunda; pay
senetlerinin hizmet erbabı (O)’ya verildiği yıldaki 1.000.000 TL’lik rayiç
bedeli üzerinden hesaplanan ve istisna uygulaması nedeniyle zamanında alınmayan
gelir vergisinin %25’lik kısmı vergi ziyaı cezası uygulanmaksızın gecikme faizi
ile birlikte işveren (N) A.Ş.’den tahsil edilecektir.


(6) Hizmet erbabına,
işverenin dahil olduğu şirketler topluluğundaki şirketlerin pay senetleri,
bedelsiz veya indirimli olarak işveren veya şirketler topluluğundaki diğer
şirketler tarafından verilebilmektedir. Bu durumlarda hizmet erbabına bedelsiz
veya indirimli olarak pay senedi verilmek suretiyle sağlanan menfaatler,
işveren şirket tarafından hizmet erbabına ödenen ücret olarak kabul
edilecektir.


Hizmet erbabına,
işverenin de içinde bulunduğu şirketler topluluğundaki diğer şirketlerin pay
senetlerinin verilmesi durumunda da söz konusu istisnadan faydalanılması mümkün
olacaktır.


(7) Hizmet erbabına,
işverenin aktifinde yer alan aynı şirketler topluluğundaki şirketlerin pay
senetleri bedelsiz veya indirimli olarak verilebileceği gibi bu pay
senetlerinin aynı şirketler topluluğundaki diğer şirketler tarafından doğrudan
hizmet erbabına verilmesi de mümkündür. Her hâlükârda bedelsiz veya indirimli
olarak pay senedi verilmek suretiyle sağlanan menfaatler, işveren şirket
tarafından hizmet erbabına ödenen ücret olarak kabul edilecektir.


Örnek 9: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (Ö) A.Ş., aynı şirketler topluluğunda yer alan (P) A.Ş.’ye ait
2.000.000 TL değerindeki pay senedini, bünyesinde çalışan hizmet erbabı (R)’ye
14/3/2027 tarihinde bedelsiz olarak vermiştir.


Hizmet erbabı (R)’nin
2027 yılındaki bir yıllık brüt ücreti 3.000.000 TL olup, bedelsiz hisse
verilmek suretiyle sağlanan 2.000.000 TL’lik menfaatin tamamı için istisnadan
yararlanılabilecektir.


(8) Bedelsiz veya
indirimli olarak iktisap edilen pay senetlerini elinde bulunduran çalışanın;


- İşten ayrılması
halinde işten ayrıldıktan sonraki dönemde pay senetlerini elinde tuttuğu
süreler ile


- Vefat etmesi
halinde ise bu pay senetlerinin mirasçılar tarafından elde tutulduğu süreler,


bu Tebliğin 4 üncü
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan elde tutma sürelerinin hesabında dikkate
alınacaktır.


Örnek 10: Teknogirişim şirketi
niteliğini haiz (S) A.Ş., rayiç değeri 850.000 TL olan pay senetlerini, hizmet
erbabı (Ş)’ye 11/11/2024 tarihinde bedelsiz olarak vermiştir. Hizmet erbabı
(Ş)’nin 2024 yılına ilişkin yıllık brüt ücreti 1.200.000 TL’dir. Hizmet erbabı
(Ş), 29/8/2035 tarihinde işten ayrılmış olup istisnaya konu edilen pay
senetlerini 18/12/2037 tarihinde elden çıkarmıştır.


Söz konusu pay
senetleri hizmet erbabı (Ş) tarafından 12 yıl elde tutulduktan sonra elden
çıkarıldığından istisnadan tam olarak faydalanılabilecek ve gelir vergisi
tarhiyatı yapılması söz konusu olmayacaktır.


(9) 193 sayılı
Kanunun 17 nci maddesinde yer alan hizmet erbabına pay senedi verilmek
suretiyle sağlanan menfaatleri, bu madde kapsamındaki ücret istisnasına konu
etmek isteyen işverenlerin bu Tebliğin ekinde yer alan "Hizmet Erbabına
Pay Senedi Verilmek Suretiyle Sağlanan Menfaatlerde Ücret İstisnasına İlişkin
Bildirim"i (Ek-1) doldurmaları ve pay senetlerinin verildiği aya ait
muhtasar ve prim hizmet beyannamesi ekinde vermeleri zorunludur.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Ticari
ve Mesleki Kazançlarda Günlük Hasılat Tespiti ve


Gelir
Vergisi Matrahının Belirlenmesi


Yasal düzenleme


MADDE 6- (1) 7524 sayılı
Kanunun 3 üncü maddesiyle yeniden düzenlenen Gelir Vergisi Kanununun 69 uncu
maddesi aşağıdaki gibidir:


“Ticari ve mesleki
kazançlarda günlük hasılat tespiti ve gelir vergisi matrahının belirlenmesi:


MADDE 69- Ticari veya
mesleki faaliyetleri nedeniyle mükellef olanlara yönelik, Vergi Usul Kanununun
127 nci maddesi kapsamında günlük hasılat tutarlarını tespit etmek
amacıyla bir ayda üçten, bir takvim yılında on ikiden az olmamak kaydıyla bu
madde hükümlerine göre işlem tesis edilmek üzere yoklama yapılabilir.


Birinci fıkra
kapsamında İdarece yapılan yoklamalar sonucu tespit edilen
günlük hasılat tutarları ortalamasından hareketle aylık hasılat
tutarı hesaplanır. Bu şekilde tespit edilen
aylık hasılat tutarlarının toplamı, tespit yapılan ay sayısına
bölünmek suretiyle aylık ortalama hasılat tutarı belirlenir. Aylık
ortalama hasılat tutarı, faaliyette bulunulan ay sayısı ile çarpılmak
suretiyle mükelleflerin ilgili takvim yılı hasılatları tespit edilir.


İkinci fıkra
kapsamında tespit edilen hasılat tutarları ile;


a) Bilanço esasına
göre defter tutanlar için ilgili takvim yılına ait gelir tablosunda yer alan
brüt satış tutarı,


b) İşletme hesabı
esasına göre defter tutanlar için ilgili takvim yılına ait işletme hesap
özetinde yer alan dönem içinde elde edilen hasılat tutarı,


c) Serbest meslek
kazanç defteri tutanlar için ilgili takvim yılına ait serbest meslek kazanç
bildiriminde yer alan gayrisafi hasılat tutarı,


arasındaki fark
%20’den fazla olan mükellefler Vergi Usul Kanununun 370 inci maddesi kapsamında
izaha davet edilir ve izahın değerlendirilmesi mezkûr madde hükmüne göre
yapılır.


Bu madde hükümleri
kurumlar vergisi mükellefleri hakkında da uygulanır.


Hazine ve Maliye
Bakanlığı maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye
yetkilidir.”


(2) Söz konusu hüküm,
1/1/2025 tarihinde yürürlüğe girecektir.


Günlük hasılat
tutarlarının tespitinden hareketle ortalama günlük ve aylık hasılat ile yıllık
hasılat tutarlarının tespiti


MADDE 7- (1) Ticari
veya mesleki faaliyeti nedeniyle mükellefiyeti bulunanların günlük hasılat
tutarları, bir ayda üçten, bir takvim yılında ise on ikiden az olmamak kaydıyla
yapılacak yoklamalar ile tespit edilebilecektir.


(2) Günlük hasılat
tutarlarının tespiti için ilgili ayda; yoklama yapılan günlerde belirlenen
günlük hasılat tutarlarının toplamı, yoklama yapılan gün sayısına bölünerek
“günlük ortalama hasılat” tutarı belirlenecek ve günlük ortalama hasılat
tutarları, tespit yapılan ayda çalışılan gün sayısıyla çarpılmak suretiyle
yoklama yapılan ayın hasılat tutarı tespit edilecektir.


(3) Yoklama yapılan
aylara ilişkin aylık hasılat tutarlarının toplamı tespit yapılan ay sayısına
bölünmek suretiyle “aylık ortalama hasılat” tutarı tespit edilecek ve aylık
ortalama hasılat tutarı, ilgili yılda faaliyette bulunulan ay sayısıyla
çarpılmak suretiyle mükelleflerin ilgili takvim yılı hasılat tutarları tespit
olunacaktır.


(4) Üçüncü fıkra
uyarınca tespit edilecek ilgili takvim yılı hasılatları;


- Bilanço esasına
göre defter tutan mükelleflerin aynı takvim yılına ilişkin gelir tablosunda yer
alan brüt satış tutarlarıyla,


- İşletme hesabı
esasına göre defter tutan mükelleflerin aynı takvim yılına ilişkin işletme
hesap özetinde yer alan dönem içinde elde edilen hasılat tutarlarıyla,


- Serbest meslek
kazanç defteri tutan mükelleflerin aynı takvim yılına ilişkin serbest meslek
kazanç bildiriminde yer alan gayrisafi hasılat tutarlarıyla,


kıyaslanacaktır.


(5) Kıyaslama sonucunda,
tespit olunan hasılat tutarlarıyla beyan edilen hasılat tutarları arasındaki
farkın %20’den fazla olması durumunda mükellefler 213 sayılı Kanun kapsamında
izaha davet edilecek, izahın değerlendirilmesi mezkûr Kanun hükümlerine göre
yapılacaktır.


(6) Bu madde
kapsamında nezdinde yoklama yapılacak olan mükellefler; risk analizi sonuçları,
sistem kayıtları, beyan edilen gelir ile yapılan harcamalar arasında uyumsuzluk
bulunması gibi kriterler dikkate alınarak belirlenebilecektir.


(7) Günlük hasılat tutarının
tespitinden hareketle yıllık hasılat tutarının belirlenmesinde gerçek duruma
yakın sonuçların elde edilebilmesi için nezdinde yoklama yapılacak
mükelleflerin; faaliyetinin niteliği, sezonluk çalışıp çalışmadığı, fiilen
faaliyette bulundukları gün ve ay sayıları, hafta sonu ve hafta içi
çalışmaları, tatil günleri gibi hususlar göz önünde bulundurulacaktır.


Örnek 1: Restoran
işletmeciliği ile iştigal eden ticari kazanç mükellefi (A), 2025 takvim yılında
on iki ay boyunca haftanın yedi günü faaliyette bulunmuş ve ilgili yıla ilişkin
brüt satış tutarını 5.000.000 TL olarak bildirmiştir. Günlük hasılat
tutarlarının tespiti için mükellef nezdinde yapılan yoklamalardan elde edilen
sonuçlara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Nisan



Haziran



Eylül






1



50.000 TL



30.000 TL



50.000 TL






2



40.000
TL



45.000
TL



40.000
TL






3



60.000
TL



35.000
TL



45.000
TL






4



30.000 TL



50.000 TL



35.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Nisan ayı için:
[(50.000+40.000+60.000+30.000)/4]

Haziran ayı için:
[(30.000+45.000+35.000+50.000)/4]

Eylül ayı için:
[(50.000+40.000+45.000+35.000)/4]



45.000 TL



40.000 TL



42.500 TL






B-Aylık Hasılat
(Ax30)



1.350.000 TL



1.200.000 TL



1.275.000 TL






C- Ortalama Aylık Hasılat
[(1.350.000+1.200.000+1.275.000)/3]



1.275.000 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (Cx12)



15.300.000 TL






 


Günlük hasılat tutarlarının
tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan edilen brüt
satış tutarı arasındaki fark [(15.300.000-5.000.000)/5.000.000]x100=%206 olarak
tespit edilmiş olup bu oran %20’den fazla olduğundan mükellef izaha davet
edilecektir.


 


Örnek 2: Kuyumculukla iştigal
eden ticari kazanç mükellefi (B), 2025 takvim yılında on iki ay boyunca
haftanın yedi günü faaliyette bulunmuş ve ilgili yıla ilişkin brüt satış
tutarını 25.000.000 TL olarak bildirmiştir. Günlük hasılat tutarlarının tespiti
için mükellef nezdinde yapılan yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin
bilgiler aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Nisan



Haziran



Eylül






1



100.000 TL



130.000 TL



110.000 TL






2



90.000
TL



100.000
TL



90.000
TL






3



120.000
TL



90.000
TL



100.000
TL






4



110.000 TL



140.000 TL



130.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Nisan ayı için:
[(100.000+90.000+120.000+110.000)/4]

Haziran ayı için:
[(130.000+100.000+90.000+140.000)/4]

Eylül ayı için:
[(110.000+90.000+100.000+130.000)/4]



105.000 TL



115.000 TL



107.500 TL






B-Aylık Hasılat
(Ax30)



3.150.000 TL



3.450.000 TL



3.225.000 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(3.150.000+3.450.000+3.225.000)/3]



3.275.000 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (Cx12)



39.300.000 TL






 


Günlük hasılat tutarlarının
tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan edilen brüt
satış tutarı arasındaki fark [(39.300.000-25.000.000)/25.000.000]x100=%57,2
olarak tespit edilmiş olup bu oran %20’den fazla olduğundan mükellef izaha
davet edilecektir.


Örnek 3: Güzellik salonu
işletmeciliği faaliyetiyle iştigal eden ticari kazanç mükellefi (C), 2025
takvim yılında on iki ay boyunca haftanın altı günü faaliyette bulunmuş ve
ilgili yıla ilişkin dönem içinde elde edilen hasılat tutarını 1.000.000 TL olarak
bildirmiştir. Günlük hasılat tutarlarının tespiti için mükellef nezdinde
yapılan yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:


 





Yoklama Sayısı



Mayıs



Temmuz



Ekim






1



3.000 TL



10.000 TL



5.000 TL






2



5.000
TL



6.000
TL



2.000
TL






3



4.000
TL



8.000
TL



1.000
TL






4



6.000 TL



12.000 TL



2.000 TL






5



2.000 TL



15.000 TL



2.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Mayıs ayı için:

[(3.000+5.000+4.000+6.000+2.000)/5]


Temmuz ayı için: [(10.000+6.000+8.000+12.000+15.000)/5]

Ekim ayı için:

[(5.000+2.000+1.000+2.000+2.000)/5]



4.000 TL



10.200 TL



2.400 TL






B-Aylık Hasılat
[Ax(31-4)]



108.000 TL



275.400 TL



64.800 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(108.000+275.400+64.800)/3]



149.400 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (Cx12)



1.792.800 TL






 


Güzellik salonu
işletmeciliği faaliyetiyle iştigal eden mükellef (C)’nin günlük hasılat
tutarının tespitinden hareketle yıllık hasılat tutarının belirlenmesinde fiilen
çalışılan gün sayısı dikkate alınmak suretiyle hesaplama yapıldığından, bir ay
içinde çalışılan gün sayısı yirmi yedi olarak belirlenmiştir.


Günlük hasılat
tutarlarının tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan
edilen dönem içinde elde edilen hasılat tutarı arasındaki fark
[(1.792.800-1.000.000)/1.000.000]x100=%79,28 olarak tespit edilmiş olup bu oran
%20’den fazla olduğundan mükellef izaha davet edilecektir.


Örnek 4: Plastik, rekonstrüktif
ve estetik cerrahi alanında faaliyet gösteren serbest meslek erbabı hekim (D),
2025 takvim yılında on iki ay boyunca faal görünmekle birlikte ilgili takvim
yılında faaliyet alanıyla ilgili sertifika almak üzere dört ay süreyle yurt
dışında eğitim seminerine katılmış, ilgili yıla ilişkin serbest meslek kazanç
bildiriminde yer alan gayrisafi hasılat tutarını 30.000.000 TL olarak
bildirmiştir. Günlük hasılat tutarlarının tespiti için mükellef nezdinde
yapılan yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Mayıs



Temmuz



Ekim



Aralık






1



100.000 TL



120.000 TL



110.000 TL



200.000 TL






2



210.000
TL



130.000
TL



160.000
TL



280.000
TL






3



110.000
TL



140.000
TL



120.000
TL



300.000
TL






4



-



200.000 TL



250.000 TL



-






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Mayıs ayı için:
[(100.000+210.000+110.000)/3]

Temmuz ayı için:
[(120.000+130.000+140.000+200.000)/4]

Ekim ayı için:
[(110.000+160.000+120.000+250.000)/4]

Aralık ayı için:
[(200.000+280.000+300.000)/3]



 

 

140.000 TL



 

 

147.500 TL



 

 

160.000 TL



 

 

260.000 TL






B-Aylık Hasılat
(Ax31)



4.340.000 TL



4.572.500 TL



4.960.000 TL



8.060.000TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(4.340.000+4.572.500+4.960.000+ 8.060.000)/4]



5.483.125 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı [C x (12-4)]



43.865.000 TL






 


Hekimlik faaliyetiyle
iştigal eden mükellef (D), on iki ay boyunca faal görünmekle birlikte yapılan tespitler
sonucu ilgili yılda dört ay boyunca yurt dışında bulunduğundan günlük hasılat
tutarının tespitinden hareketle yıllık hasılat tutarının belirlenmesinde fiilen
faaliyette bulunulan ay sayısı sekiz olarak dikkate alınmıştır.


Günlük hasılat
tutarlarının tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan
edilen gayrisafi hasılat tutarı arasındaki fark
[(43.865.000-30.000.000)/30.000.000]x100=%46,22 olarak tespit edilmiş olup bu
oran %20’den fazla olduğundan mükellef izaha davet edilecektir.


Örnek 5: Kuaförlükle iştigal
eden ticari kazanç mükellefi (E), pazar günleri hariç haftanın altı günü hizmet
vermekte olup 2026 yılına ilişkin hasılat tutarını 1.000.000 TL olarak
bildirmiştir. Günlük hasılat tutarlarının tespiti için mükellef nezdinde yapılan
yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Ocak



Mayıs



Ağustos



Kasım






1



10.000 TL



15.000 TL



14.000 TL



16.000 TL






2



12.000
TL



12.000
TL



15.000
TL



18.000
TL






3



-



10.000
TL



  
12.000 TL



19.000
TL






4



-



13.000 TL



20.000 TL



21.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Ocak ayı için: -

Mayıs ayı için:
[(15.000+12.000+10.000+13.000)/4]

Ağustos ayı için:
[(14.000+15.000+12.000+20.000)/4]

Kasım ayı için:
[(16.000+18.000+19.000+21.000)/4]



-



12.500 TL



15.250 TL



18.500 TL






B-Aylık Hasılat
[(Ax(31-5)]veya [Ax(30-5)]



-



325.000 TL



396.500 TL



462.500 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(325.000+396.500+462.500)/3]



394.666,67 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (Cx12)



4.736.000 TL






 


Yoklamalar sonucu yapılan
tespitlere göre mükellef (E)’nin ortalama aylık hasılat tutarının tespitinde
Ocak ayında yapılan yoklama sayısı üçten az olduğundan hesaplamaya dahil
edilmeyecektir.


Mükellef (E)’nin
fiilen çalıştığı gün sayıları dikkate alınarak günlük hasılat tutarı
tespitlerinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan edilen
hasılat tutarı arasındaki fark [(4.736.000-1.000.000)/1.000.000]x100=%373,6
olarak tespit edilmiş olup bu oran %20’den fazla olduğundan mükellef izaha
davet edilecektir.


Örnek 6: Turizm amaçlı su
sporları faaliyetinde bulunan ticari kazanç mükellefi (F)’nin, 2025 takvim
yılında on iki ay boyunca faal görünmekle birlikte yapılan tespitler sonucu
ilgili yılda altı ay boyunca (Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül)
fiili olarak faaliyette bulunduğu diğer aylarda ise faaliyette bulunmadığı
tespit edilmiştir. Mükellef (F), ilgili yıla ilişkin brüt satış tutarını
9.000.000 TL olarak bildirmiştir. Günlük hasılat tutarlarının tespiti için
mükellef nezdinde yapılan yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin bilgiler
aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Nisan



Haziran



Ağustos






1



5.000 TL



55.000 TL



100.000 TL






2



7.000
TL



60.000
TL



150.000
TL






3



6.000
TL



75.000
TL



170.000
TL






4



8.000 TL



65.000 TL



180.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Nisan ayı için:
[(5.000+7.000+6.000+8.000)/4]

Haziran ayı için:
[(55.000+60.000+75.000+65.000)/4]

Ağustos ayı için:
[(100.000+150.000+170.000+180.000)/4]



6.500 TL



63.750 TL



 

 

 

150.000 TL

 






B-Aylık Hasılat
(Ax31) veya (Ax30)



195.000 TL



1.912.500 TL



4.650.000 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(195.000+1.912.500+4.650.000)/3]



2.252.500 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (Cx6)



13.515.000 TL






 


Turizm amaçlı su sporları
faaliyetiyle iştigal eden mükellef (F), on iki ay boyunca faal görünmekle
birlikte yaptığı işin mahiyeti gereği fiilen altı ay boyunca teslim ve
hizmetlerini gerçekleştirebileceğinden günlük hasılat tutarının tespitinden
hareketle yıllık hasılat tutarının belirlenmesinde fiilen faaliyette bulunulan
ay sayısı altı olarak dikkate alınmıştır.


Günlük hasılat
tutarlarının tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan
edilen brüt satış tutarı arasındaki fark [(13.515.000-9.000.000)/9.000.000]x100=%50,17
olarak tespit edilmiş olup bu oran %20’den fazla olduğundan mükellef izaha
davet edilecektir.


Örnek 7: Antalya ilinde
faaliyet gösteren (G) plaj işletmesi, 2025 takvim yılına ilişkin brüt satış
tutarını 50.000.000 TL olarak bildirmiştir. Günlük hasılat tutarlarının tespiti
için mükellef nezdinde yapılan yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin
bilgiler aşağıdaki gibidir:





 



Sezon Dışı Aylar



Sezon Ayları






Yoklama Sayısı



Şubat



Nisan



Kasım



Haziran



Temmuz



Ağustos






1



100.000 TL



210.000 TL



110.000 TL



500.000 TL



600.000 TL



800.000 TL






2



175.000
TL



200.000
TL



160.000
TL



520.000
TL



670.000
TL



860.000
TL






3



210.000
TL



250.000
TL



190.000
TL



600.000
TL



650.000
TL



830.000
TL






4



190.000 TL



280.000 TL



200.000 TL



620.000 TL



710.000 TL



870.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Şubat ayı için:
[(100.000+175.000+210.000+190.000)/4]

Nisan ayı için:
[(210.000+200.000+250.000+280.000)/4]

Haziran ayı için:
[(500.000+520.000+600.000+620.000)/4]

Temmuz ayı için: [(600.000+670.000+650.000+710.000)/4]

Ağustos ayı için:
[(800.000+860.000+830.000+870.000)/4]

Kasım ayı için:
[(110.000+160.000+190.000+200.000)/4]



168.750 TL



235.000 TL



165.000 TL



560.000 TL



657.500 TL



840.000 TL






B-Aylık Hasılat
(Ax28), (Ax30) veya (Ax31)



4.725.000 TL



7.050.000 TL



4.950.000 TL



16.800.000 TL



20.382.500 TL



26.040.000 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat

-Turizm sezonu
sayılmayan aylar için ortalama aylık hasılat (C1):

[(4.725.000+7.050.000+4.950.000)/3]

-Turizm sezonu sayılan
aylar için ortalama aylık hasılat (C2):

[(16.800.000+20.382.500+26.040.000)/3]



5.575.000 TL



21.074.167 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (C1x6) + (C2x6)

-Sezon dışı aylar
için:

(5.575.000x6)

-Sezon aylar için:

(21.074.167x6)



159.895.002 TL






 


Plaj alanlarının
işletilmesi faaliyetiyle iştigal eden mükellef (G) nezdinde yapılan yoklamalar üzerine
yıllık hasılat tutarı tespit edilirken, turizm sezonundaki aylar ile sezon
dışında kalan ayların hasılatları ayrı olarak dikkate alınmıştır.


Günlük hasılat
tutarlarının tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan
edilen brüt satış tutarı arasındaki fark
[(159.895.002-50.000.000)/50.000.000]x100=%219,79 olarak tespit edilmiş olup bu
oran %20’den fazla olduğundan mükellef izaha davet edilecektir.


Örnek 8: Diş hekimi olarak
faaliyette bulunan serbest meslek erbabı (H), faaliyetlerini hafta içi
yürütmekte, hafta sonlarında ve resmi tatillerde çalışmamaktadır.


Mükellef (H), ilgili
yıla ilişkin gayrisafi hasılat tutarını 2.000.000 TL olarak bildirmiştir.
Günlük hasılat tutarlarının tespiti için mükellef nezdinde yapılan
yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Nisan



Eylül



Kasım






1



20.000 TL



30.000 TL



25.000 TL






2



40.000
TL



20.000
TL



35.000
TL






3



30.000
TL



25.000
TL



20.000
TL






4



10.000 TL



15.000 TL



30.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Nisan ayı için:
[(20.000+40.000+30.000+10.000)/4]

Eylül ayı için:
[(30.000+20.000+25.000+15.000)/4]

Kasım ayı için:
[(25.000+35.000+20.000+30.000)/4]



25.000 TL



22.500 TL



 

 

 

27.500 TL

 






B-Aylık Hasılat
(Ax20) veya (Ax22)

-2025 Nisan ayında 22 gün hafta içine
denk gelmekte ve bunlar arasında 1 Nisan ile 23 Nisan resmi tatile denk
geldiğinden aylık hasılat tutarının hesaplanmasında 20 gün dikkate
alınacaktır.

-2025 Eylül ayında 22 gün hafta içine denk
geldiğinden aylık hasılat tutarının hesaplanmasında 22 gün dikkate
alınacaktır.

-2025 Kasım ayında 20 gün hafta içine denk
geldiğinden aylık hasılat tutarının hesaplanmasında 20 gün dikkate
alınacaktır.



500.000 TL



495.000 TL



550.000 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(500.000+495.000+550.000)/3]



515.000 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (Cx12)



6.180.000 TL






 


Diş hekimliği
faaliyetiyle iştigal eden mükellef (H)’nin, fiilen çalıştığı gün sayıları dikkate
alınarak günlük hasılat tutarlarının tespitinden hareketle hesaplanan yıllık
hasılat tutarı ile beyan edilen gayrisafi hasılat tutarı arasındaki fark
[(6.180.000-2.000.000)/2.000.000]x100=%209 olarak tespit edilmiş olup bu oran
%20’den fazla olduğundan mükellef izaha davet edilecektir.


Örnek 9: Motorlu kara
taşıtlarının periyodik bakımı hizmeti ile iştigal eden (I) A.Ş., haftanın yedi günü
hizmet vermekte olup, mükellefin 2026 hesap dönemine ilişkin brüt satış tutarı
3.000.000 TL’dir. Günlük hasılat tutarlarının tespiti için mükellef nezdinde
yapılan yoklamalardan elde edilen sonuçlara ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Nisan



Temmuz



Kasım






1



25.000 TL



39.000 TL



43.000 TL






2



44.000
TL



51.000
TL



24.000
TL






3



36.000
TL



62.000
TL



35.000
TL






4



48.000 TL



44.000 TL



47.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Nisan ayı için: [(25.000+44.000+36.000+48.000)/4]


Temmuz ayı için:
[(39.000+51.000+62.000+44.000)/4]

Kasım ayı için:
[(43.000+24.000+35.000+47.000)/4]



38.250 TL



49.000 TL



 

37.250 TL

 






B-Aylık Hasılat
(Ax31) veya (Ax30)



1.147.500 TL



1.519.000 TL



1.117.500 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(1.147.500+1.519.000+1.117.500)/3]



1.261.333,33 TL






D- Yıllık Hasılat
Tutarı (Cx12)



15.136.000 TL






 


Günlük hasılat tutarlarının
tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan edilen brüt
satış tutarı arasındaki fark [(15.136.000-3.000.000)/3.000.000]x100=%404,5
olarak tespit edilmiş olup bu oran %20’den fazla olduğundan mükellef izaha
davet edilecektir.


Yukarıdaki örneklerde
yer alan hesaplamalarda kullanılan fiilen çalışılan ve çalışılmayan gün
sayıları, tatil günleri ve ay sayılarının, yoklama yapılan gün, hafta ve aylara
göre yıllık hasılat tutarının hesaplanmasında değişiklik göstermesi durumunda, bu
durum izahın değerlendirilmesinde ayrıca dikkate alınabilecektir.


(8) 213 sayılı
Kanunun 174 üncü maddesi hükmü gereğince kendisine özel hesap dönemi tayin
edilen mükellefler için günlük hasılat tutarlarının tespitinden hareketle
yıllık hasılat tutarının hesaplanmasında, takvim yılı yerine kendilerine tayin
edilen 12’şer aylık özel hesap dönemleri dikkate alınacaktır.


(9) Mükelleflerin
birden fazla ticari veya mesleki faaliyetinin bulunması durumunda hasılat
tutarı kıyaslamasında, her bir faaliyet nezdinde yapılan günlük yoklamalar
üzerine tespit edilen yıllık hasılat tutarı ayrı ayrı dikkate alınacaktır.


(10) Mükelleflerin
faaliyetlerini birden fazla şube iş yerinde yürütmeleri durumunda, her bir şube
nezdinde yapılan yoklamalar üzerine tespit edilen yıllık şube hasılat tutarı,
ilgili şubenin hasılat tutarıyla kıyaslanacaktır.


(11) Hem ticari hem
de mesleki faaliyette bulunan mükellefler için tespit edilen yıllık hasılat
tutarı, kazanç unsuruna göre ayrı ayrı değerlendirilecektir.


(12) Mükellef
hakkında yapılan yoklamalar üzerine günlük hasılat tespitinden hareketle
hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile mükellefin beyan ettiği hasılat tutarı
kıyaslanırken, varsa mükellefin hasılat tutarlarını etkileyen düzeltme
beyanları ile vergi incelemesi veya takdir komisyonu kararlarına istinaden
yapılmış ve kesinleşmiş olan tarhiyatlara esas hasılat tutarları da dikkate
alınacaktır.


(13) Adi ortaklık
bünyesinde yürütülen faaliyetlerde, yapılan yoklamalarla günlük hasılat
tutarlarının tespitinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarları, adi
ortaklık bünyesinde kıyaslamaya tabi tutulacaktır. Kıyaslama sonucunda tespit
olunan hasılat tutarıyla adi ortaklıkta oluşan hasılat tutarı arasındaki fark
%20’den fazla olması durumunda ortaklar 213 sayılı Kanun hükmüne istinaden
izaha davet edilecektir.


Örnek 10: İki ortağı bulunan
(KL) Adi Ortaklığının ortakları mükellef (K) ve mükellef (L), ortaklıkta %50
hisseye sahiptir. (KL) Adi Ortaklığının, 2025 takvim yılına ilişkin brüt satış
tutarı 30.000.000 TL olarak hesaplanmıştır. Ortaklık nezdinde günlük hasılat
tutarlarının tespiti için yapılan yoklamalarda günlük hasılat tutarı
tespitlerine ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:





Yoklama Sayısı



Eylül



Kasım



Aralık






1



250.000 TL



390.000 TL



430.000 TL






2



445.000
TL



510.000
TL



245.000
TL






3



365.000
TL



620.000
TL



350.000
TL






4



480.000 TL



440.000 TL



475.000 TL






A-Ortalama Günlük
Hasılat

Eylül ayı için:
[(250.000+445.000+365.000+480.000)/4]

Kasım ayı için:
[(390.000+510.000+620.000+440.000)/4]

Aralık ayı için:
[(430.000+245.000+350.000+475.000)/4]



385.000 TL



490.000 TL



 

 

 

375.000 TL

 






B-Aylık Hasılat
(Ax31) veya (Ax30)



11.550.000 TL



14.700.000TL



11.625.000 TL






C- Ortalama Aylık
Hasılat [(11.550.000+14.700.000+11.625.000)/3]



12.625.000 TL






D- Yıllık Hasılat Tutarı
(Cx12)



151.500.000 TL






 


Günlük hasılat tutarı
tespitlerinden hareketle hesaplanan yıllık hasılat tutarı ile beyan edilen brüt
satış tutarı arasındaki fark [(151.500.000-30.000.000)/30.000.000]x100=%405
olarak tespit edilmiş olup bu oran %20’den fazla olduğundan ortaklar izaha
davet edilecektir.


Yürürlük


MADDE 8 – (1) Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 9 – (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Hazine ve Maliye Bakanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız.