Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (sayı: 2023/5)

FİRMALARIN YURT DIŞI KAYNAKLI DÖVİZLERİNİN TÜRK LİRASINA


DÖNÜŞÜMÜNÜN DESTEKLENMESİ


HAKKINDA TEBLİĞ


(SAYI: 2023/5)


 


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (Değişik:RG-8/6/2024-32570)



(1) Bu
Tebliğin amacı, firmaların Merkez Bankasınca belirlenecek yurt dışı kaynaklı
dövizlerinin Merkez Bankasına satılması ile Türk lirası vadeli mevduat ve
katılma hesaplarına dönüştürülmesi halinde firmalara sağlanacak desteğe ilişkin
usul ve esasları düzenlemektir.


Dayanak


MADDE 2- (1)
Bu Tebliğ, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kanununun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (I) numaralı bendinin (b) ve (g)
alt bentleri ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 144
üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar ve kısaltmalar


MADDE 3- (1)
Bu Tebliğde geçen;


a) Banka: 19/10/2005 tarihli ve
5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan mevduat ve
katılım bankalarını,


b) Dönüşüm kuru: Dövizin Merkez
Bankasına satıldığı veya döviz tevdiat hesapları ile döviz cinsinden katılım
fonu hesaplarında bulunan dövizin Türk lirasına dönüştürüldüğü gün Merkez
Bankasınca belirlenecek usul ve esaslara göre ilan edilen döviz alış kurunu,


c) Firmalar: Bankalar ve Merkez
Bankasınca belirlenen diğer mali kuruluşlar hariç olmak üzere Türkiye'de kanuni
yerleşim yeri bulunan tüzel kişiliği haiz firmaları,


ç) Merkez Bankası: Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasını,


d) (Değişik:RG-8/6/2024-32570)
Yurt dışı kaynaklı döviz: Yabancılara yurt içinde sunulan hizmetler
karşılığında kazanılan döviz tutarları da dahil olmak üzere
firmaların yurt dışında yerleşiklerden elde ettikleri ve kapsamı Merkez
Bankasınca belirlenecek döviz gelirlerinden yurda getirdikleri dövizi,


ifade eder.


Yurt dışı kaynaklı
dövizlerin Merkez Bankasına satılmasında döviz dönüşüm desteği sağlanması


MADDE 4- (1)
Firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin banka aracılığıyla Merkez Bankasına
satışı sırasında, Merkez Bankasınca belirlenecek süre boyunca döviz alımı
yapmama taahhüdünde bulunulması şartıyla, taahhüt sahibi firmalara dönüşüm kuru
üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın yüzde 2’si kadar döviz dönüşüm desteği
ödenir.


(2) Banka aracılığıyla Merkez
Bankasına yapılan satış esnasında bu maddenin birinci fıkrası kapsamında alınan
taahhütler için hesaplanan döviz dönüşüm desteği tutarı Merkez Bankasınca
firmaya ödenmek üzere ilgili bankaya aktarılır.


(3) Bu madde kapsamında Merkez
Bankasına satışı yapılacak dövizlerin yurt dışı kaynaklı olduğunun tespiti
bankaca yapılır.


(4) Bu madde kapsamında yapılan
döviz dönüşüm desteği ödemelerine ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankasınca
belirlenir.


Yurt dışı kaynaklı
dövizlerin Türk lirası vadeli mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesinde
döviz dönüşüm desteği sağlanması


MADDE 5- (Mülga:RG-8/6/2024-32570)


Döviz alımı yapmama
taahhüdünün yerine getirilmemesi


MADDE 6- (1)
(Değişik:RG-8/6/2024-32570) Bu Tebliğ kapsamında firmalarca verilen
döviz alımı yapılmaması taahhüdünün yerine getirilmemesi, döviz dönüşüm
desteğinden usulsüz olarak yararlanıldığının veya Merkez Bankasına ya da
bankalara gerçeğe aykırı beyanda bulunulduğunun tespiti halinde döviz dönüşümü
desteği tutarları ilgili dönem boyunca oluşan pozitif kur farkı eklenerek ve
döviz dönüşümü desteğinin ödenme tarihinden taahhüdün yerine getirilmediğinin,
usulsüz işlem yapıldığının veya Merkez Bankasına ya da bankalara gerçeğe aykırı
beyanda bulunulduğunun tespiti tarihine kadar geçen süre için tespit tarihinde
geçerli olan Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz
oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte bankalarca tahsil edilerek
Merkez Bankasına aktarılır.


(2) Aracılı ihracat sözleşmesi
kapsamında Dış Ticaret Sermaye Şirketleri tarafından yurda getirilen dövizlerin
Dış Ticaret Sermaye Şirketine ürün tedarik eden firmalar adına satışı yapılır.
Bu durumda, bu Tebliğin uygulanması bakımından döviz satışının tedarikçi
firmaca yapıldığı kabul edilir.


(3) Grup firmalarının bu Tebliğ
kapsamında vereceği taahhütler ana ortaklıklarını da bağlar.


(4) Bu maddenin uygulanmasına
ilişkin usul ve esaslar Merkez Bankasınca belirlenir.


(5) (Ek:RG-8/6/2024-32570)
Döviz alımı yapılmaması taahhüdünü yerine getirmeyen firmaların Merkez
Bankası kaynaklı kredi kullanım talepleri ile bu Tebliğ kapsamındaki destek
ödemesi talepleri bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen yaptırım tutarının
ödendiği tarihe kadar kabul edilmez. Döviz dönüşüm desteğinden usulsüz olarak
yararlanan veya Merkez Bankasına ya da bankalara gerçeğe aykırı beyanda bulunan
firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlandırılmaz ve bu firmaların Merkez
Bankası kaynaklı kredi kullanım talepleri 3 yıl süre ile kabul edilmez.


(6) (Ek:RG-8/6/2024-32570)
Döviz dönüşüm desteği ödemesine aracılık eden ancak Merkez Bankasınca
belirlenecek kontrol yükümlülüklerini yerine getirmeyen bankalar bu maddenin
birinci fıkrasında düzenlenen yaptırım tutarının Merkez Bankasına ödenmesinden
sorumludur.


GEÇİCİ
MADDE 1- (Ek:RG-3/5/2025-32889)


(1) Bu
Tebliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yüzde 2 olarak belirlenmiş olan
döviz dönüşüm desteği oranı bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten 31/7/2025
tarihine kadar (bu tarih dahil) yüzde 3 olarak uygulanır.


Yürürlük


MADDE 7- (1)
Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 8- (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.


 







 



Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin






Tarihi



Sayısı






26/1/2023



32085






Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin






Tarihi



Sayısı






1.     
 



8/6/2024



32570






2.     
 



3/5/2025



32889