4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu (endüstri Bölgeleri Kanunu ve Organize Sanayi Bölgeleri Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun)

ENDÜSTRİ BÖLGELERİ KANUNU (ENDÜSTRİ BÖLGELERİ KANUNU VE ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ KANUNUNDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA KANUN) Kanun Numarası                    : 4737Kabul Tarihi                           : 9/1/2002Yayımlandığı Resmî Gazete  : Tarih  : 19/1/2002        Sayı  : 24645Yayımlandığı Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 42 Amaç ve kapsamMadde 1- (Değişik: 18/6/2017-7033/75 md.) Bu Kanunun amacı endüstri bölgelerinin kurulması, yönetim ve işletilmesine ilişkin esasları düzenlemektir. Bu Kanun, (…)[1] endüstri bölgelerinin kuruluşu ve ilânını, yatırım izni sürecini, teşvik tedbirlerini ve yönetici şirketin görev ve yetkilerini belirleyen hükümleri kapsar.

 


Tanımlar


Madde 1/A- (Ek: 22/6/2004-5195/1 md.)


Bu Kanunda geçen;


a) (Değişik: 18/6/2017-7033/76 md.) Bakanlık: Sanayi
ve Teknoloji Bakanlığını,[2]


b) (Değişik: 18/6/2017-7033/76 md.) Endüstri bölgesi:
Ülke ekonomisini uluslararası rekabet edebilir bir yapıya kavuşturmak,
teknoloji transferini sağlamak, üretim ve istihdamı artırmak, yabancı sermaye
girişini hızlandırmak ve özellikle üretim maliyetleri açısından büyük ölçekli
yatırımlar için uygun sanayi alanı oluşturmak üzere bu Kanun uyarınca kurulacak
üretim bölgelerini,


c) (Değişik: 18/6/2017-7033/76 md.) Katılım payı:
Yönetici şirketi tarafından bölgenin yönetilmesi ve işletilmesi için gereken
harcamaları karşılamak üzere bölgede faaliyette bulunan yatırımcılardan
alınacak bedeli,


d) (Mülga:20/10/2022-7419/1 md.)


e) Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Raporu: 2872 sayılı
Çevre Kanunu uyarınca hazırlanması gereken raporu,


f) Sağlık koruma bandı: 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu
gereği, endüstri bölgesi mülkiyet sınırları içinde bırakılması gereken
yapılaşmaya kapalı alanı,


g) (Değişik: 18/6/2017-7033/76 md.) Yönetici şirket:
Bu Kanuna uygun ve anonim şirket olarak kurulan, bölgenin yönetimi ve işletilmesinden
sorumlu şirketi,


ifade eder.


 


Endüstri Bölgeleri Koordinasyon Kurulu

Madde 2- (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/198 md.)


Endüstri bölgelerinin kuruluşu ve ilânı[3]


Madde 3- (Değişik: 18/6/2017-7033/77 md.)


Bakanlık, kurum ve
kuruluşların veya yönetici şirketin başvurusuna istinaden veya resen yer seçimi
yapmak suretiyle endüstri bölgelerinin kurulması (…)[4]
önerisinde bulunabilir. Bakanlıkça belirlenen alanlarda, Cumhurbaşkanınca
endüstri bölgelerinin kurulmasına (…)4 izin verilebilir. Belirlenen alanların
Cumhurbaşkanlığına sunulmasından önce yönetici şirketin kurulmuş olması
zorunludur. Endüstri bölgelerinin kurulmasına ilişkin Cumhurbaşkanı kararları
Resmî Gazetede yayımlanır. (Ek cümleler:20/10/2022-7419/2 md.) (Değişik
cümle:20/7/2025-7555/12 md.) Endüstri bölgelerine yeni alanların ilave
edilmesi ya da endüstri bölgelerinden alanların çıkarılmasına Bakanlıkça karar
verilir ve buna ilişkin karar Resmî Gazete’de yayımlanır. Yenilenebilir enerji
kaynak alanı (YEKA) olarak ilan edilen alanlarda, Bakanlığın önerisi ve Enerji
ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının uygun görüşü ile Bakanlıkça tekrar yer seçimi
yapılmadan Cumhurbaşkanınca yenilenebilir enerji üretimine yönelik endüstri
bölgelerinin kurulmasına izin verilebilir. Endüstri bölgesi olarak belirlenen
alanlar hiçbir şekilde başka amaçlarla kullanılamaz. Bu husus tapu kütüğüne
şerh edilir.[5][6]


(Değişik
fıkra:20/10/2022-7419/2 md.) Endüstri bölgesi olarak ilan edilen
alanlardaki araziler 4/11/1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma
Kanunu hükümleri uyarınca Bakanlıkça kamulaştırılarak Hazine adına tescil
edilir ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından endüstri
bölgesi olarak kullanılmak üzere Bakanlığa tahsis edilir.


(Ek
fıkra:20/10/2022-7419/2 md.) Endüstri bölgesinin yatırıma hazır hâle
getirilmesi için gerekli kamulaştırma bedeli ve etüt, harita, plân, proje dâhil
altyapı ile ilgili tüm giderler öncelikle yönetici şirket ve/veya yatırımcılar
tarafından veya Bakanlık bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanır.
Kamulaştırma bedeli yönetici şirket tarafından karşılanmış ise 4 üncü maddenin
ikinci fıkrasına göre işlem yapılır.


(Mülga
fıkra:20/10/2022-7419/2 md.)


(Mülga
fıkra:20/10/2022-7419/2 md.)


Hazine arazilerinin
tescili ve bu araziler üzerinde irtifak hakkı tesis işlemlerine ilişkin
belgelere ait liste ve listeyle ilgili açıklamalar Bakanlıkça Sayıştay’a altı
aylık dönemler hâlinde gönderilir.


Endüstri bölgelerinin
yönetimi ve işletilmesi, yönetici şirket tarafından yürütülür.


Bölge sınırları
içerisinde tek bir yatırımcı var ise yatırımcı firma yönetici şirket olarak
kabul edilir.


Endüstri bölgesindeki
yatırım faaliyetleri, bölgenin sevk ve idaresi ile ilgili iş ve işlemler,
Bakanlığın denetimine tabidir.


(Mülga
fıkra:20/10/2022-7419/2 md.)


 


Yatırım izni


Madde 3/A- (Ek: 22/6/2004-5195/4 md.; Değişik:
18/6/2017-7033/78 md.)


(Değişik fıkra:20/10/2022-7419/3 md.) Endüstri
bölgelerinde yatırım yapmak isteyen yerli ve yabancı gerçek ve tüzel kişilerin
Bakanlığa veya yönetici şirkete başvurusu üzerine, yönetmelikte düzenlenen
esaslar çerçevesinde yönetici şirket ve Bakanlık tarafından belirlenen
yatırımcılara, Bakanlıkça ön yer tahsisi yapılır.


ÇED mevzuatına tabi faaliyetlerden “ÇED Olumlu” kararı veya
“ÇED Gerekli Değildir” kararı verilerek yatırımı kabul edilen faaliyetler
hakkında gerekli izin, onay ve ruhsatlar verilmeden önce başvuruda bulunan
yatırımcının yatırımda kullanacağı sabit yatırım tutarının binde beşini
geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca belirlenen oran dâhilinde hesaplanan tutarı,
Bakanlık Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına yatırması zorunludur. Bakanlık
Merkez Saymanlığınca tahsil edilen bu tutar bütçeye gelir kaydedilir. Bu tutar
özel endüstri bölgelerindeki yatırımcılardan alınmaz.[7]


(Mülga cümle:20/10/2022-7419/3 md.) “ÇED Olumlu”
kararı veya “ÇED Gerekli Değildir” kararı verilen faaliyetler hakkında, ilgili
kurumlarca başkaca hiçbir işleme gerek kalmaksızın on beş gün içinde gerekli
diğer tüm ruhsat, izin ve onaylar verilir. (Mülga cümle:20/10/2022-7419/3
md.)


Yatırımcının bu maddede düzenlenen yükümlülüklerini yerine getirmesini
takiben, Bakanlığın uygun görüşü üzerine yatırımcı lehine bağımsız ve sürekli
nitelikte irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir.[8]


(Ek
fıkra:20/10/2022-7419/3 md.) Yatırımcı
irtifak hakkı veya kullanma izni verilmesinden itibaren yönetmelikte belirlenen
süre ve esaslar çerçevesinde en geç beş yıl içerisinde yatırımını tamamlamakla
yükümlüdür. Verilen sürede yatırımın gerçekleşmemesi durumunda gecikmenin
gerekçeleri Bakanlıkça değerlendirilir ve gerekirse bu süre bir yıl
uzatılabilir. Verilen ek süre içinde yatırımın gerçekleşmemesi hâlinde
Bakanlığın talebi üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca
irtifak hakkı tesisi veya kullanma izni sözleşmesi feshedilir.


(Değişik
fıkra:20/10/2022-7419/3 md.) Atık
suları ilgili deşarj standartlarında arıtarak belediye altyapısına veren
endüstri bölgelerinden, belediyelerce atık su uzaklaştırma bedeli alınmaz.


 


ÇED süreci


Madde 3/B- (Ek: 22/6/2004-5195/4 md.)
(Mülga:20/10/2022-7419/4 md.)


 


Teşvik tedbirleri ve mülkiyet (Değişik başlık:20/10/2022-7419/5
md.)  


Madde 4- Endüstri bölgelerinde yer alan
yatırımlara yatırım teşvik kararnamesi çerçevesinde hangi teşviklerin
verileceği ve verilecek tüm teşviklerin hangi yatırımlara ne şekilde ve ne
ölçüde uygulanacağı hususlarında Cumhurbaşkanı yetkilidir. (Ek cümle:20/10/2022-7419/5 md.) Endüstri
bölgelerinde yer alan yatırımlara ilişkin olarak Cumhurbaşkanınca ek teşvikler
belirlenebilir.[9][10]


Endüstri bölgeleri içinde
kalan özel mülkiyet konusu arazi ve arsaların yatırım faaliyetlerine tahsisi
amacıyla, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 27 nci maddesi hükümlerine göre
acele kamulaştırma yapılabilir. Bu şekilde kamulaştırılan taşınmaz mallar,
tapuda Hazine adına tescil edilir. (Değişik cümleler:20/10/2022-7419/5 md.)
Bakanlıkça, kamulaştırılan bu taşınmaz malların kamulaştırma bedelleri
Bakanlığın bütçesinden karşılanmış ise, bu taşınmaz mallar üzerinde
sözleşmesinde belirtilen süre kadar yönetici şirket ve/veya yatırımcılar lehine
bedeli karşılığında, kamulaştırma bedeli yönetici şirket ve/veya yatırımcılar
tarafından karşılanmış ise yönetici şirket ve/veya yatırımcılar lehine bedelsiz
olarak bağımsız ve sürekli irtifak hakkı tesis edilebilir. İrtifak
haklarına ilişkin tüm işlemler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığınca yapılır.


 (Ek fıkra:20/10/2022-7419/5
md.) Endüstri bölgelerinde; Hazine adına tescilli taşınmazlar ile bedeli
Bakanlığın bütçesinden karşılanmak suretiyle kamulaştırılarak Hazine adına
tescil edilen taşınmazlardan yatırımcılar lehine irtifak hakkı tesis edilenler,
yatırımın tamamlanması şartıyla ve yatırımcının talep etmesi durumunda
Bakanlığın uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığınca yatırımcıya üzerindeki muhdesatın bedeli alınmaksızın
rayiç bedel üzerinden doğrudan satılabilir. Kamulaştırma bedeli
yatırımcılar tarafından karşılanmak suretiyle kamulaştırılarak Hazine adına
tescil edilen taşınmazlardan yatırımcılar lehine irtifak hakkı tesis
edilenlerin mülkiyeti ise, yatırımın tamamlanması şartıyla ve yatırımcının
talep etmesi durumunda Bakanlığın uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığınca yatırımcıya bedelsiz olarak devredilebilir.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/5
md.) Altyapı
harcamalarının yönetici şirket tarafından karşılandığı bölgelerde, Hazine adına
tescilli taşınmazlar ile bedeli Bakanlığın bütçesinden karşılanmak suretiyle
kamulaştırılarak Hazine adına tescil edilen taşınmazlar, altyapının
tamamlanması şartıyla Bakanlığın uygun görüşü üzerine Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığınca yönetici şirkete
üzerindeki muhdesatın bedeli alınmaksızın rayiç bedel üzerinden
doğrudan satılabilir. Kamulaştırma bedeli yönetici şirket tarafından
karşılanmak suretiyle kamulaştırılarak Hazine adına tescil edilen taşınmazların
mülkiyeti ise; altyapının tamamlanması şartıyla Bakanlığın uygun görüşü üzerine
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yönetici şirkete bedelsiz
olarak devredilebilir. Yönetici şirket, mülkiyet devri yapılan alanları; bu
Kanun hükümleri gereğince yatırım yapacağını taahhüt eden yatırımcılara
Bakanlığın uygun görüşü üzerine parseller hâlinde veya işletme binaları da
yapmak suretiyle kiraya verebilir veya tapuya geri alım şerhi konmak suretiyle
satabilir.


 


İmar plânları ve altyapı (Değişik başlık:20/10/2022-7419/6
md.)


Madde 4/A- (Ek: 22/6/2004-5195/5 md.; Değişik:
28/11/2017-7061/69 md.)


(Değişik cümleler:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri
bölgeleri imar ve parselasyon plânları ile değişiklikleri yönetmelikle
belirlenen usul ve esaslara uygun olarak hazırlanır ve Bakanlık tarafından
onaylanır. Onaylı imar ve parselasyon plânları ve değişiklikleri Bakanlık
internet sitesinde ve valilikçe belirlenecek ilan yerlerinde bir hafta süre ile
ilan edilir, itiraz olmaması hâlinde ilan süresinin sonunda yürürlüğe girer.
İmar plânları hazırlanırken mülkiyet sınırları içinde Sağlık Bakanlığı ile
Bakanlık arasında yapılacak protokol çerçevesinde belirlenen sağlık koruma
bandı bırakılır.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri bölgesi
sınırları içerisinde kapanan kadastral ve imar yolları ile parklar,
her türlü sorumluluğu endüstri bölgesinin yönetilmesinden sorumlu şirkete ait
olmak üzere Hazine adına tescil olunur.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri
bölgelerindeki altyapı ve üstyapıya ilişkin etüt, harita ve projeler, ruhsat ve
izinler ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatları Bakanlık onayı ve denetimine
tabidir.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri
bölgelerindeki altyapı ve üstyapı projelerinin kontrolü, arazi kontrolü ve
bunlara ilişkin altyapı ve üstyapı inşaatlarının yapım kontrolü ve işletme
aşamasındaki kontroller Bakanlık tarafından yapılır veya yaptırılır.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Ruhsatsız veya
ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar için 3/5/1985 tarihli ve
3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri
çerçevesinde yapılacak işlemler Bakanlıkça tesis edilir. Yapılara ilişkin yıkım
kararı alınması hâlinde yıkım işlemi Bakanlığın talimatı üzerine valilik
tarafından yapılır. Bu madde kapsamındaki idari para cezaları, Bakanlıkça
verilir.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri bölgeleri
içerisinde yer alacak yatırımcılar Bakanlık tarafından onaylanan ruhsat, onay
ve izinlere ilişkin harçlardan muaftır.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) 3194 sayılı Kanunun
mekânsal standartlar ve değer artış payına ilişkin hükümleri endüstri
bölgelerinde uygulanmaz.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri bölgesinin
ihtiyacına göre eğitim, Ar-Ge, laboratuvar, enerji, lojistik, sağlık,
güvenlik, kreş, park ve benzeri idari, ticari ve teknik hizmetlerin yer alacağı
alanlar bırakılır.





(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Yatırımcıların
ihtiyacı olan elektrik, su, kanalizasyon, doğal gaz, arıtma tesisi, yol,
haberleşme, spor tesisleri ve benzeri altyapı ve genel hizmet tesislerini kurma
ve işletme, kamu ve özel kuruluşlardan satın alarak dağıtım ve satışını yapma,
endüstri bölgelerinin yönetilmesi ve işletilmesinden sorumlu tüzel kişinin
yetki ve sorumluluğundadır. Yatırımcılar elektrik, su, doğal gaz ve benzeri
ihtiyaçlarını endüstri bölgesi tesislerinden karşılamak zorundadır. Endüstri bölgesinden
sorumlu tüzel kişinin izni olmaksızın elektrik, su, doğal gaz ve benzeri
ihtiyaçlar başka bir yerden karşılanamaz ve bu amaçla münferiden tesis
kurulamaz. Ancak elektrik dağıtım lisansına sahip endüstri bölgelerinde serbest
tüketici sınırını aşan yatırımcılar, tedarikçilerini seçme hakkını, endüstri
bölgesine dağıtım bedeli ödemek kaydıyla kullanabilir.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri
bölgelerinden sorumlu tüzel kişi, yatırımcıların elektrik ihtiyacını karşılamak
amacıyla tüketim miktarına bakılmaksızın serbest tüketici sayılır.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Ayrı şirket kurma
şartı aranmaksızın endüstri bölgelerinden sorumlu tüzel kişi veya yatırımcılar
kendi ihtiyaçları için elektrik üretim tesisleri kurma ve işletme hakkına
sahiptir. Bu kapsamda endüstri bölgeleri sınırları içerisindeki elektrik üretim
ve dağıtımına ilişkin faaliyetler, 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı
Elektrik Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında yürütülür.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri bölgesi ilan
edilen alanda yatırımcılara ait elektrik ve/veya doğal gaz aboneliğinin
bulunması hâlinde, doğal gaz dağıtımı ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel
kişinin muvafakati ile, elektrik dağıtımı ise Türkiye Elektrik
Dağıtım Anonim Şirketi (TEDAŞ) ve ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin
muvafakati ve TEDAŞ’a ait olan dağıtım tesis
bedelinin TEDAŞ’a ödenmesi kaydıyla yapılabilir.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/6 md.) Endüstri bölgelerinde
elektriğin dağıtım, üretim ve işletme faaliyetlerine ilişkin usul ve esaslar,
Bakanlığın görüşünü almak kaydıyla Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından
düzenlenir. Endüstri bölgelerinde doğal gazın dağıtım ve işletme faaliyetlerine
ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir.


 


İhtisas endüstri bölgeleri


Madde 4/B- (Ek: 22/6/2004-5195/5 md.) (Mülga:20/10/2022-7419/7
md.)


 


Münferit yatırımlar


Madde 4/C- (Ek: 22/6/2004-5195/5 md.) (Mülga:20/10/2022-7419/8
md.)


 





Özel endüstri bölgeleri


MADDE 4/Ç- (Ek: 18/6/2017-7033/79 md.)


Üzerinde kurulu sanayi
tesisi bulunan, arazi alanı yüz bin metrekareden büyük, kurulduğu dönemde
geçerli olan imar plânları uyarınca gerekli izinleri alarak faaliyete geçmiş ve
yeni yapılacak yatırım yeri için en az elli bin metrekare büyüklüğündeki ilave
alanlar veya üzerinde kurulu sanayi tesisi bulunmayan yüz elli bin metrekareden
büyük alanlar gerçek ya da tüzel kişilerin başvurusu üzerine, Cumhurbaşkanınca
özel endüstri bölgesi olarak ilan edilir.[11][12]


Özel endüstri bölgesi
ilan edilecek alanlarda;


a) (Değişik:20/10/2022-7419/9
md.) Gerçekleştirme süresi beş yılı geçmemek üzere her yıl, bir önceki yıla
ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu
uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından
geçerli olmak üzere güncellenmek kaydıyla en az yedi yüz elli milyon Türk
lirası tutarında yeni yatırım taahhüdünde bulunulması,


b) Başvuru sahibi gerçek
veya tüzel kişilerin, önerilen alanın en az %51’inin mülkiyetine ve/veya varsa
süreleri ile sınırlı olmak kaydıyla irtifak hakkına veya kullanma iznine sahip
olması,


c) Yeni yatırıma ilişkin
“ÇED Olumlu” kararı veya “ÇED Gerekli Değildir” kararının alınmış olması,


şartları aranır.


Özel
endüstri bölgesi ilan edilecek alanlarda yatırıma başlanmış ancak tamamlanmamış
olan yatırımlar da yeni yatırım olarak değerlendirilerek taahhüt kapsamına
alınır.


Özel endüstri bölgesi
olarak ilan edilen alanlar hiçbir şekilde başka amaçlarla kullanılamaz. Bu
husus tapu kütüğüne şerh edilir.





Özel endüstri bölgesi
olarak ilan edilen alanlarda başvuru sahibinin mülkiyetinde olanlar dışında
özel mülkiyete konu araziler bulunması hâlinde, bu arazilerin Bakanlıkça
kamulaştırılmasının ardından Hazine adına tescili yapılır. (Ek
cümle:20/10/2022-7419/9 md.) Ancak başvuru sahibinin talep etmesi ve özel
endüstri bölgesi içerisindeki özel mülkiyete konu arazi maliklerinin bu Kanun
hükümleri gereğince yatırım yapacağını taahhüt etmeleri koşulu ile kamulaştırma
yapılmaz. Yatırımcı lehine, bu Kanunun 3 üncü ve 4 üncü madde hükümleri de
dikkate alınarak bedelli ve/veya bedelsiz olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği
Bakanlığınca irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir. Özel
endüstri bölgesi ilanından önce yatırımcı lehine irtifak hakkı tesis edilmiş
olan Hazineye ait veya Devletin hüküm veya tasarrufu altında bulunan
taşınmazlar üzerindeki irtifak hakları ve kullanma izinleri korunarak, endüstri
bölgelerine sağlanan teşvikler çerçevesinde irtifak hakkı ve kullanma izin bedelleri
yatırımcı lehine revize edilir.[13]


Bölgenin yönetimi ve işletilmesinden
başvuru sahibi gerçek ya da tüzel kişiler sorumlu olur. [14]


(Ek
fıkra:20/10/2022-7419/9 md.) Özel endüstri bölgesinin yatırıma hazır hâle getirilmesi
için gerekli kamulaştırma, etüt, harita, plân, proje dâhil altyapı ile ilgili
tüm giderler başvuru sahibi gerçek ve tüzel kişi tarafından karşılanır.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/9
md.) Özel endüstri
bölgelerinde yönetim, işletme ve her türlü hizmet masrafları yatırımcılar
tarafından karşılanır. Bu bölgelerdeki yatırımcılar yönetimden sorumlu başvuru
sahibine mevzuattan kaynaklanan yükümlülük ve sorumluluklarını yerine getirmekle
mükelleftir.


Özel endüstri bölgesi
olarak ilan edilen alan sınırları içerisinde kalan, başvuru sahibinin
mülkiyetindeki araziler parseller hâlinde veya işletme binaları da yapılmak
suretiyle Bakanlığın izniyle satılabilir veya kiraya verilebilir. [15]


İrtifak hakkı tesis
edilen ve/veya kullanma izni verilen araziler, Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığının devir ve alt kiralamaya yönelik düzenlemeleri
çerçevesinde ve her türlü sorumluluk kendisine ait olmak üzere başvuru sahibi
tarafından Bakanlığın izniyle diğer yatırımcılara devredilebilir veya
kiralanabilir.[16]


Tesis edilen irtifak
hakkı ve/veya verilen kullanma izni, başvuru sahibinin talebi ve Bakanlığın
uygun görüşü doğrultusunda yatırımın devam etmesi şartı ile Çevre, Şehircilik
ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından belirlenen koşullarla yenilenebilir. [17]


Yeni yapılacak olan
yatırımlarda özel endüstri bölgelerinin imar plânları ile bölge içindeki parsel
ifraz, tevhid, terk, ihdas ve benzeri imar uygulaması işlemleri başvuru sahibi
tarafından hazırlanarak Bakanlıkça onaylanır. Daha önce imar plânı onaylanmış
olan yerlerde ise gerekli görülmesi hâlinde mevcut plândan gelen haklar saklı
kalmak kaydıyla Bakanlıkça imar plânları yeniden hazırlattırılıp onaylanabilir.


Özel endüstri bölgesi
ilan edilen alanlarda yer alan ve daha önce izin, onay ve ruhsatları alınmış
yatırımların tüm izin, onay ve ruhsatları geçerliliğini korur. (Mülga
cümle:20/10/2022-7419/9 md.)  (Mülga cümle:20/10/2022-7419/9 md.) (Mülga
cümle:20/10/2022-7419/9 md.)


Verilen beş yıllık
taahhüt süresi içerisinde yatırımın gerçekleşmemesi durumunda gecikmenin
gerekçeleri Bakanlıkça değerlendirilir ve gerekirse bu süre bir defaya mahsus
olmak üzere bir yıl uzatılabilir. Verilen ek süre içerisinde taahhüdün
gerçekleşmemesi hâlinde Cumhurbaşkanınca özel endüstri bölgesinin ilanının
iptaline karar verilebilir.[18]


(Mülga
fıkra:20/10/2022-7419/9 md.)


 


Yönetici şirket


MADDE 4/D- (Ek: 18/6/2017-7033/79 md.)


Bölgenin yönetimi ve
işletmesinden sorumlu yönetici şirkete, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğine
bağlı odalar, yerel yönetimler, bankalar ve finans kurumları, bölgede sınai
faaliyet yürüten yerli ve yabancı özel hukuk tüzel kişileri, konuyla ilgili
vakıf, kooperatif ve dernekler, ilgili kamu kuruluşları ve ihracatçı birlikleri
kurucu ya da sonradan ortak olabilirler. Yabancı özel hukuk tüzel kişileri
5/6/2003 tarihli ve 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ve ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde yönetici şirkete iştirak edebilir.


(Değişik
fıkra:20/10/2022-7419/10 md.) Yönetici şirket, kurum ve kuruluşlardan gelen taleplerde
başvuru sahibi tarafından; Bakanlıkça resen yapılan çalışmalarda ise endüstri
bölgesinin kurulacağı il sınırları içindeki varsa sanayi odaları, yoksa ticaret
ve sanayi odası (…)[19]
belirlenen gerçek veya tüzel kişiler tarafından kurulur.


Bölgedeki yönetici
şirketin faaliyet ve uygulamaları Bakanlık tarafından denetlenir.


Bakanlık, bölgede bu
Kanunda belirtilen amacın dışında faaliyet gösteren yönetici şirketi uyarır ve
belirli bir süre vererek amacına uygun faaliyette bulunulmasını ister. Bu
sürenin sonunda, yönetici şirketin amacı doğrultusunda faaliyet göstermediğinin
tespit edilmesi durumunda, Bakanlık görevli mahkemeye başvurarak mevcut
yönetici şirketin yönetim kurulu üyelerinin görevlerinin sona erdirilmesini,
şirketin yönetimi için kayyım tayin edilmesini ve yönetici şirketin tasfiyesini
ister. Mahkemece yönetici şirketin tasfiyesine karar verilmesi hâlinde, şirket
ve yöneticilerin hak ve yükümlülükleri ile sorumlulukları saklı kalmak kaydıyla
yeni bir yönetici şirket kurulur.





Bölgenin yönetilmesi ve
işletilmesinden kaynaklanan giderler, bölge faaliyete geçene kadar kurucu
ortakların yönetici şirkete taahhüt ettikleri sermaye payları ve bölgenin
faaliyete geçmesini takiben yatırımcılardan alınacak katılım payları ile
karşılanır.


Katılım payları
yönetmelikle belirlenen esaslar çerçevesinde yönetici şirket tarafından
belirlenir ve Bakanlıkça onaylanır. Bakanlık, gerekli görmesi hâlinde endüstri
bölgelerindeki katılım payı üst limitlerini belirlemeye yetkilidir.


Altyapıya
yönelik giderlerin yönetici şirket tarafından karşılandığı endüstri
bölgelerindeki, imar plânı ve parselasyon plânları ve değişiklikleri ile alt
yapı ile ilgili etüd, harita, plân ve projeler yönetici şirketçe hazırlanır ve
Bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe girer.


Yönetici şirket,
kendisine ve bölge içerisinde yer alan yatırımcıların faaliyetlerine ilişkin
verileri Bakanlığa bildirmekle yükümlüdür.


Yönetici şirket, her
yılın sonunda kendisinin ve bölge içerisinde yer alan yatırımcıların
gerçekleştirdiği faaliyetlerin etki değerlendirmesini yapar ve bu konuda
düzenlenen raporun bir örneğini Bakanlığa gönderir.


Yönetici şirket, her
türlü hesap ve işlemlerini yıllık olarak müteakip yılın ocak ayında ve gerekli
görülen hâllerde her zaman yeminli mali müşavire inceletir. Yeminli mali
müşavir, düzenlediği denetim raporunun birer örneğini yönetici şirkete ve
Bakanlığa eşzamanlı olarak gönderir.


(Değişik fıkra:20/10/2022-7419/10 md.) Yönetici şirket,
Bakanlığın talebi üzerine faaliyetleriyle ilgili her türlü belge ve bilgiyi
Bakanlığa sunmakla yükümlüdür. Yükümlülüklerini yerine getirmeyen yönetici
şirket görevlilerine elli bin Türk lirasından iki yüz bin Türk lirasına kadar
Bakanlıkça idari para cezası verilir. Verilen idari para cezaları, tebliğinden
itibaren bir ay içinde ödenir.


(Ek fıkra:20/10/2022-7419/10 md.) Yönetici şirketin
kurulması, görev ve sorumlulukları, gelirleri ve benzeri hususlar yönetmelikle
düzenlenir.


 Yönetmelik

Madde 5- (Değişik:20/10/2022-7419/11 md.)  


Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliklerle düzenlenir. Madde 6- (12/4/2000 tarihli ve 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu ile ilgili olup yerine işlenmiştir.)
Ek Madde 1- (Ek: 2/7/2018-KHK-703/198 md.) (Mülga:20/10/2022-7419/11 md.)

 


Geçici Madde 1- (Değişik: 22/6/2004-5195/7 md.)


Bu Kanunun yürürlük
tarihinden önce 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu hükümlerine göre
kurulmuş bulunan mevcut organize sanayi bölgelerinden, sanayi parsellerinin tahsis
oranı yüzde elliden düşük olan, tahsisi yapılmamış parsellerin bütünlük arz
edecek şekilde bir arada bulunduğu, alt yapı inşaatı tamamlanmış ya da
tamamlanmak üzere olan karayolu, demiryolu, liman, havaalanı yakınlığı gibi alt
yapı avantajı bulunan bölgelerden uygun görülenler, Cumhurbaşkanınca endüstri
bölgesi olarak ilân edilebilirler.[20]


Endüstri bölgesi kurulması talep edilen yerlerde, organize
sanayi bölgelerinin bulunması durumunda, öncelikle mevcut organize sanayi
bölgeleri bu madde uyarınca kısmen veya tamamen endüstri bölgesi olarak ilân
edilebilirler.


Endüstri bölgesi olarak
ilân edilen organize sanayi bölgelerinin yönetim ve işletmesinden, ildeki
sanayi odası ya da sanayi ve ticaret odası bünyesinde kurulacak Endüstri
Bölgeleri İşletme Müdürlüğü sorumlu olur. Organize sanayi bölgesi yönetimi,
endüstri bölgesi ilânına ilişkin Cumhurbaşkanı kararının Resmi Gazetede
yayımlanmasını takiben bir yıl içinde, bölge yönetimini Endüstri Bölgesi
İşletme Müdürlüğüne devreder.20


Bu bölgelerde, bu Kanun ile tanımlanan yatırımı
gerçekleştiren yatırımcılar, bu Kanun ile getirilen teşviklerden yararlanırlar.


Organize sanayi bölgelerinin endüstri bölgelerine
dönüştürülebilmesi için aranan kriterler, Bakanlık tarafından hazırlanarak
yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir.


 


Geçici Madde 2- (Ek: 22/6/2004-5195/8 md.)


Üzerinde kurulu sanayi tesisleri bulunan, arazi alanı
yüzellibin metre kareden büyük, kurulduğu dönemde geçerli olan imar plânları
uyarınca gerekli izinleri alarak faaliyete geçmiş, mülkiyeti yatırımcılara ait
alanlar, mülk sahibi gerçek ya da tüzel kişilerin başvurusu ve Cumhurbaşkanı
kararı ile özel endüstri bölgesi olarak ilân edilebilir.[21]



Birinci fıkra uyarınca özel endüstri bölgesi ilân
edilebilecek yerlerde, bu Kanunun yürürlük tarihinden önce yatırımını
gerçekleştirmiş olması, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren bir yıl içinde
Bakanlığa başvuruda bulunması, müracaat tarihi itibarıyla 213 sayılı Vergi Usul
Kanunu uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenecek yeniden değerleme oranına göre
güncellenmiş en az yetmişbeştrilyon Türk Lirası tutarında yatırımı bulunması,
söz konusu faaliyet için ileri teknoloji kullanılması, yatırımın veya
teknolojinin geliştirilmesine yönelik fizibilite etüdünün sunulması, yatırıma
geçtiği tarihte ÇED mevzuatının yürürlükte olması durumunda, ÇED olumlu kararı
ya da ÇED gerekli değildir kararı alınmış olması, arıtma tesisi için ISO 14000
belgesine sahip olunması, mülkiyet sınırları içinde tevsii imkânı da göz önüne
alınarak gerekli alanın bırakılması şartları aranır.


Özel endüstri bölgelerinin
kamulaştırması yapılmaz. Bölgenin yönetim ve işletmesinden mülk sahibi gerçek
ya da tüzel kişiler sorumlu olur. Özel endüstri bölgesi ilân edilen alanlarda tesisi
bulunan gerçek ya da tüzel kişilerden katkı payı alınmaz. Cumhurbaşkanı
kararıyla özel endüstri bölgesi ilân edilen alanlarda yer alan ve daha önce
izin, onay ve ruhsatları alınmış yatırımların tüm izin, onay ve ruhsatları
yenilenir. Yeni alınacak izin, onay ve ruhsatlar, ilgili kurumlar tarafından
onbeş gün içinde verilir.21


Özel endüstri bölgelerinde uygulanacak Devlet yardımları,
endüstri bölgelerinde uygulanacak Devlet yardımlarından ayrı olarak
Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.21


 


Geçici Madde 3- (Ek: 22/6/2004-5195/8 md.)


Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren üç ay içerisinde hazırlanarak Bakanlıkça yürürlüğe konulur.


 


Geçici Madde 4- (Ek: 18/6/2017-7033/80 md.)


Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilan edilen
endüstri bölgeleri, en geç bir yıl içinde bu Kanun hükümlerine uygun hâle
getirilir. Mevcut endüstri bölgelerinin işletme müdürlükleri yönetici şirketin
kurulduğu tarihe kadar görevlerini sürdürürler.


 


Münferit yatırım yeri ve ihtisas endüstri bölgeleri


Geçici Madde 5- (Ek:20/10/2022-7419/13 md.)


Bu maddeyi ihdas eden Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce münferit
yatırım yeri olarak tahsis edilen alanlar ile ilan edilen ihtisas endüstri
bölgeleri 3 üncü maddeye göre kurulan endüstri bölgesi olarak kabul edilir.


 YürürlükMadde 7- Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  YürütmeMadde 8- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


4737 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
VEYA


ANAYASA MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ


TARİHLERİNİ GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya
Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



4737 Sayılı Kanunun Değişen veya
İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






5195



1/A,
2, 3, 3/A, 3/B, 4/A, 4/B, 4/C, 5, Geçici Madde 1,

Geçici Madde
2, Geçici Madde 3



1/7/2004






7033



1, 1/A, 3, 3/A, 4/Ç,
4/D,

Geçici Madde 4



1/7/2017






7061



4/A



5/12/2017






KHK/703



1, 2, 3, 3/A, 4, 4/C, 4/Ç, 5,

Ek Madde 1, Geçici Madde 1,

Geçici Madde 2



24/6/2018 tarihinde
birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri
sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte

(9/7/2018)






7419



1/A, 3, 3/A, 3/B, 4, 4/A, 4/B, 4/C,
4/Ç, 4/D, 5, Ek Madde 1, Geçici Madde 5



27/10/2022






7555



3



24/7/2025






Anayasa Mahkemesinin 5/12/2024
tarihli ve E.: 2022/158; K.: 2024/206 sayılı Kararı



4/D



Yayımlanmasından
başlayarak dokuz ay sonra

(12/12/2025)









 








[1] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 198 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Endüstri Bölgeleri
Koordinasyon Kurulunun oluşumunu,” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[2]
20/10/2022 tarihli ve
7419 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle bu bentte yer alan “Bilim,” ibaresi madde
metninden çıkarılmıştır.







[3] 22/6/2004 tarihli ve 5195 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesiyle bu madde başlığı “Endüstri bölgeleri” iken, metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.







[4] 20/7/2025 tarihli ve 7555 sayılı Kanunun 12 nci
maddesiyle bu fıkranın birinci cümlesinde yer alan “veya kurulu bölgelere ilave
alan” ibaresi ile ikinci cümlesinde yer alan “veya alan ilavesine” ibaresi
madde metninden çıkarılmıştır.







[5] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 198 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde, “Bakanlar Kuruluna” ibaresi
“Cumhurbaşkanına” şeklinde ve “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı”
şeklinde değiştirilmiştir.







[6] 20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle
bu fıkranın birinci cümlesine “kurulması” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya
kurulu bölgelere ilave alan” ibaresi eklenmiş, ikinci cümlesinde yer alan
“Bakanlığın önerisi üzerine Kurulca belirlenen yerlerde” ibaresi “Bakanlıkça
belirlenen alanlarda” şeklinde değiştirilmiş, cümlede yer alan “kurulmasına”
ibaresinden sonra gelmek üzere “veya alan ilavesine” ibaresi eklenmiş, üçüncü
cümlesinde yer alan “Kurul kararının Cumhurbaşkanına” ibaresi “Belirlenen alanların
Cumhurbaşkanlığına” şeklinde değiştirilmiştir.







[7] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 198 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulunca”
ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde değiştirilmiştir.







[8]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 3
üncü maddesiyle bu fıkraya “lehine” ibaresinden sonra gelmek üzere “bağımsız ve
sürekli nitelikte” ibaresi eklenmiştir.







[9] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 198 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi
“Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[10]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 5
inci maddesiyle bu fıkrada yer alan  “yeni işe başlayan gerçek ve tüzel
kişilerin bu bölgelerde yapacakları” ibaresi “yer alan” şeklinde değiştirilmiştir.







[11] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin
198 inci maddesiyle bu fıkrada yer alan “Kurulun uygun görüşü ve Bakanlığın
teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca” ibaresi “Cumhurbaşkanınca” şeklinde
değiştirilmiştir.







[12]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 9
uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “yüz elli bin” ibaresi “yüz bin” şeklinde,
“tevsi imkânı sağlayan” ibaresi “büyüklüğündeki ilave” şeklinde, “, iki yüz
bin” ibaresi “yüz elli bin” şeklinde değiştirilmiş, fıkraya “başvurusu”
ibaresinden sonra gelmek üzere “üzerine” ibaresi eklenmiştir.







[13]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 9
uncu maddesiyle bu fıkranın mevcut ikinci cümlesinde yer alan “Maliye” ibaresi
“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde değiştirilmiş, mevcut üçüncü
cümlesinde yer alan “irtifak hakları” ibaresinden sonra gelmek üzere “ve
kullanma izinleri”, “çerçevesinde irtifak hakkı” ibaresinden sonra gelmek üzere
“ve kullanma izin” ibaresi eklenmiştir.







[14]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 9
uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “işletilmesi ile bunlara ilişkin giderlerden”
ibaresi “işletilmesinden” şeklinde değiştirilmiştir.







[15]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 9
uncu maddesiyle bu fıkraya “suretiyle” ibaresinden sonra gelmek üzere
“Bakanlığın izniyle” ibaresi eklenmiştir.







[16]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 9
uncu maddesiyle bu fıkraya “tarafından” ibaresinden sonra gelmek üzere
“Bakanlığın izniyle” ibaresi eklenmiş, bu fıkrada yer alan “Maliye” ibaresi
“Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği” şeklinde değiştirilmiştir.







[17]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 9
uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “Maliye” ibareleri “Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği” şeklinde değiştirilmiştir.







[18]
20/10/2022 tarihli ve 7419 sayılı Kanunun 9
uncu maddesiyle bu fıkrada yer alan “Kurulca” ibaresi “Bakanlıkça” şeklinde,
“kaldırılmasına” ibaresi “ilanının iptaline” şeklinde değiştirilmiştir.







[19]
Anayasa Mahkemesinin 5/12/2024 tarihli ve
E.: 2022/158; K.: 2024/206 sayılı Kararı ile bu fıkrada yer alan “veya Bakanlıkça”
ibaresi iptal edilmiştir.







[20] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 198 inci maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “Bakanlıkça
uygun görülenler, Bakanlar Kurulunca” ibaresi “uygun görülenler,
Cumhurbaşkanınca” şeklinde ve üçüncü fıkrasında yer alan “Bakanlar Kurulu”
ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.







[21] 2/7/2018 tarihli ve 703 sayılı Kanun Hükmünde
Kararnamenin 198 inci maddesiyle bu maddenin birinci fıkrasında yer alan
“Bakanlığın uygun görmesi üzerine, Kurulun değerlendirmesinin ardından Bakanlar
Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde, üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer
alan “Bakanlar Kurulu” ibareleri “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.