Döviz Yükümlülüğü Olan Tüzel Kişilerin Döviz veya Türk Lirası Cinsinden Mevduat ve Katılma Hesaplarına Sağlanacak Destek Hakkında Tebliğ (sayı: 2023/6)

DÖVİZ YÜKÜMLÜLÜĞÜ OLAN TÜZEL
KİŞİLERİN DÖVİZ VEYA TÜRK LİRASI


CİNSİNDEN MEVDUAT VE KATILMA HESAPLARINA SAĞLANACAK


DESTEK HAKKINDA TEBLİĞ


(SAYI: 2023/6)


 


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, döviz yükümlülüğü olan yurt içi
yerleşik tüzel kişilerin yükümlülükleri kapsamında döviz dönüşüm veya Türk
lirası cinsinden mevduat ve katılım fonu hesaplarına sağlanacak desteğe ilişkin
usul ve esasları düzenlemektir.


Dayanak


MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 14/1/1970 tarihli
ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 4 üncü maddesinin
üçüncü fıkrasının (I) numaralı bendinin (g) alt bendi, 53 üncü ve 55 inci
maddeleri ile 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 144 üncü
maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar ve kısaltmalar


MADDE 3- (1) Bu Tebliğde geçen;


a)
Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan mevduat ve katılım
bankalarını,


b)
Döviz yükümlülüğü: İthalat bedeli veya döviz kredilerinin geri ödemelerine
ilişkin yükümlülükleri,


c)
Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,


ç)
Vade başı kuru: Döviz tevdiat hesapları ve döviz cinsinden katılım fonu
hesaplarında bulunan dövizin Türk lirasına çevrildiği veya Türk lirası mevduat
veya katılma hesabının açıldığı gün Merkez Bankasınca belirlenecek usul ve
esaslara göre ilan edilen döviz kurunu,


d)
Vade sonu kuru: Türk lirası mevduat veya katılma hesabının vadesinde Merkez
Bankasınca belirlenecek usul ve esaslara göre ilan edilen döviz kurunu,


e)
Yurt içi yerleşik tüzel kişi: Bankalar ve Merkez Bankasınca belirlenen diğer
mali kuruluşlar hariç olmak üzere Türkiye'de kanuni yerleşim yeri bulunan ve
döviz yükümlülüğünü belgeleyen tüzel kişileri,


ifade eder.


Döviz tevdiat hesapları ve katılım fonlarının vadeli Türk lirası
mevduat veya katılma hesaplarına dönüşümü


MADDE 4- (1) Döviz yükümlülüğü olan yurt içi yerleşik
tüzel kişilerin bankalarda mevcut olan ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini
cinsinden döviz tevdiat hesabı ve döviz cinsinden katılım fonu hesabı
bakiyeleri, hesap sahibinin talep etmesi halinde vade başı kuru üzerinden Türk
lirasına çevrilir.


(2)
Bankanın bu işlem sonucunda elde ettiği döviz, vade başı kuru üzerinden Merkez
Bankası tarafından satın alınır ve karşılığı Türk lirası ilgili bankaya
aktarılır.


(3)
Banka tarafından yurt içi yerleşik tüzel kişiler için 1 aydan az olmamak üzere
Merkez Bankasınca belirlenecek vadelerde Türk lirası mevduat veya katılma
hesabı açılır.


Türk lirası mevduat veya katılma hesaplarına ilişkin hükümler


MADDE 5- (1) Döviz yükümlülüğü olan yurt içi yerleşik
tüzel kişilere bankalarda mevcut olan Türk lirası cinsinden mevduat veya
katılım fonu hesabı bakiyeleri için vade başı kuru üzerinden hesap sahibinin
talebine istinaden 1 aydan az olmamak üzere Merkez Bankasınca belirlenecek
vadelerde hesap açılır.


Vade sonu işlemleri


MADDE 6- (1) Vade sonunda Türk lirası mevduat hesabı
sahibine anapara ile faiz, katılma hesabı sahibine ise vade sonundaki katılma
hesabı bakiyesi banka tarafından ödenir.


(2)
Vade sonu kurunun vade başı kurundan yüksek olması ve kur farkı üzerinden
hesaplanan tutarın banka tarafından ödenecek faiz veya kâr payından yüksek
olması durumunda, kur farkı üzerinden hesaplanan tutardan faiz veya kâr payı
düşülerek hesaplanan tutar Merkez Bankasınca mevduat veya katılma hesabı
sahibine ödenmek üzere ilgili bankaya aktarılır.


(3)
Türk lirası mevduat veya katılma hesabından vadeden önce çekim yapılması
halinde Merkez Bankasınca kur farkına ilişkin ödeme yapılmaz.


(4)
Merkez Bankası tarafından bu uygulama kapsamında açılan Türk lirası mevduat
veya katılma hesaplarına vade sonunda yenilenme imkânı tanınabilir. Hesabın
yenilenmesine ilişkin kapsam, usul ve esaslar Merkez Bankasınca belirlenir.


Döviz alımı yapmama taahhüdü ve bu taahhüdün yerine getirilmemesi


MADDE 7- (1) Bu Tebliğ kapsamında mevduat veya katılma hesabı açan
yurt içi yerleşik tüzel kişiden hesabın vadesi boyunca döviz alımı yapmama
taahhüdü alınır.


(2)  Döviz
alımı yapmama taahhüdünün yerine getirilmemesi halinde taahhüdünü yerine
getirmeyen yurt içi yerleşik tüzel kişilerin Merkez Bankası kaynaklı kredi
kullanım talepleri, taahhüdün yerine getirilmediğinin tespit edildiği tarihten
itibaren bir yıl süreyle kabul edilmez.


Diğer hükümler


MADDE 8- (1) Bankanın mevduat hesabına uygulayacağı
faiz oranı Merkez Bankasınca belirlenen bir hafta vadeli repo ihale faiz
oranının altında olamaz. Katılma hesabına sağlanacak getirinin Merkez
Bankasının katılım bankaları ile açık piyasa işlemleri kapsamında yaptığı bir
hafta vadeli geri satım vaadi ile alım işlemlerinde oluşan maliyetten düşük
olması halinde aradaki farkı katılım bankacılığı esasları çerçevesinde katılım
bankası karşılayabilir, karşılanmayan kısım için Merkez Bankasınca ödeme
yapılmaz.


(2)
Merkez Bankası, bankanın mevduat hesabına uygulayacağı azami faiz oranını
belirlemeye yetkilidir.


(3)
Bu Tebliğ kapsamında Merkez Bankasının belirleyeceği usul ve esaslar
çerçevesinde komisyon ve/veya masraf ödenebilir.


İstisnalar


MADDE 9- (1) 16/10/2006 tarihli ve 2006/11188 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile yürürlüğe konulan Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma
Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları ile Özel Cari Hesaplar Dahil Bu İşlemlerde Sağlanacak Diğer Menfaatler
Hakkında Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 10/2/2020 tarihli ve
31035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve
Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları Hakkında Tebliğ (Sayı:
2020/3)’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ve dördüncü
fıkrası hükümleri bu Tebliğ kapsamında açılacak Türk lirası mevduat ve katılma
hesaplarına uygulanmaz.


Yürürlük


MADDE 10- (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 11- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.