477 sayılı Disiplin Mahkemeleri Kuruluşu, Yargılama Usulü ve Disiplin Suç ve Cezaları Hakkında Kanun

3871










 


DİSİPLİN
MAHKEMELERİ KURULUŞU, YARGILAMA


USULÜ
VE DİSİPLİN SUÇ VE CEZALARI


HAKKINDA
KANUN[1]


 


Kanun
Numarası                  : 477


Kabul
Tarihi                         : 16/6/1964


Yayımlandığı
Resmî Gazete: Tarih: 26/6/1964   Sayı: 11738


Yayımlandığı
Düstur           : Tertip: 5   Cilt: 3   Sayfa: 2691


 


BİRİNCİ KISIM


Disiplin Mahkemeleri Kuruluş ve
Yargılama Usulü


           


Kuruluş:[2]


Madde 1 – (Değişik:
12/6/2003-4895/1 md.)


Disiplin mahkemesi savaş zamanında; tugay ve daha büyük
(Deniz ve Hava Kuvvetleri ile Jandarma Genel ve Sahil Güvenlik Komutanlığında
eşidi) kıt’a, karargâh ve askerî kurumlar ile Millî Savunma Bakanlığı
Müsteşarlığı teşkilâtında kurulur. Sahil Güvenlik Komutanının, Jandarma Genel
Komutanının, kuvvet komutanlarının ve Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarının
göstereceği lüzum üzerine veya doğrudan doğruya Genelkurmay Başkanlığınca,
diğer komutanlıklar, karargâhlar veya askerî kurum amirlikleri teşkilâtında da Disiplin
mahkemesi kurulabilir.


Aynı garnizonda; birden
fazla disiplin mahkemesi kurulması gereken kıt’a komutanlığı, karargâh ve
askerî kurum amirlikleri bulunursa, Genelkurmay Başkanlığınca yeteri kadar
disiplin mahkemesi kurulması ile yetinilebilir.


           


Disiplin mahkemesinin başkan ve üyeleri:


Madde
2 – Disiplin
mahkemesi, biri başkan ikisi üye olmak üzere üç subaydan kurulur. Astsubay,
erbaş ve erlerin yargılanmalarında, üyelerden biri astsubaylardan seçilir.


           


Başkan üye ve yedeklerin seçimi:


Madde
3 – Başkan
ve üyeler ile yedekleri, nezdinde disiplin mahkemesi kurulan komutan veya
askeri kurum amiri tarafından her yılın Aralık ayında bu mahkemenin yetkisine
giren birliklerdeki subay ve astsubaylar arasından kıtaya veya askeri kuruma
katılış sırasına göre ve değistirilmemek üzere bir yıl için seçilirler. Bu sıra
ancak zorunlu hizmet sebepleriyle değiştirilebilir.


Başkan
ve üyeleri ile yedeklerin görevlerini yapmalarına sürekli engeller çıktığında
yerlerine başkaları seçilebilir.


           


Başkan ve üyelerin nitelikleri:


Madde
4 – Başkan
ve üyelerin en az bir yıl kıta veya askeri kurumlarda hizmet görmüş olmaları,
taksirli suçlar dışında bir cürüm ile hükümlü bulunmamaları sanığın astı olmamaları
ve başkanın en az yüzbaşı rütbesinde bulunması şarttır. 


Başkan ve üyeler yargılama süresi içinde sanığın ve
birbirlerinin en yakın amiri olamazlar.


            



Kanunda yazılı nitelikte başkan ve üye bulunamaması:


Madde
5 – Nezdinde
disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amiri, bu mahkemenin
yetkisine giren birliklerde kanunda yazılı nitelikte başkan ve üye yoksa veya
mevcut olanların gürevlerini yapmalarına kanuni engeller bulunursa uygun
nitelikte başkan ve üyelerin seçimi için en yakın kıta komutanı veya askeri kurum
amirine başvurur.


            



Disiplin subayı ve niteliği:


Madde 6 – (Değişik
birinci fıkra: 12/6/2003-4895/2 md.) Teşkilâtında disiplin mahkemesi kurulan komutanlıklar veya
askerî kurum amirlikleri ile Millî Savunma Bakanlığı Müsteşarlığında;
yardımcılığı kaldırılan askerî hâkim sınıfına mensup subaylar arasından atanmış
bir disiplin subayı bulunur. Askerî hâkim sınıfına mensup disiplin subayları,
komutanlık ve askerî kurum amirliklerinin aynı zamanda hukuk müşaviridirler.


Refaketinde
adli müşavir bulunan kıta komutanlığı ve askeri kurum amirliği nezdinde kurulan
disiplin mahkemelerinde, disiplin subaylığı görevi bu adli müşavir veya
yardımcıları tarafından yapılır.


(Değişik ilk cümle:
12/6/2003-4895/2 md.) Askerî hâkim sınıfına mensup subaylar arasından atanmış olan disiplin
subayının veya bu görevi yapan adlî müşavir veya yardımcısının bulunmaması
yahut görevini yapmasını engelleyici sebeplerin var olması hâlinde disiplin
subaylığı görevini diğer bir sınıf subayı yapabilir. Bu hallerde disiplin
subayı, nezdinde disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amiri ile
Milli Savunma Bakanlığı Müsteşarı tarafından kıtada an az bir yıl hizmet görmüş
olan ve taksirli suçlar dışında bir cürüm ile hükümlü bulunmıyan teğmen ile
binbaşı rütbesindeki subaylar arasından seçilir.


(Değişik dördüncü
fıkra: 12/6/2003-4895/2 md.) Disiplin subaylıklarında ve disiplin mahkemelerinde tutanak
kâtipliği yapmak üzere yeteri kadar asker kişi kullanılır. Kolordu ve daha
büyük (Deniz ve Hava Kuvvetleri ile Jandarma Genel ve Sahil Güvenlik
Komutanlığında eşidi) kıt’a, karargâh ve askerî kurumlar ile Millî Savunma
Bakanlığı Müsteşarlığı teşkilâtında kurulan disiplin subaylıklarında birer yazı
işleri müdürü görev yapar.


 


Görev ve Yetki


            



Görev:


Madde 7 – Disiplin mahkemeleri asker kişilerin bu kanunda yazılı
disiplin suçlarına ait davalara bakar. Şu kadar ki, bu kanunda yazılı disiplin
suçlarından dolayı disiplin amiri, özel kanunlarda kendisine tanınan yetki
içinde, oda veya göz hapsi verebileceği gibi disiplin mahkemesine de
yollıyabilir.


            



Kuruluş yönünden yetki:


Madde
8 – Disiplin
mahkemelerinin yetkisi, nezdinde kuruldukları komutanlığın, askeri kurum
amirliğinin veya Milli Savunma Bakanlığı Müsteşarlığının kadro ve kuruluşu ile
sınırlıdır.


Disiplin
mahkemelerinin bu yetkileri Sahil Güvenlik Komutanının, Jandarma Genel
Komutanının, Kuvvet Komutanlarının veya Milli Savunma Bakanlığı Müsteşarının
göstereceği lüzüm üzerine veya doğrudan doğruya Genelkurmay Başkanlığınca
genişletilebilir veya daraltılabilir.[3]


            



Rütbe yönünden yetki:


Madde
9 –  (Değişik birinci fıkra: 12/6/2003-4895/3 md.) Tugay
veya eşidi komutanlıkları veya askerî kurum amirlikleri teşkilâtındaki disiplin
mahkemeleri erden yüzbaşıya kadar (yüzbaşı dahil) askerler ile diğer asker
kişileri,[4]


Tümen
ve eşidi komutanlıkları veya askeri kurum amirlikleri nezdindeki disiplin
mahkemeleri erden yarbaya kadar (yarbay dahil) askerler ile diğer asker
kişileri, 


Kolordu
ve eşidi komutanlıkları veya askeri kurum amirlikleri ile ordu komutanlıkları,
Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Kuvvet
Komutanlıkları, Milli Savunma Bakanlığı Müsteşarlığı nezdindeki disiplin
mahkemeleri erden albaya kadar (albay dahil) askerler ile diğer asker kişileri,[5]            



Genelkurmay
Başkanlığı nezdindeki disiplin mahkemesi erden general ve amirale kadar
(general ve amiraller dahil) askerler ile diğer asker kişileri yargılamaya
yetkilidir.


Nezdinde
disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amirinin rütbe bakımından
aynı mahkemenin yetkisine dahil bulunması halinde bu komutan veya askeri kurum
amiri bir üst komutanlık veya askeri kurum amiri nezdinde kurulan disiplin
mahkemesinde yargılanır.


            



Ayrı disiplin mahkemelerine tabi kişilerin birlikte
işledikleri suçlarda yetki:


Madde
10 – Bir disiplin suçu başka başka disiplin mahkemelerine
tabi asker kişiler tarafından birlikte işlenirse en yüksek rütbelisinin tabi
olduğu disiplin mahkemesi hepsi hakkında davaya bakmaya yetkilidir.


Bir
disiplin suçu başka başka disiplin mahkemesine tabi eşit rütbeli asker kişiler
veya rütbesiz asker kişiler tarafından birlikte işlenmiş olursa garnizon
komutanı hepsi hakkında soruşturma yapacak nezdinde disiplin mahkemesi bulunan
kıta komutanı veya askeri kurum amirini tayin eder. Birlikte suç işleyen asker
kişiler ayrı ayrı garnizonlardaki kıta komutanlığına veya askeri kurum
amirliğine tabi iseler bu halde yetkili merci, adli yönden bağlı oldukları
müşterek üst komutan veya askeri kurum amiri tarafından tayin edilir.


Bu
konulardaki yetki uyuşmazlıkları Genelkurmay Başkanlığı tarafından kesin olarak
çözümlenir.


            



Yargılamayı gerektiren ilginin kesilmesi ve rütbe yükselmesi
halinde yetki:


Madde
11 – Disiplin mahkemelerinin görev ve yetkileri bu
mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi ile kalkmaz. Ancak sanık
rütbe yükselmesi dolayısiyle tabi bulunduğu disiplin mahkemesinin yetkisi
dışına çıkmış olursa yargılama yetkisi adli yönden üst komutan veya askeri
kurum amiri nezdindeki disiplin mahkemesine geçer.


            



Hüküm veya yetki uyuşmazlıkları:


Madde
12 – Disiplin mahkemeleri arasında çıkacak hüküm veya yetki
uyuşmazlıklarını adli yönden müşterek üst komutanlık veya askeri kurum amirligi
nezdindeki disiplin mahkemesi çözümler.


Müşterek
üst komutanlık veya askeri kurum amirliği bulunmadığı takdirde bu konulardaki
uyuşmazlıklar Genelkurmay Başkanlığı nezdindeki disiplin mahkemesi tarafından
çözümlenir.


            



İstirdat ve tazminata hüküm yetkisi:


Madde 13 – (Değişik
birinci fıkra: 12/6/2003-4895/4 md.) Bu Kanunun 52 nci maddesinde yazılı
disiplin suçlarından doğan ve ikiyüzellimilyon lirayı geçmeyen istirdat ve
maddî tazminat davalarına da disiplin mahkemelerinde bakılır.


Nezdinde
disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amirleri Hazineye ait
zararları tesbit ve iddianameye yazarak kovuşturmakla görevlidirler.


Disiplin
mahkemelerinde davanın görülmesine imkan kalmıyan hallerde kamu alacakları özel
kanununa göre kovuşturulur. 


 


Soruşturma


            



Disiplin suçlarının ihbar ve soruşturması:


Madde
14 – Maiyetinden birinin bir disiplin suçu işlediğini
öğrenen her amir yetkisi dahilindeki oda veya göz hapsi cezalariyle
cezalandırılmasını uygun görmediği takdirde suçluluk sebeplerini ve suç
delillerini kapsıyan bir vaka raporu düzenleyip bunu silsile yolu ile nezdinde
disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amirine en geç üç gün
içinde gönderir.


Nezdinde
disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amiri herhangi bir suretle
bir disiplin suçunun işlendiğini öğrendiğinde doğrudan doğruya disiplin cezası
vermeye yetkili olur ve buna dayanarak oda veya göz hapsi cezasiyle
cezalandırılmasını uygun görmez ise dava açılmasının gerekip gerekmediğine
karar vermek üzere derhal disiplin hazırlık soruşturması yapılmasını emreder.


Aksi
halde birinci fıkraya göre işlem yapılmak üzere keyfiyeti disiplin cezası
vermeye yetkili en yakın disiplin amirine bildirir ve varsa evrakı gönderir.


Disiplin
hazırlık soruşturması disiplin subayı tarafından en kısa zamanda yapılır.
İhbarı yapan amir tarafından yapılan soruşturma yeter görülürse bu, disiplin
hazırlık soruşturması yerine geçer.


(Ek:
27/4/1989 - 3554/2 md.) Seferberlik ve savaş halinde
yapılacak hazırlık soruşturması, sanığın askerliğinin bitimine veya
seferberliğin sona ermesine veya barışa kadar tatil edilebilir.


            



Disiplin soruşturması sonunda yapılacak işlem:


Madde
15 – Disiplin hazırlık soruşturması sonunda nezdinde
disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amiri tarafından aşağıdaki
işlem yapılır:


A)
Eylem adliye mahkemelerinin veya askeri mahkemelerin görevine giren bir suç
ise, evrak görevli mercie gönderilir.


B)
Eylem bu kanunda yazılı bir disiplin suçu olmayıp, disiplin tecavüzü ise özel
kanun hükümleri uygulanır.


C)
Dava açılmasını gerektirir yeter sebepler bulunmazsa kovuşturmaya yer
olmadığına karar verilir. Bu karar evvelce sorguya çekilmiş sanığa da tebliğ
edilir.


D)
Dava açılmasını gerektirir yeter sebepler varsa bir iddianame ile disiplin
mahkemesinde dava açılır.            



(Ek
fıkra: 12/6/2003-4895/5 md.) Subay ve astsubay
dışındaki asker kişiler hakkında açılan disiplin hazırlık soruşturması sonunda,
birinci fıkrada belirtilen işlemler ile ilgili olarak, askerî hâkim sınıfına
mensup disiplin subaylarına yazılı yetki verilebilir.


            



İddianameye nelerin yazılacağı:


Madde
16 – İddianameye sanığın kimliği, disiplin Suçu teşkil eden
eylemin neden ibaret bulunduğu ve delilleri, uygulanması istenilen kanun
maddesi, varsa Hazine zararı ve duruşmanın yer ve zamanı yazılır.


İddianame
asker kişi olan sanığa en yakın amiri aracılığı ile tebliğ olunur. Bu hususta
düzenlenecek belgede tebliğ ile sanığın imzaları ve tebliğ tarihi gösterilir.
Diğer kişiler hakkında Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.


Tebliğ
tarihi üzerinden iki gün geçmedikçe duruşma yapılamaz. Sanığın uygun görmesi
ile bu süreden vazgeçilebilir.


           



Disiplin mahkemesinin toplanması:


Madde
17 – Disiplin mahkemesi, iddianamenin sanığa tebliğinden
sonra, nezdinde kurulduğu komutanın veya askeri kurum amirinin emriyle
toplanır.


(Ek fıkra:
12/6/2003-4895/6 md.)  Subay ve
astsubaylar dışındaki asker kişilerin davalarında, disiplin mahkemesini toplama
yetkisi, askerî hâkim sınıfından olan disiplin subaylarına yazılı olarak
verilebilir.


            



Sanık ve tanıkların çağrılması:


Madde
18 – Asker kişi olan sanık ve tanıklar emirle, diğerleri
davetiye ile çağrılır. Bu davetiyeye, gelmezlerse zorla getirilecekleri de
yazılır.


 


Duruşma


            



Duruşma usulü:


Madde
19 – Duruşma hükme katılacakların huzuru ile ara
vermeksizin yapılır. Disiplin subayı ile tutanak katibinin bulunmaları şarttır.
Zorunlu sebeplerle duruşma tehir ve talik edilebilir.


Sanık
duruşmanın devamı süresince hazır bulundurulur. Duruşmaya özürsüz gelmiyen veya
gelip de savuşan veya duruşmada bulunmak istemeyen sanığın yokluğunda duruşmaya
devam edilip hüküm verilebilir.


            



Duruşma yönetimi:


Madde
20 – Duruşmanın yönetim ve disiplini başkana aittir. Duruşmanın
disiplinini bozan her kişiyi başkan mahkeme salonundan çıkartır.


            



Duruşmanın açıklığı:


Madde
21 – Disiplin mahkemelerinde duruşma açık olur. Genel
ahlakın veya kamu güvenliğinin korunması amaciyle duruşmanın tamamının veya bir
kısmının kapalı yapılmasına mahkemece karar verilebilir. Kapalı yapılan
yargılamanın yayımlanması yasaktır. Buna uymıyanlar hakkında Basın Kanunu
hükümleri uygulanır.


Sanığın
astı olanlar duruşmada bulunamazlar.


            



Duruşmaya nasıl başlanacağı:


Madde
22 – Duruşmaya sanık, tanık ve bilirkişilerin yoklaması ile
başlanır. Daha sonra sanığa başkan ve üyelerin davaya bakmalarına engel halleri
hakkında, bir istemi bulunup bulunmadığı sorulur. Başkan tanıkları duruşma
salonundan dışarıya çıkarır. Sanığın kimliği tesbit edildikten sonra iddianame
disiplin subayı tarafından okunur.


            



Başkan ve üyelerin davaya bakamaması ve reddi:


Madde
23 – I - Disiplin mahkemelerinin başkan ve üyeleri
aşağıdaki hallerde bu görevi yapamazlar veya aynı sebeplerle reddedilebilirler:


A)
Suçtan kendisi zarar görmüş ise,


B)
Sanık ve mağdur ile aralarında evlilik veya veraset ilişkisi bulunmuş veya
bulunuyorsa,


C)
Sanık veya suçtan zarar görenle aralarında kan veya sıhri usul ve füru
hısımlığı yahut evlat edinme ilişiği veya üçüncü dereceye kadar (bu derece
dahil) kan veya evlilik kalmasa bile ikinci dereceye kadar (bu derece dahil)
sıhri civar hısımlığı varsa,


D)
Aynı davada nezdinde disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amiri
sıfatı ile işlem veya disiplin subaylığı yahut sanık müdafiliği görevlerini
yapmış ise,


E)
Aynı davada tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş ise,


F)
Tarafsızlığını şüpheye düşürecek haller mevcutsa;


II
- (Değişik: 22/2/2006 - 5461/3 md.) Hükme katılan disiplin mahkemesi
başkan ve üyesi, aleyhine kanun yoluna gidilen disiplin mahkemesi hükmünün, üst
disiplin mahkemesindeki incelenmesine katılamaz.


 


Sanığın
sorgusu ve delillerin toplanması:


Madde
24 – İddianamenin okunmasından sonra sanık olay
hakkında sorguya çekilir, varsa tanıklar dinlenir ve diğer deliller toplanır.


Disiplin
mahkemesi istem üzerine veya kendiliğinden tanık dinlenmesine veya başka
delillerin toplanmasına karar verebilir.            



Delillerin
toplanmasından sonra disiplin subayından esas hakkındaki istemi sorulur. Sanık
savunmasını yapar. Son söz sanığındır.


            



Müdafi tutulması:


Madde
25 – Sanık soruşturmanın her safhasında bir müdafi
tutabileceği gibi müdafii yoksa disiplin mahkemesince de müdafi tutulabilir.


Sanık
kendisine bir müdafi tutacağını beyan ve bundan dolayı mehil verilmesini talep
ettiği takdirde mahkemece münasip bir mehil verilir.


            



Delillerin değerlendirilmesi:


Madde
26 – Disiplin mahkemesi toplanan delilleri duruşmada
edineceği kanaata göre değerlendirir.


            



Duruşmanın bitmesi ve hüküm:


Madde
27 – Duruşma hükmün tefhimi ile biter:


(Ek:
27/4/1989 - 3554/3md.) Seferberlik ve savaş halinde komutan
veya askeri kurum amirinin istemi üzerine disiplin mahkemesince, sanığın
askerliğinin bitimine veya seferberliğin sona ermesine veya barışa kadar
duruşmanın tatiline karar verilir.


Hüküm,
sanığın beraetine veya hükümlülüğüne veya davanın düşmesine yahut disiplin
mahkemesinin görevsizliğine veya yetkisizliğine dair olur.


Hükümlülük
halinde, disiplin mahkemesince cezanın derhal yerine getirilmesine karar
verilebilir.


            



Oyların toplanması:


Madde 28 – Disiplin mahkemelerinde hüküm ve kararlar oy birliği veya
oyçokluğu ile verilir. Oylar dağılırsa sanığın en çok aleyhinde olan oy, çokluk
elde edilinceye kadar kendisine daha yakın olan oya tabi olur.


Oy,
küçük rütbeden başlayıp rütbe ve kıdem sırası ile verilir.


            



Hükmün gerekçesi:


Madde
29 – I - Sanık mahkûm olursa hükmün gerekçesinde:


A)
Mahkemece disiplin suçunun kanuni unsurları olarak sabit ve muhakkak sayılan
vakıalar.


B)
Duruşma sırasında kanunda yazılı olup cezanın kaldırılmasını veya azaltılmasını
yahut çoğaltılmasını gerektiren hallerin varlığı ileri sürülmüş ise bunların
sabit sayılıp sayılmadığı.


C)
Uygulanan ceza maddesi ve ceza miktarının tayinine mahkemeyi sevk eden haller.


Gösterilir.


II
- Sanık beraet ederse hükmün gerekçesinde, sanığın isnat olunan eylemi
işlediğinin sabit olmamasından mı yoksa işlenen eylemin bu kanuna göre suç
sayılmamasından mı beraete hükmedildiği gösterilir.


           


İtiraza hakkı olanlar:


Madde
30 – Nezdinde disiplin mahkemesi kurulan komutan veya
askeri kurum amiri veya sanık itiraz hakkına sahiptirler.


(Ek fıkra: 22/2/2006 -
5461/4 md.) Subay ve
astsubay dışındaki asker kişiler hakkında disiplin mahkemeleri tarafından
verilen hükümler ile ilgili olarak, teşkilâtında disiplin mahkemesi kurulan
komutan veya askerî kurum amiri tarafından askerî hâkim sınıfına mensup
disiplin subaylarına itiraz hakkını kullanabilmeleri için yazılı yetki
verilebilir.


            



İtiraz süresi ve inceleme mercii:


Madde
31 – Disiplin mahkemelerinden verilen hükümlere karşı
tefhim veya tebliğinden itibaren üç gün içinde bir üst disiplin mahkemesinde
itiraz edilebilir.


Milli
Savunma Bakanlığı Müsteşarlığı ile Genelkurmay Başkanlığı nezdinde kurulan
disiplin mahkemelerinin hükümlerine karşı yapılan itirazı, itiraz edilen hükme
katılmıyan ve onlardan daha kıdemli olan başkan ve üyelerden kurulu yeni bir
kurul inceler. Buna rağmen uygun nitelikte başkan ve üye bulunmazsa, en yüksek
komuta makamından itibaren sıra ile aşağı derecelerdeki komuta mevkilerinde
bulunan subaylar başkan ve üye olarak görevlendirilirler. 


            



İtirazın
nereye yapılacağı, şekli ve sebepleri:


Madde
32 – İtiraz, hükmü veren disiplin mahkemesinin nezdinde
kurulduğu komutana veya askeri kurum amirine yapılır.


İtiraz
sebepleri yazılı olarak verilebileceği gibi sanığın en yakın amirine yapılacak
beyan üzerine düzenlenecek bir tutanak şeklinde de olabilir.


İtiraz,
kural olarak hükmün kanuna aykırılığı sebebine dayanır.


Hukuki
bir kuralın uygulanmaması yahut yanlış uygulanması kanuna aykırılıktır.


Aşağıdaki
hallerde kanuna mutlak aykırılık var sayılır:


A)
Disiplin mahkemesinin kanun dairesinde kurulmamış olması,


B)
Başkan ve üyelik niteliklerini haiz olmıyan bir başkan veya üyenin hükme
katılması,


C)
Makbul bir şüpheden dolayı hakkında ret istemi olup da bu istem kabul edildiği
halde başkan veya üyenin hükme katılması, veyahut bu istemin kanuna aykırı
olarak reddolunması suretiyle başkan ve üyenin hükme katılmış olması,


D)
Disiplin mahkemesinin kanuna aykırı olarak davaya bakmıya kendisini görevli
veya rütbe yönünden yetkili görmesi,


E)
Disiplin subayının veya kanunen bulunması gerekli diğer bir kişinin yokluğunda
duruşma yapılması,


F)
Sözlü duruşma sonucu olarak verilen hükümde duruşmanın açıklığı kuralına
uyulmamış olması,


G)
Hükmün gerekçesiz bulunması,            



H)
Hüküm için önemli olan noktalarda mahkeme kararı ile savunma hakkının
kısıtlanmış olması,


            



İtiraz halinde yerine getirmenin geri bırakılması:


Madde
33 – İtiraz, aleyhine itiraz olunan hükmün yerine
getirilmesini geri bıraktırır. Ancak disiplin mahkemesince cezanın derhal
yerine getirilmesine karar verilmişse bu hüküm uygulanmaz.


            



İtirazın incelenmesi:


Madde
34 – İtiraz üzerine üst disiplin mahkemesi disiplin subayı
en geç üç gün içinde gerekli incelemeyi yapar ve mütalaası ile birlikte dosyayı
mahkemeye verir. Mahkeme en geç üç gün içinde dosyayı inceliyerek kararını
verir.


Üst
disiplin mahkemesi gerekli gördüğü soruşturmanın yapılmasını isteyebilir veya
soruşturmayı kendisi yapabilir. Bu halde soruşturma için geçecek süre üç günlük
süreye dahil değildir.


            



İtirazı inceleme merciinin kararları:


Madde
35 – Üst disiplin mahkemesi itirazı yerinde görürse davanın
esasına hükmeder. Aksi halde itirazı reddeder. İtiraz üzerine verilen kararlar
kesindir.


            



Gözetim ve teftiş:


Madde
36 – Disiplin mahkemeleri ile disiplin subaylıklarının ve
disiplin ceza ve tutuk evlerinin idari işlerinin gözetimi, silsile yolu ile
komutanlıklarca veya askeri kurum amirliklerince teftişi, Milli Savunma
Bakanlığı Askeri Adalet müfettişlerince genel hükümlere göre yapılır.


Bu
gözetim ve teftiş görevine dayanılarak yargı işlerine karışılamaz.


 


Hükümlerin Kesinleşmesi ve Yerine Getirilmesi


            



Hükmün kesinleşmesi:


Madde
37- (Değişik: 12/6/2003-4895/7 md.)


Disiplin
mahkemelerince verilen hükümlerden süresi içinde itiraz olunmayan veya itiraz
olunup da üst disiplin mahkemesince hakkındaki itiraz sonuçlanan hükümler
kesinleşir. Bu hükümlerin yerine getirilmesi lüzumu, disiplin mahkemesi başkanı
tarafından hüküm altına alınır ve imza edilir.  


            



Cezaların
yerine getirilmesi:


Madde 38 – Disiplin mahkemelerince verilen ve kesinleşen oda veya göz
hapsi cezaları:


A) (Değişik:
12/6/2003-4895/8 md.) Subaylar, astsubaylar, sivil personel, uzman jandarma
ve uzman erbaşlar hakkında:


I. Göz
hapsi cezalarında:


a) Resmî daire, kışla,
eğitim alanları ile sair yerlerdeki hizmetlerine devam ederler.


b) Hizmetin bitiminden
sonra hiçbir yere gidemezler. Kışlada veya resmî odalarda kalırlar.


c) Hizmete ilişkin
olanlar dışında hiçbir ziyaret kabul edemezler.


II. Oda hapsi
cezalarında:


a) Mümkün olduğu takdirde,
cezayı tek başlarına belirli bir hapis odasında geçirirler.


b) Emir veremezler.


c)
Genel hizmet yapamazlar.


B)
Askeri öğrenciler hakkında:


a)
Oda hapsi cezasını belirli hapis odalarında topluca geçirirler.


b)
Hapis odalarının kapısında bir nöbetçi bulundurulur.


C)
Erbaş ve erler hakkında:


 a)
Oda hapsi cezasını belirli hapis odalarında topluca geçirirler.


b)
Hapis odalarının kapısında bir nöbetçi bulundurulur.


c)
Erbaşlar genel hizmet yapamazlar. Erler ağır askeri hizmetlerde
kullanılabilirler.


D)
(Mülga: 12/6/2003-4895/8 md.)


(Ek:
27/4/1989 - 3554/4 md.) Seferberlik ve savaş halinde
teşkilatında disiplin mahkemesi kurulan komutan veya askeri kurum amiri,
disiplin mahkemesince verilen cezanın yerine getirilmesini, hükümlünün
askerliğinin bitimine veya seferberliğin sona ermesine veya barışa kadar geri
bırakabilir.


            



Mali hükümlerin yerine getirilmesi:


Madde
39 – (Değişik: 27/4/1989 - 3554/5 md.)


            



Disiplin
mahkemelerinin istirdat ve tazminata dair verdikleri hükümler maliye
dairelerine bildirilerek bu dairelerce 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre yerine getirilir.


            


Yazılı emir:


Madde
40 – Disiplin mahkemeleri tarafından verilip kesinleşmiş
bulunan hükümlerde kanuna aykırılık bulunduğunu öğrenen Genelkurmay Başkanı,
Askeri Yargıtaya başvurması için Askeri Yargıtay Başsavcısına yazılı emir
verilmesi hususunda Milli Savunma Bakanından istemde bulunur.


Bu
istem üzerine veya ayrıca Milli Savunma Bakanı disiplin mahkemelerince verilip
kesinleşmiş bulunan hükümlerde kanuna aykırılık bulunduğunu öğrenirse, Askeri
Yargıtaya başvurması için Askeri Yargıtay Başsavcısına yazılı emir verebilir.[6]  
 


Bu
hususta yazılı emir ile ilgili Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü
Kanunundaki hükümler uygulanır. (İptal ikinci, üçüncü ve dördüncü cümle:
Anayasa Mahkemesi’nin 17/5/2007 tarihli ve E.: 2004/13, K.: 2007/58 sayılı
Kararı ile.)


 


İKİNCİ KISIM


Disiplin Suçları ve Cezaları


            



Disiplin suç ve cezaları:


Madde
41 – Disiplin suçları, bu kanunun oda hapsi veya, göz hapsi
ile cezalandırdığı eylemlerdir. Bu kanuna göre verilecek oda veya göz hapsi cezaları
üç günden iki aya kadardır. Erbaşlar hakkında asli ceza ile birlikte rütbenin
geri alınması cezası da verilebilir.


(Değişik ikinci
fıkra: 12/6/2003-4895/9 md.) Uzman jandarmalar ve uzman erbaşlar hakkında, rütbenin geri
alınması hususunda, özel kanunlarının hükümleri uygulanır.


Disiplin
mahkemesi, bu kanunu uygularken, maddede yazılı cezanın aşağı ve yukarı hadleri
arasında cezayı serbestçe takdir eder.


(Ek:
27/4/1989 - 3554/6 md.) Seferberlik ve savaş halinde
verilecek cezalar üçte birden az olmamak üzere bir katına kadar arttırılır.
Ancak, tertip olunan ceza Kanunda gösterilen cezanın azami haddini
geçemez.


            



Cezaların toplanması:


Madde
42 – Cezaların toplanması halinde, aynı ceşit cezalar
toplanarak, başka çeşit cezalar ayrı ayrı çektirilir.


            



Disiplin suçlarında zamanaşımı:


Madde
43 – Disiplin suçlarına ait davalarla, suç tarihinden
itibaren beş ay içinde disiplin mahkemelerince hüküm verilmemiş olursa dava zamanaşımına
uğrar.


(Ek:
27/4/1989 - 3554/7 md.) l4 ve 27 nci maddeler gereğince
soruşturmanın veya duruşmanın tatiline karar verilmesi halinde, tatil süresi
içinde zaman aşımı işlemez.


            



Oda ve göz hapsinde ceza zamanaşımı:


Madde
44 – Oda ve göz hapsi cazaları kesinleştikleri tarihten
itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar.


(Ek:
27/4/1989 - 3554/8 md.) 38 inci madde gereğince cezanın
yerine getirilmesinin geri bırakılması halinde, geri bırakma süresi içinde
zamanaşımı işlemez.


            



Disiplin mahkemelerinden verilen cezalar ve erteleme:


Madde
45 – Bu kanunun 52, 53, 54, 55, 56, 58, 59, 60 ve 61 inci
maddeleri gereğince verilenler dışında disiplin mahkemelerinden verilen cezalar
ertelenemez.


            



Oda ve göz hapsinin kimlere verileceği:


Madde
46 – (Değişik: 12/6/2003-4895/10 md.)


Oda
hapsi bütün asker kişilere; göz hapsi ise subaylara, astsubaylara, sivil
personele, uzman jandarmalara ve uzman erbaşlara verilir.


            



Amir ve üste saygısızlık:


Madde 47 – Hizmette veya hizmete ilişkin hallerde amire ve üste zorunlu
olduğu Saygıyı göstermiyen veya uyarmayı saygı duruşu ile kabul edip
dinlemiyenler, bir aya kadar oda veya göz hapsi ile cezalandırılırlar.


            



İtaatsizlik edenler:


Madde
48 – Kast veya ihmal ile hizmete ait emri tam yapmamak,
değiştirmek veya sınırını aşmak suretiyle itaatsizlik edenlere on günden iki
aya kadar oda veya göz hapsi cezası verilir. 


            


Bilerek
doğru söylemiyenler:


Madde
49 – Hizmete ait işlerde amirin sorusuna karşı bilerek
doğru söylemiyenler bu eylemlerinden hizmet aksamamış ise bir aya kadar oda
veya göz hapsi ile cezalandırılırlar.


            



Kısa süreli kaçma ve izin süresini geçirme:


Madde 50 – (Değişik:
12/6/2003-4895/11 md.)


Kıt’asından
veya görev yerinden kaçanlardan altı gün içinde kendiliğinden gelenler on
günden bir aya kadar oda hapsi cezası ile cezalandırılır. Bu eylem görevli iken
işlenmiş veya silâh, mühimmat, donatım veya bir askerî taşıma aracı birlikte
götürülmüş yahut mükerrer olarak işlenmiş ise yirmi günden iki aya kadar oda
hapsi cezası verilir.


İzin
süresini özürsüz altı güne kadar geçirenler yedi günden bir aya kadar oda veya
göz hapsi cezası ile cezalandırılır. Bu eylem mükerrer olarak işlenmiş ise
yirmi günden iki aya kadar oda hapsi veya göz hapsi cezası verilir.


            



Kaçmaya kalkışanları haber vermiyenler:


Madde
51 – Bir kaçmaya kalkışmayı doğru olarak haber alıp da
kaçmanın önü alınabilecek bir zamanda bunu amirine haber vermiyenler kaçma
olmuş ise yedi günden iki aya kadar oda hapsi cezası ile cezalandırılırlar.


            



Hizmete mahsus eşyanın harabolmasına sebebiyet verenler veya
kaybedenler


Madde
52 – (Değişik: 12/6/2003-4895/12 md.)


Hizmete
mahsus ve değeri ikiyüzellimilyon lirayı geçmeyen eşyayı özürsüz kaybedenler
veya harap olmasına sebebiyet verenler, eşyanın değeri de göz önünde bulundurularak
iki aya kadar oda veya göz hapsi cezası ile cezalandırılır.


            



Astına hizmetle ilgili olmıyan emir verenlerle hediye
istiyen veya borç alanlar:


Madde
53 – Astlarına hizmetle ilgisi olmıyan emir verenler,
astlarından hediye istiyenler veya borç alanlar on günden iki aya kadar oda
veya göz hapsi cezası ile cezalandırılırlar.


            



Astlarını gözetim görevinde ihmal ve kusuru olanlar:


Madde
54 – Astlarını gözetim görevinde ihmal ve kusuru olanlar
veya astlarının suçlarını haber vermiyenler, onbeş güne kadar oda veya göz
hapsi cezası ile cezalandırılırlar,


            



Astına söven, hakaret eden ve kötü davrananlar:


Madde
55 – Astına sövenler, hakaret edenler veya askeri usul ve
kurallar ve nizamlar dışında kötü davrananlar iki aya kadar oda veya göz hapsi
cezası ile cezalandırılırlar.


            



Nöbet talimatına aykırı hareket edenler:


Madde
56 – Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve
Yönetmeliğinde belirtilen nöbet görevlerini yaparken nöbet yerini terk edenler
ve başka surette nöbet talimatına aykırı hareket edenler bu eylemlerinden
dolayı hizmet aksamamış veya maddi bir zarar doğmamışsa iki aya kadar oda veya
göz hapsi cezası ile cezalandırılırlar.


            



Hoşnutsuzluk yaratanlar:


Madde
57 – Arkadaşları arasında söz veya fiilleri ile
hoşnutsuzluk yaratanlar bir aya kadar oda veya göz hapsi ile cezalandırılırlar.


            



Sarhoşluk ve yasak edilen yerlere girmek:


Madde
58 – Resmi üniforma ile genelevlere, kumarhanelere,
meyhanelere, barlara ve girilmesi garnizon komutanlıklarınca yasaklı başka
yerlere girenler veya sarhoşluğu gizlenmiyecek derecede olanlar yedi günden bir
aya kadar oda veya göz hapsi cezası ile cezalandırılırlar.


Sarhoşluk
eylemi görev sırasında işlenmiş ise verilecek ceza onbeş günden iki aya kadar
oda veya göz hapsidir. 


            



Kumar
oynıyanlar:


Madde
59 – Kumar oynıyanlar, bir aya kadar oda veya göz hapsi
cezası ile cezalandırılırlar.


            



Meslek kuruluşlarına, izin
verilmeyen derneklere, spor kulüplerinin faal üyeliklerine girenler:


Madde
60 – (Değişik: 23/6/1983 - 2861/3 md.)


Meslek
kuruluşlarına, Milli Savunma Bakanlığınca yayımlanan listede adı bulunmayan derneklere
veya spor kulüplerinin faal üyeliklerine girenler on günden iki aya kadar oda
veya göz hapsi cezası ile cezalandırılırlar.


            



Yasak edilen kitap ve saireyi okuyan veya bulunduranlar:


Madde
61 – Askeri öğrenci, er ve erbaşlar tarafından okunması
veya bulundurulması Genelkurmay Başkanlığınca yasak edildiği bildirilen
kitapları, dergileri ve her türlü yazıları okuyan veya bulunduranlar onbeş güne
kadar oda hapsi cezası ile cezalandırılırlar.


 


Yasak edilen cihaz ve
aletleri bulunduran veya kullananlar:


Madde 61/A– (Ek:
19/6/2010-6000/21 md.)


Kıt’a, karargah ve
kurumlarda ya da görev esnasında bulundurulması veya kullanılması emirle yasak
edilen; cep telefonu, bilgisayar, radyo, teyp, fotoğraf makinesi gibi görüntü,
ses ve benzeri verileri ve bilgileri kaydeden, depolayan veya ileten her türlü
cihaz ve aletler ile aksamlarını bulunduran veya kullananlar on günden bir aya
kadar oda veya göz hapsi cezasıyla cezalandırılırlar.


            



Disiplin cezalarının etkisi:


Madde
62 – Yedek subay, yedek astsubay, (uzatmalılar ve uzman
erbaşlar hariç) erbaş ve erler hakkında disiplin mahkemeleri tarafından verilen
ve yerine getirilen oda hapsi cezaları askerlik hizmeti sürelerinden indirilir
ve bu kişiler o kadar süre geç terhis edilir.[7]


Muvazzaf
subay (…)[8]
ve astsubaylar, sivil personel ile uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler
hakkında verilen ve yerine getirilen oda ve göz hapsi cezaları bunların
yükselmelerinde nazara alınmak üzere sicillerine işlenir.[9]


 


Son Hükümler


 


Askerî Ceza Kanunu, Askerî
Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu, Türk Ceza Kanunu ile Ceza ve
Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunun uygulanması:[10]


Madde
63 – Bu kanunda aksine hüküm bulunmıyan hallerde Askeri
Ceza Kanunu ile Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu hükümleri
disiplin mahkemelerinde de uygulanır.


(Ek fıkra: 31/3/2005 –
5329/2 md.; Değişik ikinci fıkra: 26/2/2008-5739/2 md.) Bu Kanunda açıkça belirtilmediği
sürece, 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun Birinci Kitap
Üçüncü Kısım Birinci Bölüm hükümleri ve zamanaşımı süresine ilişkin hükümleri,
4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun hükmün
açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin hükümleri ile 13/12/2004 tarihli ve
5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun hükümleri,
disiplin suç ve cezaları hakkında uygulanmaz.


            



Uygulanmıyacak kanun hükümleri:


Madde 64 – Askeri Ceza Kanununun bu kanunun
cezalandırdığı suçlara ait hükümleri ve diğer kanunların bu kanuna aykırı
hükümleri disiplin mahkemelerinin kurulup fiilen göreve başladıkları tarihte
yürürlükten kalkar.


            



Geçici
Madde 1 – Bu kanuna göre kurulacak disiplin mahkemeleri, kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten başlıyarak en geç üç ay içinde kurulur.


Bu
mahkemelerin hangi tarihte fiilen göreve başlıyacakları Genelkurmay
Başkanlığınca tesbit olunur.


            



Geçici
Madde 2 – Disiplin mahkemelerinin kurulup fiilen göreve
başladıkları tarihte askeri savcılıklarla askeri mahkemelerde bulunan ve henüz
neticelendirilmemiş olan soruşturma ve dava dosyalarından disiplin
mahkemelerinin görevi içine giren suçlara aid olanlar, görevsizlik karariyle,
nezdinde disiplin mahkemesi kurulan yetkili kıta komutanı veya askeri kurum
amirine gönderilir.


Duruşma
safhasında olan dosyalar için yeniden iddianame düzenlenmeden dava dosyası
görevli disiplin mahkemesine verilir.


            



Kanunun yürürlüğe girişi:


Madde
65 – Bu kanunun kuruluşa ait hükümleri yayımı tarihinde,
diğer hükümleri ise disiplin mahkemelerinin kurulup fiilen göreve başladıkları
tarihte yürürlüğe girer.


            



Madde
66 – Bu kanunu Milli Savunma Bakanı yürütür.


 


16/6/1964
Tarihli ve 477 Sayılı Kanuna İşlenemeyen Hükümler


1
– 19/6/2010 tarihli ve 6000 sayılı Kanunun Geçici Maddesi:


Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten önce, Kanunun 21 inci maddesiyle 477 sayılı Kanuna eklenen 61/A
maddesinde belirtilen eylemler sebebiyle emre itaatsizlikte ısrar suçundan
askeri mahkemelerce verilmiş ve henüz kesinleşmemiş olan hükümler ile
kesinleşmiş ancak infaz edilmemiş olan mahkumiyet kararları hakkında; hükmü
veren askerî mahkeme tarafından, sanık veya hükümlülerin başvurusu aranmaksızın
ve askerî savcının yazılı görüşü alınmak suretiyle, dosya üzerinden inceleme
yapılarak, şartları mevcut ise infazın durdurulmasına, askerî mahkemenin
görevsizliğine ve dosyanın yetkili ve görevli disiplin mahkemesine
gönderilmesine karar verilir.


Bu dosyalardan Askerî
Yargıtay Başsavcılığında ve Askerî Yargıtay’da inceleme aşamasında olanlar,
hükmü veren askerî mahkemeye iade edilir ve bunlar hakkında da birinci fıkra
hükmü uygulanır.


 


 


477 SAYILI
KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN


MEVZUATIN
VEYA ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL EDİLEN HÜKÜMLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ
TARİHİNİ


GÖSTERİR
LİSTE


 


 







Değiştiren
Kanunun/ İptal Eden Anayasa Mahkemesinin Kararının  Numarası



 

477 sayılı
Kanunun değişen veya iptal edilen maddeleri



 

Yürürlüğe Giriş

Tarihi






2688



—



3/7/1982






2861



—



25/6/1983






3269



—



25/3/1986






3554



—



27/4/l989






4895



—



18/6/2003 tarihinden

2 ay sonra






5329



63



1/6/2005






5461



8, 9, 23, 30, 40



28/2/2006






5739



63



1/3/2008






6000



61/A ve İşlenemeyen
Hüküm



30/6/2010






6191



62



22/3/2011






6413



1



16/2/2013






7179



62



26/6/2019









 


 














[1]
18/3/1986 tarih ve 3269 sayılı Kanunun 21 inci
maddesi ile bu Kanunda geçen "uzman çavuş" tabiri "uzman
erbaş" olarak değiştirilmiştir.







[2]
31/1/2013 tarihli ve 6413 sayılı Kanunun 45
inci maddesiyle, bu maddenin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan
“Disiplin mahkemesi” ibaresi “Disiplin mahkemesi savaş zamanında” şeklinde
değiştirilmiştir.







[3]
Bu fıkraya; 22/2/2006 tarihli ve 5461 sayılı
Kanunun 1 inci maddesiyle "Jandarma
Genel Komutanının" ibaresinden önce gelmek üzere "Sahil Güvenlik
Komutanının," ibaresi eklenmiştir.







[4]
12/6/2003 tarihli ve 4895 sayılı Kanunun 3
üncü maddesinde yer alan “ 9 uncu maddesinin birinci fıkrası   
aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.“  hükmüne istinaden;
değiştirilen  “ Tugay veya eşidi komutanlıkları veya askerî kurum
amirlikleri teşkilâtındaki disiplin mahkemeleri erden yüzbaşıya kadar (yüzbaşı
dahil) askerler ile diğer asker kişileri,“  hükmü madde metnine işlenmiş
ve birinci fıkra ifadesi kullanılmıştır.







[5]
22/2/2006 tarihli ve 5461 sayılı Kanunun 2
nci maddesiyle bu fıkraya; "Jandarma Genel Komutanlığı" ibaresinden
önce gelmek üzere "Sahil Güvenlik Komutanlığı," ibaresi eklenmiştir.







[6]
22/2/2006 tarihli ve 5461 sayılı Kanunun 5
inci maddesiyle; bu fıkrada yer alan "verir" ibaresi
"verebilir" şeklinde değiştirilmiştir.







[7]
25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Kanunun 62
nci maddesiyle bu fıkraya “Yedek subay,” ibaresinden sonra gelmek üzere “yedek
astsubay,” ibaresi eklenmiştir.







[8]
12/6/2003 tarihli ve 4895 sayılı Kanunun 13
üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan, "askeri memur" ibaresi, madde
metninden çıkarılmıştır.







[9]
10/3/2011 tarihli ve 6191 sayılı Kanunun 10
uncu maddesiyle, bu fıkrada yer alan “uzatmalılar ve uzman erbaşlar” ibaresi
“uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler” şeklinde değiştirilmiştir.







[10]
Bu madde başlığı "Askeri Ceza ve Askeri
Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunlarının uygulanması: "
iken 31/3/2005 tarihli ve 5329 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle metne
işlendiği şekliyle değiştirilmiştir.