Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü Tarafından İnşa Edilmiş, İşletmeye Alınmış ve İşletmeye Alınacak Hidroelektrik Santrallerinin Enerji Üretimi ile İlgili Kısımları ve Bunların Mütemmim Cüzleri Olan Taşınmazların Elektrik Üretim Anonim Şirketine Devir İşlemlerine Ait Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Bu Yönetmeliğin amacı; Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından inşa edilmiş, işletmeye alınmış ve işletmeye alınacak hidroelektrik santrallerinin enerji üretimi ile ilgili kısımları ve bunların mütemmim cüzleri olan taşınmazların, Elektrik Üretim Anonim Şirketine devir işlemleri ve bu tesislerin etüt, planlama, kurulma ve işletme-bakım koordinasyonu ile Hazine Müsteşarlığı tarafından temin edilerek Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne tahsis edilen dış kaynaklı proje kredilerinden doğan mali yükümlülükler ve Kamu Ortaklığı Fonu ödemeleri dikkate alınarak bedel tespitine ilişkin usul ve esasların düzenlenmesidir.(2) Bu Yönetmelik; devre ilişkin usul ve esaslar ile Elektrik Üretim Anonim Şirketine devredilecek hidroelektrik santrallerinin enerji üretimi ile ilgili kısımlarını kapsar.

Bu Yönetmelik; 18/12/1953 tarihli ve 6200 sayılı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilat ve Vazifeleri Hakkında Kanunun ek 1 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Bu Yönetmelikte geçen;a) Bakanlık: Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığını,b) Deneme üretimi dönemi: Bir HES tesisinin herhangi bir ünitesinin devreye alma testlerinin tamamlanıp, test amacıyla elektrik enerjisi ürettiği dönemi,c) Depolama tesisi: Baraj, göl ve regülatör gibi suyun depolandığı tesisleri,ç) Devir kurulu: Tesisin devrini gerçekleştirmek amacıyla Bakanlık, DSİ ve EÜAŞ temsilcilerinden oluşan kurulu,d) DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,e) Ekonomik analiz dönemi: Projenin ekonomik parametrelerinin belirlendiği projenin faydalı ömrünü, yatırımların tamamının amortismanının geri alındığı elli yıllık işletme süresini, f) EÜAŞ: Elektrik Üretim Anonim Şirketini,g) Gerçekleşmiş proje bedeli: HES tesislerinin devir işlemlerinin gerçekleştirilmesine kadar bu tesisler ile ilgili yapılan ortak ve özel imalatlar ile enerji amaçlı olarak kamulaştırma, irtifak hakkı ve bu gibi ödemelerin tamamını kapsayan harcamaların, harcamanın yapıldığı tarihten devir tarihine kadar Üretici Fiyatları Endeksi ile devir tarihine getirilmiş eşdeğerini,ğ) HES: Hidroelektrik Santrali,h) HM: Hazine Müsteşarlığını,ı) İşletme devri: Tesisin kesin devrine kadar EÜAŞ tarafından işletilmesini sağlamak amacı ile yapılacak devri,i) Kesin devir: Tesislerin kesin kabulünden sonra bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde EÜAŞ’a devri,j) KOF: Kamu Ortaklığı Fonunu,k) Ortak gider: Projede birden fazla maksada hizmet veren ortak tesislerin giderini,l) Ortak tesis: Projede birden fazla maksada hizmet eden bölüm veya bölümleri,m) Özel gider: Proje ile yalnız bir maksada hizmet eden tesislerin giderini,n) TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,o) Tesis: Projenin maksadı veya maksatlarına hizmet eden bölüm veya bölümleri,ö)Ticari üretim dönemi: Bir HES tesisinin herhangi bir ünitesinin deneme üretimi periyodunu başarıyla tamamlamasını müteakip, ticari amaçlı üretim yapmaya başladığı dönemi,p) TÜİK: Türkiye İstatistik Kurumunu,ifade eder.

(l) DSİ tarafından inşa edilen ve inşa edilecek olan tesislerin devri kapsamında aşağıdaki esaslar uygulanır:a) DSİ, EÜAŞ ve TEİAŞ arasındaki gerekli koordinasyon Bakanlık tarafından sağlanır.b) DSİ, EÜAŞ ve TEİAŞ devredilecek tesislerin etüt, planlama, kesin proje hazırlanması, inşaat ve işletme safhalarında sürekli işbirliği yapar. İşbirliği ve çalışmalar, taraflardan herhangi birinin yazılı talebi üzerine başlatılır.c) Tesis edilecek hidroelektrik santrallerinin teçhizat karakteristikleri, EÜAŞ’ın görüşlerine uygun olarak tespit edilir.ç) Tesislerin sisteme bağlantı şekli, Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde tespit edilir.d) Devredilen tesislere ünite ilave edilmesi ve tevsii işleri DSİ’den yazılı görüş alınarak EÜAŞ tarafından yapılır. Tesisin fizibilitesinde öngörülmeyen ilavelerin olması halinde maksatlara düşen hisse oranları ilgili kuruluşlarca gerekli görülürse yeniden hesap edilerek değiştirilebilir.e) Devredilecek HES tesislerinin sisteme bağlantı veya teçhizat karakteristiklerinde değişiklik gerektiği takdirde EÜAŞ ve/veya TEİAŞ, bu değişiklikleri DSİ ile teçhizatı temin ve tesis edecek olan firma arasında yapılan sözleşmenin imzalanma aşamasına kadar DSİ’ye bildirir ve gerekli değişiklikler tarafların mutabakatı ile yapılır.f) İşletme döneminde, DSİ ve EÜAŞ personelinin ikamet edeceği sitenin ve sosyal tesislerin cins ve miktarı, proje safhasında kuruluşlarca birlikte tespit edilir. Bu tespitte; kesin devir sırasında DSİ’de ve EÜAŞ’ta kalması gereken tesisler de belirlenir.g) DSİ, devredilecek tesisin ilk ünitesinin devreye alma çalışmalarının başlamasından altı ay önce EÜAŞ’a yazılı olarak bildirimde bulunur. EÜAŞ, bu bildirimden itibaren en geç bir ay içerisinde son ünitenin işletmeye alınacağı tarihe kadar kademeli olarak göndereceği personelinin nitelik, sayı ve göndereceği tarihi DSİ’ye bildirir. DSİ’ce bildirilen personel, bildirimde belirtilen tarihlerde lojman ve sosyal tesis imkanından yararlandırılır. EÜAŞ personeli, testler ve deneme üretimi sırasındaki testleri izler ve teçhizat müteahhidi ile birlikte çalışarak santral işletmesine hazırlanırlar. Santralın işletilmesi için görevlendirilen EÜAŞ personeli, misafirhane, taşıt, sağlık gibi DSİ’nin sosyal imkanlarından yararlanır.ğ) Devredilecek tesislerin geçici ve kesin kabulleri sırasında müşahit olarak EÜAŞ adına en az bir temsilci bulunur. Kabul tarihleri en az onbeş gün önceden DSİ tarafından yazılı olarak EÜAŞ’a bildirilir. Geçici ve kesin kabuller DSİ tarafından ve mevzuatına uygun olarak yapılır. Kabul tutanaklarının bir örneği EÜAŞ temsilcisine verilir. EÜAŞ temsilcisi tarafından sözleşme ve eklerine uygun olarak işletme sırasında tespit edilmiş hususlar bir rapor halinde kabul sırasında tavsiye niteliğinde kabul heyetine bildirilir. EÜAŞ, daha önce kabulü yapılmış olan inşaat işleri ile ilgili taleplerde bulunamaz.h) Devredilecek HES tesislerinin kesin kabule kadar kullanılacak işletme bakım talimatları işletme devri sırasında, elektrik ve makine teçhizatına ait işletme ve bakım talimatları ise kesin kabulü sırasında en az altı nüsha halinde ve ayrıca mümkün olduğu takdirde elektronik ortamda bir adet olmak üzere DSİ’ce sağlanarak EÜAŞ’a verilir. ı) Devredilecek HES tesislerinin kesin kabulü sırasında, uygulanmış elektrik, mekanik, inşaat gibi projelerin ozalit ve çoğaltılabilir kopyaları ile vaziyet planları, resimler, test raporları ve benzeri dokümanlar ile mümkün olduğu takdirde bunların elektronik ortamda bir adet kopyası da EÜAŞ’a verilir.i) Çok maksatlı tesislerde, piknik sahaları ile ağaçlandırma, park, bahçe, fidanlık ve çim tohumu üretim tesisi işleri DSİ’ce yürütülür. Ancak, anılan tesislerin kurulmasından önce Ek (2)’de yer alan Su Kullanım ve İşletme Esaslarının (11) numaralı hükmü çerçevesinde mali hususlarla işletme ve bakım hizmetleri; teknik, idari ve sosyal hizmetler gibi ihtiyaç durumları dikkate alınarak ilgili kuruluşlar arasında bir protokolle esasa bağlanır. Bu protokoller HES tesislerinin devri sırasında devir kurullarına verilir. Protokol hükümleri devir kurullarınca devir tutanağına esas alınır.j) Devredilecek tesislerde mukaveleler gereğince teçhizat müteahhitlerinin vermesi gereken yedek parçalar, işletme devri sırasında DSİ tarafından EÜAŞ’a bir tutanakla teslim edilir.k) DSİ inşa ettiği HES tesislerinin termin programlarını ve bu programlarda meydana gelen değişiklikleri Bakanlık ve EÜAŞ’a bildirir.l) Kesin kabul aşamasına kadar işletmesi devredilecek tesislerin yapım sorumluluğu DSİ’ye, işletme sorumluluğu ise EÜAŞ’a aittir. Bu süre içerisinde imalattan kaynaklanan hatalar DSİ teçhizat müteahhidi tarafından, işletmeden kaynaklanan hatalar ise EÜAŞ tarafından giderilir.m) Devredilen tesislerin güvenliği, kesin devre kadar geçen süre içerisinde ilgili kuruluşlarca hazırlanacak bir protokol ile sağlanır.n) Çok maksatlı tesislerde; lokanta, misafirhane, okul, sinema, hastane, içme-kullanma suyu, tasfiye tesisleri ve kanalizasyon gibi, ikamet edenlerin faydalandıkları sosyal hizmetlere ait bina ve tesisler, siteye ulaşım yolları, baraj ve santral arası servis yolları ile site içi yollar EÜAŞ’a devredilir. DSİ personeli bu imkanlardan EÜAŞ mevzuatına uygun olarak yararlandırılır.

Devri yapılacak tesisin kesin devri ile ilgili işlemler Bakanlık tarafından oluşturulacak devir kurulları tarafından yapılır. (2) DSİ, kesin kabul tutanağının imzalandığı tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde devir kurulunun oluşturulması için yazılı olarak Bakanlığa başvurur.(3) Bakanlık, DSİ ve EÜAŞ’tan devir kurulunda görev alacak temsilcilerinin bildirilmesini ister ve DSİ ve EÜAŞ temsilcilerini yazılı olarak Bakanlığa bildirir.(4) Bakanlık bir ay içinde devir kurulunu oluşturur ve ilk toplantı tarihini de belirleyerek taraflara bildirir.(5) Devir kurulu, Bakanlık temsilcisi başkanlığında, DSİ ve EÜAŞ’tan en çok üçer temsilciden oluşur.

Devir kurullarının görevi, devredilecek olan tesislerin EÜAŞ’a devri işlemlerini bu Yönetmelikte öngörülen esaslara uygun olarak yapmaktır.(2) Devir kurulları, hazırladıkları programda toplam süreyi etkilememek kaydıyla değişiklik yapmaya ve ilgili kuruluş elemanlarından, devir işlemleri ile ilgili konularda bilgi ve gerektiğinde ilgili kuruluşlardan ihtisas elemanı istemeye yetkilidir.(3) Devir kurulları, görevlerini en kısa zamanda bitirecek şekilde bir çalışma programı hazırlar. Programda çalışma usul ve yöntemleri belirlenir.(4) Devir kurulları oy çokluğu ile karar verir. Oyların eşitliği halinde kurul başkanının oyu tarafında karar oluşur. Kararlar gerekçeli olarak yazılır. Karşı görüşte olanlar görüşlerini kararda belirtirler. Taraflardan herhangi birinin katılmadığı toplantılarda karar alınamaz.(5) Devir kurulları, görevlerini tamamladıktan sonra bir devir tutanağı düzenler. Bu tutanakta devredilen tesisler, taşınır ve taşınmazlarla bunlara ilişkin tarafların hak ve vecibeleri ile Ek (3)’te yer alan hesaplama yöntemine uygun olarak, tespit edilecek bedel hesaplanmasında kullanılacak veriler belirtilir. (6) Daha önce hazırlanmış bulunan envanter listesi, evrak, liste ve şemalar, varsa diğer belgelerle, özel durumları belirten karar ve tutanaklar paraf edilerek devir tutanağına eklenir. Hazırlanan tutanak kurul üyelerince imzalanır. Devir tutanağı beş asıl nüsha olarak düzenlenir. Devir kurulu başkanı, hazırlanan devir tutanağı ve eklerinden ikişer nüshasını ilgili kuruluşların temsilcilerine, bir nüshasını da Bakanlık temsilcisine verir. (7) Devredilecek her santral için Ek (2)’de yer alan Su Kullanım ve İşletme Esasları hükümlerine uygun su kullanım anlaşması DSİ ile EÜAŞ arasında yapılır.(8) Her bir santral için düzenlenen devir tutanakları Bakanlığa gönderilir. Bakanlık koordinasyonunda DSİ ve EÜAŞ tarafından müştereken hazırlanacak bir protokol ile devir işlemi onbeş gün içinde tamamlanır. Protokolün imzalandığı tarih devir tarihi olarak kabul edilir.(9) Devredilecek tesislerin gerçekleşmiş proje bedellerinin kesin hesabı çıkmamış ise kesin kabul tarihi itibarıyla DSİ tarafından yapılan harcamalar esas alınarak DSİ tarafından belirlenecek geçici bedelle EÜAŞ’ a tesislerin devri yapılır ve kesin hesabın çıkarılmasını müteakip ortaya çıkan bedel devre esas bedel olarak kabul edilir.(10) Devir sırasında gerekli olan belge, doküman, bilgi, şema ve planların yeterli sayıda nüshası DSİ ve ilgili diğer kuruluşlarca hazırlanarak devir kurullarına verilir.

Devir kurulu üyelerinin ve kurulda görevli olan diğer elemanların harcırahları ve yol giderleri kendi kuruluşları tarafından karşılanır.(2) Devir kurulu üyelerinin devir işleri ile ilgili olarak çalıştıkları günlere ait puantaj, kurul başkanı tarafından tutulur ve bu puantajlar gerektiğinde ilgili yerlere bildirilir.

DSİ tarafından inşa edilen HES tesislerinin hangi bölümlerinin EÜAŞ’a devredileceği, hangi bölümlerinin DSİ’de kalacağı ve hangi bölümlerinin ortak tesisler sayılacağı teknik, idari, sosyal hizmetler gibi ihtiyaç durumları da dikkate alınarak devir kurulları tarafından ayrı bir liste halinde tespit edilir. Listelerde yer alan tesisler vaziyet planında da gösterilir.(2) HES ve münhasıran bu tesislerin fonksiyonunu yerine getirmesini sağlayan ve Ek (1)’de sayılan enerji üretimi aşamalarında yer alan tesislerin tamamı her türlü hak ve vecibeleriyle birlikte EÜAŞ’a devredilir.(3) Depolama tesislerinde depolama tesisinin memba ve mansabında yer alan diğer tesislerin öngörülen amaçlarının gerçekleştirilmesi ve depolama tesisinin teknik ve taşkın gibi nedenlerle kontrol ve emniyetinin sağlanması amacıyla depolama tesisi ile bunun mütemmim cüzü olan dolu savak, dip savak ve rezervuar gibi tesisler ile çok maksatlı projelerde ortak tesis niteliğindeki baraj, dolu savak, dip savak ve benzeri tesislerin yönetim ve kontrollüğü 6200 sayılı Kanunun 1 inci ve 2 nci maddeleri ile DSİ’ye verilen görevler çerçevesinde DSİ’nin uhdesinde kalır. Bu bölümlere ilişkin işletme-bakım ve onarım gibi masraflar maliyet taksiminde tespit edilen maksat yüzdeleri oranında ilgili kuruluşlar tarafından DSİ'ye ödenir.(4) Devredilen tesislerin oturduğu zemin Hazine veya Orman Genel Müdürlüğünden DSİ’ye tahsis edilmiş ise bu araziler tahsis amacı dışında kullanılamaz. Kamulaştırma ile edinilmiş taşınmazların EÜAŞ’a devri söz konusu olduğu takdirde EÜAŞ adına tapuya tescili tashihen yapılır. (5) DSİ tarafından EÜAŞ’a devredilmeyen tesisler ile baraj göllerinden ve çevresinden 6200 sayılı Kanuna göre her türlü istifadeye ait tasarruflar DSİ’de kalır.(6) Meteoroloji ve hidrometri istasyonları DSİ’de kalır. Ancak, gerektiğinde bu istasyonların işletilmesinde EÜAŞ mümkün olabildiği ölçüde DSİ’ye yardımcı olur.(7) DSİ faaliyetleri ile ilgili olarak kurulmuş ve kurulacak olan iletişim sistemi DSİ’de kalır.(8) Demirbaş malzeme ve yedek parçaların devri aşağıdaki şekilde yapılır:a) Devredilecek tesislere ait olup bedelleri yatırım giderlerine dahil edilmemiş olan demirbaşlardan işletme için gerekli olanlar, EÜAŞ’ın talebi halinde amortismanları düşülerek bulunacak ambar kıymetleri üzerinden, yedek parçalar ve diğer malzemeler ise (taşıtlar hariç) DSİ’ye mal oluş bedelleri üzerinden EÜAŞ’a devredilir. b) Hizmetlerin aksamaması için, tespit edilecek belirli bir süre içerisinde EÜAŞ tarafından yenisi sağlanıncaya kadar, EÜAŞ, DSİ taşıt araçlarından gerekli olanlarını kirası karşılığında kullanabilir.c) Devredilecek tesislerin işletmeye geçmesini müteakip DSİ’ce elektrik ve mekanik teçhizat ve demirbaşlar için yedek parça dahil herhangi bir malzeme satın alma işlemi yapılmaz. Tesislerin işletmesinin devredildiği tarihe kadar siparişe bağlanmış malzemeler DSİ’ye teslimini müteakip mal oluş bedelleri üzerinden EÜAŞ’a devredilir.(9) DSİ’ce yürütülmekte olan bütün inşaat işlerine devir işlemleri tamamlanıncaya kadar DSİ’ce devam edilir.(10) Devir kurullarınca EÜAŞ’a devri öngörülen tesislerden, DSİ’nin devam eden inşaat işleri veya ileride yapılacak inşaat ve/veya tamamlama işleri sebebiyle gerekli sayıda bina ve sosyal tesis, devir kurullarınca tespit edilecek sürece DSİ’nin tabi olduğu mevzuata göre DSİ’de kalır. Anılan bina ve sosyal tesislerin EÜAŞ’a geçmesinden sonra çok maksatlı tesislerde DSİ’nin talebi üzerine gerekli sayıda lojman DSİ’ye tahsis edilir ve bu tesislerden faydalanan ve lojmanda oturan DSİ personeline de EÜAŞ personelinin tabi olduğu mevzuat uygulanır.(11) Projelerin ortak maliyete dahil olan tesisleriyle ilgili idari ve hukuki konular ile istimlak işleri hariç üçüncü şahıs hakları, zarar ziyan dahil, ilgili kuruluş olan DSİ tarafından takip edilerek sonuçlandırılır.(12) Çok maksatlı HES tesislerinde ilgili kuruluşların ihtiyacı olmayan fazla lojman, atölye ve ambar gibi tesislerle, inşaat fazlası malzemenin hangi kuruluş tarafından değerlendirileceği devir kurullarınca tespit edilir.(13) EÜAŞ devredilen tesislerde, tesislerin DSİ tarafından yapıldığını belirtir tanıtıcı malzemeyi muhafaza eder.

DSİ tarafından inşa edilmiş, işletmeye alınmış ve işletmeye alınacak hidroelektrik santrallerinin enerji üretimiyle ilgili kısımları ve bunların mütemmim cüzleri olan taşınmazların bedeli, Ek (3)’te yer alan hesaplama yöntemi ile belirlenir.

Elektrik enerjisi üretimini de kapsayan çok maksatlı projelerde, her bir maksada düşen hisse oranı, DSİ tarafından aşağıdaki metotlardan birisi ile tespit edilir:a) Ayrılabilir Giderler-Artakalan Faydalar Metodu,b) Özel Giderler-Artakalan Faydalar Metodu,c) Tek Maksatlı Alternatif Projeler Giderleri Metodu.(2) Veri durumu uygun olduğu takdirde, bir evvelki metot bir sonrakine tercih edilir.(3) DSİ tarafından; yukarıda belirtilen esaslar ve bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, tespit edilen maksat payları ile ilgili olarak Başbakanlık onayı alınır.

DSİ tarafından kurulan HES tesisleri ile ilgili istatistiki bilgi ve rasat talep edilmesi halinde DSİ tarafından EÜAŞ’a verilir.

HES finansmanında kullanılan dış proje kredileri ile ilgili olarak HM ile EÜAŞ arasında aşağıda belirlenen yöntemler esas alınarak ikraz anlaşması yapılır.a) Ek (4)’te belirtilen DSİ tarafından inşa edilmiş ve geçici devirle EÜAŞ tarafından işletilen HES’te enerji hisselerini gösteren listede yer alan geçici devri yapılmış otuzbeş HES için sağlanan dış kredilere ilişkin olarak bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla, EÜAŞ tarafından üstlenilen bakiye yükümlülük ve buna ilaveten bu tarihten itibaren HM tarafından bahse konu santraller için sağlanan dış krediler için ikraz anlaşması yapılıncaya kadar geçecek sürede yapılmış ve yapılacak ödemelerin EÜAŞ tarafından üstlenilmesini teminen HM ve EÜAŞ arasında devir tarihinden itibaren üç ay içinde ikraz anlaşması yapılır.b) Ek (4)’te belirtilenler dışında EÜAŞ’a devredilecek HES finansmanı kapsamında sağlanan dış krediler için HM tarafından yapılmış ve yapılacak ödemelerin tamamı esas alınarak HM ve EÜAŞ arasında ikraz anlaşması yapılır.GEÇİCİ MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin yürürlük tarihi itibarıyla işletmeye açılmış bulunan HES tesislerinin her birisi için bedelin tespitinde kullanılacak Ek (4)’te yer alan enerji hisseleri de dikkate alınarak, Ek (3)’te verilen hesaplama yönteminde belirtilen formüllerde geçen değişken ve parametrelerden; (A), (B), (C), (D) ve (O) değerleri DSİ tarafından, (FM) ve (BDT) değerleri Hazine Müsteşarlığı tarafından, (n), (Uİ) , (UD) değerleri EÜAŞ tarafından bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde Bakanlığa bildirilir. Bakanlık tarafından bu değişken ve parametreler esas alınarak Ek (3)’te yer alan bedel hesaplanmasında kullanılacak hesaplama yöntemi ile tespit edilen bedeller, Bakanlık, DSİ, EÜAŞ ve HM arasında düzenlenecek olan bir protokolle belirlenir. Bu protokolün imzalandığı tarih devir tarihi kabul edilir. (2) Söz konusu santrallerin her biri için ayrı devir kurulu oluşturulmaz. Devir tarihinden itibaren üç ay içinde devir esasları çerçevesinde her bir santral için mal varlıklarının paylaşımlarına, sorumluluklarına ve işletme esaslarına ilişkin tutanak DSİ ve EÜAŞ tarafından müştereken hazırlanır.

Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.