Deniz İş Kanununun Yürürlükten Kaldırılmış Hükümleri

963










963


 


DENİZ
İŞ KANUNUNUN YÜRÜRLÜKTEN


KALDIRILMIŞ HÜKÜMLERİ


 


         
Kanun
Numarası            
: 854


         
Kabul
Tarihi                  
: 20/4/1967


         
Yayımlandığı R.Gazete   : Tarih: 29/4/1967 Sayı: 12586


         
Yayımlandığı Düstur       : Tertip: 5 Cilt: 6
Sayfa: 1849


 


            
1 – 4/7/1975 tarih ve 1926 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 20)


            
Madde 20 – (20/4/1967 tarih ve 854 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Hizmet aktinin 14
üncü maddesinin II, III ve IV numaralı bentlerinde gösterilen sebeplerle
bozulması veya muvazzaf askerlik hizmeti dolayısiyle çözülmesi halinde üç
yıldan fazla çalışmış olmak şartiyle işe başladığından itibaren her bir tam
takvim yılı için gemiadamına onbeş günlük ücreti tutarında bir tazminat
verilir.


            
İhtiyarlık aylığı bakımından bağlı bulundukları kurum veya sandıklardan aylık
veya toptan ödeme almak amaciyle hizmet aktini çözen gemiadamları da yukarıki bentte
yazılı bulunan tazminata hak kazanır. Ancak aylık veya toptan ödeme almak için
akti çözen gemiadamına verilecek tazminatın hesabına gemi adamının yalnız 1
Nisan 1950 tarihinden önceki hizmet süreleri nazara alınır.


            
Gemiadamının bu bent hükmünden faydalanabilmesi için aylık veya toptan ödemeye
hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması veya toptan ödeme
yapılması için ihtiyarlık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kurum veya
sandığa başvurmuş olduğunu alacağı bir belge ile belgelemek zorundadır.


            
Gemiadamlarının kıdemleri, hizmet aktinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden
yapılmış olmasına bakılmaksızın aynı işverenin değişik gemilerinde ve
hizmetinde çalıştıkları süreler gözözüne alınarak hesaplanır. Geminin devir ve
intikali, yahut diğer bir suretle işverenden diğer bir işverene geçmesi halinde
kıdem tazminatı yeni işverene aittir.


            
Ölen gemiadamlarının kıdem tazminatı kanuni varislerine ödenir.


            
Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ödenmez.


            
2 – 17/10/1980 tarih ve 2319 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 20)


            
Madde 20 – (4/7/1975 tarih ve 1926 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Bu kanuna tabi
gemi adamlarının hizmet akidlerinin:





964


 


            
1. İşveren tarafından bu kanunun 14 üncü maddesinin 1 inci bendinde gösterilen
sebepler dışında,


            
2. Gemi adamı tarafından bu kanunun 14 üncü maddesinin II nci ve III üncü
bentleri uyarınca,


            
3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısiyle,


            
4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık,
emeklilik veya malullük aylığı, yahut toptan ödeme almak amaciyle;


            
Feshedilmesi veya gemi adamının ölümü veya 14 üncü maddenin 4 üncü bendi
sebebiyle son bulması hallerinde gemi adamının işe başladığı tarihten itibaren
hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence gemi adamına
30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler
için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.


            
Gemi adamlarının kıdemleri hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden
akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik gemilerinde
ve hizmetinde çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır. Geminin devir
veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene
geçmesi veya başka bir yere nakli halinde gemi adamının kıdemi, işyeri veya
işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır. Bu
kanunun neşri tarihinden itibaren geminin devri veya herhangi bir suretle el
değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur.



            
Ancak işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları gemi adamını
çalıştırdıkları sürelerde ve devir esnasındaki gemi adamının aldığı ücret
seviyesiyle sınırlıdır.


            
Bu kanunun neşrinden evvel işyeri devrolmuş veya herhangi bir suretle el
değiştirmişse devir mukavelesinde aksine bir hüküm yoksa işlenmiş kıdem
tazminatlarından yeni işveren sorumludur.


            
Gemi adamının birinci bendin 4 üncü fıkrası hükmünden faydalanabilmesi için
aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık
bağlanması veya toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı
bulunduğu kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. Gemi
adamının ölümü halinde bu şart aranmaz.


            
T. C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal
Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında
geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa
göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan gemi
adamına, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden
son kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir.


            
Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında gemi adamının hizmet akdinin evvelce bu
maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi
suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz.


            
Ancak, bu tazminatın T.C. Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmet süresine
ait kısmı için ödenecek miktar, yaşlılık veya malullük aylığının başlangıç
tarihinde T.C. Emekli Sandığı Kanununun yürürlükteki hükümlerine göre emeklilik
ikramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamaz.





965


 


            
Bu maddede geçen kamu kuruluşları deyimi genel, katma ve özel bütçeli idareler
ile 468 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan kurumları kapsar.


            
Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye ödenmez.


            
Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Sefer, parça
başına, akord, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son
bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi
suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.


            
Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde, tazminata esas
ücret, gemi adamının işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında
alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle
hesaplanır.


            
16 ncı maddenin (D) bendinde sözü geçen tazminat ile bu maddede yer alan kıdem
tazminatına esas olacak ücretin hesabında 29 uncu maddenin birinci fıkrasında
yazılı ücrete ilaveten gemi adamına sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi
mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de gözönünde tutulur.


            
Kıdem tazminatına esas olacak 30 günlük ücret tutarının beher yıl için nazara
alınacak miktarı 1475 sayılı İş Kanununa göre tespit edilmiş olan günlük asgari
ücretin 30 günlük tutarının yedibuçuk katından fazla olamaz.


            
Gemi adamının ölümü halinde yukarıdaki hükümlere göre doğan tazminat tutarı,
kanuni mirasçılarına ödenir.


            
Bu maddede belirtilen kıdem tazminatı ile ilgili 30 günlük süre hizmet akidleri
veya toplu iş sözleşmeleri ile gemi adamı lehine değiştirilebilir.


            
Kıdem tazminatından doğan sorumluluğu işveren, özel şahıslara veya sigorta
şirketlerine sigorta ettiremez.


            
İşveren sorumluluğu altında ve sadece yaşlılık, emeklilik, malullük ölüm ve
toptan ödeme hallerine mahsus olmak kaydıyle Devlet veya kanunla kurulu
kurumlarda veya % 50 hisseden fazlası Devlete ait bir bankada veya bir kurumda
işveren tarafından kıdem tazminatı ile ilgili bir fon tesis edilir.


            
Fon tesisi ile ilgili hususlar kanunla düzenlenir.


            
3 – 10/12/1982 tarih ve 2762 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri: (Madde numaraları: 20)


            
Madde 20 fıkra ondört – (17/10/1980 tarih ve 2319 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Ancak, toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleri ile belirtilen sürelerle hesap
edilen kıdem tazminatının yıllık miktarı, 1475 sayılı İş Kanununa göre tespit
edilmiş bulunan günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının 7,5 katından fazla
olamaz.


            
4 – 4/7/1988 tarih ve 336 sayılı KHK ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numaraları: 35)


            
Madde 35 – (20/4/1967 tarih ve 854 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
Bu kanuna tabi
gemilerde gemiadamları tahsis edilen yatma, dinlenme ve yemek yerleriyle gemide
bulundurulacak ilaç, tıbbi alet ve malzeme ve revirlerde bulunması gereken
şartlar ve gemi adamlarına verilecek iaşe maddelerinin ölçü ve nitelikleri bu
şart ve niteliklerden hangilerinin önemleri bakımından esasa ilişkin ve 1 inci
derecede ve hangilerinin ise ikinci derecede sayılacakları ve iaşe ile ilgili
ne çeşit kurullar kurulacağı ve bu kurulların görev ve yetkileri


Çalışma,
Sağlık ve Sosyal Yardım ve Ulaştırma Bakanlıkları tarafından beraberce
hazırlanacak bir tüzükte gösterilir.





966


 


               Gemiadamı,
işveren veya işveren vekili tarafından sağlanacak iaşenin yukarıda sözü geçen
tüzükte gösterilen ölçülerden noksan olması halinde aradaki farkın bedelini
veya iaşenin hiç verilmemesi halinde tamamının bedelini işveren veya işveren
vekilinden isteyebilir. Şu kadar ki, gemiadamının iddiasını, tazminde esas
teşkil edecek iaşe ve şartlardaki aksamanın vuku bulduğu günde durumu işverene
veya işveren vekiline veya kaptana bildirmesi şarttır.


               
5 – 24/4/2003 tarihli ve 4854 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya
değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde numarası:50)


            
Madde 50 – (20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Kanunun hükmüdür.)


            
a) Kanunun 5 inci maddesi gereğince gemiadamlariyle yazılı akit
yapmıyan,   


            
b) 11 inci madde gereğince gemiadamına çalışma ve kimlik karnesi vermiyen,


            
c) 12 nci madde gereğince işinden ayrılan gemiadamına çalışma belgesi vermiyen,


               
ç) 13 üncü madde gereğince sakat ve eski hükümlü gemiadamı çalıştırma ile
ilgili kanun ve tüzük hükümlerine uymıyan işveren veya işveren vekili hakkında
500 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasına sulh ceza mahkemesince
hükmolunur.


6 – 23/1/2008
tarihli ve 5728 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş
olan hükümlerin metinleri. (Madde numarası:50, 51,Ek Madde 1.)


Madde 50 bent –c – (24/4/2003
tarihli ve 4854 sayılı Kanunun hükmüdür.) 12 nci madde gereğince işinden ayrılan gemi adamına
çalışma belgesi vermeyen, beş işçiye kadar (beş işçi dahil) işçi çalıştıran
işveren veya vekili birmilyar lira, daha fazla işçi çalıştıranlara ikimilyar
lira idarî para cezası verilir. Eylemin tekrarı hâlinde belirtilen bu cezalar
iki katı olarak verilir.


Madde 50 bent ç - (24/4/2003 tarihli ve 4854 sayılı Kanunun
hükmüdür.) 13 üncü madde gereğince sakat ve eski hükümlü gemi adamı
çalıştırma ile ilgili kanun ve tüzük hükümlerine uymayan işveren veya işveren
vekiline çalıştırmadığı her sakat veya eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay
için birmilyarbeşyüzmilyon lira idarî para cezası verilir.


Madde 51 – (20/4/1967 tarihli ve
854 sayılı Kanunun hükmüdür.)


    I - a) 20 nci madde gereğince
gemiadamının kıdem tazminatını ödemiyen,


   b) 28 inci madde
gereğince gemiadamının fazla çalışma ücretini ödemiyen,


   c) 29 uncu madde
gereğince gemiadamının ücretini zamanında ve tam olarak ödemiyen,


   ç) 33 üncü maddede
sözü geçen iaşe veya nakden ödeme zorunluğuna uymıyan,


   d) 37 nci maddede sözü
geçen asgari ücretten aşağı ücret ödeyen,


   İşveren veya işveren
vekili hakkında, bu durumda olan her gemiadamına karşılık, ödemediği meblağ
veya temin ile mükellef olduğu iaşenin tekabül ettiği bedelin, yediyüzmilyon
liradan aşağı olmamak üzere iki katı tutarında idarî para cezası verilir.
(1)


   II - a) 21 ve 23 üncü
maddeler gereğince gemiadamının iade zorunluğuna uymıyan,


   b) 26 ncı maddede
gösterilen iş sürelerine uymıyan,


   İşveren veya işveren
vekili hakkında birmilyar lira idarî para cezası verilir. (1)


   Birinci bentteki
fiiller yurt dışında işlendiği takdirde verilecek cezalar iki kat olarak
uygulanır.(1) 


     


——————————


 (1)  24/4/2003
tarihli ve 4854 sayılı Kanunun 1 inci maddesiyle, 52 nci maddenin birinci
fıkrasında yer alan "2000 liradan az olmamak üzere ağır para
cezası"     ibaresi "yediyüzmilyon lira idarî
para cezası", ikinci fıkrada yer alan "250 liradan az olmamak üzere
ağır para cezası hükmolunur." ibaresi, "üçyüzellimilyon lira idarî
para cezası verilir."; 53 üncü maddede yer alan "500 liradan aşağı
olmamak üzere ağır para cezası hükmolunur." ibaresi, "dörtyüzmilyon
lira idarî para cezası verilir." olarak 6/5/2003 tarihinden geçerli olmak
üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.Daha sonra 23/1/2008 tarihili ve 5728
sayılı Kanunun 321 inci maddesiyle; 52 nci maddesinin birinci fıkrasında yer alan
“yediyüzmilyon lira” ibaresi “bin Türk Lirası” ve ikinci fıkrasında yer alan
“üçyüzellimilyon lira” ibaresi “beşyüz Türk Lirası” şeklinde, 322 nci
maddesiyle; 53 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “dörtyüzmilyon lira”
ibaresi “beşyüz Türk Lirası” şeklinde  değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.





966-1


 


             (Ek: 17/10/1980 - 2319/2 md.) 20 nci madde hükümlerine aykırı harekette bulunarak
kıdem tazminatının öngörülen esaslar dışında veya saptanan miktar veya tavan
aşılarak ödenmesi için emir veya talimat veren veya bu yolda hareket eden özel
veya kamu kurumu veya kuruluşların yönetim kurulu üyeleri, genel müdür,
müessese müdürü, muhasebe müdürü gibi yetkili sorumluları hakkında, fiil daha ağır
cezayı gerektiren bir suç teşkil etmediği takdirde altı aydan iki seneye kadar
hapis ve yirmi bin liradan elli bin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Kanuna aykırı olarak fazla ödenen miktarın da ayrıca Hazine lehine re'sen
tahsiline karar verilir.


Madde 53 – fıkra üç- (20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Kanunun hükmüdür.) Bu davalar
mahkemelerce acele mevaddan sayılır.


Ek Madde 1- (24/4/2003  tarihli ve  4854 sayılı Kanunun
hükmüdür.)


             51
inci maddenin son fıkrası hariç olmak üzere, bu Kanundan doğan suçlara ilişkin
davalar, geminin bağlama limanının bulunduğu yer yetkili idare mahkemesinde
görülür.


             Bu Kanunun 50 nci maddesi, 51 inci
maddesinin birinci fıkrası, 52 nci maddesi ve 53 üncü maddesinde yazılı para
cezaları gerekçesi belirtilmek suretiyle geminin bağlama limanının bulunduğu
yer Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürünce verilir. İdarî
nitelikteki para cezaları ilgililere 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat
Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir. Bu para cezalarına karşı tebliğ
tarihinden itibaren yedi gün içinde yetkili idare mahkemesine itiraz
edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz.
İtiraz üzerine verilen karar kesindir. İtiraz, zaruret görülmeyen hâllerde
evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede sonuçlandırılır. Bu Kanuna
göre verilen idarî para cezaları 21.7.1953 tarihli ve 6183 sayılı Âmme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.


7 – 17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı
Kanun ile yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri.
(Madde numarası:29.)


Madde 29 – fıkra bir ve iki-
(20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Kanunun hükmüdür.) Ücret gemiadamına işi karşılığında işveren veya işveren
vekili tarafından nakden ödenen meblağdır.


(20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı
Kanunun hükmüdür.) Ücretin gemiadamına
hizmet aktine gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesi zorunludur.


             8- 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun ile
yürürlükten kaldırılmış veya değiştirilmiş olan hükümlerin metinleri. (Madde
numaraları:11, 50.)


             Çalışma ve kimlik karnesi:


Madde 11 – (20/4/1967 tarihli ve 854
sayılı Kanunun hükmüdür.) İşveren veya işveren vekili işe aldığı her
gemiadamına en geç onbeş gün içinde gemiadamı çalışma ve kimlik karnesi vermek
zorundadır. Deneme süresine tabi tutulan gemiadamları için bu onbeş günlük süre
deneme süresinin bitiminden sonra başlar.


             Bu karne, ancak İş ve İşçi Bulma Kurumu
tarafından tek tip olarak ve parası karşılığında işverenlere verilir.


             Ceza hükümleri:


             Madde 50 – b bendi - (24/4/2003 tarihli
ve 4854 Kanunun hükmüdür.) b) 11 inci madde gereğince gemi adamına çalışma
ve kimlik karnesi vermeyen,