4681 sayılı Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri İzleme Kurulları Kanunu

CEZA
İNFAZ KURUMLARI VE TUTUKEVLERİ


İZLEME KURULLARI KANUNU


 


Kanun
Numarası                    : 4681


Kabul
Tarihi                           : 14/6/2001


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 21/6/2001        Sayı  : 24439


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 40


 


Amaç ve kapsam


Madde 1 – Bu
Kanunun amacı, yürürlükteki mevzuat ve ülkemizin taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerle belirlenen ilkeler çerçevesinde ceza infaz kurumları ve
tutukevlerinin yönetim, işleyiş ve uygulamalarını yerinde görmek, incelemek,
bilgi almak ve tespitlerini rapor haline getirerek yetkili ve ilgili mercilere
sunmak üzere, ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının
kurulmasına, görev ve yetkilerine ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.


Bu Kanunda tekil veya çoğul olarak geçen "izleme
kurulu" terimi, ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarını
ifade eder.


(Mülga
üçüncü fıkra: 2/7/2018-KHK/700/135 md.)


 


İzleme kurullarının kuruluşu


Madde
2 – Bulunduğu
yargı çevresinde ceza infaz kurumu veya tutukevi olan her adlî yargı adalet
komisyonunca bir izleme kurulu kurulur.


(Değişik
ikinci fıkra: 20/11/2007-5712/1 md.) İzleme kurulu, başkanla
birlikte beş asıl ve üç yedek üyeden oluşur. Asıl üyelerden en az birinin
kadınlardan seçilmesi zorunludur. Üyeler dört yıl için seçilir. Süresi dolan
üyeler yeniden seçilebilir.


İzleme
kurulunun yetki alanı, adlî yargı adalet komisyonunun bulunduğu yargı çevresi
ile sınırlıdır.


Yargı
çevresinde müdürlük teşkilâtı olan birden çok ceza infaz kurumu ve tutukevi
bulunması halinde buna uygun sayıda izleme kurulu kurulabilir. Bu durumda her
izleme kurulunun yetki alanı, adlî yargı adalet komisyonunca belirlenir.


İzleme
kuruluna çalışmaları için ilgili adlî yargı adalet komisyonunun bulunduğu
binada bir yer ayrılır. İzleme kurulunun sekretarya hizmetleri, aynı adlî yargı
adalet komisyonunun bürosu tarafından yürütülür.


 


İzleme kurulu üyelerinde aranacak
nitelikler


Madde 3 – İzleme
kurullarına başkan ve üye seçilebilmek için 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununda öngörülen genel şartlara ek olarak aşağıdaki
nitelikler aranır:


1.
Otuzbeş yaşını doldurmuş olmak.


2.
Tıp, eczacılık, hukuk, kamu yönetimi, sosyoloji, psikoloji, sosyal hizmetler,
eğitim bilimleri ve benzeri alanlarda en az dört yıllık yüksek öğretim
kurumlarından veya bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretim
kurumlarından mezun olmak ve mesleği ile ilgili olarak kamu kurum ve
kuruluşlarında ya da özel sektörde en az on yıl çalışmış bulunmak.


3.
Kişisel nitelikleri ile çevresinde dürüst, güvenilir ve ahlaklı olarak tanınmış
olmak.


4.
Herhangi bir siyasî partinin merkez, il veya ilçe teşkilâtlarında görevli
bulunmamak.


 


İzleme kurullarına seçilemeyecek
olanlar


Madde
4 – Aşağıda
yazılı kişiler, izleme kurulu başkan ve üyeliğine seçilemez :


1.
Ceza infaz kurumları ve tutukevleri ile ilgili ihale, alım, satım ve benzeri
hukukî ilişkilere taraf olanlar.


2. Görev yapacakları ceza infaz kurumları veya
tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklulardan birisinin işlediği suçtan
kendileri veya ikinci derece dahil hısımları zarar görenler.


3. Görev yapacakları ceza infaz kurumları ve
tutukevlerindeki hükümlü ve tutuklulardan biri ile aralarında evlilik, vesayet
veya ikinci derece dahil hısımlık ilişkisi bulunanlar.


 


İzleme kurulu üyelerinin seçimi ve
andiçmesi


Madde
5 – İzleme
kurullarının üyeleri, 3 ve 4 üncü maddelerde yazılı şartlara durumları uygun
olan kişilerden re’sen veya o yerdeki ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek
kuruluşlarının görüşleri alınarak ya da o yerin en büyük mülkî âmirinin
yardımıyla belirlenecek olanlar ile doğrudan başvuranlar arasından adlî yargı
adalet komisyonunca oybirliğiyle seçilirler.


Üyeler,
göreve başlamadan önce adlî yargı adalet komisyonunun önünde aşağıdaki şekilde
andiçerler:


"Üstlendiğim
görevi Anayasa ve kanunlar gereğince tam bir dikkat, dürüstlük ve tarafsızlıkla
yürüteceğime namusum ve şerefim üzerine andiçerim."


Andiçme
tutanağı dosyalarında saklanır.


 


İzleme kurullarının görev ve
yükümlülükleri


Madde
6 – İzleme
kurullarının görevleri şunlardır :[1]


1.
Ceza infaz kurumları ve tutukevlerindeki infaz ve ıslah uygulamalarına ilişkin
işlem ve faaliyetleri yerinde görmek, incelemek, yönetici ve görevlilerden
bilgi almak, hükümlü ve tutukluları dinlemek.


2. (Ek:17/6/2021-7328/1 md.) Hükümlü ve
tutukluların naklinde kullanılan araçlar ile adliye binalarında bekletildikleri
veya sağlık kuruluşlarında tedavi gördükleri bölümleri yerinde görmek,
incelemek, yönetici ve görevlilerden bilgi almak, hükümlü ve tutukluları
dinlemek.


3.
Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde infaz ve ıslah, hükümlü ve tutukluların
sağlık ve yaşam koşulları, iç güvenlik, sevk ve nakil işlemleri ile ilgili
olarak gördükleri aksaklık ve eksiklikleri yetkili mercilere bildirmek.


4.
(Değişik: 20/11/2007-5712/2 md.) Ceza infaz kurumları ve tutukevleri ile
ilgili tespitlerini ve aldıkları bilgileri değerlendirerek en az dört ayda bir
rapor düzenlemek, raporun bir örneğini Adalet Bakanlığına, Türkiye Büyük Millet
Meclisi İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanlığına, Kamu Denetçiliği
Kurumuna, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna, izleme kurulunun bulunduğu
yargı çevresindeki Cumhuriyet başsavcılığına ve (…)1 infaz
hâkimliğine göndermek.


5.
Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.


İzleme
kurulu üyeleri, görevleri sırasında edindikleri bilgileri ve düzenlenen
raporları yetkili mercilerin izni olmaksızın açıklayamazlar.


(Ek fıkra:
20/11/2007-5712/2 md.) Adalet Bakanlığı, cezaevi güvenliğine ilişkin hususlar müstesna olmak
üzere, her yıl bir önceki yıla ait izleme kurullarınca düzenlenen raporların
sayısını, konularını, yerine getirilen ve getirilmeyen önerileri ve
gerekçelerini bir rapor ile kamuoyuna açıklar.


 


İzleme kurullarının
çalışma esas ve usulleri


Madde
7 – Her
izleme kurulu, kendisini seçen adlî yargı adalet komisyonu başkanının çağrısı
üzerine ve onun başkanlığında yapacağı ilk toplantısında üyeleri arasından iki
yıl için bir başkan, bir başkan yardımcısı ve bir raportör seçer. Süresi
dolanlar, bu görevlere yeniden seçilebilirler.


İzleme
kurulları, en az üç ayda bir olağan olarak toplanır. Başkan, izleme kurulunu
gerektiğinde re’sen veya üye tamsayısının salt çoğunluğunun görüşülecek konuyu
da belirten yazılı istemi üzerine olağanüstü toplantıya çağırır.[2]


(Değişik üçüncü fıkra:
20/11/2007-5712/3 md.) İzleme kurulu, asıl üyelerin salt çoğunluğu ile toplanır. Salt çoğunluğun
sağlanamaması hâlinde kıdem sırasına göre yedek üyeler toplantıya katılır.
Raporlar, katılan üyelerin salt çoğunluğu ile kabul edilir.


Çalışmalar
yürütülürken ceza infaz kurumu veya tutukevinin güvenliğini etkileyebilecek
konularda kurum idaresine bilgi verilir.


İzleme kurulu, ilgili
olduğu ceza infaz kurumu veya tutukevini en az iki ayda bir olmak üzere,
gerekli gördüğü her zaman ziyaret edebilir. Bu ziyarete katılanların sayısı
üçüncü fıkrada öngörülen toplantı yeter sayısından az olamaz.


İzleme kurullarının
çalışma esas ve usulleri ile yapacakları ziyaretlerin şekli ve bu Kanunun
uygulanmasına ilişkin diğer hususlar yönetmelikte gösterilir.





İzleme kurulu
üyeliğinin sona ermesi


Madde 8 – Aşağıdaki hallerde izleme kurulu
üyelerinin görevine adlî yargı adalet komisyonunca son verilir:


1. İzleme kurulu
üyeliğine seçilme şartlarını sonradan kaybetmek.


2. İzinsiz veya haklı bir
mazereti olmaksızın bir yıl içinde iki toplantıya katılmamak.


3. Hastalık veya diğer
bir nedenle görevini yapmakta acze düşmek.


4. İzleme kurulu üyeliğiyle
bağdaşmayan tutum ve davranışlarda bulunmak.


Görevine son verilenler,
bir daha izleme kurulunda görev alamazlar.


Herhangi bir nedenle
boşalan üyeliklere, en geç iki ay içinde aynı usulle yeni üye seçilir.


 


İzleme
kurulu üyelerine karşı işlenen suçlar ve kurul üyelerinin cezaî sorumluluğu


Madde 9 – İzleme kurulunun görevi ile ilgili
olarak kurul üyelerine karşı işlenen suçlar hakkında Devlet memurlarına karşı
işlenen suçlara, kurul üyelerinin görevleri sebebiyle işledikleri suçlar
hakkında Devlet memurlarının işledikleri suçlara ilişkin hükümler uygulanır.


İzleme kurulu üyelerinin
görevleri sebebiyle işledikleri suçlardan dolayı soruşturma izni, adlî yargı
adalet komisyonu başkanınca verilir.


 


Malî hükümler


Madde 10 – İzleme kurulu başkan ve üyelerine her
toplantı için 2000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık
katsayıyla çarpımı sonucunda bulunacak miktarda huzur ücreti ödenir. Ancak, bir
ayda en çok iki toplantı için ödeme yapılabilir. Cumhurbaşkanı, yukarıda
belirtilen gösterge rakamını iki katına kadar artırmaya yetkilidir.[3]


İzleme kurulu üyelerine
ayrıca 10.2.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümlerine göre
birinci derece Devlet memurlarına ödenen miktarda harcırah ödenir.


İzleme
kurullarının görevleriyle ilgili her türlü harcamaları, Adalet Bakanlığı
bütçesine bu amaçla konulan ödenekten karşılanır.


 


Geçici Madde 1 – Bu Kanunun yayımı tarihinden
itibaren altı ay içinde adlî yargı adalet komisyonlarınca izleme kurulları
oluşturulur.


 


Geçici Madde 1 – Bu Kanunda öngörülen yönetmelik, bu
Kanunun yayımı tarihinden itibaren altı ay içinde Adalet Bakanlığınca
hazırlanır ve Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konur.


 


Madde 11 – Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.


 


Madde 12 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu
yürütür.





4681
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA


ANAYASA
MAHKEMESİ KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ


TARİHLERİNİ
GÖSTERİR TABLO


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



4681
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






5712



2, 6, 7



4/12/2007






KHK/700



1, 10



24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük
Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının
andiçerek göreve başladığı tarihte (9/7/2018)






7328



6



25/6/2021









 











[1] 17/6/2021 tarihli ve 7328 sayılı Kanunun 1 inci
maddesiyle bu fıkraya (1) numaralı bentten sonra gelmek üzere (2) numaralı bent
eklenmiş ve diğer bent numaraları buna göre teselsül ettirilmiş ve fıkranın
mevcut (3) numaralı bendine “Başkanlığına,” ibaresinden sonra gelmek üzere
“Kamu Denetçiliği Kurumuna, Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumuna,” ibaresi
eklenmiş ve aynı bentte yer alan “görev alanına giren bir şikâyet konusu
bulunduğu takdirde” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.







[2] 20/11/2007 tarihli ve 5712 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesiyle bu fıkrada geçen “iki” ibaresi “üç” olarak değiştirilmiştir.







[3] 2/7/2018 tarihli ve 700 sayılı KHK’nin 135 inci
maddesiyle, bu fıkrada yer alan “Bakanlar Kurulu” ibaresi “Cumhurbaşkanı” şeklinde
değiştirilmiştir.