5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun

2421








 


BASIN
MESLEĞİNDE ÇALIŞANLARLA ÇALIŞTIRANLAR


ARASINDAKİ
MÜNASEBETLERİN TANZİMİ


HAKKINDA
KANUN[1]


 


Kanun
Numarası                  : 5953


Kabul
Tarihi                         : 13/6/1952


Yayımlandığı
Resmî Gazete: Tarih: 20/6/1952   Sayı: 8140


Yayımlandığı
Düstur           : Tertip: 3   Cilt: 33   Sayfa: 1511


  


            


Kanunun şümulü:


Madde
1 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Bu
Kanun hükümleri Türkiye'de yayınlanan gazete,
internet haber siteleri, internet haber siteleri ve mevkutelerle haber
ve fotoğraf ajanslarında her türlü fikir ve sanat işlerinde çalışan ve İş
Kanunundaki "işçi" tarifi şümulü haricinde kalan kimselerle bunların
işverenleri hakkında uygulanır.[2]


Bu
Kanunun şümulüne giren fikir ve sanat işlerinde ücret karşılığı çalışanlara
gazeteci denir.


            



İstisnalar:


Madde
2 – Birinci
maddenin şümulü dahilinde bulunup da Devlet, vilayet ve belediyeler ve İktisadi
Devlet Teşekkül ve müesseseleriyle sermayesinin yarısından fazlası bu
teşekküllere ait şirketlerde istihdam edilen memur ve hizmetliler hakkında bu
Kanun hükümleri uygulanmaz.


            



Bildirilmesi lazımgelen hususlar:


Madde
3 – Bu
kanunun şümulüne girecek mahiyetteki bir müesseseyi işletmekte olanlar; tesis
edenler, devir alanlar ve kapatanlarla bu kabil bir müessesenin iştigal
mevzuunu kısmen veya tamamen değiştirenler yahut da kendisine intikal eden
böyle bir müesseseyi işletmeye devam edenler veya kapatanlar (müessesenin unvan
ve adresini, müessese sahibinin isim ve hüviyetiyle adresini, yapılan işin
nev'ini, burada çalışanların miktarını, bir intikal mevzuubahis ise bunun
şeklini ve tarihini) işletmeye başlamak veya kapatma yahut da devir alma veya
iştigal nev'ini değiştirme tarihinden itibaren bir ay içinde o iş yerinin
kurulu bulunduğu mahal için İş Kanununun uygulanmasiyle görevli makama yazılı
olarak bizzat veya taahhütlü mektupla bildirmekle ödevlidirler. Bizzat müracaat
edenlere bu müracaatlarını tevsik edecek bir belge verilir.


             



Yazılı mukavele ve terfi esası:


Madde
4 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Gazeteci
ile kendisini çalıştıran işveren arasındaki iş akdinin yazılı şekilde yapılması
mecburidir.


Mukavelede
aşağıdaki hususların gösterilmesi şarttır:


a)
İşin nev'i,


b)
Ücret miktarı,


c)
Gazetecinin kıdemi,


İş
nev'inin ve ücretin değişikliğinde mukaveleye derci mecburidir.


İki
yıl gazetede çalışmış olan gazeteci terfie hak kazanır. Terfi mukavelede tesbit
edilen yüzde nispetinde yapılır.


            



Feshin ihbarı:


Madde
5 – Müddeti
muayyen olmıyan iş akitlerinde feshin ihbarı bu Kanunda yazılı mühletlere
tabidir.


6
ncı ve 7 nci maddelerde yazılı ihbar mühletlerine tekabül eden ücret
miktarındaki tazminatın işveren veya gazeteci tarafından diğer tarafa önceden
ödenmesi suretiyle akdin derhal feshi de caizdir.


            



Akdin işveren tarafından feshi ve kıdem tazminatı:


Madde
6 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


(İptal
fıkra: Anayasa Mahkemesinin 4/5/2023 Tarihli ve E: 2021/62, K: 2023/89 Sayılı Kararı
ile.)


Kıdem
hakkı gazetecinin mesleke ilk giriş tarihinden itibaren hesaplanır.


Akdin
feshi halinde gazeteci, bu süreye göre hesaplanacak tazminatı almaya hak
kazanır.


Birinci
maddenin şümulüne giren bir işyerinde işverenle arasındaki hizmet münasebeti
bir veya müteaddit mukaveleye istinaden fasılasız olarak en az beş yıl sürmüş
olan gazetecinin işine son verilmesi yapılacak yazılı ihbardan itibaren üç ay
geçtikten sonra muteber olur. Beş seneden az hizmeti olanlar için bu ihbar
müddeti bir aydır.


İhbar
müddetinin son günü olan tarih tazminata esas tutulur ve yıllık izinden
sayılmaz.


Gazeteci
yıllık iznini kullanmamışsa, işine son verilmesi halinde, izin müddetine ait
ücreti kendisine peşin olarak verilir.


Hizmetine
bu madde hükümlerine göre son verilen gazeteciye feshi ihbar edilen mukavelenin
taallük ettiği her hizmet yılı veya küsuru için, son aylığı esas ittihaz
olunmak suretiyle her yıl için bir aylık ücreti miktarında tazminat verilir.
(İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 4/5/2023 Tarihli ve E: 2021/62, K:
2023/89 Sayılı Kararı ile.) İlk mukavele yılında bu miktar hesaplanmaz. 


Bir
defa kıdem tazminatı alan gazetecinin kıdemi, yeni işine girişinden itibaren
hesaplanır. Ancak, buna aykırı olarak işverenle gazeteci arasında yapılacak
mukavele muteberdir.


İşverenin
maddi imkansızlık sebebiyle gazetecinin tazminatını bir defada ödeyememesi
halinde, tediye en çok dört taksitte yapılır ve bu taksitlerin tamamının süresi
bir yılı geçemez. Ancak, bu bölünme o iş yerinin mali vergisini tahakkuk
ettiren maliye şubesinin, müessesenin zarar etmekte olduğu kararı üzerine
yapılabilir.


(Ek: 9/8/2002-4773/12 md.; Değişik:
22/5/2003-4857/116 md.) İş Kanununun 18, 19, 20, 21 ve 29 uncu maddesi hükümleri kıyas yoluyla
uygulanır.


            



Akdin gazeteci tarafından feshi:


Madde
7 – Gazeteci
en az bir ay evvel işverene yazılı ihbarda bulunmak suretiyle iş akdini her
zaman feshedebilir.


            



Müddetlerin artırılması:


Madde
8 – Yukarki
maddelerde yazılı ihbar mühletleri asgari olup mukavele ile artırılabilir.


            


Mülkiye amirine bildirilecek hususlar:


Madde
9 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Mukavelenin
yapılışı işveren tarafından; feshi, fesheden tarafından Bölge Çalışma
Müdürlüğüne, mülkiye amirliğine ve eğer gazeteci üye ise sendikasına değilse en
fazla üyesi bulunan mesleki teşekküle on beş gün içinde beyanname ile bildirilir.
Mülkiye amirleri bu beyannamelerin birer örneğini, gazetecinin kıdeminin
tesbitine esas olmak üzere hemen Basın - Yayın ve Turizm Bakanlığına
gönderirler.


            



Tecrübe müddeti:


Madde
10 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Mesleke
ilk intisap eden gazeteciler için tecrübe müddeti en çok üç aydır. Bu müddet
içinde taraflar iş akdini ihbar müddetine ve tazminat mükellefiyetine tabi
olmaksızın feshedilebilirler.


Bu
müddetin sonunda mukavelenin yazılı olarak yapılması mecburidir.


Stajyer
adedi, mukaveleli yazı işleri kadrosunun yüzde onunu geçemez.


            



İhbar mühletini beklemeksizin fesih hakkı ve tazminat:


Madde
11 – Bir mevkutenin veçhe ve karakterinde gazeteci için
şeref veya şöhretini veya umumiyetle manevi menfaatlerini ihlal edici bir
vaziyet ihdas edecek şekilde bariz bir değişiklik vukuu halinde, gazeteci ihbar
mühletini beklemeden akdi feshedebilir.


İş
akdini birinci fıkranın verdiği hakka dayanarak fesheden gazeteci, işverenin
kusuru neticesinde iş akdini feshetmiş olsa idi ne miktar tazminat alacak
idiyse, o miktar tazminat isteyebilir.


Vazifesinin
ifasiyle ilgili hususlarda gazetecinin bilerek veya ağır bir ihmali neticesi
olarak mevkutenin itibar veya şöhretine halel verecek fiil ve harekette
bulunması hali işverene ihbar mühletini beklemeden iş akdini derhal feshetmek
hakkını veren ağır sebeplerden sayılır.


Gazetecinin,
şeref ve şöhretine halel verebilecek mahiyette bir fiil ve harekette bulunması
için işveren tarafından vaki isteği yerine getirmemesi hali işverene ihbar
mühletini beklemeksizin iş akdini feshetmek hakkını vermez.


Müddeti
muayyen olan mukavelelerde de yukarda yazılı fesih hakkı mukavele müddetinin
sona ermesini beklemeksizin kullanılabilir.


 


Akdin tatbik edilmediği hallerde fesih:


Madde
12 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Gazetecinin
uğradığı hastalık sebebiyle iş akdi işveren tarafından feshedilemez. Ancak, bu
hastalığın altı aydan fazla uzaması halinde tazminat verilmek suretiyle akdin
feshi cihetine gidilebilir. 


Bu
maddenin birinci fıkrasında yazılı haller dolayısiyle vazife göremiyecek duruma
düşüp de işveren tarafından işinden çıkarılan gazeteci, azami bir yıl içinde
iyileştiği takdirde tekrar eski işine tercihan alınır.


         
  


Rekabet memnuiyeti:


Madde
13 – Gazeteci işverenle yaptığı mukavelede aksi
zikredilmediği takdirde dışarda, basınla alakası olsun veya olmasın, başka iş
tutmakta serbesttir.


İş
akdinin feshinden sonraki zaman için gazetecinin mesleğini icra serbestisini
takyit eden hükümler batıldır.


            



Ücret:


Madde
14 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


(Değişik
birinci fıkra: 17/4/2008-5754/83 md.) Kararlaştırılan
ücret, her ay peşin olarak ödenir. İlave ücretlerin sigorta primlerinin
ödenmesi mecburidir. Çalıştırılan gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu
nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak
suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme
büyüklüğü, çalıştırdığı gazeteci sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi
unsurları dikkate alarak işverenleri zorunlu tutmaya, banka hesabına
yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt
ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup
olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı
ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir.
Çalıştırdığı gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit
istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna
tabi tutulan işverenler, gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her
çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler.
Gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarının
özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin
diğer usûl ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle
düzenlenir.


(İptal
ikinci fıkra: Anayasa Mahkemesi’nin 25/12/2019
tarihli ve E.: 2019/108, K.: 2019/101 sayılı Kararı ile)


Mukavele
müddeti sona ermeden evvel kendisine atfedilebilecek bir kusuru olmaksızın
işine son verilen gazeteci, peşin almış olduğu ücretin henüz işlememiş bulunan
kısmını iade etmeye mecbur tutulamaz.


Gazeteciler
her hizmet yılı sonunda işverenin sağladığı karın emeklerine düşen nispi
karşılığı olarak asgari birer aylık ücret tutarında ikramiye alırlar.


            



Mukavele dışı yazılar:


Madde
15 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Gazeteci,
mukavele hükümleri dışında olarak işveren tarafından verilen işler veya sipariş
edilen veya yayınlanması kabul edilen yazılar için ayrıca ücrete hak kazanır.


Bu
işlerle ilgili ilave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi mecburidir.


            



Askerlikte ve gebelikte ücret:


Madde
16 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Talim
veya manevra dolayısiyle silah altına alınan gazeteci bu müddet zarfında ücret
hakkını muhafaza eder. Ancak, yedeksubay olarak veya sair suretlerle askeri
hizmet karşılığı aylık alan gazetecinin almakta bulunduğu bu aylık kendi
işinden aldığı ücretten az ise, işveren, gazeteciye yalnız aradaki farkı
ödemekle mükelleftir.


Kısmi
veya umumi seferberlik dolayısiyle silah altına alınan gazeteci hakkında üç ay
için bu maddenin birinci fıkrası hükümleri uygulanır.


İlk
muvazzaf askerlik hizmeti için silah altına alınan gazeteciye normal askerlik
müddetince son aldığı ücret yarı nispetinde ödenir. 


İşverenle
gazeteci arasındaki iş akdinin muayyen bir müddet için akdedilmiş olup
olmadığına bakılmaksızın, gazetecinin bu maddenin birinci fıkrasında gösterilen
haller dolayısiyle silah altında bulunduğu müddetçe iş akdi, işveren tarafından
feshedilemez. Gazeteci bu maddenin ikinci veya üçüncü fıkrasında gösterilen
haller dolayısiyle silah altına alındığı takdirde, gazetecinin durumu bu
fıkralardan hangisine temas etmekte ise, işveren iş akdini ancak o fıkrada
gösterilmiş bulunan süre geçtikten sonra feshedilir. Bu gibi hallerde de
gazeteci ile işveren arasındaki iş akdinin muayyen bir müddet için akdedilmiş
olup olmadığına bakılmaz. Akdin feshi bu kanunda yazılı hükümlere tabidir.


Gazeteci
ile işveren arasındaki mukavele esasen muayyen bir süreyi ihtiva edip de bu süre
gazetecinin silah altında bulunduğu sırada kendiliğinden bitiyorsa işveren mukavelenin
bu suretle sona ermesinden itibaren bu maddede yazılı olan ücretleri gazeteciye
ödemekle mükellef tutulamaz.


Bu
maddede yazılı bulunan hükümler işveren tarafından gazeteciye askerlik halinde
ücret verilmesi hakkında daha elverişli hak ve menfaatler sağlayan mukavele,
teamül veya örfü adetten doğan haklara halel getirmez.


Kadın
gazetecinin hamileliği halinde, hamileliğin 7 nci ayından itibaren doğumun
ikinci ayının sonuna kadar izinli sayılır. Bu müddet zarfında müessese gazeteciye
son aldığı ücretin yarısını öder. Doğum vuku bulmaz veya çocuk ölü dünyaya
gelirse, bu halin vukuundan itibaren bir ay müddetle bu ücret ödenir.
Gazetecinin sigortadan veya bağlı bulunduğu teşekküllerden alacağı yardım, bu
ödemeye tesir etmez.


            



Mahkümiyet veya yayının tatili halinde ücret:


Madde
17 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Mensup
olduğu mevkutedeki bir yayın dolayısiyle hürriyeti tahdide uğrayan gazeteci
ücretini işverenden almakta devam eder. Ancak, hürriyetin tahdidini mucip olan
yayın, mezkür gazeteci tarafından mevkute sorumlu müdürünün veya sahibinin
haberi olmadan yapıldığı veya yaptırıldığı yahut sorumlu müdürün tetkikından
geçirilerek neşri tekarrur eden şekil üzerinde tahrifat, tadilat, tay veyahut
ilaveler yapmak veya yaptırmak suretiyle vuku bulduğu takdirde mezkür gazeteci
bu hükümden faydalanamaz.


Hürriyeti
tahdide uğrayan gazeteci bağlı bulunduğu kadroya yapılacak toplu zamlardan
emsali gibi istifade eder.


Birinci
fıkradaki hürriyet tahdidi gazetecinin o mevkuteden ayrılmasından sonra vukua
gelmişse, gazetecinin bahsi geçen mevkuteden son aldığı ücreti miktarındaki
tazminat, hürriyeti tahdit edildiği müddetçe her ay yayının yapılmış olduğu
mevkute sahibi tarafından ödenir.


Her
ne sebeple olursa olsun, neşriyatı tatil edilen mevkutede çalışanlar tatil
tarihinden itibaren iki ay müddetle ücretlerini alırlar. Bu gazetecilerin
kanuni tazminatı da tercihan ödenir.


            



Ölüm tazminatı:


Madde
18 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Gazetecinin
ölümü sebebiyle iş akdinin sona ermesi halinde, eşi ve çocuklarına ve bunlar
bulunmadığı takdirde geçimi kendisine terettüp eden ailesi efradına
müteveffanın aylık ücretinin üç mislinden az olmamak üzere, kıdem hakkı tutarında
ölüm tazminatı verilir.


            



Haftalık
izin:


Madde
19 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Her
altı günlük fiili çalışmayı mütaakıp gazeteciye bir günlük ücretli dinlenme
izni ve-rilmesi mecburidir. Gazetecinin vazifesi devamlı gece çalışmasını gerektirdiği
hallerde hafta tatili iki gündür.


Birinci
fıkra hükmü dışında gazeteci, çocuğu dünyaya geldiği zaman üç; eşi veya çocuğu,
anası veya babası öldüğü zaman dört; çocuğu evlendiği, kardeşi, büyük anne veya
büyük babası veya torunu öldüğü zamanlar iki gün olağanüstü ücretli izine hak
kazanır. Bu izinler senelik izinden sayılmaz.


            



Günlük gazetelerin intişar etmeyeceği günler:


Madde
20 – (İptal: Anayasa Mahkemesinin 20/1/1993 tarih ve E. 1992/36, K.1993/4
sayılı Kararıyla)


            



Yıllık ücretli izin:


Madde 21 – (Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


Günlük
bir mevkutede çalışan bir gazeteciye, en az bir yıl çalışmış olmak şartiyle,
yılda dört hafta tam ücretli izin verilir. Gazetecilik mesleğindeki hizmeti on
yıldan yukarı olan bir gazeteciye, altı hafta ücretli izin verilir. Gazetecinin
kıdemi aynı gazetedeki hizmetine göre değil, meslekteki hizmet süresine göre
hesaplanır.


Günlük
olmayan mevkutelerde çalışan gazetecilere her altı aylık çalışma devresi için
iki hafta ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izinlerin hesabında bu Kanunun 1
inci maddesindeki "Gazeteci" tabirine girenlerin kıdemleri, iş
akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden inikat etmiş olmasına
bakılmaksızın, gazetecilik mesleğinde geçirdikleri hizmet süresi nazara alınmak
suretiyle tesbit edilir.


İzin
hakkından feragat edilemez.


            



Sendika:


Madde
22 – (Mülga: 15/7/1963 - 274/33 md.) 


            



Sosyal
sigorta:


Madde
23 – (Mülga: 17/7/1964 - 506/141 md.)


            


Teftiş ve murakabe:


Madde
24 – Bu Kanun hükümlerinin düzen altında yürümesini
sağlamak üzere yapılması gerekli görülecek takip, murakabe ve teftişler Çalışma
Bakanlığı tarafından yürütülür. Bu hususta 3008 sayılı İş Kanununun iş hayatının
murakabe ve teftişine ait bulunan altıncı faslı hükümleriyle aynı kanunun bu
hükümlerle ilgili ceza maddeleri uygulanır.


            



Kazançların azaltılamıyacağı:


Madde
25 – Bu Kanunun uygulanması neticesi olarak iş verene
terettüp eden vecibeler, gazetecilerin ücret ve sair haklarının daha aşağı
hadlere indirilmesine sebep tutulamaz.


            



Ceza hükümleri:


Madde 26 – (Değişik:
23/1/2008-5728/147 md.)


a) Çalıştırdığı gazeteci
ile 4 üncü maddede gösterilen şekilde yazılı iş akdi yapmayan işverene beher
mukavele için yediyüz Türk Lirası,


b) 6 ncı maddenin ikinci
fıkrasında bahsi geçen tazminatı gazeteciye ödemeyen işverene ikibinbeşyüz Türk
Lirası,


c) 18 inci maddede yazılı
ölüm tazminatını hak sahiplerine ödemeyen işverene ikibinbeşyüz Türk Lirası,


idarî para cezası
verilir, ayrıca yukarıdaki (b) veya (c) bentlerinde yazılı tazminatlar da hak
sahiplerine ödenir.


            



Madde 27 – (Değişik: 24/4/2003-4854/1
md.)[3][4]


a) 14 üncü maddede yazılı ücreti
gazeteciye zaruret olmaksızın zamanında ödemeyen veya
gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını
zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına yatırılmaksızın
ödenmesi durumunda, her bir gazeteci için,


b)
16 ncı maddenin birinci veya ikinci yahut da üçüncü fıkralarında yazılı bulunan
hâllerde gazeteciye verilmesi gereken ücreti ödemeyen,


c) 17 nci maddenin birinci veya
üçüncü fıkralarında yazılı hâllerde gazeteciye verilmesi gereken ücreti yahut
da maddenin ikinci fıkrasında sözü edilen tazminatı ödemeyen,


İşverene binbeşyüz Türk Lirası idarî
para cezası verilir.


            



Madde
28 – (İptal: Anayasa Mahkemesinin 20/1/1993 tarih ve E. 1992/36, K. 1993/4
Sayılı Kararıyla)


            



Madde 29 – (Değişik:
23/1/2008-5728/149 md.)


Gazeteciye bu Kanunun 21 inci maddesinde yazılı yıllık izni
vermeyen veya izni vermiş olup da izin müddetine ait ücreti ödemeyen
işverene, yıllık izin vermediği veya izin süresine ait ücretleri ödemediği
kimsenin izin müddetine tekabül eden ücretler yekununun üç katı kadar idarî
para cezası verilir; ayrıca gazeteciye ödenmesi gereken ücret toplamı, iki kat
olarak ödenir.


            



Madde 30 – (Değişik:
23/1/2008-5728/150 md.)


Bu
Kanunun 25 inci maddesi hükmüne aykırı hareket eden işverene ikibinbeşyüz Türk
Lirası idarî para cezası verilir.


Bu Kanunda yazılı olan
idarî para cezaları, o yerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürü
tarafından verilir. 


            



Çalışma Müddeti ve fazla mesai:


Ek
Madde 1 – (Değişik: 12/2/1954 - 6253/2 md; Değişik: 4/1/1961 - 212/1 md.)


5953
sayılı Kanunun birinci maddesindeki gazeteci tabirinin şümulü içinde bulunan
kimselerden müessese, matbaa, idarehane ve büro gibi yerlerde hizmetlerinin
mahiyeti itibariyle müstemirren çalışanlar için günlük iş müddeti, gece ve
gündüz devrelerinde sekiz saattir.


Yukarıki
fıkra hükmünün dışında kalarak, gündüz veya gece devresindeki çalışma
müddetinin daha fazla hadlere artırılması ve ulusal bayram, genel tatiller ve
hafta tatilinde çalışılması bu kanuna göre (Fazla saatlerde çalışma) sayılır.


Pazar
gününden başka bir gün hafta tatili yapan gazeteci, pazar günü fazla mesai
yapmış sayılmaz.


Her
bir fazla çalışma saati için verilecek ücret, normal çalışma saati ücretinin %
50 fazlasıdır.


Ancak,
günlük normal çalışma müddetine ilaveten bu madde gereğince tatbik edilecek
fazla çalışmaların saat 24 den sonraya tesadüf eden saatlerinde ücret bir misli
fazlasiyle ödenir.


Fazla
saatlerin hesabında, yarım saatten az olan müddetler yarım saat, fazlası ise
bir saat sayılır.


Fazla
saatlerde çalışma, ücretlerini parça başına veya yapılan iş miktarına göre alan
gazetecilere yaptırıldığı takdirde dahi bu kimselerin fazla saatlere tekabül
eden ücretleri bu maddedeki esaslara göre ödenir.


Fazla
çalışmalara ait ücretin, mütaakıp ücret tediyesiyle birlikte ödenmesi
mecburidir. (İptal ikinci cümle: Anayasa Mahkemesinin 19/9/2019 tarihli ve
E.:2019/48; K.:2019/74 sayılı Kararı ile)


Fazla
mesai günde üç saati geçemez.


            


Ek
Madde 2 – (Ek: 12/2/1954 - 6253/2 md.; Mülga: 25/8/1971 - 1475/110 G md.)


            



Ek
Madde 3 – (Ek: 12/2/1954 - 6253/2 md.; Değişik: 23/1/2008-5728/151 md.)


Bu Kanunun ek 1 inci maddesinde yazılı fazla saatlerle çalışma
ücretlerini gazeteciye ödemeyen veya mezkur maddede yazılı zam hadlerinden daha
aşağı hesap etmek suretiyle ödeyen işverene, ödemediği fazla saat ücretleri
tutarının veya eksik ödediği ücretler tutarının beş katı kadar idarî para
cezası verilir. 


            



Ek
Madde 4 – (4/1/1961 - 212/2 md. ile gelen numarasız Ek md. hükmü olup madde
numarası teselsül ettirilmiştir.)


Basın meslekinde çalışanlarla çalıştıranlar arasında 5953 sayılı Kanun
ile bunun ek ve tadillerine dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk
uyuşmazlıkları, 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu
hükümlerine tevfikan bu mahkemeler tarafından rüyet edilir.


Ancak
iş mahkemesine iştirak edecek asil ve yedek üyeler, o yerde en fazla üyesi
bulunan, basın meslekinde çalışan ve çalıştıranların sendikalarından, bunlar
yoksa teşekküllerinden 5521 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında
yazılı usul dairesinde seçilir.


            



Geçici
Madde 1 – İşverenler bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren
iki ay içinde kendi iş yerlerinde çalışan gazetecilerle bu kanunda yazılı
esaslar dahilinde yazılı mukavele akdetmeye mecburdurlar. Bu hükme riayet
etmiyen işverenler hakkında (26) ncı maddenin (a) bendinde yazılı ceza tatbik
olunur.


            



Geçici Madde 2 – (Mülga: 17/7/1964 - 506/141 md.)


            



Geçici
Madde 3 – (Mülga: 17/7/1964 - 506/141 md.)


            



Geçici
Madde 4 – (25/6/1973 - 1761 Sayılı Kanunun numarasız geçici maddesi hükmü olup
teselsül için numaralandırılmıştır.)


Bu
Kanunun 20 nci maddesinin birinci fıkrasındaki günlük gazetelerin intişar
etmelerini yasaklıyan hüküm, Türkiye Cumhuriyetinin Kuruluşunun 50 nci
yıldönümünün kutlanması hakkındaki 30/3/1973 tarih ve 1701 sayılı Kanunun 7 nci
maddesinde gösterilen bayram süresince, uygulanmaz.


            



Madde
31 –
Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


            



Madde
32 – Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.


 


 


13/6/1952
TARİH VE 5953 SAYILI KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER


1
– 4/1/1961 tarih ve 212 sayılı Kanunun geçici maddesi:


Geçici
Madde – Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte beş yıl veya
daha fazla kıdemi olan gazetecilerin, tabi oldukları iş akdini, bu kanunun
yürürlüğe girmesinden itibaren iki yıl içinde feshetmeleri halinde, 6 ncı madde
hükmü uygulanmaz.


 


 


5953
SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE
HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE


                     


 







Yürürlükten
Kaldırılan

Kanun veya Kanun
Hükümleri



Yürürlükten
Kaldıran Mevzuatın






Tarihi



Sayısı



Maddesi






20 Şubat 1947 tarihli ve 5018 Sayılı İşçi ve

İşveren Sendika ve Sendika Birlikleri hakkındaki Kanun ve

25 Mayıs 1959 tarihli ve 7286 sayılı 5018 sayılı kanuna ek
kanun ile

13 Haziran 1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde
çalışanlarla

çalıştıranlar arasındaki münasebetlerin tanzimi hakkındaki
Kanunun 22 nci maddesiyle

10 Mart 1954 tarihli ve 6379 sayılı Deniz İş Kanununun 40
ıncı maddesi hükümleri



15/7/1963



274



33






4772, 5502 ve 6900 sayılı kanunlar ile bu kanunların ek ve
değişiklikleri,

3008 sayılı kanunun yedinci faslı, 5953 sayılı Kanunun 23,
geçici 2 ve 3 üncü,

6379 sayılı Kanunun 36. geçici 3 ve geçici 4 üncü maddeleri
ve 4792 sayılı kanunun

5565 sayılı kanunla muaddel 8 inci maddesi hükümleri



17/7/1964



506



141






Bu Kanunun yürürlüğe girdiği günden başlayarak:

A)  3008 sayılı Kanun ve bu Kanunu değiştiren 3516, 3612,
5518, 5868, 6298, 7284, 7285sayılı Kanunlar,

B)  5837 sayılı Kanun ve bu Kanunu değiştiren 6734 sayılı
Kanun,

C)  6032  sayılı Kanun,

Ç)  7467  sayılı Kanun,

D)  1061  sayılı Kanun,

E)  1225  sayılı Kanun,

F)  1248  sayılı Kanun,

G)  5953  sayılı  Kanunu  değiştiren 6253 sayılı Kanunun ek
2 nci maddesi



25/8/1971



1475



110









                                                                                    
              
            


                      


 


5953 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası



5953 sayılı Kanunun değişen veya iptal edilen maddeleri



Yürürlüğe Giriş Tarihi






6253




19/2/1954






212




10/1/1961






274




24/7/1963






506




126
ıncı maddesi 1/11/1964

Diğer
hükümleri 1/2/1965






1475




1/9/1971






1761




3/7/1973






4773




15/3/2003
tarihinden

geçerli
olmak üzere

15/8/2002
tarihinde






4854




6/5/2003






4857




10/6/2003






5728




8/2/2008






5754




8/5/2008






Anayasa
Mahkemesinin 19/9/2019 tarihli ve

E.:2019/48;
K.:2019/74 sayılı

Kararı



 

Ek
Madde 1



 

19/11/2019






Anayasa
Mahkemesi’nin 25/12/2019 tarihli ve E.: 2019/108, K.: 2019/101 sayılı Kararı



14



14/2/2020






7418



1



18/10/2022






Anayasa
Mahkemesinin 4/5/2023 Tarihli ve E: 2021/62, K: 2023/89 Sayılı Kararı



6



14/6/2023









 


 


 


 


 


 


 


 











[1]
193 sayılı "Gelir Vergisi Kanununun" 17/10/1980 tarih ve 2320 sayılı
Kanunla değişik 25. maddesi gereğince bu Kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarının
hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları (hizmet ifa etmeksizin ödenen
ücretler) tazminat sayılmaz.







[2]
13/10/2022 tarihli ve 7418 sayılı Kanunun 28 inci maddesiyle bu fıkraya “gazete”
ibaresinden sonra gelmek üzere “, internet haber siteleri” ibaresi eklenmiştir.







[3]
23/1/2008 tarihli ve 5728 sayılı Kanunun 148 inci maddesiyle; bu maddede yer
alan “birmilyarikiyüzmilyon lira” ibaresi “binbeşyüz Türk Lirası”
şeklinde değiştirilmiştir.







[4]
17/4/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanunun 83 üncü maddesiyle; bu fıkranın (a)
bendinde yer alan “zamanında ödemeyen” ibaresinden
sonra gelmek üzere “veya gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki
her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına
yatırılmaksızın ödenmesi durumunda, her bir gazeteci için,” ibaresi eklenmiştir.