Bankaların Yeşil Varlık Oranı Hesaplaması Hakkında Tebliğ

BANKALARIN YEŞİL VARLIK ORANI HESAPLAMASI HAKKINDA TEBLİĞ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1) Bu
Tebliğin amacı, bankaların çevresel olarak sürdürülebilir ekonomik
faaliyetlerin finansmanına katkısının ölçümü için oluşturulan yeşil varlık
oranı ve diğer anahtar performans göstergelerinin hesaplanmasına ve
raporlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.


Dayanak


MADDE 2- (1) Bu
Tebliğ, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 43 üncü
maddesinin birinci fıkrası ile 93 üncü maddesinin dördüncü fıkrasına
dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 3- (1) Bu
Tebliğde yer alan;


a) Alım satım hesapları:
23/10/2015 tarihli ve 29511 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların
Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin
3 üncü maddesinde tanımlanan alım satım hesaplarını,


b) Anahtar performans göstergeleri:
Banka faaliyetlerinin çevresel sürdürülebilirliği ve çevresel hedefleri nasıl
ve ne ölçüde dikkate aldığını ve bunlara ne düzeyde katkı sağladığını gösteren
oranları,


c) Asgari sosyal güvenlik
standartları: Ekonomik faaliyetlerin insan, çalışan ve tüketici hakları da
dâhil olmak üzere sosyal normları ihlal etmemesini sağlamaya yönelik olarak
belirlenmiş yönetişim standartlarını,


ç) Bağımsız doğrulayıcı taraf:
Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK) ya da ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile
kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları tarafından doğrulayıcı olarak
yetkilendirilen gerçek ya da tüzel kişileri,


d) Brüt tutar: Finansal varlığın
herhangi bir zarar karşılığına göre düzeltilmeden önceki itfa edilmiş maliyet
değerini,


e) Çevresel olarak sürdürülebilir
ekonomik faaliyetler: İklim değişikliğinin azaltılması, iklim değişikliğine
uyum, toprak, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir şekilde kullanımı ve
korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü,
biyoçeşitliliğin ve ekosistemin korunması ve restorasyonu hedeflerinden en az
birine önemli ölçüde katkı sağlayan ve bu hedeflerden hiçbirine önemli zarar
vermeyen ekonomik faaliyetleri,


f) Döngüsel ekonomi: Ürün ve
malzemelerin değerinin uzun süre korunduğu, üretimde zararlı madde kullanımı
ile sınırlı kaynakların kullanımının ve sera gazı salımlarının en aza
indirildiği, israfın ve atık oluşumunun önlendiği, ürünlerin kullanım ömrü
sonunda çevre ve insan sağlığı için sürdürülebilir ve güvenli bir şekilde
yeniden kullanımının sağlandığı, ürünlere daha fazla değer katan, sera gazı
azaltımını destekleyen üretim ve tüketim yaklaşımını,


g) Finansal varlık: Türkiye
Finansal Raporlama Standartlarında yer alan finansal varlıkları,


ğ) Kredi: 5411 sayılı Kanunun 48
inci maddesinde tanımlanan kredileri,


h) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurulunu,


ı) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurumunu,


i) Merkezi yönetim kapsamındaki
kamu idareleri: 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol
Kanununa ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kamu idarelerini,


j) Taksonomi: Belirlenen çevresel
hedefler doğrultusunda iklim değişikliği ile mücadeleye katkı sağlayan ekonomik
faaliyetlere ilişkin ilkeler ve kriterler belirleyerek iklim finansmanının
harekete geçirilmesine katkıda bulunan sınıflandırma sistemlerini,


k) Teknik tarama kriterleri:
Ekonomik faaliyetleri çevresel hedeflere etkileri bakımından değerlendiren
kriterleri,


l) Yenilenebilir enerji: Rüzgâr,
güneş, jeotermal, okyanus, deniz, hidroelektrik, biyokütle, yeşil hidrojen, çöp
gazı, kanalizasyon arıtma tesisi gazı ve biyogaz kullanılarak elde edilen
enerjiyi,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Yeşil Varlık Oranı


Yeşil varlık oranı
hesaplaması


MADDE 4- (1)
Bankaların çevresel sürdürülebilirliğe katkısı için birincil anahtar performans
göstergesi yeşil varlık oranıdır. Yeşil varlık oranı, bankaların konsolide
olmayan bilançolarında yer alan uyumlu varlıkların, yeşil varlık oranı
kapsamındaki toplam varlıklara bölünmesi ile hesaplanır.


(2) Yeşil varlık oranı
kapsamındaki toplam varlıklar; bilanço içi toplam finansal varlıklardan,
merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinden, merkez bankalarından ve
uluslar üstü kuruluşlardan alacaklar ile alım satım hesaplarında izlenen
varlıklar, çıktıktan sonra kalan bilanço içi varlıkların itfa edilmiş maliyet
ile ölçülen brüt tutarlarının toplanması ile hesaplanır.


(3) Uygun varlıklar; yeşil varlık
oranı kapsamındaki toplam varlıklar içerisinde, kriterleri sağlayıp sağlamadığı
dikkate alınmaksızın, teknik tarama kriterleri kapsamında yer alan tüm ekonomik
faaliyetlere ilişkin bilanço içi finansal varlıkların itfa edilmiş maliyet ile
ölçülen brüt tutarlarının toplanması ile hesaplanır.


(4) Uyumlu varlıklar; uygun
varlıklar içerisinde,


a) Çevresel hedeflerden bir ya da
daha fazlasına önemli ölçüde katkıda bulunma,


b) Diğer çevresel hedeflere
önemli zarar vermeme,


c) Asgari sosyal güvenlik
standartlarını sağlama,


koşullarını aynı anda yerine
getiren ekonomik faaliyetlere ilişkin bilanço içi finansal varlıkların itfa
edilmiş maliyet ile ölçülen brüt tutarlarının toplanması ile hesaplanır. Kurul,
uyumlu varlıkların hesaplanmasında esas alınacak finansal varlıklar için alt
sınır tutarları belirlemeye yetkilidir.


Çevresel hedefler


MADDE 5- (1)
Çevresel hedefler;


a) İklim değişikliğini azaltma,


b) İklim değişikliğine uyum,


c) Döngüsel ekonomiye geçiş,


ç) Su ve deniz kaynaklarının
sürdürülebilir kullanımı ve korunması,


d) Kirliliğin önlenmesi ve
kontrol altına alınması,


e) Biyoçeşitliliğin ve
ekosistemlerin korunması ve restorasyonu,


hedeflerini kapsar.


Teknik tarama kriterleri


MADDE 6- (1) Yeşil
varlık oranının hesaplamasında uyumlu olarak dikkate alınacak varlıkların
çevresel hedeflerden bir ya da daha fazlasına önemli ölçüde katkıda bulunma
koşulunu yerine getirebilmesi için ilgili teknik tarama kriterlerini sağlaması
şarttır.


(2) Uyumlu varlıkların
belirlenmesinde ve bunlara ilişkin tutarların hesaplanmasında Kurul tarafından
belirlenecek teknik tarama kriterleri esas alınır. Kurul, çevresel hedeflere
yönelik olarak yetkili kamu kurumları tarafından belirlenen teknik tarama kriterlerinin
uygulanmasına karar vermeye yetkilidir.


(3) Bankalar, teknik tarama
kriterlerinin sağlandığını veya sağlanacağını bağımsız doğrulayıcı taraflarca
düzenlenen emisyon raporu, fizibilite raporu, enerji verimliliği etüt raporu ve
benzeri raporlarla, ulusal ya da uluslararası kabul görmüş sertifikalar, yeşil
teknoloji seçim araçları veya yatırıma konu harcama belgeleri aracılığıyla
tevsik etmek ve bunları denetime hazır bulundurmakla yükümlüdür.


(4) Uyumlu olarak belirlenen
vadeli varlıkların, vadeleri boyunca teknik tarama kriterlerini sağladığının
teyit edilmesi ve izlenmesi esastır.


Çevreye önemli zarar
vermeme


MADDE 7- (1) Yeşil
varlık oranının hesaplamasında uyumlu olarak dikkate alınacak varlıkların
çevreye önemli zarar vermeme koşulunu sağlaması zorunludur.


(2) Ekonomik faaliyetlerin
çevreye önemli zarar vermeme koşulunu karşılayıp karşılamadığı
değerlendirilirken faaliyetin kendisinin ve faaliyet sonucunda ortaya çıkan
ürün ve hizmetlerin yaşam döngüleri boyunca oluşacak çevresel etkileri ile ürünlerin
kullanım ömrünün tamamlanmasından sonraki etkileri dikkate alınır.


(3) Uyumlu varlıkların
belirlenmesinde ve bunlara ilişkin tutarların hesaplanmasında Kurul tarafından
belirlenecek çevreye önemli zarar vermeme kriterleri esas alınır. Kurul, çevresel
hedeflere yönelik olarak yetkili kamu kurumları tarafından belirlenen çevreye
önemli zarar vermeme kriterlerinin uygulanmasına karar vermeye yetkilidir.


(4) Bankalar, bir varlığın
çevreye önemli zarar vermeme kriterlerini karşıladığına yönelik değerlendirmelerine
ilişkin gerekli belgelendirmeyi yapmak ve bunları denetime hazır bulundurmakla
yükümlüdür.


(5) Uyumlu olarak belirlenen
vadeli varlıkların, vadeleri boyunca çevreye önemli zarar vermeme kriterlerini
sağladığının teyit edilmesi ve izlenmesi esastır.


Asgari sosyal güvenlik
standartları


MADDE 8- (1) Yeşil
varlık oranı hesaplamasında uyumlu olarak dikkate alınacak varlıklara ilişkin
faaliyetlerin ve ilgili tarafların asgari sosyal güvenlik standartlarına uyum
sağlaması zorunludur.


(2) Uyumlu varlıkların
belirlenmesinde ve bunlara ilişkin tutarların hesaplanmasında Kurul tarafından
belirlenecek asgari sosyal güvenlik standartları esas alınır. Kurul, yetkili
kamu kurumları tarafından belirlenen standartların uygulanmasına karar vermeye
yetkilidir.


(3) Bankalar, bir varlığın asgari
sosyal güvenlik standartlarını karşıladığına yönelik değerlendirmelerine
ilişkin gerekli belgelendirmeyi yapmakla ve bunları denetime hazır
bulundurmakla yükümlüdür.


(4) Uyumlu olarak belirlenen
vadeli varlıkların, vadeleri boyunca asgari sosyal güvenlik standartlarına uyum
sağladığının teyit edilmesi ve izlenmesi esastır.


Kullanım yeri tespit
edilemeyen krediler


MADDE 9- (1) Son
mali yıl cirosunun en az yüzde doksanını uyumlu varlıklardan sağlamış ve son
bir yılda yenilenemez enerji kaynaklarından herhangi bir gelir elde etmemiş
işletmelere kullandırılan ve kullanım yeri tespit edilemeyen işletme sermayesi
kredileri ve benzer nitelikteki diğer krediler yeşil varlık oranının
hesaplamasında uyumlu varlık olarak dikkate alınır.


Raporlama


MADDE 10- (1)
Bankalar yeşil varlık oranının pay ve paydasını oluşturan varlıklara ilişkin
belgelendirme, sınıflandırma, izleme ve kontrol süreçleri ile bunlara ilişkin
politikalarını tesis etmek, veri tabanlarında gerekli düzenlemeleri yapmak ve
raporlama sistemini oluşturmakla yükümlüdür.


(2) Bankalar yeşil varlık oranı
raporlamalarını, Kurulca belirlenecek sürelerde Kuruma göndermekle yükümlüdür.


(3) Kurul, yeşil varlık oranı
raporlama zorunluluğunu banka türü ve büyüklüğü bazında belirlemeye ve farklılaştırmaya
yetkilidir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


Dikkate alınacak çevresel
hedefler


MADDE 11- (1)
Uyumlu varlıkların belirlenmesinde 5 inci maddenin birinci fıkrasının (a)
bendinde yer alan çevresel hedef dikkate alınır. Kurul, yeşil varlık oranının
hesaplamasında diğer çevresel hedefleri de kapsama dahil etmeye yetkilidir.


İkincil anahtar performans
göstergeleri


MADDE 12- (1)
Bankaların çevresel sürdürülebilirliğe katkısı için ikincil anahtar performans
göstergeleri uyumlu varlıklar/uygun varlıklar ve uygun varlıklar/yeşil varlık
oranı kapsamındaki toplam varlıklar oranlarıdır.


(2) Kurul, ulusal taksonomiye
uyuma paralel olarak; bankalar için nakit akım verileri, gelir-gider hesapları,
bilanço dışı varlıklar ve alım satım hesaplarında izlenen varlıklar da dahil,
farklı veriler üzerinden yeşil varlık oranı dışında yeni anahtar performans
göstergeleri tanımlamaya ve bunlara dair raporlama yükümlülüğü oluşturmaya
yetkilidir.


Alt sınırlar ve hedefler


MADDE 13- (1)
Kurul, yeşil varlık oranı ve diğer anahtar performans göstergeleri için alt
sınırlar ve hedefler belirlemeye, bu sınırları ve hedefleri banka bazında
farklılaştırmaya, belirlenen sınırlara ve hedeflere uyum sağlamayan bankalara
yönelik, ilave sermaye yükümlülüğü dâhil olmak üzere, gerekli tedbirleri almaya
yetkilidir.


Raporlama başlangıç tarihi


GEÇİCİ MADDE 1- (1) 10
uncu madde kapsamında Kuruma yapılacak raporlama 30/6/2025 tarihinde başlar.


Yürürlük


MADDE 14- (1) Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 15- (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.