Bankalarca Ticari Müşterilerden Alınabilecek ücretlere İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (sayı: 2020/4)

BANKALARCA TİCARİ MÜŞTERİLERDEN
ALINABİLECEK


ÜCRETLERE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR


HAKKINDA TEBLİĞ


(SAYI: 2020/4)


 


BİRİNCİ KISIM


Genel Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar


Amaç


MADDE 1 – (1) Bu Tebliğin amacı,
bankaların ticari müşterileri ile gerçekleştireceği işlemlerde
öngörülebilirliğin ve şeffaflığın artırılması, kavram ve terim birliğinin
sağlanması ve aşırı ücretlendirmenin önlenmesi için, sunulan ürün veya
hizmetler karşılığı alınabilecek ücretlerin tür ve nitelikleri ile azami miktar
ya da oranlarını ve bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir.


Kapsam


MADDE 2 – (Değişik:RG-29/3/2020-31083)(2)



(1) Bu Tebliğ, mali kuruluşlar hariç olmak üzere
ticari müşterilere bankalarca sunulan ürün ve hizmetlerden alınabilecek
ücretleri kapsar.


(2) Bankalar aracılığıyla kullandırılan Merkez
Bankası kaynaklı reeskont ve avans kredilerine ilişkin alınabilecek
ücretler bu Tebliğ kapsamı dışındadır. Münhasıran kıyı bankacılığı yapan
bankaların, Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.’nin, İstanbul Takas ve Saklama
Bankası A.Ş.’nin ve Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun çoğunluk hissesine
sahip olduğu bankaların sunduğu ürün ve hizmetler karşılığında alabilecekleri
ücretler bu Tebliğ hükümlerine tabi değildir.


(3) Bankaların yurt dışında bulunan şubeleri,
ATM’leri ve benzeri nitelikteki işlem noktaları bu Tebliğ kapsamı dışındadır.


Dayanak


MADDE 3 – (Değişik:RG-29/2/2020-31054)(1)



(1) Bu Tebliğ, 19/10/2005 tarihli ve 5411
sayılı Bankacılık Kanununa ve 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul
Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları
Hakkında Kanuna dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4 – (1) Bu Tebliğin uygulanmasında;


a) ATM: Otomatik para çekme işleminin yanı sıra diğer
bankacılık işlemlerinin tamamının veya bir bölümünün gerçekleştirilmesine imkân
veren elektronik işlem cihazlarını,


b) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı
Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,


c) Birlikler: Türkiye Bankalar Birliği ve Türkiye
Katılım Bankaları Birliğini,


ç) EFT işlemleri: Merkez Bankasının sahibi olduğu
Elektronik Fon Transfer Sistemi kullanılarak gerçekleştirilen ödeme
işlemlerini,


d) (Ek:RG-31/12/2020-31351)(4)  FAST
işlemleri: Merkez Bankasının sahibi olduğu Fonların Anlık ve Sürekli Transferi
Sistemi kullanılarak gerçekleştirilen ödeme işlemlerini,


e) (Ek:RG-13/11/2021-31658)(5) Hesaptan
hesaba işyeri ödemeleri: Ticari müşterinin banka ile yaptığı sözleşme kapsamında
mal ve hizmet bedelinin FAST işlemleri veya havale ile tahsil edildiği
işlemleri,


f) Kalıcı veri saklayıcısı: Ticari müşterinin
gönderdiği veya kendisine gönderilen bilgiyi, bu bilginin amacına uygun olarak
makul bir süre incelemesine elverecek şekilde kaydedilmesini ve değiştirilmeden
kopyalanmasını sağlayan, bu bilgiye aynen ulaşılmasına imkân veren, kısa mesaj,
elektronik posta, internet, disk, CD, DVD, hafıza kartı ve benzeri her türlü
araç veya ortamı,


g) (Değişik:RG-9/8/2021-31563) Mali kuruluş:
Bankalar ile 21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal
Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununun
3 üncü maddesinde tanımlanan şirketleri,


ğ) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Anonim Şirketini,


h) POS: Nakit kullanılmaksızın mal ve hizmet
bedelinin ödenmesine veya nakit çekimine ilişkin onayın verilmesine aracılık
etmek üzere üye işyerleri tarafından kullanılan her türlü donanımı veya
yazılımı,


ı) (Değişik:RG-22/12/2023-32407)
Referans oran: 32-45 gün vadeli olarak
açılan Türk lirası cinsi tüm mevduat türlerine bankaların uyguladıkları
ağırlıklı ortalama akım faiz oranı üzerinden hesaplanan oran ile Merkez
Bankasınca belirlenen politika faizinin yüzde on artırılması ile hesaplanan
oran arasından düşük olan dikkate alınarak hesaplanan ve bu Tebliğin 20/A
maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan azami sınırı aşmayacak şekilde ilan
edilen oranı,


i) Ticari banka kartı: Ticari müşterilerin mevduat
hesabı veya özel cari hesapların kullanımı dâhil bankacılık hizmetlerinden
yararlanmasını sağlayan her türlü kartı veya fiziki varlığı bulunmayan kart
numarasını,


j) Ticari kredi kartı: Ticari müşterilere nakit
kullanımı gerekmeksizin mal ve hizmet alımı veya nakit çekme olanağı sağlayan
her türlü basılı kartı veya fiziki varlığı bulunmayan kart numarasını,


k) Ticari kart: Ticari banka kartı ve ticari kredi
kartını,


l) (Değişik:RG-13/11/2021-31658) Ticari
müşteri: Bankalar tarafından ürün veya hizmetlerin
sunulduğu, 7/3/2020 tarihli ve 31061 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Usûl ve
Esaslar Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/7)’in 4 üncü maddesinde tanımlanan finansal
tüketiciler dışında kalan Türkiye’de yerleşik kişileri,


m) Ücret: Ticari müşterilerden faiz, kâr payı ile
vergi, fon ve benzeri yasal giderler dışında talep edilen ücret, masraf ve
komisyonlar dâhil her türlü tutarı ve oranı,


n) Üye işyeri: 23/2/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka
Kartları ve Kredi Kartları Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan üye
işyerlerini,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Bilgilendirme ve Ücretlendirmeye
İlişkin Esaslar


Bilgilendirme esasları


MADDE 5 – (Değişik:RG-29/3/2020-31083)(2)



(1) Ticari müşterilerden alınabilecek ücretlere
ilişkin azami tarife ve diğer güncel bilgiler internet sitelerinde; açık,
anlaşılır ve kolay erişilebilir bir şekilde bankalarca ilan edilir. İlan edilen
bilgilerde değişiklik olması hâlinde değişikliğin yapıldığı tarihe de yer
verilerek internet sitesi güncellenir.


(2) Bankaların ücretlere ilişkin bilgileri, toplu
olarak erişilebilecek şekilde internet sitesinde Birliklerce yayımlanır.


(3) Bu Tebliğ ile azami sınır getirilmiş ücretler
hariç olmak üzere ticari müşterilerden alınabilecek ücretlere ilişkin azami
tarifelerde değişiklik olması hâlinde, söz konusu değişiklikler uygulamaya konulmadan
önce Merkez Bankasınca belirlenecek esaslar çerçevesinde Merkez Bankasına
bildirilir. Bildirilen azami tarifelerin üzerinde herhangi bir ücret tahsil
edilemez.


(4) Bu Tebliğin ekinde yer alan kategoriler
kapsamındaki özel ürün ve hizmetler ile söz konusu kategoriler dışındaki ürün
ve hizmetler karşılığında alınabilecek ücretlerden, niteliği gereği genele ilan
edilebilir olmayıp müşteriye/işleme özgü belirlenen ücretler Merkez Bankasınca
uygun görülmesi halinde, birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar kapsamındaki ilan
ve bildirim yükümlülüklerinden istisna tutulabilir.


(5) Ticari müşterilerle yapılacak sözleşmelerde,
sözleşme kapsamında sunulacak ürün ve hizmetler karşılığında tahsil edilecek
ücret kalemlerinin adı ve tanımı ile azami ve varsa asgari tarifesini içerecek
şekilde bilgilendirme formu hazırlanmak zorundadır. Bilgilendirme formu
sözleşmenin ayrılmaz bir parçasıdır. Bilgilendirme formu ticari müşteriye,
yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı yoluyla iletilir.


(6) Bankaca bir ürün veya hizmetin sunulmasından önce
ticari müşteriye tahsil edilecek ücret tutarına ilişkin, işlemin
gerçekleştirildiği kanalın yapısına uygun yöntem ve araçlarla bilgi verilmesi
şarttır. Bu işlemlerin şubede gerçekleştirilmesi halinde, bilgilendirme
yükümlülüğünün yerine getirilmesi için, işlem sonrasında
verilen dekont veya işlem fişinin ticari müşterice imzalanmış olması
yeterlidir. Belli bir süre boyunca aynı ücretin uygulanacağı standart
nitelikteki ürün ve hizmetler karşılığında alınacak ücretler için bahse konu bilgilendirmenin
yalnızca ilk ürün ve hizmetin sunulmasından önce yapılması yeterli olup, bu
süre içerisinde ürün ve hizmetlerin sunulmasından önce ayrıca bildirimde
bulunma şartı aranmaz.


(7) İşlem fişi üzerinde ücret bilgisine açıkça yer
verilir. İşlem anında verilecek işlem fişi, ekstre, sözleşme ve
bilgilendirmeye ilişkin diğer evrak ayrıca ücretlendirilemez ancak üçüncü
kişilere ödenen tutarlar tahsil edilebilir. İşlem anı dışında geçmişe dönük
olarak müşteri talebine binaen verilecek bilgilendirmeye ilişkin evrakın
ücretlendirilmesinde 18 inci madde hükümleri geçerlidir.


(8) Bankada hesabı bulunmayan ticari müşterilerce
gerçekleştirilen işlemlerde, ücrete ilişkin bilgilendirme, işlemin yapıldığı
kanala uygun bir şekilde işlem anında yapılır. Bu işlemlerin şubede
gerçekleştirilmesi halinde, bilgilendirme yükümlülüğünün yerine getirilmesi
için, işlem sonrasında verilen dekont veya işlem fişinin müşterice
imzalanmış olması yeterlidir.


(9) Bankalar ticari müşterilerin onayını almaksızın
yaptığı bildirimlerden ücret alamaz. Ticari müşterinin onayı alınarak yapılan
bildirimler için alınacak ücret, üçüncü kişilere ödenen tutarı aşamaz. İlgili
mevzuat gereği belirli bir şekilde yapılması zorunlu olan bildirim ve
işlemlerden maliyetleri kadar ücret alınabilir.


(10) Ticari müşterinin bilgilendirilmesine ilişkin
yükümlülüklerin yerine getirildiği hususunda ispat yükü bankalara aittir.


Ücretlere ilişkin esaslar


MADDE 6 – (1) Bankaların ticari krediler,
dış ticaret, nakit yönetimi ve ödeme sistemleri kategorileri kapsamında
sunacakları ürün ve hizmetler karşılığında ticari müşterilerden alabilecekleri
ücretler Ek-1’de belirtilmiştir. Bankalar, Ek-1’de yer alan ücret kalemlerinden
sınırlama getirilmemiş olanların ücretlerini serbestçe belirleyebilir. Bu
ücretlerin tanımları ve kapsamları Merkez Bankası tarafından talimatla
düzenlenir. Söz konusu kategoriler için Ek-1’de yer alan ücretler dışında,
niteliği itibarıyla bu kategoriler kapsamında sunulması gereken ürün veya
hizmetler için başka adlar altında herhangi bir ücret alınamaz, ancak üçüncü
kişilere ödenmek durumunda kalınan tutarlar ticari müşteriye aynen
yansıtılabilir. Katılım bankaları Ek-1’de yer alan ücretlerdeki kredi, faiz ve
mevduat ifadelerinin yerine sırasıyla finansman, kâr oranı ve fon toplama
terimlerini kullanabilir.


(2) Ek-1’de yer alan kalemlerin nitelikleriyle
bağlantılı olmak kaydıyla, aynı nitelikte ancak farklı işlem süreci nedeniyle
farklı fiyatlandırma yapabilmek amacıyla Birliklerce Merkez Bankasının uygun
görüşü alınarak alt kalemler oluşturulabilir. Tebliğ kapsamında ilgili kalemler
için düzenlenen azami ücretler ve sınırlamalar ile bankaların Tebliğin 5 inci
maddesi çerçevesinde ilan ettiği azami ücretler alt kalemler için de
geçerlidir. Alt kalemlerin birlikte tahsil edilmesi halinde alınan ücretlerin
toplamı ilgili kalem için belirlenen azami ücreti geçemez. Birlikler, bu alt
kalemlerin Ek-1’de yer alan kalemlerden hangileri ile bağlantılı olduğunun
ilanını ve bilgilendirmesini yapmakla yükümlüdür.


(3) Bankalar, ticari müşteriler ile yapacakları
sözleşmeler çerçevesinde, Ek-1’de yer alan kategoriler içerisinde
değerlendirilmekle birlikte listelenen ücret kalemleri ile aynı nitelikte
olmamak kaydıyla, (Ek ibare:RG-29/3/2020-31083)(2) doğrudan
veya Birlikler aracılığı ile Merkez Bankasından onay alarak, ücretli özel
ürün veya hizmet sunabilir.


(4) Ek-1’de yer alan ücretler dışında birinci fıkrada
yer alan kategoriler kapsamında yeni bir ücret oluşturulabilmesi için Birlikler
aracılığı ile Merkez Bankasına başvurulur.


(5) Ticari müşterinin vazgeçtiği durumlar hariç
herhangi bir sebeple ürün veya hizmetin sunulamaması halinde bankaca üçüncü
kişilere ödenen tutarlar ile ürün veya hizmet banka bünyesinden sağlanmış ise o
ana kadar yapılan işlemlerle orantılı olacak şekilde makul bir ücret dışında
başkaca bir ücret alınamaz, alınmış olan ücretler iade edilir.


(6) Birden fazla ürün veya hizmetin bir arada
sunulmasına imkân veren paketler için alınabilecek ücretler, paket içindeki ürün
veya hizmetlerin ayrı ayrı sunulması hâlinde alınabilecek ilan edilmiş olan
azami ücretlerin toplamını aşamaz. Tebliğ kapsamında sınırlama getirilmiş ürün
veya hizmetler herhangi bir paket içeriğinde yer alamaz. Paket içeriğinde
bulunan bir ürün veya hizmet için sınır getirilmesi halinde sınırlamanın
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç üç ay içerisinde söz konusu ürün
veya hizmet, paket kapsamından çıkartılır.


Ücretlerin değiştirilmesi


MADDE 7 – (Değişik:RG-29/3/2020-31083)(2)


(1) Sözleşme veya eki olan bilgilendirme formunda
belirlenen ücretlerde yapılacak artışlar, uygulanmaya başlanmadan en az iki iş
günü önce ticari müşteriye yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısı yoluyla
bildirilir. 5 inci maddenin altıncı fıkrasında düzenlenen, belli bir süre
boyunca aynı ücretin uygulanacağı bildirilmiş olan standart ürün ve hizmetler
karşılığında alınacak ücretlerde yapılacak artışlar, uygun yöntem ve araçlarla
ticari müşteriye en az iki iş günü öncesinden bildirilir. Artırımlar geçmiş
döneme uygulanmaz.


(2) (Ek:RG-31/12/2020-31351) (Değişik:RG-22/12/2023-32407)(7)
Bu Tebliğde maktu olarak belirlenen parasal sınırlar ve azami ücretler her yıl,
Türkiye İstatistik Kurumunca bir önceki yıl sonu itibarıyla açıklanan yıllık
tüketici fiyat endeksi artış oranında Merkez Bankasınca artırılarak, bahse konu
oranın açıklanmasını takip eden ilk iş günü bankalara bildirilir.


İKİNCİ KISIM


Ürün veya Hizmetlere İlişkin Özel
Hükümler


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Ticari Krediler


Ticari kredilere ilişkin ücretler


MADDE 8 – (1) Ticari krediler kategorisi
altında, ticari müşterilere nakdi ve dış ticaret işlemleri (Değişik
ibare:RG-29/3/2020-31083)(2) kapsamındaki akreditif ile banka
kabul ve avali dışındaki gayri nakdi kredi kullandırımlarında, kredi
ilişkisinin kuruluşundan söz konusu kredinin kapatılmasına kadar geçen süre
boyunca bankalarca alınabilecek ücretler düzenlenmektedir.


(2) (Ek:RG-9/8/2021-31563) Proje finansmanı,
satın alım ve birleşme finansmanı, özelleştirme finansmanı ve yapılandırılmış
finansman ile bunların refinansmanı için özel kredi sözleşmeleri veya
genel kredi sözleşmesine ek sözleşme ve protokoller kapsamında kullandırılan
krediler karşılığında alınan ücretler ticari krediler kategorisi kapsamında
değerlendirilmez.


Kredi tahsis ve kredi kullandırım


MADDE 9 – (Değişik:RG-23/9/2022-31962)



(1) Bankalar kredi tahsis ve
kredi kullandırım süreçlerini iki ayrı alt kalem olarak
sınıflandırır. Kredi tahsis ücretleri dış ticaret kapsamında yer alan tüm gayri
nakdi krediler ve ticari kredi kartları da dahil olmak üzere kredi
riski oluşturabilecek tüm kredi limitlerine karşılık alınır. Kredi tahsis
ücretleri ilk limit tahsisinde tahsis edilen kredi limitinin yüzde 0,25’ini, limit
yenilemelerinde yenilenen limitin yüzde 0,125’ini geçemez. Limitin artırıldığı
durumlarda ilave limitin üzerinden yeni bir kredi tahsis ücreti alınabilir.
Limit tahsis veya yenileme talebi ticari müşteriden gelmediği müddetçe kredi
tahsis ücreti alınamaz. Azami kredi tahsis ücreti yıllık olup tahsis edilen
limit süresinin ay sayısı dikkate alınarak oransal uygulanır.


(2) Kredi kullandırım ücreti sadece nakdi
kredilerden alınabilir. Kredi kullandırım ücretleri, rotatif krediler
hariç olmak üzere kullandırılan kredinin yüzde 1,10’unu geçemez. Rotatif
kredilerde ise ortalama kredi kullandırım bakiyesinin yıllık yüzde
1’ini geçemez. Rotatif kredilerin kullandırım ücreti ilgili dönemin
ortalama kredi kullandırım bakiyesi üzerinden dönem sonlarında, diğer
nakdi krediler için ise her bir kullandırım anında tahakkuk
ettirilir. Bir yıldan kısa vadeli kredi kullandırımlarında azami
kredi kullandırım ücreti, vade gün sayısı dikkate alınarak ve oransal
düşülerek uygulanır.


Teminatlandırma


MADDE 10 – (1) Kredinin tahsisinden
kapatılmasına kadar geçen süre içinde yapılacak taşınır ve taşınmazlara ilişkin
rehin ve ipotek tesisleri ile ekspertiz işlemlerinden alınabilecek ücret,
bankalar tarafından (Değişik ibare:RG-9/8/2021-31563) üçüncü kişilere
ödenen tutarın yüzde on beş fazlasını, hizmetin banka bünyesinde sunulması
halinde ise hizmetin makul bedelini geçemez.


Kapama


MADDE 11 – (1) Kredinin bir ya da birden
fazla taksit ödemesinin vadesinden önce yapılması veya kredi borcunun (Ek
ibare:RG-11/3/2020-31065) bir kısmının ya da tamamının erken
ödenmesi durumunda, banka ticari müşteriden erken ödeme ücreti talep edebilir.


(2) Ticari müşterinin vadesi gelmemiş bir veya birden
çok taksit ödemesinde bulunduğu veya kredi borcunun (Ek
ibare:RG-11/3/2020-31065) bir kısmını ya da tamamını erken ödediği
hâllerde, banka erken ödenen miktara göre tahakkuk etmeyen tüm faiz ve diğer
maliyet unsurlarına ilişkin indirimleri yapmakla yükümlüdür.


(3) (Değişik:RG-28/6/2024-32586)(8) Ticari
müşterinin kredinin tamamı için erken ödeme talebinde bulunması halinde banka
bu talebi kabul etmek zorundadır. Bu müşteriden gerekli faiz ve diğer maliyet
unsurlarına ilişkin indirimler yapılarak hesaplanan ve müşteri tarafından
bankaya erken ödenen tutar üzerinden; sabit faizli Türk lirası krediler için
kredi faiz oranı ve kalan ağırlıklı ortalama vadeyi, sabit faizli döviz cinsi
veya dövize endeksli kredilerde ise sabit bir oran ile kalan ağırlıklı ortalama
vadeyi esas alan ve Merkez Bankasınca Talimatla belirlenen formül ile
hesaplanan oranı aşmayacak şekilde erken ödeme ücreti alınabilir. Değişken
faizli kredilerde erken ödenen tutarın yüzde ikisine kadar erken ödeme ücreti
alınabilir.


(4) (Ek:RG-1/3/2021-31410) (Mülga:RG-28/6/2024-32586)(8)


İKİNCİ BÖLÜM


Dış Ticaret


Dış ticarete ilişkin ücretler


MADDE 12 – (1) Dış ticaret kategorisi
altında, ticari müşterilere ihracat ve ithalat işlemleri kapsamında sunulan
gayri nakdi krediler ile diğer tüm ürün ve hizmetler karşılığında bankalarca
alınabilecek ücretler düzenlenmektedir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Nakit Yönetimi


Nakit yönetimine ilişkin ücretler


MADDE 13 – (1) Nakit yönetimi kategorisi
altında, ticari müşterilerin nakit pozisyonlarını kontrol ve takip etmelerine
imkân tanıyan hesap hizmetleri, nakit yatırma ve çekimi, para transferleri gibi
hizmetler ile nakit akımlarını yönetmelerine yardımcı olan ve kredilendirmeyi
de içerebilen ödeme ve tahsilata ilişkin ürün ve hizmetler karşılığında
bankalarca alınabilecek ücretler düzenlenmektedir.


Mevduat, katılım fonu ve kıymetli maden depo
hesapları (Değişik başlık:RG-29/3/2020-31083)(2)


MADDE 14 – (1) Ticari müşterilerin
açtıkları (Değişik ibare:RG-29/3/2020-31083)(2) mevduat,
katılım fonu ve kıymetli maden depo hesaplarının açılış işlemlerinde
katlanılan operasyonel süreçler ve hesapların işletimi, hesapların işletime
hazır bulundurulması, saklama hizmeti verilmesi ve bilgi işlem sistemi
yatırımları kapsamında ücret alınamaz.


(2) Şube kanalı ile saat 15.30 sonrasında
gerçekleştirilen para yatırma işlemleri haricinde, bir ticari müşterinin
mevduat ve katılım fonu hesabına kendisi ya da üçüncü bir kişi tarafından para
yatırma işlemlerinden para yatırma adı altında ücret alınamaz.


(3) Ticari müşterinin, hesabının bulunduğu bankaya
ait ATM’lerden kendi hesabı için kartla ya da kartsız limit/borç/bakiye
sorgulama ve banka ile arasındaki sözleşmede belirlenen limitler dâhilinde para
çekme işlemlerinden ücret alınamaz.


(4) Bankanın kendi bünyesi dışındaki yöntem ve
araçlar kullanılarak gerçekleştirilen işlemlerden alınabilecek ücret, diğer
kuruluşa işlem karşılığı ödenen tutarın yüzde on beş fazlasını geçemez.


Para ve kıymetli maden transferleri


MADDE 15 – (1) EFT işlemlerinden
alınabilecek ücret, işlem tutarının 1.000 TL ve altında olması halinde mobil
bankacılık uygulamaları ve internet bankacılığı aracılığıyla yapılan işlemler
ile düzenli ödemelerde 1 TL’yi, ATM’den yapılan işlemlerde (Değişik
ibare:RG-9/8/2021-31563) 4 TL’yi, diğer kanallar ile yapılan
işlemlerde ise 5 TL’yi geçemez. İşlem tutarının 1.000 TL ile 50.000 TL arasında
olması halinde bu sınırlar sırasıyla 2 TL, (Değişik ibare:RG-9/8/2021-31563)
8 TL ve 10 TL olarak, işlem tutarının 50.000 TL üzerinde olması
halinde bu sınırlar sırasıyla 25 TL, 50 TL ve 100 TL olarak uygulanır.


(2) (Mülga:RG-25/11/2023-32380)(6)
 


(3) Havale işlemlerinde uygulanacak azami ücretler,
bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen ayrımlara tabi olarak ilgili
ücretlerin yarısı oranında uygulanır.


(4) (Ek:RG-29/3/2020-31083)(2)(3)
Aynı gün içerisinde aynı hesaba, isme veya karta aynı hesaptan, isimden
veya karttan ayrı ayrı yapılan para transferi işlemlerinde, alınacak (Değişik
ibare:RG-31/12/2020-31351) EFT, FAST ve Havale ücretinin hangi sınır
dilimine tekabül edeceği, transfer edilen toplam tutar üzerinden
belirlenebilir. Bu şekilde gerçekleşen işlemlerden alt sınır dilimi kapsamında
ücretlendirilen işlemler için alınan ücretler, toplam tutarın üst sınır
dilimine girmesi nedeniyle alınabilecek ilave ücretler belirlenirken dikkate
alınır.


(5) Kıymetli maden transfer işlemlerinden alınacak
ücret, transfer sistemini işleten kuruluş tarafından işlem başına belirlenen
transfer ücretinin yüzde on beş fazlasını aşamaz.


(6) Para transferi ve kıymetli maden transferi
işlemlerinde, müşterinin hatası nedeniyle para iadesi gereken durumlarda,
üçüncü kişilere ödenen tutarlar dışında müşteriden herhangi bir ücret alınamaz.


(7) (Değişik:RG-25/11/2023-32380)(6) FAST işlemleri karşılığında alınabilecek ücret, bu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen azami ücret sınırlamalarına tabidir.


(8) (Ek:RG-13/11/2021-31658) Hesaptan hesaba
işyeri ödemelerinde gönderenden ücret alınamaz.


Kiralık kasa


MADDE 16 – (1) Ticari müşteri ile banka
arasında düzenlenen sözleşme ile belirlenen hizmetler karşılığında kiralık kasa
ücreti alınabilir.


(2) Kiralık kasa ziyaretine ilişkin herhangi bir
ücret alınamaz.


(3) Kiralık kasa depozito bedeli, kiralanan kasanın
bir yıllık kira bedelini aşamaz. Kiralık kasa hizmetinin sona ermesi hâlinde
kiralık kasaya ilişkin ticari müşteri tarafından gerçekleştirilen bir hasar,
ödenmeyen kira bedelleri ve kiralık kasa sözleşmesinden doğan diğer borçlar
depozito ücretinden düşülerek kalan tutar iade edilir.


Aracılık hizmetleri


MADDE 17 – (1) Üçüncü kişilerin fatura ve
benzeri tahsilatlarına aracılık işlemlerinde ödeme yapan ticari müşteriden
ücret talep edilemez. Bankalar, bu tür işlemlerde tahsilatlarına aracılık
yapılan taraftan ücret talep edebilir.


Belge ve bilgilendirme


MADDE 18 – (1) Ticari müşterilerce
sözleşme, işlem fişi ve benzeri belgelerin bir örneğinin talep edilmesi
hâlinde, ilgili belgenin düzenlenme tarihinden sonraki ilk yıl için yalnızca
üçüncü kişilere ödenmek durumunda kalınan tutarlar alınabilir. İlgili belgenin
düzenlenme tarihinden itibaren bir yılın üzerinde sürenin geçmesi hâlinde,
ticari müşteriye bilgi verilmek suretiyle, yapılan işlemle orantılı olacak
şekilde makul bir ücret alınabilir.


(2) Ticari müşterinin basılı ekstre taleplerinden (Değişik
ibare:RG-25/11/2023-32380)(6) alınabilecek
ücret, bankalar tarafından üçüncü kişilere ödenen tutarı, hizmetin banka
bünyesinde sunulması halinde ise hizmetin makul bedelini geçemez.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Ödeme Sistemleri


Ödeme sistemlerine ilişkin ücretler


MADDE 19 – (1) Ödeme sistemleri kategorisi
altında, üye işyerlerine sağlanan her türlü hizmetler ile ticari kartlarla
ilintili ürün ve hizmetler karşılığında bankalarca alınabilecek ücretler
düzenlenmektedir.


Üye işyeri ücretleri


MADDE 20 – (1) Taksitsiz mal ve hizmet
alımlarında, işlem tutarının üye işyerinin serbest kullanımına ertesi gün
aktarılması halinde, uygulanacak üye işyeri ücreti aylık referans oranın 0,45
puan artırılmış halini geçemez. Azami üye işyeri ücreti, referans oranın ilan
tarihini takip eden ayın ilk gününden itibaren güncellenerek uygulanır.


(2) Yurt dışında ihraç edilmiş kartların kullanıldığı
işlemlerde, işlem tutarının üye işyerinin serbest kullanımına ertesi gün
aktarılması halinde, uygulanacak azami üye işyeri ücreti yüzde (Değişik
ibare:RG-9/8/2021-31563) 1,90’ı geçemez.


(3) Taksitli mal ve hizmet alımlarında azami üye
işyeri ücreti, taksitsiz işlemlerde geçerli olan azami üye işyeri ücretine her
bir taksit için bu ücretin en fazla yüzde ellisi ilave edilerek uygulanır.


(4) Bankalar ile üye işyerleri arasında yapılan özel
anlaşmalar çerçevesinde tarım sektörü gibi hedeflenmiş müşteri kitlesi için
tasarlanmış kartları kabul etmek suretiyle ödeme sürelerinin ertelendiği kart
uygulamalarında, kart hamilinin ödemelerinin faizsiz ötelendiği süreler ay
olarak belirlenir ve üye işyerinden talep edilebilecek azami üye işyeri ücreti
hesabında çarpan olarak dikkate alınır. Azami üye işyeri ücreti, ay sayısı ile
taksitsiz işlemler için geçerli olan azami ücret çarpılarak hesaplanır.


(5) İşlem tutarının üye işyerinin serbest kullanımına
ertesi gün aktarılmaması halinde, söz konusu azami üye işyeri ücreti, işlem
tarihinin ertesi günü ile işlem tutarının üye işyerinin serbest kullanımına
geçmesi arasında kalan gün sayısı dikkate alınarak düşürülür. Taksitsiz
işlemlerde işlem tutarının üye işyeri serbest kullanımına geçeceği süre işlem
tarihinin ertesi gününden itibaren kırk günü aşamaz.


(6) İşlem tutarının, taraflarca belirlenen tarihten
önce üye işyerinin talebi doğrultusunda serbest kullanımına aktarılması
halinde, üye işyerinden alınabilecek azami bloke çözüm ücreti, anlaşmaya göre
blokede tesis edilmesi gereken kalan gün sayısının azami bloke gün sayısına
oranı ile azami üye işyeri ücretinin çarpılması sonucunda hesaplanan oranı
aşamaz.


(7) Üye işyerinin onayı ile kart sahibine aktarılmak
üzere alınan ücretler haricinde üye işyerinden, üye işyeri ücreti dışında mal
ve hizmet tutarı üzerinden başkaca bir ücret alınamaz.


(8) (Ek:RG-13/11/2021-31658) Bu Tebliğ
kapsamında, mal ve hizmet alımlarında işlem tutarının üye işyerinin serbest kullanımına
aktarılması için öngörülen düzenleme ve sınırlamalar, işlem tutarının ertesi
gün aktarılmasına ilişkin koşul hariç olmak üzere hesaptan hesaba işyeri
ödemeleri için de uygulanır.


Referans
oranın ilanı


MADDE
20/A- (Ek:RG-23/6/2023-32230)


(1)
Referans oran Merkez Bankasınca her ayın sondan beşinci iş günü ilan edilir.
Ancak, ilgili ayın sondan beşinci iş gününden sonra aynı ayda Para Politikası
Kurulu Toplantısı yapılması halinde, referans oran toplantının yapıldığı
tarihteki en güncel veriler çerçevesinde hesaplanarak ilan edilir.


(2) İlan
tarihi itibarıyla hesaplanan referans oran, en son ilan edilen orandan aşağı ya
da yukarı yönde yüzde beşten fazla değişmesi halinde güncellenir.


(3) (Ek:RG-22/12/2023-32407)
Referans oran yüzde 3,11’i aşamaz.


Ticari kart ile yapılan işlemler


MADDE 21 – (1) Ticari kredi kartlarından
limit aşım ücreti alınamaz.


(2) (Mülga cümle:RG-29/3/2020-31083)(2)
(…) Nakit avans kullanılması durumunda tahsil edilen ücret, nakit avans
tutarının yüzde birini geçemez.


(3) Ticari kredi kartlarında ekstre erteleme,
taksitlendirme, son ödeme tarihi uzatma ve benzeri hizmetlerden ücret tahsil
edilemez.


(4) Bankalar, yıllık üyelik ücreti ve benzeri ad
altında ücret tahsil etmedikleri bir ticari kredi kartı türü sunmak zorundadır.
Ücretsiz ticari kredi kartı başvurularının bankalarca reddedilmesi hâlinde, bu
başvuruya istinaden yıllık üyelik ücreti olan ticari kredi kartı verilemez.
Bankalar, yıllık üyelik ücreti bulunmayan ticari kredi kartı limitini
belirlerken, yıllık üyelik ücreti bulunan ticari kredi kartı değerlendirme
kriterlerini aynen uygulamakla yükümlüdür. Ticari banka kartları ile sanal
kredi kartlarından yıllık üyelik ücreti alınamaz.


(5) Asıl ticari karta bağlı olarak sunulan her bir ek
kredi kartının yıllık üyelik ücreti, asıl ticari kartın yıllık üyelik ücretinin
yüzde ellisini geçemez.


BEŞİNCİ BÖLÜM


Çeşitli ve Son Hükümler


İntibak


MADDE 22 – (1) Tebliğ hükümleri, Tebliğ
yürürlük tarihinden önce kurulmuş sözleşmelere Tebliğin yürürlük tarihinden
sonra gerçekleştirilecek işlemler bakımından da uygulanır.


GEÇİCİ MADDE 1 – (Ek:RG-29/1/2022-31734)


(1) Referans oran, 1/2/2022 tarihinden 28/2/2022
tarihine kadar yüzde 1,25 olarak uygulanır. Bu oran, aynı tarihler arasında
31/10/2020 tarihli ve 31290 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kredi Kartı
İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında Tebliğ (Sayı: 2020/16)’in
4 üncü maddesinin birinci fıkrası bakımından da esas alınır.


GEÇİCİ MADDE 2- (Ek:RG-23/9/2022-31962)


(1) 10/6/2022 tarihli ve 31862 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğin geçici 3 üncü
maddesinde yer alan kredilerin kullandırımı karşılığında bankalarca
mali kuruluşlardan alınabilecek ücretler bu Tebliğin 9 uncu maddesinde yer alan
sınırlamalara tabidir.


GEÇİCİ MADDE 3-
(Ek:RG-23/6/2023-32230)


(1) Referans oran, 1/7/2023
tarihinden 31/7/2023 (dahil) tarihine kadar
yüzde 1,36 olarak uygulanır. Bu oran, aynı tarihler arasında 31/10/2020 tarihli ve 31290 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kredi Kartı İşlemlerinde Uygulanacak Azami Faiz Oranları Hakkında
Tebliğ (Sayı:2020/16) ve 10/6/2022 tarihli ve 31862 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Menkul Kıymet Tesisi Hakkında Tebliğ bakımından da esas alınır.


GEÇİCİ MADDE 4- (Ek:RG-22/12/2023-32407)(7)



(1) Bu Tebliğde maktu olarak belirlenen parasal
sınırlar ve azami ücretler, 2024 yılı için Merkez Bankası tarafından tespit
edilerek Türkiye İstatistik Kurumunca 2023 yıl sonu yıllık tüketici fiyat endeksinin açıklanmasını
takip eden ilk iş günü bankalara bildirilir.


GEÇİCİ MADDE 5- (Ek:RG-28/6/2024-32586)(8)



(1) 1/3/2021 tarihinden önce kullandırılan kredilerde,
ticari müşterinin kredinin tamamı için erken ödeme talebinde bulunması halinde
banka bu talebi kabul etmek zorundadır. Bu müşteriden Türk lirası krediler için
alınabilecek erken ödeme ücreti, gerekli faiz ve diğer maliyet unsurlarına
ilişkin indirimler yapılarak hesaplanan ve müşteri tarafından bankaya erken
ödenen tutarın, kalan vadesi yirmi dört ayı aşmayan kredilerde yüzde birini,
kalan vadesi yirmi dört ayı aşan kredilerde ise yüzde ikisini geçemez. Döviz
cinsi veya dövize endeksli kredilerde söz konusu azami ücretler bir puan
artırımlı olarak uygulanır.


(2) 1/3/2021 tarihinden 30/6/2024 (dahil) tarihine
kadar kullandırılan kredilerde, ticari müşterinin kredinin tamamı için erken
ödeme talebinde bulunması halinde banka bu talebi kabul etmek zorundadır. Bu
müşteriden Türk lirası krediler için gerekli faiz ve diğer maliyet unsurlarına
ilişkin indirimler yapılarak hesaplanan ve müşteri tarafından bankaya erken
ödenen tutarın, kalan vadesi yirmi dört ayı aşmayan kredilerde yüzde ikisine,
kalan vadesi yirmi dört ayı aşan kredilerde ise yüzde ikinin üzerine kalan
vadenin yirmi dört ayı aşan kısmındaki her bir yıl için yüzde bir eklenerek
hesaplanan tutara kadar erken ödeme ücreti alınabilir. Söz konusu hesaplamada
kalan vadenin yirmi dört ayı aşan kısmındaki süreler yıla tamamlanır. Döviz
cinsi veya dövize endeksli kredilerde ise Türk lirası krediler için uygulanacak
azami ücretin bir puan artırımlı hali uygulanabilir.


Yürürlük


MADDE 23 –
(Değişik:RG-29/2/2020-31054)(1)


(1) 
Bu Tebliğin, 1 ila 4 üncü, 15 inci, 20 nci ve
22 nci maddeleri 1/3/2020 tarihinde, (Ek
ibare:RG-11/3/2020-31065) 11 inci maddesi 11/3/2020 tarihinde, diğer
hükümleri ise 1/4/2020 tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme




MADDE 24 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.


 





(1) Bu değişiklik 1/3/2020 tarihinde
yürürlüğe girer.


(2) Bu değişiklik 1/4/2020 tarihinde yürürlüğe
girer.


(3) 29/3/2020 tarihli ve 31083 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan değişiklik ile Tebliğin 15 inci maddesine üçüncü fıkradan sonra
gelmek üzere fıkra eklenmiş ve diğer fıkralar buna göre teselsül ettirilmiştir.


(4) 31/12/2020 tarihli ve 31351 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan değişiklik ile Yönetmeliğin 4 üncü  maddesinin
birinci fıkrasına (ç) bendinden sonra gelmek üzere bent eklenmiş ve diğer
bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.


(5) 13/11/2021 tarihli ve 31658 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan değişiklikle fıkraya (d) bendinden sonra gelmek üzere (e)
bendi eklenmiş ve diğer bentler buna göre teselsül ettirilmiştir.


(6) Bu değişiklik 1/12/2023 tarihinde
yürürlüğe girer.


(7) Bu değişiklik 4/1/2024 tarihinde
yürürlüğe girer.


(8) Bu değişiklik
1/7/2024 tarihinde yürürlüğe girer.


 


 


Eki için tıklayınız.


 





 



Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin






Tarihi



Sayısı






10/2/2020



31035






Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin






Tarihi



Sayısı






1.     
 



29/2/2020



31054






2.     
 



11/3/2020 



31065






3.     
 



29/3/2020 



31083 






4.



31/12/2020



31351






5.



1/3/2021



31410






6.



9/8/2021



31563






7.



13/11/2021



31658






8.



29/1/2022



31734






9.



23/9/2022



31962






10.



23/6/2023



32230






11.



1/12/2023



32380






12.



22/12/2023



32407






13.



28/6/2024



32586