4109 sayılı Asker Ailelerinden Muhtaç Olanlara Yardım Hakkında Kanun

1809










 


ASKER
AİLELERİNDEN MUHTAÇ OLANLARA YARDIM


HAKKINDA
KANUN


 


Kanun
Numarası                  : 4109


Kabul
Tarihi                         : 11/8/1941


Yayımlandığı
Resmî Gazete: Tarih: 15/8/1941   Sayı: 4887


Yayımlandığı
Düstur           : Tertip: 3   Cilt: 22   Sayfa: 588


 


            



Madde
1 – Hazarda
ve seferde 45 günden ziyade müddetle askerlik hizmetinde bulunanların muhtaç
ailelerine yardım yapılır.


Bu
yardım askerin hizmete alındığı tarihten başlar, terhisini takip eden 15 günün
hitamında sona erer.


Kanuni
sebep ve salahiyete müstenit olmaksızın vazifesinden ayrılmış olanların
ailelerine yapılmakta olan yardım, resmi ıttıla tarihinden itibaren,
iltihakında tekrar devam olunmak üzere derhal kesilir.


            



Madde
2 – Yardımdan
istifade için:


a)
Askerin usul veya furuu, karısı, kız veya erkek kardeşi olmak;


b)
Yiyecek ve sair ihtiyaçları askere giden tarafından temin edilmekte bulunmak;


c)
Mahalli rayice nazaran idare ve ihtiyaçlarını temin edecek ne kendilerinin, ne
askere gidenin geçim vasıta ve imkanı bulunmamak şarttır.


            



Madde
3 – Yardım
isteyenlerin talepleri, şehir ve kasabalarda belediye encümenleri, köylerde
ihtiyar meclisi tarafından tetkik edilerek yardıma muhtaç olanların adedi,
mahalli rayice göre her bir nüfusa yapılacak ayni veya nakti yardım miktarı ve
imece nevi ve tarzı tesbit olunur.


Yardım
miktarı, her yerde asker ailelerini, en az oradaki asgari maişet haddi içinde,
geçindirecek derecede olacaktır.


İhtiyaçlarının
tamamını kendileri tedarik edemeyip ancak bir kısmını temin edeceklere
yapılacak yardım, mahallerine ait maişet haddi ile kendi gelirleri arasındaki
farkın ikmaline inhisar eder.


Köy,
kasaba ve şehirlerdeki asgari maişet haddi, vilayet idare heyetince tesbit ve
tayin olunur. İdare heyetinin bu kararı kat'idir.


Yardımın
ne suretle yapılacağı, şehir ve kasabalarda Belediye Encümenlerince, köylerde ihtiyar
meclislerince tesbit ve onlar vasıtasiyle ifa olunur.


Büyük
şehirlerde incelemelerin layıkiyle yapılabilmesi için şehri lüzumu kadar
semtlere ayırmağa ve ayrıca tali heyetler teşkiline belediyeler salahiyetlidir.


            



Madde
4 – Bu
yardım karşılığı olarak şehir ve kasabalarda belediye meclisleri: 


a)
Belediye Vergi ve Resimleri Kanununun 1, 2, 18 ve 41 inci maddelerinde yazılı
hisse, keşif ve inşa masrafları hariç olmak üzere, mezkür kanuna müsteniden
alınmakta olan resimlere % 50 ye kadar; zam yapmaya mezundur.[1]


            



Diğer
hükümler – (Mülga: 26/5/1981 - 2464/105 md.)


Madde
5 – (Mülga: 1/7/1948 - 5237/51 md.)


            



Madde
6 – 1076
sayılı kanunun 25 inci ve 1111 sayılı kanunun 63 ve 64 üncü maddelerinde yazılı
sebeplerle silah altına alınmayanlardan, mahalli belediyeler ve ihtiyar
meclisleri tarafından asker ailelerine yardım karşılığı olarak beher
müecceliyet senesi için beş lira tahsil olunur. Bu suretle silah altına
alınmamış olanların listesi askerlik şubelerince mahalli belediyelere ve
ihtiyar meclislerine verilir.


Mali
yılın birinci yarısından sonra askere davet edilip tecil edilmiş olanlardan o
sene için senelik miktarın yarısı ve mali yılın ikinci yarısından daha evvel
davet edilenlerden tamamı alınır.


Bu
paralar mükelleflerin bulundukları mahallerin belediye veya ihtiyar meclisleri
tarafından tahakkuk ettirilerek defaten tahsil olunur.


            



Madde
7 – Yukarıda
yazılı gelirlerden hasıl olacak miktar ihtiyaca kafi gelmediği takdirde, eksik
kalan kısım Belediye Encümenince o şehir ve kasabada oturanlarla hükmi
şahsiyeti haiz ticari şirketlere, aynı belde dahilinde veya umumi surette aynı
matrahlar üzerinde mükerrer tarhiyata meydan vermeden tevzi edilir.


Bu
suretle tevzi edilecek para, mükelleflerin o seneye ait kazanç ve bina
vergilerile bunlar üzerinden alınan buhran, fevkalade zam ve müdafaa vergileri
mecmuunun % 25 inden fazla olamıyacağı gibi, Devlet, vilayet ve belediyelerle
bunlara bağlı ve sermayelerinin en az yarısı bunlar tarafından temin edilen
daire ve müesseselerdeki bilümum memur ve müstahdemlerin aylık maaş ve
ücretlerinin de ita miktarlarının % 1 ini geçemez. İta miktarları 50 lirayı
geçmiyen memur ve müstahdemlerden bu yardım parası alınmaz.


Kendilerine
bu miktardan fazla yardım parası tevzi edilmiş olanlar bu ciheti vesaik ile
isbat ettikleri takdirde Belediye Encümenince tevzi olunan miktar bu hadde
indirilir.


(Mülga:
23/5/2000-4568/5 md.)


Köylerde
ve kasaba ve şehirlerde ziraat erbabından olan asker ailelerine yapılacak
yardım tercihan imece ve ayniyat suretile temin edilir. Köylerde imece ve ayni
yardımlardan başka muhtaç ailelere nakdi yardım yapılmasına da lüzum ve ihtiyaç
hasıl olduğu takdirde mükelleflere tevzi edilecek para 3664 sayılı kanunun
hükümleri dairesinde senesi içinde tevzi edilmiş olan salma haddini geçemez.


Yardımla
mükellef olacakların mali vaziyetlerinin müsait olması veya vücut sağlamlıkları
şarttır. Belediye Encümenleri ve köy ihtiyar meclisleri tarafından tevzi olunan
yardımı yapmaktan imtina edenlerden nakti yardımlar şehir ve kasabalarda
belediyelerce Tahsili Emval Kanununa ve köylerde Köy Kanununun 66 ncı maddesi
hükümlerine göre tahsil olunur. 


İmece ve ayni yardımı yapmaktan imtina edenlerden bu
yardımlar mahalli rayice göre Belediye Encümenleri ve köy ihtiyar meclislerince
kıymetlendirilerek bedeli yukarıdaki fıkra hükümleri dairesinde tahsil olunur.


Belediye
Encümenlerinin ve köy ihtiyar meclislerinin bu kanuna göre ittihaz eyliyecekleri
kararlar aleyhine kararın tebliği tarihinden itibaren 15 gün zarfında kaza ve
vilayet idare heyetlerine itiraz olunabilir. İdare heyetlerinin kararları
kat'idir.


 (Son
fıkra Mülga: 24/1/1963 - 163/1 md.)


            



Madde
8 – (Değişik: 23/5/2000 - 4568/3 md.)


Bu
Kanun uyarınca yapılacak yardımlar için imkânları yetersiz kalan belediye ve
köylere, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Fonu kaynaklarından bütçe
imkânları dahilinde yardım yapılabilir.


            



Madde
9 – İhtiyaç
azaldıkça belediyelere ve köy ihtiyar heyetleri tarafından bu kanun mucibince
yurttaşlara tahmil edilecek mükellefiyetler, de ihtiyacı karşılayacak hadlere
irca olunur. 


            



Madde
10 – Bu kanunun tatbikatından mütevellit muameleler
dolayısile tanzim olunacak bilcümle evrak ve alakalılar tarafından vukubulacak
her türlü müracaat ve itirazlar bilcümle resimler, harçlar ve kaydiyelerden muaftır.


            



Madde
11 – Muhtaç asker ailelerine yapılacak yardıma, belediye ve
hususi idareler bir sene evvelki nakti tahsilat yekünunun azami yüzde ikisi
nispetinde iştirake mecburdurlar.


            



Madde
12 – Bu kanun mucibince tahsil ve tahsis olunacak paralar
belediye ve köy bütçelerinde açılacak hususi bir fasla varidat ve mukabili
asker ailelerine yardım namile açılacak fasla sarfiyat kaydolunur.


Bu
paralar asker ailelerine yardımdan başka işlere ve maksatlara sarfolunamaz.
Senesi içinde sarfedilemeyen paralar ertesi sene bütçelerinde aynı fasla
varidat kaydedilerek aynı hizmete tahsisen sarfolunur.


            



Madde
13 – Bu kanunun 4 üncü maddesinde belediyelerce Tahsili
Emval Kanununa göre tahsil edileceği gösterilmiş olan paraların tahsili emrinde
icabedecek haciz ve hapis kararları Belediye Encümenlerince verilir. Haciz
kararları belediyelerce, hapis kararları Cumhuriyet Müddeiumumilerince infaz
olunur.


            



Madde
14 – 1111 sayılı Askerlik Kanununun 71,72,73 üncü maddeleri
mülgadır.


               



Geçici
Madde 1 – Bu kanunun neşrinden evvel belediye ve köylerce asker
ailelerine yardım için yapılan istikraz ve tavizlerden kalan borçlar bu kanunla
yazılı membalardan hasıl olacak paralardan ödenir.


            



Geçici
Madde 2 – Lüzum görülen vilayetlerde, valilerin muvafakati ile,
şimdiye kadar tatbik edilmekte olan usule tevfikan tahakkuk ettirilen
tekaliften bu kanunun icabettirdiği ihrazatın ikmaline kadar azami iki ay
müddetle tahsilata devam olunabilir.


            



Madde
15 – Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.


            



Madde
16 – Bu kanunun icrasına İcra Vekilleri Heyeti memurdur.


 


 


4109 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ
GÖSTERİR LİSTE


 


 





Kanun

No.



Farklı Tarihte
Yürürlüğe Giren Maddeler



Yürürlüğe Giriş
Tarihi






4889



–



24/5/1946






5237



1, 4, 5, 9 mad.
ile 51 inci maddenin bu maddelerle ilgili hükümleri



1/1/1949






Diğer hükümleri



1/8/1948






163



–



1/2/1963






2464



Temizleme ve
Aydınlatma harcı ile ilgili 45 ila 51 inci maddesi hükmü



1/3/1982






Diğer Hükümler



1/7/1981






4568



–



26/5/2000






 


 














[1]
26/5/1981 tarih ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 103 üncü
maddesinin 1 inci bendinde; bu bent ile belediye meclislerine verilmiş olan zam
yetkisinin, % 10 oranında olmak üzere anılan kanunun yalnız Meslek Vergisine
dair madde hükümlerine uygulanacağı hükme bağlanmıştır.