Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği (ürün Güvenliği ve Denetimi: 2025/25)

ARAÇ
PARÇALARININ İTHALAT DENETİMİ TEBLİĞİ


(ÜRÜN
GÜVENLİĞİ VE DENETİMİ: 2025/25)


 


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, Ek-1’de yer alan ve sadece araçlarda kullanılan
ürünlerin ithalatta, tabi bulundukları teknik düzenlemeye uygunluğunun denetimine
ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.


(2) Bu Tebliğ Serbest Dolaşıma Giriş Rejimine tabi tutulacak
ürünleri kapsar.


(3) Bu Tebliğ Hariçte İşleme Rejimi uyarınca ihraç edilip geri
gelen eşyaları kapsamaz.


Dayanak


MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 455 inci maddesine, 5/3/2020 tarihli ve 7223
sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanununa, 14/9/2022 tarihli ve
6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler
Rejimi Kararına ve 16/8/2023 tarihli ve 32281 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
Dış Ticarette Teknik Düzenlemeler Yönetmeliğine dayanılarak hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 3- (1) Bu Tebliğde geçen;


a) Araç: 19/4/2020 tarihli ve 31104 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları ile Bunların Aksam, Sistem ve Ayrı
Teknik Ünitelerinin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında
Yönetmelik (AB/2018/858), 14/8/2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Tarım ve Orman Araçlarının Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi
Hakkında Yönetmelik (AB/167/2013), 22/8/2015 tarihli ve 29453 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan İki veya Üç Tekerlekli Motorlu Araçların ve Dört
Tekerlekli Motosikletlerin Tip Onayı ve Piyasa Gözetimi ve Denetimi Hakkında
Yönetmelik (AB/168/2013) ve 26/10/2016 tarihli ve 29869 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmelik kapsamında yer
alan ve karayollarında kullanılabilen motorlu araçlar ile römorklarını,


b) AQAP belgesi: Millî Savunma Bakanlığı tarafından verilen,
“Endüstriyel Kalite Güvence Seviye Belgesi”ni,


c) Bakanlık: Ticaret Bakanlığını,


ç) Denetim Birimi: Türk Standardları Enstitüsünü,


d) BM-AEK Regülasyonu: 30/9/1996 tarihli ve 96/8657 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile taraf olunan, Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik
Komisyonu (BM/AEK) İç Ulaşım Komitesince hazırlanan 1958 Tekerlekli Araçların,
Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda Kullanılan Aksam ve Parçaların Müşterek
Teknik Talimatlarının Kabulü ve Bu Talimatlar Temelinde Verilen Onayların
Karşılıklı Tanınması Koşullarına Dair Anlaşma ekinde yer alan teknik
düzenlemeyi,


e) Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS): Ürün
Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Mevzuatı uyarınca yürütülen denetim, uygunluk
ve izin işlemlerinin, elektronik ortamda ve risk esaslı olarak yapılması
amacıyla kurulan internet tabanlı uygulamayı,


f) E işareti: Araçların aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerinin
Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (BM-AEK) Regülasyonlarına uygun
tip onay belgeli olduğunu gösteren işareti,


g) e işareti: Araçların aksam, sistem ve ayrı teknik ünitelerinin
Avrupa Birliği Yönetmeliklerine/Regülasyonlarına uygun tip onay belgeli
olduğunu gösteren işareti,


ğ) Fiili denetim: Belge kontrolü, işaret kontrolü, fiziki muayene
ve laboratuvar testinden biri veya birkaçını,


h) Geri gelen eşya: 7/10/2009 tarihli ve 27369 mükerrer sayılı
Resmî Gazete’de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin 446 ncı maddesinin birinci
fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde tanımlanan nedenlerle geri gelen daha
önce ihraç edilmiş eşyayı,


ı) Kapsam dışı: GTİP olarak Ek-1’de yer almakla birlikte, ilgili
regülasyonların kapsamına girmeyen veya Bakanlıkça bu Tebliğ kapsamında
denetimi hedeflenmeyen ürünü,


i) Kullanıcı: TAREKS aracılığıyla firmalar adına işlem yapmak üzere
yetkilendirilmiş kişileri,


j) Risk: Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin tabi bulundukları
BM-AEK Regülasyonuna veya ilgili AB Yönetmeliğine/Regülasyonuna uygun olmama
ihtimalini,


k) Risk analizi: Ek-1’de yer alan ürünlerin risk derecesini ve
fiili denetime yönlendirilip yönlendirilmeyeceğini belirlemek amacıyla,
TAREKS’te firma hakkındaki bilgiler; geçmişte yapılan ithalat denetimleri ile
piyasa gözetimi ve denetimi sonuçları; imalatçı veya ithalatçı firma ya da
kullanıcısı; giriş gümrüğü; ürünün cinsi, markası, modeli, fiyatı ve miktarı;
menşe, çıkış, sevk veya ticaret yapılan ülke ve risk tespiti için
kullanılabilecek diğer bilgilerden hareketle yapılan işlemi,


ifade eder.


TAREKS ve firma tanımlaması


MADDE 4- (1) Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ithalat
denetimiyle ilgili tüm işlemler, TAREKS üzerinden ve risk analizine göre
yapılır.


(2) Bu Tebliğ kapsamı ürünleri ithal etmek isteyen firmaların,
29/12/2011 tarihli ve 28157 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Dış Ticarette
Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2011/53)
çerçevesinde TAREKS’te tanımlanması ve firma adına TAREKS’te işlem yapacak en
az bir kullanıcının yetkilendirilmiş olması gerekir.


İthalatçının başvurusu


MADDE 5- (1) Bu Tebliğ kapsamındaki denetimler, Gümrük Yönetmeliğinin
181 inci maddesinin dördüncü fıkrası çerçevesinde gümrük beyannamesinin tescili
öncesinde yapılır.


(2) Kullanıcı, Bakanlık internet sayfasının “E-işlemler” kısmında
yer alan “Dış Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi (TAREKS) Uygulaması”
bölümünü veya e-Devlet kapısını kullanarak TAREKS üzerinden ithal partisine
ilişkin bilgi ve Ek-2’nin birinci ve ikinci maddelerinde belirtilen belgeleri
yükleyerek başvurusunu yapar.


(3) Başvuru üzerine, TAREKS tarafından firmaya, ilgili denetim
birimi nezdinde işlemlerini takip edebilmesi amacıyla bir başvuru numarası
verilir.


(4) Beyan edilen bilgi ve belgelerin doğru, eksiksiz ve zamanında
sunulmasından firma ve kullanıcı sorumludur.


Muafiyetler ve istisnalar


MADDE 6- (1) A.TR belgeli olduğu kullanıcı tarafından TAREKS’te beyan
edilen ürünler için ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası
doğrudan oluşturulur.


(2) Sanayicilerin ürettikleri ürünlerin bünyesinde girdi olarak
kullanılmak üzere sanayici veya sanayici adına ithalat yapan tedarikçi
tarafından ithal edilen ve Ek-1’de yer alan ürünlerden Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığı tarafından uygun görülenler için anılan Bakanlıkça ya da anılan
Bakanlıkça yetkilendirilecek olan kuruluşça üretim girdisi muafiyetine yönelik
yazı düzenlenir. Düzenlenen yazının elektronik ortamda TAREKS’e yüklenmesini
müteakip ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası doğrudan
oluşturulur. Bu kapsamdaki muafiyet yazısının düzenlenmesinin ve sonradan
kontrolünün usul ve esasları Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenir.
TAREKS’e üretim girdisi muafiyet yazısı yerine usulsüz belge yüklenmesi veya
muafiyetten usulsüz yararlanıldığının tespiti durumunda, Sanayi ve Teknoloji
Bakanlığınca belirlenecek bir süre için firmaya muafiyet yazısı düzenlenmez ve
var olan muafiyet yazısı iptal edilir.


 (3) AQAP belgesi sahibi sanayicilerin kendi ihtiyaçları için
Ek-1’de yer alan ürünlerden yapacakları ithalatta, firmalarca Bakanlığa sunulan
AQAP belgelerinin TAREKS’te tanımlanmasını müteakip ithal konusu her ürün için
doğrudan oluşturulan TAREKS referans numarası, içinde bulunulan yılın sonuna
kadar aynı ürünlerin müteakip ithalatında kullanılır.


(4) Gümrük Yönetmeliğinin 446 ncı maddesinin birinci fıkrasının
(a), (b) ve (c) bentlerinde tanımlanan nedenlerle geri gelen daha önce ihraç
edilmiş eşya için TAREKS üzerinden başvuru yapılmaz, ithalat işlemleri 11 inci
maddeye göre sonuçlandırılır.


(5) 29/9/2009 tarihli ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı
ile yürürlüğe konulan 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin
Uygulanması Hakkındaki Kararın beşinci kısmında belirtilen eşyanın ithalatında
TAREKS üzerinden başvuru yapılmaz, ithalat işlemleri 11 inci maddeye göre
sonuçlandırılır.


(6) Risk analizine göre yapılacak değerlendirmede; birinci, ikinci
veya üçüncü fıkra kapsamına giren ürünler de fiili denetime yönlendirilebilir.


Kapsam dışı


MADDE 7- (1) Başvuru konusu ithalat partisine ilişkin kapsam dışı
beyanı, ithalatçı firma tarafından ilgili gümrük idaresine yapılır. Kapsam dışı
kararına yönelik değerlendirme öncelikli olarak ilgili gümrük idaresince
yapılır.


(2) İlgili gümrük idaresi tarafından başvuru konusu ithalat
partisinin bu Tebliğ kapsamında yer aldığına karar verilmesi durumunda kapsam
değerlendirmesi ilgili denetim biriminin teknik incelemesi neticesinde de
belirlenebilir.


Risk analizi


MADDE 8- (1) Fiili denetime yönlendirilen ürünler, kullanıcıların
TAREKS üzerinden beyan ettiği bilgiler çerçevesinde risk analizine göre belirlenir.


(2) Risk analizinde kullanılacak kriterler, gerekli görülmesi
halinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve ilgili diğer tarafların da görüşü
alınarak Bakanlıkça belirlenir.


(3) TAREKS ve Ulusal Piyasa Gözetimi ve Denetimi Bilgi Sistemi
(PGDBİS) arasında veri akışının sağlanmasıyla, bu Tebliğ kapsamı ürünlerin
ithalat denetimlerine ilişkin veriler, PGDBİS’e iletilir.


(4) Risk analizi sonucunda fiili denetime yönlendirilmeyen
ürünlerin ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası doğrudan
oluşturulur.


Fiili denetim


MADDE 9- (1) Fiili denetime yönlendirilen ürünler için Ek-2’nin
üçüncü maddesinde belirtilen belge, başvuru günü dâhil yirmi iş günü içerisinde
elektronik ortamda TAREKS’e yüklenir ve TAREKS’te talep edilmesi halinde sistem
tarafından ilave süre verilir. İlgili belgelerin sisteme süresi içerisinde
yüklenmemesi halinde başvuru olumsuz olarak sonuçlanır.


(2) Fiili denetim kapsamında ürünün,


a) İlgili BM-AEK Regülasyonuna uygunluğunun, Birleşmiş Milletler -
Avrupa Ekonomik Komisyonu üyesi ve ilgili Regülasyona taraf olan bir ülkenin
Tip Onay kuruluşu tarafından düzenlenmiş belgeler ile belgelenmesi,


b) İlgili AB Yönetmeliğine/Regülasyonuna uygunluğunun AB üyesi bir
ülkenin onay kuruluşu veya Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından düzenlenmiş
belgeler ile belgelenmesi


esastır.


(3) Firmalardan ilave bilgi ve belge istenebilir.


(4) Gümrüklerde numune alınması, test numunesi hazırlanması,
numunenin sevki veya bazı ürünlerde testlerin montajdan sonra yapılması gibi
teknik problemler karşısında Ek-3’teki taahhütname elektronik ortamda TAREKS’e
yüklenir. İlgili denetim biriminin incelemesi sonucunda verilecek rapora
istinaden, raporda belirtilen süre içinde uygunluk denetiminin yapılması
kaydıyla, ürünün ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası oluşturulur.
İlgili denetim biriminin bilahare yapacağı uygunluk denetiminin olumsuz
sonuçlanması halinde, bu durum ithalatçı firmaya ve Bakanlık Ürün Güvenliği ve
Denetimi Genel Müdürlüğüne yazıyla ayrıca bildirilir.


(5) Fiili denetim sonucunda ilgili mevzuata aykırılık tespit
edilmemesi ya da ürünün kapsam dışı olduğunun tespiti durumlarında, ürünün
ithal edilebileceğine dair TAREKS referans numarası oluşturulur.


(6) İlgili mevzuata aykırılık tespit edilmesi veya talep edilen ek
bilgi ve belgelerin süresi içerisinde TAREKS’e yüklenmemesi durumunda fiili
denetim olumsuz olarak sonuçlandırılır.


(7) TAREKS’e yüklenen, Tip Onay Belgesi, test raporu veya denetim birimince
talep edilen diğer belgelerin ilgilisince düzenlenmediğinin tespiti halinde,
diğer şartlar uygun olsa dahi fiili denetim olumsuz olarak sonuçlandırılır.


Kullanıcıya yapılan bildirimler


MADDE 10- (1) Denetim sürecine ve sonucuna
ilişkin sorgulamalar TAREKS aracılığıyla yapılır.


(2) Denetim sürecine ve sonucuna ilişkin bildirimler, Dış
Ticarette Risk Esaslı Kontrol Sistemi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi:
2011/53)’nin 6 ncı maddesi kapsamında yapılan “Yetkilendirme Başvuruları”
uygulamasında kullanıcılar tarafından beyan edilen elektronik posta adresine
iletilir. Kullanıcıya ulaşmayan bildirimlerden Bakanlık sorumlu değildir.


(3) Yapılan denetimde, üründe mevzuata aykırılık tespit edilmesi
halinde durum ayrıca ilgili gümrük idaresine yazıyla ve sistem üzerinden
bildirilir.


TAREKS referans numarasının gümrüklere beyanı


MADDE 11- (1) Ürünün ithal edilebileceğine dair
TAREKS referans numarasının, gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine
ithalatçı firma tarafından kaydedilmesi zorunludur.


(2) TAREKS referans numarası verildiği tarihten itibaren 1 yıl
süreyle geçerlidir.


(3) Millî Savunma Bakanlığınca yapılan ithalatta
20181900132013016724484 ve AQAP belgeli kurum ve kuruluşlar adına Savunma
Sanayii Başkanlığınca yapılan ithalatta 20181900142013012727484 olarak
belirlenen 23 haneli TAREKS referans numarası, gümrük beyannamesinin 44
numaralı hanesine kaydedilir.


(4) Gümrük idarelerine kapsam dışı olarak beyan edilen ürünlerin
ithalatında, 20181900252013015773484 olarak belirlenen 23 haneli TAREKS referans
numarası, gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine ithalatçı firma tarafından
kaydedilir. Kapsam dışı olarak beyan edilen ürünlerin, gümrük gözetiminde
bulunması kaydıyla ilgili gümrük idaresince denetime yönlendirilmesi halinde, 5
inci madde çerçevesinde TAREKS üzerinden başvuru yapılır.


(5) GTİP değişikliği sonucunda Tebliğ eki listede yer aldığı tespit
edilen ürünlerin, gümrük gözetiminde bulunması kaydıyla ilgili gümrük
idaresince denetime yönlendirilmesi halinde, 5 inci madde çerçevesinde TAREKS üzerinden
başvuru yapılır.


(6) 4458 sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması
Hakkındaki Kararın beşinci kısmında belirtilen eşyanın ithalatında,
20181900101115014436576 olarak belirlenen 23 haneli TAREKS referans numarası,
gümrük beyannamesinin 44 numaralı hanesine kaydedilir.


(7) Geri gelen eşyanın ithalatında 24250099925736517728306 olarak
belirlenen 23 haneli TAREKS referans numarası, gümrük beyannamesinin 44
numaralı hanesine kaydedilir.


İthalatçının sorumluluğu


MADDE 12- (1) İthalatçı, bu Tebliğ kapsamında
denetlensin veya denetlenmesin, ithal ettiği ürünlerin her halükârda ilgili
yönetmelik veya yönetmelikler dâhil olmak üzere ilgili tüm mevzuata uygun ve
güvenli olmasından, ürünlere eşlik eden belgelerin doğruluğundan, 7223 sayılı
Kanun uyarınca sorumludur.


(2) Ürünün ithaline izin verilmesi veya ürüne dair TAREKS referans
numarası oluşturulması, ürünün mevzuata uygun ve/veya güvenli olduğu anlamına
gelmez.


(3) Bu Tebliğ kapsamında, ürünün ithal edilebileceğine dair
verilen TAREKS referans numarası, o ürünün ithalat işlemi dışında başka bir
amaçla veya ürünün güvenli ve mevzuata uygun olduğunun ispatı olarak
kullanılamaz.


(4) İthal edilmiş ürünün GTİP’inin Ek-1’de yer aldığının sonradan
yapılan kontrol sonucunda tespit edilmesi halinde, keyfiyet ilgili gümrük
idaresi tarafından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına bildirilir. Sanayi ve
Teknoloji Bakanlığının ürünün güvenli olmadığını tespit ederek gümrük idaresine
bildirmesi halinde, uygunluk değerlendirmesinin olumsuz sonuçlandığı kabul
edilir.


Yaptırımlar


MADDE 13- (1) Bu Tebliğe aykırı hareket
edenler ile yanlış veya yanıltıcı beyanda bulunanlar Ek-2’de belirtilen ya da
denetim süresince talep edilen herhangi bir belgede tahrifat yapanlar veya
tahrifat yapılmış belgeyi ibraz edenler hakkında; 7223 sayılı Kanun, 27/10/1999
tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu, Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının
hükümleri ve ilgili diğer mevzuat uygulanır.


(2) TAREKS üzerinden yürütülen denetimlerde, ilgili mevzuata, bu
Tebliğ hükümlerine ve bu Tebliğe ilişkin uygulamalara aykırı hareket eden
kullanıcının yetkisi, fiilin ağırlığına göre 3 ila 12 ay süreyle askıya alınır;
firmanın denetim başvuruları 6 ila 12 ay süreyle fiili denetime yönlendirilir.
Bu yaptırımlar uygulanırken belirlenen süreler ve denetim oranları, firmanın
başvuru sıklığı, varsa önceki ihlalleri ve/veya ürünün niteliği gibi hususlar
dikkate alınarak belirlenir. 


Yetki


MADDE 14- (1) Bu Tebliğde yer alan hususlarda
uygulamaya yönelik önlem almaya ve düzenleme yapmaya Bakanlığın Ürün Güvenliği
ve Denetimi Genel Müdürlüğü yetkilidir.


Yürürlükten kaldırılan tebliğ


MADDE 15- (1) 31/12/2023 tarihli ve 32416
dördüncü mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araç Parçalarının İthalat
Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2024/25) yürürlükten
kaldırılmıştır.


Geçiş süreci


GEÇİCİ MADDE 1- (1) 1/1/2025 tarihinden
önce çıkış ülkesinde ihraç amacıyla Türkiye’ye sevk edilmek üzere taşıma
belgesi düzenlenmiş veya Gümrük Mevzuatı uyarınca gümrük idarelerine sunulmuş
olan ürünlerin ithalatı, 28/2/2025 tarihine kadar (bu tarih dahil) ithalatçı
firmanın talebi halinde, 15 inci maddeyle yürürlükten kaldırılan Araç
Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2024/25)’ne
göre sonuçlandırılır.


(2) Bu Tebliğin hükümleri, Ek-1’de yer alan, ancak 15 inci
maddeyle yürürlükten kaldırılan Araç Parçalarının İthalat Denetimi Tebliği
(Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2024/25) Ek-1’inde yer almayan GTİP’ler kapsamındaki
ürünlerin ithalatında 28/2/2025 tarihine kadar (bu tarih dahil) uygulanmaz. Bu
fıkra, İstatistik Pozisyonlarına Bölünmüş Türk Gümrük Tarife Cetveli’nde
yapılan değişiklikler nedeniyle farklılaşan GTİP’ler için uygulanmaz.


Yürürlük


MADDE 16- (1) Bu Tebliğ 1/1/2025 tarihinde
yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 17- (1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret
Bakanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız