Altın Cinsinden Fiziki Varlıkların Finansal sisteme Kazandırılması Hakkında Tebliğ (sayı: 2022/11)

ALTIN
CİNSİNDEN FİZİKİ VARLIKLARIN FİNANSAL


SİSTEME KAZANDIRILMASI


HAKKINDA TEBLİĞ


(SAYI: 2022/11)


Amaç ve kapsam


MADDE 1- (Değişik:RG-15/2/2025-32814)



(1) Bu
Tebliğin amacı, yurt içi yerleşik gerçek kişilerin yetkili kuyumcular ve
rafineriler aracılığıyla ya da doğrudan banka şubelerine gelerek bankalardaki
altın hesaplarına yatırdıkları fiziki altın varlıklarının Türk lirası cinsinden
mevduat ve katılma hesaplarına dönüştürülmesine imkân tanınmasına ve hesap
sahiplerine sağlanacak desteğe ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.


Dayanak


MADDE 2- (1) Bu
Tebliğ, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kanununun 4 üncü maddesinin üçüncü fıkrasının (I) numaralı bendinin (e) ve (g)
alt bentlerine, 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine ve 19/10/2005
tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 144 üncü maddesine dayanılarak
hazırlanmıştır. 


Tanımlar


MADDE 3- (1) Bu
Tebliğde geçen;


a) Altın kabul sistemi (AKS):
Yetkili rafineriler tarafından oluşturulmuş, yetkili kuyumcular ve bankalar
tarafından kullanılan tüm bilişim sistemleri ile banka şubelerinde yetkili
rafineriler tarafından atanan eksperler aracılığıyla gerçekleştirilen altın
toplama sistemlerini,


b) Banka: 5411 sayılı Kanunun 3
üncü maddesinde tanımlanan mevduat ve katılım bankalarını,


c) (Değişik:RG-15/2/2025-32814)
Dönüşüm fiyatı: Yurt içi yerleşik gerçek kişilerce fiziki olarak bankalardaki
altın hesaplarına getirilen altının gram karşılığının Türk lirasına çevrildiği
gün Merkez Bankasınca belirlenecek usul ve esaslara göre ilan edilen gram
altının Türk lirası karşılığı alış fiyatını,


ç) Fiziki altın: Yetkili
kuyumcular veya bankalar tarafından teslim alınan ve 11/8/1989 tarihli ve 20249
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32
sayılı Kararda tanımlanan standart işlenmemiş altınlardan 1 kilogram ve
altındaki külçe ve bar şeklindeki altınları, standart dışı işlenmemiş
altınlardan hurda şeklindeki altınları ve işlenmiş altınları,


d) Merkez Bankası: Türkiye
Cumhuriyet Merkez Bankasını,


e) BİST: Borsa İstanbul A.Ş.’yi,


f) Milyem değeri: 22/6/2016
tarihli ve 29750 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Kıymetli Maden
Alım Satımına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile belirlenen milyem
değerleri asgari ölçüt olmak üzere kullanılacak milyem değerlerini,


g) Standart altın: En az 995/1000
saflıkta olan, Londra Altın Piyasasınca (London Bullion Market
Association-LBMA) veya BİST nezdindeki Kıymetli Madenler ve Kıymetli Taşlar
Piyasasınca tanınan rafinerilerden birinin amblemini ya da damgasını ve seri
numarasını taşıyan, bu piyasalarda standart altın olarak işlem gören en az 1 kg
ağırlığındaki külçe altınları,


ğ) Vade sonu fiyatı: Türk lirası
mevduat veya katılma hesabının vadesinde saat 11:00’de Merkez Bankası
tarafından ilan edilen 995/1000 veya 1000/1000 saflıktaki gram altının Türk
lirası karşılığı alış fiyatını,


h) Yetkili kuyumcu: 14/4/2021
tarihli ve 31454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kuyum Ticareti Hakkında
Yönetmelik uyarınca yetki belgesi almış kuyum işletmelerinden yetkili
rafineriler ile anlaşması bulunan ve AKS’ye erişimi olan kuyumcuları,


ı) Yetkili rafineri: BİST
Rafineriler Listesinde yer alan Türkiye’de kurulu ve bankalar ile altın
cinsinden fiziki varlıkların finansal sisteme kazandırılması amacıyla anlaşma
yapan AKS’ye erişimi olan rafinerileri,


i) Yurt içi yerleşik gerçek kişi:
Yurt dışında işçi, serbest meslek müstakil iş sahibi Türk vatandaşları dahil
Türkiye’de kanuni yerleşim yeri bulunan gerçek kişileri,


j) (Mülga:RG-15/2/2025-32814)


ifade eder.


Fiziki altınların kabulü


MADDE 4- (1) (Değişik:RG-15/2/2025-32814)
Uygulamaya katılmak isteyen yurt içi yerleşik gerçek kişilerin
işlem anında yetkili rafineriyle anlaşması olan bankalar nezdinde altın
hesabının bulunması gerekmektedir.


(2) (Değişik:RG-15/2/2025-32814) Yurt içi yerleşik gerçek
kişiler fiziki altınlarını, milyem değeri üzerinden hesaplanacak gram cinsinden
has altın miktarını tespit etmek üzere yetkili kuyumcuya veya bankaya teslim
eder.


(3) (Değişik:RG-15/2/2025-32814) AKS ile mutabakatı
sağlanan has altın miktarı yurt içi yerleşik gerçek kişinin bankadaki altın
hesabına işlem anında yetkili rafineri veya banka aracılığıyla aktarılır.


(4)
Yetkili kuyumcu veya banka tarafından fiziki olarak teslim alınan altınlar
işlenmek üzere yetkili rafineriye teslim edilir.


(5) Yetkili rafineri tarafından
işlenerek standart altına tamamlananlar ilgili bankaya fiziki olarak transfer
edilir.


Altın hesaplarının dönüşümü


MADDE 5- (1) Hesap
sahibinin talep etmesi durumunda hesabındaki has altın bakiyesi dönüşüm fiyatı
üzerinden Türk lirasına çevrilerek 3, 6 ay veya 1 yıl vadeli Türk lirası
mevduat veya katılma hesabı açılır.


(2) Türk lirası mevduat veya
katılma hesabına dönüştürülen altınlar bankalarca dönüşüm fiyatı üzerinden
Merkez Bankasına satılır.


(3) (Mülga:RG-1/12/2023-32386)
 


(4) (Değişik:RG-1/12/2023-32386)
Merkez Bankası, bankanın mevduat hesabına uygulayacağı asgari ve azami faiz
oranlarını belirlemeye yetkilidir. Katılma hesabına sağlanacak getiriye ilişkin
hususlar ise katılım bankacılığı esasları çerçevesinde Merkez Bankasınca
belirlenir.


(5) Merkez Bankası tarafından bu
uygulama kapsamında açılan Türk lirası mevduat veya katılma hesaplarına vade
sonunda yenilenme imkânı tanınabilir. Yenilenen hesap ilk açılışta dönüşümü
yapılan altın tutarı ve vade sonu fiyatı üzerinden destekten yararlanmaya devam
eder. Hesabın yenilenmesine ilişkin kapsam, usul ve esaslar Merkez Bankasınca
belirlenir.


Vade sonu işlemleri


MADDE 6- (1) 3, 6
ay veya 1 yıl vadeli olarak açılan Türk lirası mevduat veya katılma hesaplarına
vade sonunda Türk lirası mevduat hesabı sahibine anapara ile faiz, katılma
hesabı sahibine ise vade sonundaki katılma hesabı bakiyesi banka tarafından
ödenir.


(2) Vade sonu fiyatının dönüşüm
fiyatından yüksek olması ve fiyat farkı üzerinden hesaplanan tutarın banka
tarafından ödenecek faiz veya kâr payından yüksek olması durumunda, fiyat farkı
üzerinden hesaplanan tutardan faiz veya kâr payı düşülerek hesaplanan tutar
Merkez Bankasınca mevduat veya katılma hesabı sahibine ödenmek üzere ilgili
bankaya aktarılır.


(3) Türk lirası mevduat veya
katılma hesabından vadeden önce çekim yapılması halinde Merkez Bankasınca fiyat
farkına ilişkin ödeme yapılmaz.


(4) Bu uygulama kapsamında açılan
Türk lirası mevduat veya katılma hesaplarına Merkez Bankasınca belirlenecek
usul ve esaslara göre vade sonunda ilave getiri ödenebilir.


(5) 29/12/2021 tarihli ve 31704
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Altın Hesaplarından Türk Lirası Mevduat ve
Katılma Hesaplarına Dönüşümün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2021/16)
kapsamında işlenmiş ve hurda altın karşılığının Türk lirasına dönüştürülmesi
suretiyle açılan hesaplar da dördüncü fıkrada belirtilen ilave getiriden
yararlanabilir.


(6) Bu Tebliğ kapsamında
gerçekleştirilecek her türlü işlemin, suç gelirlerinin aklanması ve terörün
finansmanının önlenmesine ilişkin ulusal ve uluslararası standartlara uygun
gerçekleştirildiğine dair kontrol bankalarca yapılır.


İstisnalar


MADDE 7- (1)
16/10/2006 tarihli ve 2006/11188 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe
konulan Mevduat ve Kredi Faiz Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara
Katılma Oranları ile Özel Cari Hesaplar Dahil Bu İşlemlerde Sağlanacak Diğer
Menfaatler Hakkında Kararın 4 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 10/2/2020
tarihli ve 31035 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Mevduat ve Kredi Faiz
Oranları ve Katılma Hesapları Kâr ve Zarara Katılma Oranları Hakkında Tebliğ
(Sayı: 2020/3)’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesi ve
dördüncü fıkrası hükümleri bu Tebliğ kapsamında açılacak Türk lirası mevduat ve
katılma hesaplarına uygulanmaz.


Diğer hükümler


MADDE 8- (1) Bu
Tebliğ kapsamında işlem yapan yetkili kuyumcu, yetkili rafineri ve bankalara,
Merkez Bankasının belirleyeceği usul ve esaslar çerçevesinde komisyon ve/veya
masraf ödenebilir.


Yürürlük


MADDE 9- (1) Bu
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 10- (1) Bu
Tebliğ hükümlerini Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.


 







 



Tebliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin






Tarihi



Sayısı






14/3/2022



31778






Tebliğde Değişiklik Yapan Tebliğlerin Yayımlandığı
Resmî Gazetelerin






Tarihi



Sayısı






1.



1/12/2023



32386






2.



15/2/2025



32814