2022 sayılı 65 Yaşını Doldurmuş Muhtaç, Güçsüz ve Kimsesiz Türk Vatandaşlarına Aylık Bağlanması Hakkında Kanun

 


65
YAŞINI DOLDURMUŞ MUHTAÇ, GÜÇSÜZ VE KİMSESİZ TÜRK VATANDAŞLARINA AYLIK
BAĞLANMASI HAKKINDA KANUN


 


Kanun Numarası                    : 2022


Kabul Tarihi                           : 1/7/1976


Yayımlandığı Resmî Gazete  : Tarih: 10/7/1976          Sayı: 15642


Yayımlandığı Düstur              : Tertip: 5                       Cilt:
15                Sayfa: 3254


 


Madde 1 – (Değişik: 14/4/2016-6704/1 md.)


Sosyal
güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir
gelir veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları
açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar, nafaka
bağlanmış veya nafaka bağlanması mümkün olanlar veya 24/5/1983 tarihli ve 2828
sayılı Sosyal Hizmetler Kanunu hükümlerine göre harçlık ödenenler hariç olmak
kaydıyla, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna
karar verilen 65 yaşını doldurmuş Türk vatandaşlarına, muhtaçlık hâli devam
ettiği müddetçe (4.387) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile
çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.[1]



Birinci
fıkra kapsamına girenlerden, her ne nam altında olursa olsun kendisine ve eşine
ait her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, kişi başına düşen
ortalama aylık gelir tutarı asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden fazla
olanlar ile aynı tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç
kabul edilemez ve kendilerine aylık bağlanamaz.


65
yaşın tespitinde, doğum tarihlerinde yapılmış düzeltmeler nazara alınmaz.


 


Madde 2 –(Değişik: 12/7/2013-6495/73 md.)


65
yaşını doldurmamış olmasının yanı sıra;


a)
Başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde engelli
olduklarını ilgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile
kanıtlayan, 18 yaşını dolduran Türk vatandaşı engellilerden; sosyal güvenlik
kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir
veya aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından
zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka
bağlanmış ya da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal
Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere
muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe (4.860) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımından bulunacak tutarda,


b)
İlgili mevzuatı çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli
olduklarını kanıtlayan, 18 yaşını dolduran ve talebine rağmen Türkiye İş Kurumu
tarafından işe yerleştirilememiş olan Türk vatandaşlarından; sosyal güvenlik
kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya
aylık hakkından yararlananlar ile uzun vadeli sigorta kolları açısından zorunlu
olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışanlar veya nafaka bağlanmış ya
da nafaka bağlanması mümkün olanlar hariç olmak üzere, Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar verilenlere muhtaçlık hâli
devam ettiği müddetçe (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile
çarpımından bulunacak tutarda,


aylık
bağlanır.


Nafaka
bağlanan veya nafaka bağlanması mümkün olanlar ile sosyal güvenlik
kuruluşlarının herhangi birinden her ne nam altında olursa olsun gelir veya
aylık hakkından yararlanan durumunda ya da uzun vadeli sigorta kolları
açısından zorunlu olarak sigortalı olunması gereken bir işte çalışan durumunda
kendisine bakmakla yükümlü bir yakını bulunan engelli çocuklar hariç olmak
kaydıyla; Türk vatandaşı olan, 18 yaşını tamamlamamış ve ilgili mevzuatı
çerçevesinde alınacak sağlık kurulu raporu ile engelli oldukları kanıtlanmış
durumundaki engelli yakınlarının bakımını üstlenen Türk vatandaşlarından, her
ne nam altında olursa olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle
hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı 16 yaşından büyükler
için belirlenmiş olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden daha az olan
ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları tarafından muhtaç olduğuna karar
verilenlere muhtaçlık hâli devam ettiği müddetçe ve bakım ilişkisini fiilen
gerçekleştirmeleri kaydıyla, (3.240) gösterge rakamının memur aylık katsayısı
ile çarpımından bulunacak tutarda aylık bağlanır.


Birinci
fıkranın (a) ve (b) bentleri kapsamına giren engellilerden veya ikinci fıkra
gereğince aylık bağlanacak engelli yakınlarından, her ne nam altında olursa
olsun her türlü gelirler toplamı esas alınmak suretiyle, hane içinde kişi
başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, 16 yaşından büyükler için belirlenmiş
olan asgari ücretin aylık net tutarının 1/3’ünden fazla olanlar ile aynı
tutardan fazla gelir sağlaması mümkün olan kimseler muhtaç kabul edilemez ve
kendilerine aylık bağlanamaz. (Ek cümle: 20/2/2014-6525/12 md.) Ayrıca,
2828 sayılı Kanun hükümlerine göre harçlık ödenenler de muhtaç olarak kabul
edilemez ve kendilerine bu Kanun hükümlerine göre aylık bağlanamaz.


65 yaşın doldurulmasından önce bu madde hükümlerine göre
bağlanmış olan aylıkların aynı şekilde ödenmesine devam olunur. (Değişik
ikinci cümle: 14/4/2016-6704/2 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesine göre aylık
bağlananlara; başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek kadar
engelli olduklarını ilgili mevzuatına göre alınacak sağlık kurulu raporu ile
kanıtlamaları ve birinci fıkranın (a) bendi ile üçüncü fıkradaki koşulları
taşımaları hâlinde, birinci fıkranın (a) bendine göre aylık bağlanır. Aylık
bağlanmasına esas teşkil eden engellilik oranı değişen kişilerin aylıkları durumlarına
göre yeniden tespit olunur. Engellilik oranı, bu Kanuna göre aylık bağlanması
gereken oranın altına düşen kişiler ile üçüncü fıkrada belirtilen aylık
ortalama gelir tutarından fazla gelir elde etmeye başlayan kişilerin aylıkları
kesilir.


İkinci
fıkra kapsamına giren 18 yaşından küçük engelliler, 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 60 ıncı maddesinin birinci
fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi kapsamına girenlere ilişkin
hükümler çerçevesinde genel sağlık sigortasından yararlandırılır. Bu
engellilerin bakımı amacıyla ikinci fıkraya göre aylık bağlanacak kişilerden
genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar
5510 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (1)
numaralı alt bendi kapsamında kabul edilir.


Birinci
fıkra hükümlerine göre aylık almaya hak kazanacak şekilde engelli olduğunu
belgeleyen ve herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan yetim olarak aylık veya
gelir almakta olan çocuklardan bu kurumlardan aldıkları aylık veya gelir
toplamı tutarları, bu madde gereğince durumlarına göre ödenebilecek tutardan
daha az olanlara; aradaki fark ilgili sosyal güvenlik kurumu tarafından (birden
fazla sosyal güvenlik kurumundan aylık veya gelir alanlar için yalnızca tercih
edecekleri bir sosyal güvenlik kurumu tarafından) ödenir ve bu şekilde ödenen
tutarlar Hazineden tahsil edilir.


 


Madde 3[2] – Bu aylıkların
başlangıç tarihi, ilgililerin Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarına
yapacakları yazılı müracaatlarını takip eden aybaşıdır.


(Değişik ikinci fıkra: 17/4/2008-5754/92 md.) Bu aylıklar, Aile ve
Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından belirlenecek ödeme gün ve dönemlerinde
peşin olarak ödenir. Aylığa hak kazanma başlangıç tarihi ile ilk aylık
ödemesinin yapıldığı ödeme döneminin ilişkin olduğu aya kadar olan haklar için
ise defaten ödeme yapılır.


Peşin
verilen gelir ve aylıklar durum değişikliği veya ölüm halinde geri alınmaz.
Ancak, aylık bağlama ile ilgili geçim şartının kalkması halinde, aylıklar bu
şartın kalktığı tarihi takibeden dönem başından itibaren kesilir.


 


Madde 4 – Bu
Kanuna göre aylık bağlanmada veya ödenmesinde uygulanacak usul ve esaslar ile
kullanılacak belgeler, Maliye Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar
Bakanlığı tarafından müşterek hazırlanacak bir yönetmelikle tespit olunur.[3]


 


Madde 5 – Bu Kanuna göre aylığa hak kazanmak üzere
düzenlenen belgelerin gerçeğe uymadığı tespit edildiği takdirde, ödenen aylıklar ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar
Türkiye İstatistik Kurumunca her ay için belirlenen Tüketici Fiyatları Endeksi
(TÜFE) aylık değişim oranları esas alınarak hesaplanacak tutarıyla birlikte
geri alınır ve belgeleri düzenleyen ve kullananlar hakkında ayrıca genel
hükümlere göre ceza kovuşturması yapılır.[4]


 


Madde 6 – Bu
aylıklar ile bağlanmasında ve ödenmesinde kullanılacak belgeler her türlü vergi
ve resimden muaftır.


 


Madde 7 – (Mülga: 31/5/2006-5510/106 md.)


 


Madde 8 – (Değişik: 31/7/2008-5797/7 md.)[5]


(Değişik birinci
fıkra: 12/7/2013-6495/73 md.) 1 inci ve 2 nci maddelerin kapsamına girenlere Aile ve Sosyal
Politikalar Bakanlığınca aylık bağlanır ve Bakanlık bütçesinin ilgili
tertibinden ödenir. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı ile Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışma Vakıfları, gerektiğinde; aylık almak için başvuranların kendilerinin
ve nafaka yükümlülerinin gelir, yaşam düzeyi ve varlıkları hakkında,
belirleyeceği yöntemlerle inceleme yapmaya ve yaptırmaya, özel veya resmi
idare, müessese ve ortaklarından ve şahıslardan bilgi ve belge istemeye
yetkilidir.


(Değişik
ikinci fıkra: 12/7/2013-6495/73 md.) Aylık bağlanmasında, Sosyal Yardımlaşma
ve Dayanışma Vakıflarınca sosyal inceleme raporları ve gerektiğinde sağlık
kurulu raporları da dikkate alınarak ilgililerin bu Kanuna göre aylık
bağlanması şartlarını haiz oldukları yönünde verilmiş kararlar esas alınır.
Aylık bağlama işlemi sırasında veya aylık bağlandıktan sonra yapılacak
incelemeler sonucunda, aylık bağlama kararını etkileyebilecek yanlışlık veya
eksikliklerin tespit edilmesi hâlinde, bu durum ilgisine göre Vakıflara, aylık
bağlanana veya bağlanacak olana ve gerektiğinde ilgili idarelere Vakıf veya
Bakanlık tarafından bildirilir. Aylık bağlanmış veya bağlanacak olanlara
yapılacak bildirimlerin iadeli taahhütlü posta ile gönderilmesi esastır. Aylık
bağlanmış olanlarla ilgili eksikliklerin veya yanlışlıkların giderilmemesi
hâlinde, tebligat tarihinden itibaren üç aylık sürenin sona erdiği tarihin
içinde bulunduğu ödeme döneminin sonunda aylık kesme veya düzeltme işlemi
yapılır ve fazla ödenen tutarlar geri alınır. Aylık bağlanmasına esas rapor ve
belgeleri gerçeğine aykırı olarak düzenleyenler ile bu nitelikteki rapor ve
belgelere dayanarak aylık aldığı tespit edilenler hakkında 26/9/2004 tarihli ve
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre işlem yapılır.


(Mülga üçüncü fıkra:
12/7/2013-6495/73 md.)


Bu
madde kapsamında aylık bağlamaya esas sağlık kurulu raporlarını düzenlemeye
yetkili sağlık kuruluşlarının belirlenmesi ile bu raporların alınmasına ilişkin
diğer usul ve esaslar Sağlık Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
tarafından birlikte hazırlanacak yönetmelikle belirlenir.[6]


 


Ek Madde 1 - (Ek:1/7/2005 - 5378/25 md.; Mülga: 12/7/2013-6495/73 md.)


 


Ek Madde 2 – (Ek: 31/7/2008-5797/8 md.)


(Mülga birinci fıkra:
12/7/2013-6495/73 md.)


Diğer
mevzuatta daha önce bu Kanunun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca
oluşturulan sağlık kurullarına yapılan atıflar, 31/5/2006 tarihli ve 5510
sayılı Kanunla kurulan Kurum Sağlık Kuruluna yapılmış sayılır.


 


Geçici Madde 1 – (Ek: 17/4/2008-5754/92 md.)


Bu Kanun kapsamındaki kişilere bu maddenin yürürlüğe girdiği
tarihe kadar yersiz ödenen ve geri alınması gereken aylıklar ile bunlardan
doğan ceza ve faizler terkin edilmiştir. İlgililer hakkında herhangi bir idari
ve icrai takibat yapılmaz.


 


Geçici
Madde 2
– (Ek: 13/2/2011-6111/67 md.)


Bu maddenin
yayımı tarihinden itibaren 3 aylık süre içerisinde talepte bulunan ve sosyal
güvenlik mevzuatına tabi olarak çalışmayan, sosyal güvenlik kurumlarından ya da
yabancı bir ülke sosyal güvenlik kurumundan her ne ad altında olursa olsun
herhangi bir gelir veya aylık almayan ve silikozis hastalığı nedeniyle meslekte
kazanma gücünü en az % 15 kaybettiğine Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulunca
meslek hastalıkları tespit hükümleri çerçevesinde karar verilen kişilere, bu maddede
belirtilen şartları sağlamaları halinde aşağıda belirtilen esaslara göre Sosyal
Güvenlik Kurumunca aylık bağlanır.


Meslekte kazanma gücünü;


a) % 15 ila % 34 arasında
kaybedenlere 7000,


b) % 35 ila % 54 arasında
kaybedenlere 8000,


c) % 55 ve üzerinde kaybedenlere
9000,


gösterge rakamının her
yıl bütçe kanunu ile tespit edilecek aylık katsayısı ile çarpımı sonucunda
bulunan tutarda aylık bağlanır.


Yukarıda
belirtilen şartlara göre aylık almakta iken ölen silikozis hastasının; 5510
sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının; (a), (b) ve (e) bentleri
hariç olmak üzere, 5510 sayılı Kanun veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında
çalışmayan veya kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık almayan;


a) Dul eşine % 50'si, bu
madde kapsamında aylık alan çocuğu bulunmayan dul eşine % 75'i,


b) Çocuklarından;


1)
18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim
yapması halinde 25 yaşını doldurmayan ve evli olmayan veya,


2) Sosyal Güvenlik Kurumu
Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malul
olduğu anlaşılanların veya,


3) Yaşları ne olursa
olsan evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan
kızlarının,


her birine % 25'i,


oranında
aylığın tamamı dağıtılacak şekilde aylık bağlanır. Eş ve çocuklara bağlanacak
aylıkların toplamı silikozis hastasına bağlanan aylığın tutarını geçemez. Bu
sınırın aşılmaması için gerekirse eş ve çocukların aylıklarından orantılı
olarak indirimler yapılır.


Eş ve çocukların
aylıkları yukarıda belirtilen koşulların ortadan kalkması halinde kesilir.


Bu
maddeye göre tarafına aylık bağlanan silikozis hastası ile eş ve çocuklarının
tedavi giderleri, 18/6/1992 tarihli ve 3816 sayılı Ödeme Gücü Olmayan
Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından
Karşılanması Hakkında Kanun hükümlerine göre, Kanunun 2 nci maddesinde
belirtilen aile içindeki kişi başına düşen gelir payına bakılmaksızın yeşil
kart verilerek karşılanır.


Bu maddeye göre aylık
alanların 5510 sayılı Kanuna göre çalışmaya veya sosyal güvenlik kurumlarından
ya da yabancı bir ülke sosyal güvenlik kurumundan her ne ad altında olursa
olsun gelir veya aylık almaya başlamaları halinde aylıkları kesilir.


 


Geçici Madde 3 – (Ek: 12/7/2013-6495/73 md.)


Bu maddenin yürürlüğe
girdiği tarihe kadar bu Kanun kapsamında yersiz veya fazla ödenmiş aylıklar
sebebiyle ilgililer adına çıkarılmış olan borç ve para cezaları ile bunlara
ilişkin faizler terkin edilmiş sayılır ve haklarında herhangi bir adli, idari
ve icrai takibat yapılmaz.


 


Geçici Madde 4 – (Ek: 10/9/2014-6552/82 md.)


Bu
Kanun kapsamındaki kişilere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yersiz
ödenen ve geri alınması gereken aylıklar ile bunlardan doğan ceza ve faizler
terkin edilmiştir. İlgililer hakkında herhangi bir adli, idari ve icrai takibat
yapılmaz. Yersiz ödemeler kapsamında maddenin yürürlüğe girmesinden önce idare
tarafından yapılan tahsilatlar, ilgililerine iade edilmez.


 


Geçici Madde 5- (Ek: 3/11/2022-7420/8 md.)


Gerçeğe uygun olmayan
sağlık kurulu raporu kullanımı nedeniyle yapılan ödemeler hariç olmak üzere, bu
Kanun kapsamındaki kişilere bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar yersiz
ödenen ve geri alınması gereken aylıklar ile bunlardan doğan ceza ve faizler
terkin edilir. İlgililer hakkında herhangi bir adli, idari ve icrai takibat
yapılmaz. Yersiz ödemeler kapsamında maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce
idare tarafından yapılan tahsilatlar, ilgililerine iade edilmez.


 


Madde 9 – Bu
Kanun yayımlandığı tarihi takip eden mali yıl başında yürürlüğe girer.


 


Madde 10 – Bu
Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.





2022
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 







Değiştiren
Kanunun/ KHK’nin Numarası



2022
Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






3783



1



7/3/1992
tarihini takip eden aybaşı






5335



7



27/4/2005






5378



Madde 1
ve Ek Madde 1



7/7/2005






5597



8



23/3/2007






5754



3, Ek
Madde 1 ve Geçici Madde 1



8/5/2008






(5754
sayılı Kanun ile değişik) 5510



7



1/10/2008






5797



8, Ek
Madde 2



19/8/2008






6111



5, Geçici
Madde 2



25/2/2011






KHK/662



1, 8



2/11/2011






6462



Ek Madde
1



3/5/2013






6495



1, 2, 3,
4, 8, Ek Madde 1, 2,

Geçici
Madde 3



2/8/2013






6525



1, 2



27/2/2014






6552



Geçici
Madde 4



11/9/2014






6704



1, 2



26/4/2016






7143



1



1/6/2018






7420



Geçici
Madde 5



9/11/2022









 











[1]
11/5/2018 tarihli ve 7143 sayılı Kanunun 13 üncü maddesiyle, bu maddenin
birinci fıkrasında yer alan “(2.332)” ibaresi 1/6/2018 tarihinden itibaren
geçerli olmak üzere “(4.387)” şeklinde değiştirilmiştir.







[2]
12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle, bu maddenin
birinci fıkrasında geçen “Emekli Sandığına” ibaresi, “Sosyal Yardımlaşma ve
Dayanışma Vakıflarına” şeklinde, ikinci fıkrasında geçen “Sosyal Güvenlik
Kurumu” ibaresi, “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı” şeklinde
değiştirilmiştir.







[3]
12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle, bu madde de yer
alan geçen “usul ve kullanılacak belgeler, Maliye ve Sosyal Güvenlik
Bakanlıklarınca” ibaresi “usul ve esaslar ile kullanılacak belgeler, Maliye
Bakanlığı ile Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı tarafından” şeklinde
değiştirilmiştir.







[4]
13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanunun 66 ncı maddesiyle, bu maddede yer alan
“ödenen aylıklar % 50 fazlasıyla geri alındığı gibi,”  ibaresi “ödenen aylıklar
ödeme tarihinden tahsil tarihine kadar Türkiye İstatistik Kurumunca her ay için
belirlenen Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık değişim oranları esas
alınarak hesaplanacak tutarıyla birlikte geri alınır ve” olarak
değiştirilmiştir.







[5]
11/10/2011 tarihli ve 662 sayılı KHK’nin 9 uncu maddesiyle, bu maddenin birinci
ve ikinci fıkralarında yer alan “İl veya İlçe İdare Kurullarının” ibareleri “İl
veya İlçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının” olarak
değiştirilmiştir.







[6]
12/7/2013 tarihli ve 6495 sayılı Kanunun 73 üncü maddesiyle, bu fıkrada yer
alan “Kurum” ibaresi “Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı” şeklinde
değiştirilmiştir.