2024 Yılı Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ

2024 YILI KURBAN
HİZMETLERİNİN UYGULANMASINA DAİR TEBLİĞ


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Başlangıç Hükümleri


Amaç


MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı;
Kurban Bayramı süresi içerisinde, kurban kesmek isteyen vatandaşlarımızın
kurbanlarını dini hükümlere, sağlık şartlarına ve çevre temizliğine uygun
olarak hayvana en az acı verecek şekilde kesmelerine veya vekâletle
kestirmelerine yardımcı olunması, kurban satış ve kesim yerlerinin belirlenmesi,
kesim yapacak kişilerin eğitilmesi, alınacak tedbirler ve bu konulara ilişkin
diğer hususları düzenlemektir.


Kapsam


MADDE 2- (1) Bu Tebliğ;
2024 Yılı Kurban Bayramı’nda ve 2025 Yılı Kurban Hizmetlerinin Uygulanmasına
Dair Tebliğ yürürlüğe girinceye kadar kesilecek kurbanlarla ilgili esasları,
alınacak tedbirleri ve bu konulara ilişkin diğer hususları kapsar.


Dayanak


MADDE 3- (1) Bu Tebliğ,
22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri
Hakkında Kanunun 7 nci maddesi ile 24/10/2001 tarihli ve 2001/3214 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kurban Hizmetlerinin Diyanet
İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Karara ve 18/8/2002 tarihli ve 24850
sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri
Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Yönetmelik hükümlerine dayanılarak
hazırlanmıştır.


Tanımlar


MADDE 4- (1) Bu Tebliğde
geçen;


a) Başkanlık: Diyanet İşleri
Başkanlığını,


b) Hayvansal atık: Kurban
faaliyetlerinden kaynaklanan her türlü hayvan kökenli atığı,


c) Karar: 24/10/2001 tarihli ve
2001/3214 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Kurban
Hizmetlerinin Diyanet İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Kararı,


ç) Komisyon: İllerde vali veya
görevlendireceği bir vali yardımcısının, ilçelerde ise kaymakamın
başkanlığında, Müftülük, İl/İlçe Sağlık Müdürlüğü, İl/İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüğü, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Belediye ve
Türkiye Diyanet Vakfı temsilcilerinden oluşan Kurban Hizmetleri Komisyonunu,


d) Kurban: İbadet maksadıyla
belirli bir vakitte, belirli şartları taşıyan hayvanı usulünce kesmeyi ve bu
amaçla kesilen hayvanı,


e) Kurul: Çevre, Şehircilik ve
İklim Değişikliği Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve
Orman Bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı ile Türkiye Diyanet Vakfı
temsilcilerinden oluşan Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulunu,


f) TÜRKVET: Sığır cinsi hayvanlar
ile koyun ve keçi türü hayvanların, işletmelerin ve yetiştiricilerin kayıt
altına alındığı veri tabanını,


g) Yönetmelik: 18/8/2002 tarihli
ve 24850 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri
Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Yönetmeliği,


ğ) Yönetim planı: Bu Tebliğe esas
faaliyetler sırasında oluşacak hayvansal atık ile diğer atıkların miktarı,
toplanması, taşınması, geri kazanılması ve bertaraf edilmesine ilişkin
hususları içeren planı,


ifade eder.


İKİNCİ BÖLÜM


Kurban Hizmetleri
Komisyonlarının Çalışmaları


 


Komisyonların çalışmaları


MADDE 5- (1) Komisyonlar
tarafından aşağıdaki çalışmalar yapılır:


a) Karar, Yönetmelik ve bu Tebliğ
hükümleri çerçevesinde 16/6/2024 tarihinde başlayacak olan Kurban Bayramı
münasebetiyle Komisyon üyeleri, yükümlülüklerini yerine getirme noktasında
gerekli tedbirleri alır.


b) İllerde ihtiyacı karşılayacak
sayıda ve kapasitede kurban satış ve kesim yerleri ile adaklık kesim yerleri
tesis edilir.


c) Kurbanların kesim yerlerinde
kesilmesi için gerekli tedbirler alınır.


ç) Kurban satış ve kesim yerleri
birbirine yakın yerlerde planlanır. Planlama yapılırken çevre ve insan
sağlığına zarar vermemek için olası çevresel riskler dikkate alınır.


d) İhtiyaç duyulması hâlinde
gerekli önlemlerin alınması şartıyla pazar yerleri kurban kesim yerine
dönüştürülebilir.


e) Kurban satış ve kesim
yerlerine ulaşımın kolay sağlanması için yerel yönetimlerce gerekli tedbirler
alınır.


f) Kurban satış ve kesim yerleri,
çevre ve toplum sağlığını olumsuz etkileyecek durumlardan arındırılır. Ayrıca
kurban satış ve kesim yerlerinde gerekli sıhhi tedbirler alınır.


g) Kurban satış yerleri etrafı
branda ile çevrili, üstü kapalı ve insanların sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak
şekilde hazırlanır.


ğ) Kesim yerleri; genel sağlık
şartlarına uygun, dezenfekte edilebilir, zemininde su biriktirmeyen, yeteri
derecede aydınlatma ve havalandırması bulunan mekânlardan seçilir. Ayrıca
insanların sosyal ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanır.


h) Kesim alanı ve çevresinde,
evcil ya da sokak hayvanlarının girmesine engel olunacak şekilde önlemler
alınır.


ı) Kurbanlar, kesim yerlerinde kesilip
parçalandıktan sonra etlerin hemen teslim edilmesi sağlanır, bu
sağlanamadığında gerekli saklama koşulları oluşturulur.


i) Kesim yerlerinden
kaynaklanacak atık suların doğrudan alıcı ortama verilmesini engelleyici
tedbirler alınır.


j) Kesim yerlerinde kesilen
hayvanların deri ve sakatatının zayi olmadan değerlendirilmesi hususunda
gerekli tedbirler alınır.


k) İl ve ilçelerdeki kurban satış
ve kesim yerlerinin açık adresleri Din Hizmetleri Yönetim Sistemine (DHYS) 22/5/2024
Çarşamba günü mesai bitimine kadar müftülüklerce girilir.


l) Halk Eğitim Merkezlerinde 20
saatlik “Kurban Kesim Elemanı” yetiştirme ve geliştirme kursu düzenlenir.


m) Kesim yerlerinde, Komisyon
üyesi kurum ve kuruluşlardan yeterli sayıda personel görevlendirilir ve
ücretleri, Kurban Komisyonu hesabından ödenir.


n) Bayram günlerinde trafikte
oluşan yoğunluk dikkate alınarak kurban satış ve kesim yeri güzergâhında
ulaşımı kolaylaştıracak tedbirler alınır.


o) Kesim yerlerinde kesimlerin
daha düzenli yapılması, zaman kaybının ve karmaşanın önlenmesi, solunum yolu
enfeksiyonları bulaşma riskini en aza indirmek için randevu sistemi uygulanır.
Kesim işlemlerinin bayramın ilk gününde yoğunlaşmaması için gerekli tedbirler
alınır.


ö) “Vekâletle Kurban
Organizasyonu” konusunda bilgilendirme yapılır.


p) Kesim yerlerinde, “Kasaplık
Belgesi” veya “Kurban Kesim Elemanı” kurslarından alınmış “Kurs Bitirme
Belgesi” ve “Hijyen Eğitimi Belgesi” olanlar görevlendirilir.


r) Kurban satış yerleri, İstanbul
ilinde Kurban Bayramı’ndan 15 gün önce, diğer illerde ise Kurban Bayramı’ndan 1
ay önce hazır hâle getirilir ve bu tarihten önce kurbanlık hayvan girişine izin
verilmez.


s) Satış ve kesim yerlerinde
belediyeler gerekli tedbirleri alır.


ş) Kesim yerine götürülürken,
araca bindirilirken, araçtan indirilirken ve kesilirken kurbanlık hayvanlara
eziyet edenlere 19 uncu maddede belirtilen cezalar uygulanır.


t) İlçe Kurban Komisyonu,
raporunu 1/7/2024 Pazartesi günü mesai bitimine kadar İl Kurban Komisyonuna
iletir. İl Kurban Komisyonu, ilçelerden gelen raporlarla kendi raporunu
değerlendirip birleştirerek 16/7/2024 Salı günü mesai bitimine kadar Din
Hizmetleri Yönetim Sistemine (DHYS) kaydeder.


u) Kurban satış ve kesim
yerlerinde solunum yolu enfeksiyonları sebebiyle Komisyonlar, İl Umumi
Hıfzıssıhha Kurulu ile işbirliği içerisinde gerekli tedbirleri alır.


ü) Solunum yolu enfeksiyonları
ile mücadele çalışmaları çerçevesinde salgının seyrine göre Sağlık Bakanlığı
tarafından belirlenecek güncel önlemlere uyulacaktır.


Bilgilendirme çalışmaları


MADDE 6- (1) Bilgilendirme
kapsamında aşağıdaki çalışmalar yapılır:


a) İl ve ilçelerde hazırlanan
kurban satış ve kesim yerlerinin bilgileri, 17/5/2024 tarihinden itibaren Kurul
ve Komisyon üyesi kurum ve kuruluşların internet sayfalarında yayınlanır.


b) Kurban ibadetinin dini ve
toplumsal boyutları hususunda bilgilendirme yapılır.


c) Başta kist hidatik, şarbon,
bruselloz, kırım kongo kanamalı ateşi, tüberküloz gibi hayvanlardan insanlara
geçen hastalıklar olmak üzere toplum ve çevre sağlığı, etin usulüne uygun işlenmesi,
pişirilmesi, tüketilmesi, sakatatın atıklar ile karıştırılmaması, evcil ve
yabani hayvanlara verilmemesi ve benzeri konularda vatandaşlar aydınlatılır. Ayrıca
solunum yolu enfeksiyonları nedeniyle dikkat edilmesi gereken kurallar özenle
hatırlatılır. Hayvandan insana bulaşan zoonotik hastalıklar ile ilgili
bilgilendirici tabelalar hayvan satış yerleri ve hayvan kesim yerlerinde uygun
alanlara asılır.


ç) Kasaplar; su geçirmeyen önlük,
maske, eldiven, su geçirmez çizme kullanmalıdır. Her hayvan kesiminden sonra,
eldiven değiştirilmeli, kesim aletleri yıkanmalı ve dezenfekte edilmelidir.


d) Kurban kesen ve hayvanı
yüzerek et taksimi yapan kimselerin etle temas eden uzuvlarında yara olmaması,
bu durumda olanların kesim, yüzme ve et taksimi işini yapmaları zorunlu ise
hijyenik eldiven kullanmaları, elde yara olduğu hâlde eldiven kullanmadan kesim
işlemi yapılmışsa bu etlerin çok iyi pişirildikten sonra tüketilmesi hususunda
vatandaşlar bilinçlendirilir.


e) Kurban olarak satın alınacak
hayvanların (sağlıklı, besili, veteriner sağlık raporu/hayvan pasaportu/nakil
belgesi olan) Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenen koruyucu aşıları yapılmış
ve TÜRKVET kayıt sisteminde kayıtlı olanlardan seçilmesi, gebe ve damızlık
değeri yüksek dişi hayvanların kurbanlık olarak kurban satış yerine girişinin
ve kesilmesinin önlenmesi, kurban edilmesi uygun olan hayvanlardan öncelikle
erkek olanların tercih edilmesi gerektiği hatırlatılır.


f) Kurban olması dinen sakıncalı
olan hayvanlar kurban satış yerlerine getirilemez. Kurban olarak kesilecek
hayvanlar; koyun, keçi, sığır, manda ve deve olup bunların dışındaki hayvanlar
kurban olarak kesilemez. Kurbanlık hayvanın yaşı hususunda kameri yıl esas
alınır. Kurban olabilmesi için kurbanlık hayvanın; deve için 5, sığır ve manda
için 2, koyun ve keçi için 1 yaşını doldurması gerekir. Ancak koyun, semizlik
ve gösteriş olarak bir yaşındakilerle aynı olursa altı ayını tamamladıktan
sonra da kurban edilebilir.


g) Kesilecek hayvanın, dini
açıdan kurban olmaya engel bir kusurunun bulunmaması gerekir. Kurban edilecek
hayvanın, sağlıklı, organları tam ve besili olması gerekir. Kurbana engel olan
kusurlar, hayvanın emsali arasında kıymetini azaltan kusurlardır.


ğ) Koyun ve keçi gibi küçükbaş
hayvanlardan her biri yalnız bir kişi adına kurban edilir. Deve ve sığır gibi
büyükbaş hayvanlar ise bir kişiden yedi kişiye kadar ortak olarak kurban
edilebilir. Kurbanın dini hükümleri ile ilgili hususlarda Din İşleri
Yüksek Kurulu’nun fetvaları esastır.


h) Kurban satış yeri görevlileri
tarafından yapılacak kontrollerde belgesiz, sağlık durumu iyi olmayan,
özellikle büyükbaş hayvanlarda 2 yaşını doldurmamış (kapak atmamış), kurban
vasfı taşımayan hayvanların kurban satış yerine alınmayacağı ve satışına izin
verilmeyeceği ve aykırı durumlarda yasal işlem başlatılacağına ilişkin, çadır
ya da padokları kiralama yetkisine sahip kurban satış yeri yetkilileri
tarafından hayvan sahibi ya da çadır sahibinden, bu Tebliğin ekinde bulunan
(EK-4) “Kurban Satış Yeri Taahhütnamesi” alınarak arşivlenir. Yapılan
denetimlerde kurban için uygun olmayan hayvanlar bulunduğu tespit edilirse
ilgili hayvanlar (X) işaretiyle işaretlenir. Kurban satış yerinin muhtelif
yerlerine           (X) işareti taşıyan hayvanların kurban olmaya uygun
olmadığına dair bilgilendirme afişleri asılır.


ı) Ticaret Borsalarında olduğu
gibi canlı hayvan alım ve satımlarında tokluk firesi düşülmesi konusunda
satıcılar ve vatandaşlar mutat usullerle bilgilendirilir.


i) ) Şap Hastalığı ve Koyun Keçi
Vebası Hastalığı ile mücadele kapsamında Tarım ve Orman Bakanlığınca alınan
tedbirler gereğince Trakya’ya damızlık ve besilik hayvan sevki yasaktır. Sadece
İstanbul’un Avrupa yakasına kurbanlık hayvan sevkinin Tarım ve Orman
Bakanlığınca yayımlanan 2020/06 sayılı Şap Hastalığına Duyarlı Hayvanların
Korunmuş Bölgelere Sevklerinde Uygulanacak Prensipler Genelgesi ve 2021/04
sayılı Koyun Keçi Vebası Hastalığından Korunmuş Bölge İlan Edilen Trakya’ya
Yapılacak Küçükbaş Canlı Hayvan Sevkleri Genelgesinde belirlenen kriterler
çerçevesinde yapılacağı ve Avrupa yakası dahil İstanbul’a 1/6/2024 tarihinden
itibaren kurbanlık hayvan girişine izin verileceği konusunda vatandaşlar
bilgilendirilir.


j) Bu Tebliğin ekinde yer alan
(EK-1) “Duyuru” ve (EK-2) “Duyuru - Kurban Olarak Kesilen Sığır Cinsi
Hayvanların Kulak Küpeleri ve Pasaportları ile Koyun ve Keçi Türü Hayvanların
Kulak Küpeleri” duyuruları, cami ilan panoları ile kurban satış ve kesim
yerlerine asılmak suretiyle ilgililer bilgilendirilir.


k) Tarım ve Orman Bakanlığınca
hazırlanarak kullanıma açılan “TARIM CEBİMDE” isimli mobil uygulama üzerinden
küpe numarası girilerek kurbanlık hayvanların ırk, cinsiyet ve yaş bilgilerinin
sorgulanabileceği konusunda vatandaşlar bilgilendirilir.


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Hayvan
Hareketlerinde Uyulacak Esaslar


 


Salgın hastalıklar açısından
dikkat edilecek hususlar


MADDE 7- (1) Hayvanların
pazarlarda ve özellikle satılmayanların geri dönüşlerinde herhangi bir risk
taşımaması için sevk öncesi düzenlenecek Yurtiçi Veteriner Sağlık Raporlarında,
Tarım ve Orman Bakanlığının 2024 yılı Hayvan Hastalıkları ile Mücadele ve
Hayvan Hareketleri Kontrolü Genelgesi ve diğer talimatlarında belirtilen
koruyucu aşılamalara ilişkin hükümlere göre hareket edilir. Kurban satış
yerlerine girişlerde bu belgeler mutlaka kontrol edilir.


(2) Kurbanlık hayvan yetiştiren
işletmelerdeki büyükbaş ve küçükbaş hayvanlar, salgın hastalıklar yönünden
kontrol edilir. Hayvan pazarı, canlı hayvan borsası, hayvan toplama ve satış
merkezi, geçici kurban satış ve kesim yerlerinin resmi ve belediye veteriner
hekimlerince yapılan kontrol ve denetimleri sıklaştırılır.


(3) Veteriner Sağlık Raporu
düzenlenmeden önce resmi veteriner hekimlerce kurbanlık hayvanların muayene ve
kontrolleri yapılarak sadece sağlıklı hayvanların sevklerine müsaade edilir.
Satılmayan hayvanların geri dönüşlerinde Veteriner Sağlık Raporu alınması hususunda
yetiştiriciler bilgilendirilir. Bulaşıcı hastalığa yakalanmış veya hastalık
şüphesi olan hayvanlara 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri,
Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu ile aynı Kanuna dayanılarak çıkarılan
yönetmelik ve talimatların ilgili hükümlerine göre işlem yapılır.


(4) Sevk öncesinde hayvanların
klinik muayenesi yapılır. Muayenede zoonotik hastalıklar dâhil tüm hayvan
hastalıkları yönünden değerlendirme yapılır. Hasta ya da hastalık şüphesi olan
hayvanların sevkine izin verilmez. Sağlıklı olduğu tespit edilen hayvanların
sevk oldukları ve sevk edilecekleri yerin, hayvan hastalığı şüphesi ya da
mihrakı nedeniyle oluşturulmuş koruma ve gözetim bölgesi olmaması durumunda,
hayvanların sevkine müsaade edilir.


(5) Kurbanlık hayvanlar, Yurtiçi
Veteriner Sağlık Raporu düzenlenmeden önce, kırım kongo kanamalı ateşi
hastalığının taşıyıcısı olan keneler yönünden; özellikle hastalığın görüldüğü
il ve ilçelerde dikkatli bir şekilde muayene edildikten ve gerekli tedbirler
alındıktan sonra sevk edilir.


(6) Hayvan pazarı, canlı hayvan
borsası, hayvan toplama ve satış merkezi ve geçici kurban satış yerlerinde
hastalık bulaştırma riskinin ortadan kaldırılması için hayvanların ilk çıkış
yerlerinde Veteriner Sağlık Raporu düzenlenirken uygulanan koruyucu aşılama ve
bağışıklık süreleri dikkate alınır ve satış yerlerine girişlerde de bu bilgiler
kontrol edilir.


(7) İstanbul iline kurbanlık
hayvan girişleri 1/6/2024 tarihinden itibaren başlayacaktır.


(8) Hayvan pazarı, canlı hayvan
borsası, hayvan toplama ve satış merkezi ve geçici kurban satış yerleri, kesim
yerleri ile nakil araçlarının temizlik ve dezenfeksiyonu aksatılmadan yapılır.
Görevlilerce dezenfeksiyon kayıtları tutulur ve kontrollerde gösterilir.


(9) Hayvan nakil araçlarında
kullanılmak üzere hayvan pazarı, canlı hayvan borsası, hayvan toplama ve satış
merkezi ve geçici kurban satış yerlerinde temiz altlık bulundurulur. Nakil
sonrasında araçlarda bulunan altlık ve hayvan dışkıları hayvan hastalıklarını
bulaştırma riskinin yok edilmesi açısından güvenli bir şekilde bertaraf edilir.
Bunların gübre olarak arazide kullanılmasına izin verilmez.


Kurbanlık hayvan sevkleri ile
ilgili alınacak önlemler


MADDE 8- (1) İller arası
sevk edilecek kurbanlık hayvanlar için Veteriner Sağlık Raporu düzenlenmeden
önce usulüne uygun bastırılmayan, silintili ve okunaksız olan pasaportlar/nakil
belgeleri işleme konulmaz.


(2) Küpelenerek tanımlanmamış,
veri tabanına kaydedilmemiş, yanlarında pasaportları/nakil belgeleri bulunmayan
büyükbaş ve küçükbaş hayvanların sevklerine izin verilmez.


(3) Kurbanlık olarak sevk
edilecek hayvanlar için Veteriner Sağlık Raporu düzenlenmeden önce kulak küpe
numaraları TÜRKVET’ten mutlaka kontrol edilerek hayvanların veri tabanındaki
bilgileriyle uyum gösterip göstermediği kontrol edilir.


(4) Bu Tebliğ kapsamında Komisyon
tarafından belirlenen geçici kurban satış yerleri İl Tarım ve Orman
Müdürlüğünce TÜRKVET’e kaydedilir. Kurbanlık olarak Veteriner Sağlık Raporu
verilen sığır cinsi hayvanlar ile koyun ve keçi türü hayvanların, gideceği
il/ilçenin geçici kurban satış yerlerine veri tabanında nakilleri yapılır.
Hareketin tamamlanması için varış işletmesinin bağlı bulunduğu il/ilçe
müdürlüğü tarafından veteriner sağlık raporu/pasaport/nakil belgesi kontrol
edildikten sonra uygun olanlar için varış hareketi onaylanır.


(5) 5996 sayılı Kanuna
dayanılarak yayımlanan Şap Hastalığının Kontrolüne İlişkin Yönetmelik ve
2020/06 sayılı Şap Hastalığına Duyarlı Hayvanların Korunmuş Bölgelere
Sevklerinde Uygulanacak Prensipler Genelgesinde belirtilen şartları sağlayan
kurbanlık hayvanların kurban bayramından 15 gün önce sadece İstanbul ili Avrupa
yakasında bulunan geçici kurban satış ve kesim yerlerine sevkine izin verilir.
Bunun dışında Trakya’da bulunan diğer illere büyükbaş ve küçükbaş damızlık, besilik
ve kurbanlık hayvanların sevkine izin verilmez.


Kurbanlık hayvanların
yüklenmesi, taşınması ve boşaltılması ile ilgili hususlar


MADDE 9- (1) Nakil
araçları hayvanların güvenli bir biçimde sevklerini sağlamak amacıyla, üzerleri
hava şartlarına uygun ve hayvanlara yeterli hava sağlayacak şekilde kapatılır.
Ayrıca kapaklar sağlam ve hayvanların atlama ve kaçmalarını engelleyecek
şekilde olur.


(2) Nakil araçlarına dışarıdan
görülecek şekilde, hayvan nakledildiğini belirten levhalar asılır.


(3) Araçlarda hayvanların
hacimlerine ve planlanan yolculuğa uygun yeterli alan ve yükseklik olması
sağlanır. Yükleme yapılmadan önce araçların temizlik ve dezenfeksiyonu yapılır,
araçların taban döşemeleri üzerine en az 2 cm kalınlığında yataklık, sap,
saman, talaş ve benzeri maddeler serilir.


(4) Hayvanların nakil
vasıtalarına aşırı yüklenmelerine, nakliye sırasında yaralanma veya gereksiz
yere acı çekmelerine neden olabilecek nakil vasıtaları ile sevklerine izin
verilmez.


(5) Kurbanlık hayvan
nakillerinde, hayvan refahı kurallarına uyulur.


Kurbanlık hayvanların sevkleri
sırasında yapılacak kontroller


MADDE 10- (1) Kurban
Bayramı öncesinde kurbanlık hayvanların sevklerinin kontrol ve denetimi
açısından İl/İlçe Emniyet Müdürlüğü, Jandarma Komutanlığı ve Belediye Zabıtası
ile sıkı işbirliği ve koordinasyon sağlanarak, belgesiz hayvan hareketlerine
karşı düzenlenen yol kontrol ve denetimlerinin sayısı artırılır.


(2) İstanbul (Yavuz Sultan Selim
Köprüsü - Riva ve Çamlıca Hayvan Sevk Kontrol Noktaları), Çanakkale (1915
Çanakkale Köprüsü ve Lapseki Merkez İskelesi) ile Ulaştırma ve Altyapı
Bakanlığı uhdesinde bulunan Yol Kenarı Denetim İstasyonlarında güvenlik güçleriyle
gerekli koordinasyon sağlanarak, kurbanlık hayvan sevklerinde daha etkin
denetim ve kontrol yapılabilmesi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerince 16/5/2024
tarihinden itibaren yol kontrollerinde resmi veteriner hekim/veteriner sağlık
teknisyeni/teknikeri görevlendirilmesi yapılır. İhtiyaç duyulması hâlinde
Kurban Hizmetleri Komisyonu Kararı ile yeni denetim noktaları belirlenir.


(3) Yol kontrol ve denetimleri
sırasında, nakil vasıtalarında hayvanların acı çekmelerine neden olabilecek
şekilde aşırı yükleme ile hasta hayvanların bulunduğu tespit edilirse bu
araçlar sevkten alıkonur ve 5996 sayılı Kanuna göre işlem yapılır.


Kurban satış yerlerine yönelik
alınacak önlemler


MADDE 11- (1) Hayvancılık
işletmelerinden doğrudan yapılan satışlar hariç kurbanlık hayvanlar; canlı
hayvan borsası, hayvan toplama ve satış merkezi, hayvan pazarı, hayvan park ve
panayırlarının yanı sıra Komisyonlarca alınan kararlar doğrultusunda belirlenen
kurban satış yerlerinde ve özel kurban kesimi yapılacak işletmelerde alınıp satılır.
Önceden belirlenen yerler dışında, kurbanlık hayvan alım ve satımlarına müsaade
edilmez. Bu konuda yetiştiriciler ve satıcılara Komisyonlarca bilgilendirme
yapılır.


(2) Kurban satış yerlerine
getirilen hayvanların il içi hareketlerinde pasaport/nakil belgesi, iller arası
hareketlerinde ise veteriner sağlık raporları, pasaport/nakil belgeleri kontrol
edilerek, belgeleri tam olanların girişine izin verilir. Sığır Cinsi Hayvanların
Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliğine ve Koyun ve Keçi Türü
Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliğine göre küpelenmemiş
ve kayıt altına alınmamış hayvanların kurban satış yerlerine girişlerine
müsaade edilmez.


(3) Kurban satış yerlerine 6 ncı
maddenin birinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen hususlara uymayan, ayrıca
küpesiz ve belgesiz hayvan girişleri önlenir.


(4) Kurban satış yerlerinde
Komisyonlarca belirlenecek yeterli sayıda resmi/belediye/serbest veteriner hekim,
belediye zabıtası ile din görevlilerinden oluşan “Kurban Kontrol ve Denetim
Birimi” kurulur. Bu birimde görev yapacak serbest veteriner hekimler, Veteriner
Hekim Odaları ile işbirliği yapılarak belirlenir.


(5) Kurban satış yerleri
belediyelerce her gün sabah ve akşam temizlenir, ayrıca etkin dezenfektan
maddeler kullanılarak dezenfekte edilir.


(6) Kurban satış yerlerinde
farklı coğrafi bölgelerden hayvanlar bir araya geldiği ve satılamayan
hayvanların geri dönüşlerinde hastalık bulaştırma riski bulunduğundan dolayı,
satış yerlerine gelen hayvanlar giriş ve çıkışlarda bulaşıcı hastalıklar
yönünden kontrol edilerek hastalıklı hayvanların nakline izin verilmez.


(7) Bu Tebliğin ekinde yer alan
(EK-5) “Kurban Satış Yerleri Kontrol Formu” ve        (EK-6) “Kurban Kesim
Yerleri Kontrol Formu” her kurban satış ve kesim yeri için Komisyonca
belirlenen denetçilerce doldurulur. 100 tam puan üzerinden yapılacak
değerlendirmelerde         60 ve üstü puanla değerlendirilen yerler için
“uygunluk belgesi”, 60 puan altıyla değerlendirilen yerler için “uygunsuzluk
belgesi” düzenlenir. Uygunsuzluk belgesi düzenlenen kurban satış ve kesim
yerlerinin girişlerine “Standartlara Uygun Değildir” yazısı asılır ve Kurban
Bayramının ilk gününe kadar şartlarını düzelterek puanını 60’a çıkarmadığı
takdirde Komisyonca belirlenen ceza ile tecziye edilir.


Kurbanlık hayvanların
kesiminde ve kesim yerlerinde dikkat edilecek hususlar


MADDE 12- (1) Kurbanlık
hayvanlar, Tarım ve Orman Bakanlığından şartlı onay/onay belgesi almış
kesimhaneler ile Komisyonların belirlediği kesim yerlerinde “Kasaplık Belgesi”
veya Kesim Elemanı Yetiştirme ve Geliştirme Kurslarından alınmış “Kurs Bitirme
Belgesi” olanlar tarafından; köylerde ve belirlenmiş kesim yeri bulunmayan
yerlerde ise cadde, sokak ve parka bakmamak kaydıyla kendi bahçelerinde usulüne
uygun olarak ve çevreye zarar vermeyecek şekilde ehil kişilerce kesilir.


(2) Cadde, sokak ve park gibi
kamusal alanlarda kurbanlık hayvan kesimleri yapılamaz.


(3) Kesim yerleri; resmi ve
belediye veteriner hekimleri, belediye zabıta ekipleri ile din görevlileri
işbirliğinde etkin olarak denetlenir ve kontrol edilir.


(4) Kesim yerlerindeki atıkların
çevre kirliliğine sebep olmaması için gerekli önlemler alınır.


(5) Kesilen hayvanlara ait
hastalıklı organlar, kesim sırasında oluşan hayvansal atıklar, kist hidatik ve
diğer zoonotik hastalıkların bulaşma riskine karşı hayvan atıkları kesinlikle
evcil ve yabani hayvanlara verilmez.


(6) Belediye ve/veya muhtarlıkça
çevre ve toplum sağlığı dikkate alınarak temizlik yaptırılır.


Kulak küpesi ve pasaportların
toplanması ve kayıtlarının silinmesi


MADDE 13- (1) Kurban satış
yerlerinde sığır cinsi hayvan satışlarında satıcı, kesilen hayvanların
kayıtlardan düşülmesi maksadı ile bu hayvanların kurbanlık olarak satıldığını
belirterek hayvan pasaportlarının ilgili kısımlarını kesim tarihinden itibaren
7 gün içinde en yakın İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne teslim eder.


(2) Kesimhanelerde kesilen
kurbanlık sığır cinsi hayvanlar ile koyun ve keçi türü hayvanların kulak
küpeleri Tarım ve Orman Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar gereğince imha
edilir, kesilen hayvanların veri tabanından düşümleri yapılır.


(3) Komisyonun belirlediği yerler
dışında ve köylerde kesilecek kurbanlık sığır cinsi hayvanların kulak küpeleri
ve pasaportlarının, koyun ve keçi türü hayvanların ise kulak küpelerinin
toplanarak veri tabanından düşümlerinin sağlanabilmesi yönünden İl/İlçe Tarım
ve Orman Müdürlükleri, kendi yetki ve sorumluluk sahalarındaki mahalle ve köy
muhtarları ile bir bilgilendirme toplantısı düzenler ve bu konuda muhtarlara
yazılı tebligat yapar.


(4) İl/İlçe Tarım ve Orman
Müdürlüklerince kendilerine teslim edilen kulak küpeleri, pasaportları ve kulak
küpe numaralarının listesine istinaden kurbanlık olarak kesilen hayvanların
veri tabanından düşümleri yapılır.


DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Kurban Hizmetleri
Kapsamında Alınacak Çevresel Önlemler


 


Çevre kirliliğine karşı
önleyici tedbirler


MADDE 14- (1)
Büyükşehirlerde büyükşehir belediyeleri, diğer yerlerde belediyeler ve il özel
idareleri tarafından ilgili Karar, Yönetmelik, Tebliğ, Kurul kararları ve
9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili maddelerinin ilgili
taraflarca uygulanmasında koordinasyonun sağlanması maksadıyla, 15 inci maddede
belirtilen hükümler çerçevesinde kurban satış ve kesim yerlerinde çevre
kirliliğini önleyici tedbirleri de içeren bir yönetim planı hazırlanarak
Komisyona sunulur ve uygulanır.


Kurban satışı ve kesimi
yapılacak yerlerin fiziksel özellikleri ve uyulması gereken kurallar


MADDE 15- (1) Mevcut
hayvan pazarları ve borsaların dışında Komisyonlarca nüfus yoğunlukları dikkate
alınarak şehirlerin ana girişlerinde ve uygun diğer alanlarında kurban satış
yerleri belirlenir. Hayvan satış alanının etrafı sınırlandırılmalı, insan
kalabalığını önlemek için hayvan ve insanların giriş-çıkışına uygun kontrollü
kapılar oluşturulmalıdır. Hayvan satış yerleri içinde uygun yönlendirmeler
yapılmalıdır. Hayvanların şehir merkezlerine girişlerine ve belirlenen satış yerlerinin
dışındaki diğer yerlerde satışına müsaade edilmez.


(2) Hayvan satış alanının giriş
kapılarına ve uygun yerlerine, bulaşıcı hastalıklardan korunma önlemleri ile
ilgili bilgilendirici kuralların olduğu tabelalar asılmalıdır. İl Umumi
Hıfzıssıhha Kurulu önerilerine uyulacaktır.


(3) Su, elektrik, kanalizasyon
veya fosseptik çukuru ve benzeri alt yapısı olan yerler hazırlanır.


(4) Kesim yerlerinin tabanı
beton, beton asfalt ve benzeri sızdırmaz malzemeden olur.


(5) Kurban satış ve kesim
yerlerinde, mescit, su, tuvalet, kapalı oturma yeri ve benzeri ihtiyaçların
karşılanacağı yerler ile hayvanların taşındıkları araçlara bindirilmesine ve
araçlardan indirilmesine uygun rampalar yapılır.


(6) Hayvanlar, zemini temiz ve
kuru, etrafı ve üstü kapalı alanlarda, büyükbaş hayvanlar uzun ipli yular ile
muhafaza edilir.


(7) Kesim yeri için tazyikli
suyla yıkama imkânına sahip, zeminde gerekli ızgara sistemi bulunan mekânlar
seçilir, atık sular çevreye bırakılmaz, yeterli miktarda aydınlatma ve
havalandırma sağlanır.


(8) Hayvansal atıklar türüne göre
uygun nitelikteki torba/tank/konteyner ve diğer ekipmanlar ile toplanır.
Hayvansal atıklar torba ile toplanırken sızdırmaz, dayanıklı, yüksek yoğunluklu
polietilen siyah torbalara 2/3 oranında konulur, gerektiğinde ikinci torba
kullanılır, ağzı iyice bağlanır ve bu atıkların taşınması için tahsis edilmiş
sızdırmaz nitelikteki kapalı kasaya sahip atık taşıma araçları ile atık işleme
tesislerine taşınarak belediye tarafından yönetimi sağlanır.


(9) Satış yerlerinin temizliği ve
atıkların düzenli bir şekilde toplanması belediyelerce her gün yapılır.


(10) Belediyeler, Kurban Bayramı
öncesi ve süresince satış yerlerinde, Kurban Bayramı süresince kesim yerlerinde
temizlik ve denetim birimlerinden yeterli sayıda eleman bulundurur.


(11) Satış noktalarında hayvansal
atıkların dışındaki atıklar da ilgili mevzuatında yer aldığı şekilde
biriktirilerek en kısa sürede belediyelerce ilgili mevzuatı kapsamında yönetimi
sağlanır.


(12) Belediyeler kurban satış ve
kesim yerlerinde yeterli miktarda atık taşıma aracı ve konteyner bulundurur.


(13) Belediyeler, toplama
ekipmanı/konteynerler tam dolmadan atıkları alır ve atık işleme tesisine
ulaştırır.


(14) Belediyeler, kurban satış ve
kesim yerlerinde hayvanları tartmak için kantar bulundurur.


(15) Kullanılacak tüm makine ve
ekipman ile çalışanların temizlik ve dezenfeksiyonu yaptırılır. Yeterli
miktarda, basınçta ve içilebilir nitelikte kullanma suyu bulundurulur.


(16) Atıkların biriktirildiği
toplama ekipmanlarının/konteynerlerin belediye tarafından alınıncaya kadar
ortak bir alanda tutulmasının gerektiği durumlarda, geçici biriktirmenin
yapıldığı bu alanların üstünün kapalı ve zemininin geçirimsiz olması sağlanır.
Kesim sonrası ortaya çıkan kan, tank veya benzeri sızdırmaz bir yerde toplanır
ve uygun bir şekilde bertaraf edilir. Hayvan dışkılarının birikimi için özel
bir yer ayrılır. Hastalıklı organlar ile karkasların imha işlemleri hastalığın
türüne göre Tarım ve Orman Bakanlığı’nın ilgili mevzuatı kapsamında yapılır.


Etrafı kapatılmış özel mülk
veya bahçesinde kurban keseceklerin uyması gereken kurallar


MADDE 16- (1) Kesim yeri
beton, beton asfalt ve benzeri sızdırmaz malzemeden olur, çıkan kanın toprağa
dağılmasını önlemek üzere hemen toprakla kapatılır, gerektiğinde kireçlenir.


(2) Kurbandan çıkan,
kullanılmayacak olan işkembe ve diğer benzeri atıklar sızdırmaz, dayanıklı,
yüksek yoğunluklu polietilen siyah torbalara 2/3 oranında konulur, gerektiğinde
ikinci torba kullanılır, ağzı iyice kapatılıp bağlanır ve Kurban Bayramı
süresince düzenli olarak hizmet verecek olan belediye temizlik ekiplerine
teslim edilir.


(3) Kesim sonunda kesim mahalli
kanlı ve kirlenmiş bir durumda bırakılmaz, kan izi kalmayacak şekilde temizlenir,
gerektiğinde kireçlenir.


(4) Kurban derilerinin taşınması
esnasında kan sızmalarına ve çevre kirliliğine neden olunmaması yönünde tedbir
alınır.


Belediye ve İl Özel İdarelerin
yükümlülükleri


MADDE 17- (1) Kurban
Bayramı öncesi ve Kurban Bayramı süresince belediyeler ve il özel idareleri
kurban satışı ve kurban kesimi yapılacak yerlerde 15 inci maddede belirtilen
çevre kirliliğine neden olunmaması için dikkat edilmesi gereken hususlar ile
denetim esaslarına ilişkin hazırlanan 14 üncü maddede belirtilen yönetim planı
çerçevesinde yeterli sayıda temizlik ekiplerini, araçlarıyla birlikte düzenli
olarak çalışır hâlde tutar. Kurban Bayramı süresince temizlik elemanı ve atık
toplama aracı sayısı arttırılır.


(2) Satış ve kesim yerlerinden
kaçan büyükbaş hayvanların yakalanması için yakalama ekipleri oluşturulur.


Denetim işlemleri


MADDE 18- (1) Kurban
hizmetlerinin denetlenmesi Kurul ve Komisyon üyesi kurum ve kuruluşlar ile
kolluk kuvvetlerince yapılır.


(2) Yol Kenarı Denetim
İstasyonlarında kurbanlık hayvan sevklerinde daha etkin denetim ve kontrol
yapılabilmesi için İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerince 10 uncu maddenin
ikinci fıkrası gereğince görevlendirmeler yapılır.


(3) Kurban Bayramı öncesi ve
Kurban Bayramı süresince zabıta birimlerince aralıksız denetim yapılır.


(4) Kurbanlık hayvanların
yüklenmesi ve sevkleri sırasında ve hayvan kesimi/satışı yapılan yerlerde,
Komisyon üyesi kurum ve kuruluşlar ile kolluk kuvvetlerince bu Tebliğin ekinde
yer alan (EK-3) “Kontrol Listesi” çerçevesinde denetimler gerçekleştirilir,
denetimlere ait kontrol listeleri dosyasında muhafaza edilir.


Cezai hükümler


MADDE 19- (1) İlgili
mevzuat ve Kurul/Komisyon Kararlarına aykırı hareket edenler hakkında aşağıdaki
cezai işlemler uygulanır:


a) Kurban satış ve kurban kesim
yerlerinde; Karar, Yönetmelik, Tebliğ, Kurul, Komisyon Kararları ve 2872 sayılı
Kanun hükümleri kapsamında çevre kirliliğinin önlenmesi için dikkat edilmesi
gereken hususlar ve denetim esaslarına ilişkin hazırlanan yönetim planı
çerçevesinde denetim yapılır. 2872 sayılı Kanunun 8 inci maddesinde yer alan
hususlara aykırı hareket edenlerden;


1) Park, bahçe, cadde, sokak,
bina önleri, meydan gibi umuma açık ve kurban satış ile kesimine uygun olmayan
yerlerde bu tür faaliyetlerde bulunanlar ile kesime uygun alanlarda gerekli
önlemleri almayanlara 2872 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (s) bendi
gereğince, 4.810.-TL idari para cezası uygulanır.


2) Kurban kesim yerlerinde
gerekli yasaklara uymayan ve önlem almadan kurban atıklarını toprağa veren
tesislere, 2872 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (j) bendi gereğince; toplu
kesimler için 464.585.-TL, bu fiilin konutlarda işlenmesi hâlinde 11.540.-TL
idari para cezası Çevre Kanununun 24 üncü maddesi kapsamında uygulanır.


b) Cadde, sokak ve parkları
kurban kesim yeri olarak kullananlar ile kurban kesiminden sonra kan, atık ve
iç organları sokak, cadde ve parklarda bırakanlara, yetkili birimlerce gerekli
yasal yaptırımlar uygulanır.


c) 24/6/2004 tarihli ve 5199
sayılı Hayvanları Koruma Kanununun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasına göre,
satılırken; hayvanların sağlıklarının iyi, barındırıldıkları yerin temiz ve
sağlık şartlarına uygun olması zorunlu olup bu hükme aykırı hareket edenlere
aynı Kanunun  28 inci maddesinin (f) bendi gereğince 2.405.-TL idari para
cezası uygulanır.


ç) 5199 sayılı Kanunun 12 nci
maddesinin birinci fıkrasına göre hayvanların kesilmesi; dini kuralların
gerektirdiği özel koşullar dikkate alınarak hayvanı korkutmadan, ürkütmeden, en
az acı verecek şekilde, hijyenik kurallara uyularak ve usulüne uygun olarak bir
anda yapılır. Hayvanların kesiminin ehliyetli kişilerce yapılması sağlanır. Bu
hükümlere aykırı hareket edenlere aynı Kanunun 28 inci maddesinin (h) bendi
gereğince hayvan başına 10.101.-TL idari para cezası uygulanır.


d) 5199 sayılı Kanunun 12 nci
maddesinin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere aynı Kanunun 28 inci
maddesinin (h) bendi gereğince hayvan başına 25.256.-TL idari para cezası
uygulanır.


e) 5199 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesinin (a) bendine göre; hayvanlara kasıtlı olarak kötü davranmak, dövmek,
aç ve susuz bırakmak, aşırı soğuğa ve sıcağa maruz bırakmak, bakımlarını ihmal
etmek, fiziksel ve psikolojik acı çektirmek yasak olup bu hükme aykırı
davrananlara aynı Kanunun 28 inci maddesinin (j) bendi gereğince hayvan başına 7.216.-TL
idari para cezası uygulanır.


f) 5199 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesinin (e) bendine göre; kesin olarak öldüğü anlaşılmadan hayvanların
vücutlarına tedavi maksatlı olmayan müdahalelerde bulunmak yasak olup bu hükme
aykırı davrananlara aynı Kanunun 28 inci maddesinin (j) bendi gereğince hayvan
başına 7.216.-TL idari para cezası uygulanır.​


g) 5199 sayılı Kanunun 14 üncü
maddesinin (m) bendine göre; hayvanlara işkence yapmak veya acımasız ve zalimce
muamelede bulunmak yasak olup bu hükme aykırı davranan kişi aynı Kanunun 28/A
maddesine göre 6 aydan 3 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.


(2) Birinci fıkrada yer alan
cezai işlemler İçişleri Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre,
Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlıklarının ilgili birimleri ile
belediyelerce uygulanır.


BEŞİNCİ BÖLÜM


Çeşitli ve Son
Hükümler


 


Koordinasyon sağlanacak kurum
ve kuruluşlar


MADDE 20- (1) Koordinasyon
sağlanacak kurum ve kuruluşlar aşağıda gösterilmiştir:


a) Çevre, Şehircilik ve İklim
Değişikliği Bakanlığı.


b) İçişleri Bakanlığı.


c) Milli Eğitim Bakanlığı.


ç) Sağlık Bakanlığı.


d) Tarım ve Orman Bakanlığı.


e) Diyanet İşleri Başkanlığı.


f) Türkiye Diyanet Vakfı.


g) Belediyeler.


ğ) TRT Genel Müdürlüğü.


h) Özel Radyo ve Televizyon
Kuruluşları.


ı) Ticaret Borsaları.


i) Türk Veteriner Hekimleri
Birliği.


j) Türkiye Kasaplar Federasyonu.


k) Et ve Süt Kurumu.


Diğer hususlar


MADDE 21- (1) Komisyonlar
tarafından düzenlenecek eğitim kurslarına Komisyon üyesi kurum ve kuruluşlar
tarafından gerekli destek sağlanır.


(2) Komisyonlarca gerekli görülen
il ve ilçelerde Kurban Bayramı öncesinde ve süresince İl Tarım ve Orman
Müdürlerinin sorumluluğunda ve Hayvan Sağlığı, Yetiştiriciliği ve Su Ürünleri
Şube Müdürlerinin koordinasyonunda yeterli sayıda araç ile nöbetçi veteriner
hekim görevlendirilir. Satılamayan hayvanların geri dönüşlerinde Veteriner
Sağlık Raporu düzenlenebilmesi amacıyla İl/İlçe Tarım ve Orman Müdürlüklerince
yeterli sayıda veteriner hekim görevlendirilir.


(3) Bu Tebliğin üçüncü bölümünde
yer alan hususların yerine getirilmesi ve ilgili tüm kurum ve kuruluşlarla
gerekli işbirliği ve koordinasyonun sağlanması için il ve ilçelerde Hayvan
Sağlık Zabıtası Komisyonları acilen toplanır ve bu Tebliğ hükümlerinin
işlerliğini artırmaya yönelik gerekli karar ve önlemler alınır.


(4) Belediyeler, İl Özel
İdareleri, İl, İlçe Sağlık Müdürlükleri/Toplum Sağlığı Merkezleri tarafından
kurban kesim günlerinde kesim yerlerinden gelecek çağrılara seri bir şekilde
ulaşılabilmesi için gerekli tedbirler alınır ve bu hususta bilgilendirme
çalışmaları yapılır.


(5) Başkanlıkça, TRT ve özel
radyo ve televizyon kuruluşları ile işbirliği yapılarak Kurban Bayramı öncesi
kamuoyunun bilgilendirilmesi sağlanır.


(6) Bulaşıcı hastalıklar
sebebiyle 24/4/1930 tarihli ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu gereğince
alınacak ek tedbirler saklıdır.


Yürürlükten kaldırılan tebliğ


MADDE 22- (1) 25/5/2023
tarihli ve 32201 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “2023 Yılı Kurban
Hizmetlerinin Uygulanmasına Dair Tebliğ” yürürlükten kaldırılmıştır.


Yürürlük


MADDE 23- (1) Bu Tebliğ
yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


Yürütme


MADDE 24- (1) Bu Tebliğ
hükümlerini Diyanet İşleri Başkanı yürütür.


 


Ekleri için tıklayınız