2020-2022 Dönemi Bütçe Çağrısı ve Eki Bütçe Hazırlama Rehberi

2020-2022 DÖNEMİ
BÜTÇE ÇAĞRISI VE EKİ BÜTÇE HAZIRLAMA REHBERİ


 


5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve
Kontrol Kanunu’na ekli (I), (II) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan idareler
ödenek tekliflerini; On Birinci Kalkınma Planı, Orta Vadeli Program, Orta
Vadeli Mali Plan, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım
Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberinde yer alan esaslara göre
hazırlayacaklardır.


A. GENEL İLKELER


1. Bütçe teklifleri; merkezi
yönetim bütçesi ve çok yıllı bütçeleme anlayışı çerçevesinde 2020-2022
dönemini kapsayacak şekilde hazırlanacaktır.


2. İdareler bütçe tekliflerini,
5018 sayılı Kanunun öngördüğü ilke ve esasları dikkate alarak mali saydamlığa,
hesap verilebilirliğe katkı sağlayacak ve somut hizmet öncelikleri ve
hedeflerini ortaya koyacak şekilde hazırlayacaklardır.


3. 2020 yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanunu Teklifi, 2020-2022 yıllarını kapsayacağından
hizmet planlamalarının, ödenek tekliflerinin ve gelir tahminlerinin hizmet
öncelikleriyle kurum hedeflerine uygun olarak hazırlanması gerekmektedir.


4. Ödenek teklifleri ile gelir
tahminlerine ilişkin bütçe fişleri, hizmet maliyeti ile gelir tahminlerinin
hesaplanmasına ilişkin ayrıntılı ve somut verilere dayandırılacaktır.


5. İdareler, bütçe tekliflerini
Analitik Bütçe Sınıflandırmasına ilişkin izleyen bölümlerde yer verilen esas ve
usullere uygun olarak hazırlayacaklardır.


6. Bütçe tekliflerinin
hazırlanmasında her bir birimin yürütmekte olduğu hizmetler gözden geçirilerek
ihtiyaç duyulmayan, öncelik taşımayan veya mükerrerlik arz eden hizmetler için
ödenek teklif edilmeyecek, devam etmesine ihtiyaç duyulan hizmetler için önceki
yıl verileri de ortaya konularak bu rehberde belirtilen esaslar dâhilinde
ödenek teklif edilecektir.


7. Bütçe teklifleri
hazırlanırken,


 - Yılsonu tüketici fiyatları
endeksindeki artış; 2020 yılı için % 8,5, 2021 yılı için % 6,0 ve 2022 yılı
için % 4,9,


- GSYH büyüme oranı; 2020 yılı
için % 5,0, 2021 yılı için % 5,0 ve 2022 yılı için % 5,0 olarak dikkate
alınacaktır.


8. Döner sermaye gelirleri ile
bütçe kaynakları birlikte kullanılarak yürütülen hizmetlerde, döner sermayeler
aracılığı ile karşılanabilecek ihtiyaçlar için bütçeden ödenek talebinde
bulunulmayacaktır.


9. Yükseköğretim kurumları dışında
kalan özel bütçeli idareler son üç yıla ait bilanço, gelir tablosu ve yılsonu
kesin mizanı ile 2019 yılı altı aylık bilanço, gelir tablosu ve mizanını
tekliflerine ekleyeceklerdir.


10. Genel bütçenin gelir (B)
cetveli Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından hazırlanacaktır. Özel bütçeli
idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumların gelir (B) cetvelleri ise bu
idarelerce hazırlanarak bütçe tekliflerine eklenecektir.


İdareler, gelir tahminlerinde
döner sermaye ve fon gelirleri dışında kalan tüm gelir kaynaklarını dikkate
alacaklar, önceki yıllar gerçekleşmeleri ve geleceğe yönelik beklentiler
doğrultusunda yapılacak gelir tahminlerini gelir bütçe fişlerine
yansıtacaklardır.


11. Mali hizmetler birimleri,
bütçe tekliflerinin hazırlanmasını sağlamak üzere gerekli koordinasyonu
yürüteceklerdir. Bütçe teklifleri e-bütçe sisteminde onaylanacaktır.


12. Bütçe hazırlık çalışmalarında
kullanılacak formlara ilişkin açıklamalarda bütçe tekliflerinde yer verilmesine
gerek olmadığı belirtilen formlar bütçe tekliflerine eklenmeyecektir.


13. Merkezi yönetim kapsamındaki
kamu idarelerinin yatırım projelerinden, il özel idaresi, Toplu Konut İdaresi
ve diğer kamu kurumları vasıtasıyla gerçekleştirilecek olanlara ilişkin
ödenekler “06- Sermaye Giderleri” ekonomik kodundan teklif edilecektir.


14. Kamu idareleri taşıt
edinimine ilişkin ödenek tekliflerinde, 17/3/2006 tarihli ve 2006/10193 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı eki Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine İlişkin Esas ve
Usullerde (değişiklikleriyle birlikte) yer alan hususları dikkate alacaktır.


15. Merkezi yönetim
kapsamındaki kamu idareleri, 2020-2021 dönemine ilişkin olarak “03. Mal ve
Hizmet Alımları” ve “05. Cari Transferler” ekonomik kodlarından yapacakları
ödenek tekliflerinde Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik
Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2020 ve 2021 Yıllarını Kapsayan Toplu Sözleşme
görüşmelerine ilişkin 1 Eylül 2019 tarihli ve 30875 sayılı Resmî Gazetede
yayımlanan Kamu Görevlileri Hakem Kurulu Kararında yer alan hususlara ilişkin
taleplerini bütçe fişlerinde ayrı olarak göstereceklerdir.


16. İdarelerce kamu alımlarında
uzun vadeli ihtiyaç planlamasının yapılması ve buna ilişkin bütçe tekliflerinin
hazırlanmasında, teknolojinin geliştirilmesi ve yerli üretimin teşvik edilmesi
hedeflerinin de dikkate alınması gerekmektedir.


17. Kamu idareleri ödenek
tekliflerini; hizmetlerini ilk defa sunacakmış gibi değerlendirmeye tabi
tutacak, öncelikli somut ihtiyaçlarını gözeterek hizmetlerin maliyetinin mümkün
olan en düşük düzeyde tutulması için gerekli çalışmaları yürütecek ve mevcut
harcama alanlarını gözden geçirerek verimsiz harcamaların tasfiye edilmesini
sağlayacak şekilde yapacaklardır.


B. ANALİTİK BÜTÇE
SINIFLANDIRMASI    


1. GİRİŞ


Bütçeler; ekonomide fiyat
istikrarının, gelirin adil dağılımının ve sürdürülebilir büyümenin
sağlanması ile yatırımların teşvik edilmesi gibi hedeflerin
gerçekleştirilmesinde kullanılan en önemli mali araçlardan biridir. Bütçe
harcamalarının nitelikleri ve etkileri farklı olduğundan bütçenin etkin bir
mali araç olarak kullanılabilmesi için harcamaların temel ölçütlere göre
sınıflandırılması gerekmektedir.


5018 sayılı Kanunda bütçelerin
kurumsal, işlevsel ve ekonomik sonuçların görülmesini sağlayacak, gelir ve
giderlerin ekonomik ve mali analizinin yapılmasına imkân verecek, hesap
verilebilirliği ve saydamlığı sağlayacak şekilde Cumhurbaşkanlığınca
uluslararası standartlara uyumlu olarak belirlenen sınıflandırma sistemine göre
hazırlanacağı ve uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.


Analitik Bütçe Sınıflandırması;
giderin (kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik sınıflandırma),
gelirin ve finansmanın sınıflandırması olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır.


Bu bölümlerle ilgili olarak 2020-2022
dönemi bütçe teklifleri hazırlanırken dikkat edilecek hususlar izleyen
kısımlarda yer almaktadır.


2. KURUMSAL SINIFLANDIRMA


2.1. Genel Esaslar


Kurumsal sınıflandırmada, yönetim
yetkisi temel ölçüt olarak kabul edilmiştir. Kurumsal sınıflandırmayla siyasi
ve idari sorumluluğun bütçede gösterilmesi hedeflenmektedir.


Öte yandan, 5018 sayılı Kanunun
31 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Bütçeyle ödenek tahsis edilen
her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir.” hükmü
uyarınca kurumsal sınıflandırma yapısı, harcama yetkilisinin tespitinde belirleyici
olmaktadır.


Kurumsal sınıflandırma, dört
düzeyli bir kod yapısından oluşmaktadır. Sınıflandırmanın I. düzeyi,
bakanlıklar ve anayasal olarak eşdeğer idareler ile bütçe türleri esas alınarak
oluşturulmuştur. II. düzeyde, I. düzeyde tanımlanan yöneticilere karşı doğrudan
sorumlu birimler ile bütçe türlerine göre idareler; III. düzeyde, ana hizmet
birimleri gibi II. düzeye bağlı olan ve kurumsal politikanın uygulanmasından
sorumlu olan birimler; IV. düzeyde ise, destek ve lojistik birimler ile politikaları
uygulayan ve hizmetten yararlananlarla doğrudan muhatap olan birimler yer
almaktadır. Dolayısıyla III. ve IV. düzeyde kurumların teşkilatına ilişkin
mevzuatına uygun olarak sınıflandırılan idari birimler yer alacak ve bu
birimler harcama yetkilisinin belirlenmesinde esas alınacaktır.


Yukarıda yer alan hususlar ve
5018 sayılı Kanuna ekli cetveller esas alınarak hazırlanan Kurumsal
Sınıflandırma Anahtarı EK: KS1, birinci düzeyde yer alacak olan idarelerin
kodları EK: KS2, bağlı kuruluşların birinci ve ikinci düzey kurumsal kodları
EK: KS3A, KS3B, KS3C’de yer almaktadır.


Yeni kurulan veya yeniden
teşkilatlandırılan idarelerin, bütçe tekliflerini hazırlamaya başlamadan önce
kurumsal sınıflandırmanın III. ve IV. düzey (birim) detaylarını Strateji ve
Bütçe Başkanlığı (Bütçe Genel Müdürlüğü) ile görüşerek belirlemeleri
gerekmektedir.


Kurumsal sınıflandırmada teşkilat
kanunları esas alınacaktır. Zorunlu haller dışında teşkilat kanunlarında
bulunmayan birimlere kodlamada yer verilmeyecektir.


“Özel Kalem”, üst yönetimi
kapsayacak şekilde bütçelenecektir.


5018 sayılı Kanuna göre atanan ve
doğrudan üst yöneticiye bağlı olarak denetim faaliyetlerinde bulunan iç
denetçilerin her türlü giderlerinin karşılanmasına ilişkin ödenek tekliflerinin
“Özel Kalem” altında ve kurumun ana fonksiyonuna uygun olarak açılacak ilgili
fonksiyonundan yapılması gerekmektedir.


Birim maliyetlerinin tespitinde,
kadronun tahsis edildiği birim esas alınacaktır. Ancak kurumsal sınıflandırmada
ayrı birim olarak gösterilemeyen müşavirler “Özel Kalem” altında izlenecektir.


İdarelerince yurt dışına
eğitim-öğrenim amacıyla gönderilen personelin yurt içi maaşları ilgili
biriminde; yurt dışı maaşları “01.5.1.05- Yurtdışı Öğrenimde Ödenen Aylıklar”,
yollukları “03.3- Yolluklar” ve diğer giderleri ise “03.5.9.02- Yurtdışı Staj
ve Öğrenim Giderleri” ekonomik kodlarında ve “Özel Kalem”  altında
izlenecektir. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 10 uncu maddesi gereğince
yurt içi ve yurt dışında öğretim üyesi ve araştırmacı yetiştirilmesi amacıyla
Yükseköğretim Kurulunca yükseköğretim kurumlarına ödenerek ödenek kaydedilen
tutarlardan yurt dışına gönderileceklerin yolluk ve gündelikleri ile diğer
giderlerinin izlenmesinde de aynı esaslara uyulacaktır.


Memurların öğle yemeğine yardım
ödenekleri İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı veya benzer görevleri yürüten
birim altında izlenecektir.


Maliyetlerin birimler itibarıyla
ayrı ayrı tertiplerde izlenmesi ve teklif edilmesi esas olmakla birlikte,
fiili, fiziki veya hukuki zorunluluklar gibi sebeplerle ayrılması mümkün
olmayan veya ayrıldığı zaman anlamlı bir sonuca ulaşılamayan maliyetlerde,
maliyetin tamamı tek bir birimde gösterilebilecektir. Örneğin, elektrik veya su
saati ortak olan idarelerde tüm maliyet, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı
veya benzer görevleri yürüten bir birim altında gösterilebilecek veya maliyet,
harcamayı ağırlıklı olarak yapan birim tertiplerinde yer alabilecektir.


2.2. Yükseköğretim Kurumları


Yükseköğretim kurumlarının 2020-2022
yıllarını kapsayan bütçe teklifleri önceki yıllarda olduğu gibi tek bir
kurumsal kod altında kurumsal sınıflandırmanın III ve IV üncü düzeyinde “00.01-
Üst yönetim, akademik ve idari birimler” hazırlanarak e-bütçe sistemine
girilecektir.


Gider bütçe fişleri
toplulaştırılmış tertip düzeyinde hazırlanacak ve bütçe fişlerinin
gerekçelerinde genel ifadeler yerine hesaplamalara dayanan ayrıntılı bilgilere
yer verilecektir. Bütçe tekliflerini birimler itibarıyla giriş yaparak
oluşturan idarelerin, birimlere ilişkin gider bütçe fişlerinin açıklama
kısımlarını doldurmaları zorunlu değildir.


3. FONKSİYONEL SINIFLANDIRMA


3.1. Genel Esaslar


Fonksiyonel sınıflandırma, devlet
faaliyetlerinin türünü göstermektedir. Devlet faaliyetlerinin ve bu
faaliyetlere yönelik harcamaların izlenmesi ve uluslararası karşılaştırma imkânı
elde edilmesi, fonksiyonel sınıflandırma ile mümkün olabilmektedir. Ayrıca,
bütçe politikalarının oluşturulmasında sektörel ayrımların yapılabilmesi de bu
sınıflandırmanın hedefleri arasındadır.


Fonksiyonel sınıflandırma, dört
düzeyli bir kod grubundan oluşmaktadır. I. düzey, Devlet faaliyetlerini on ana
fonksiyona ayırmaktadır. Ana fonksiyonlar, II. düzeyde alt fonksiyonlara
bölünmektedir. III. düzey kodlar ise, nihai hizmetleri göstermektedir.
Fonksiyonel sınıflandırmanın IV. düzeyi de, özel olarak izlemeyi gerektiren
bazı kurumsal planlama ihtiyaçlarının karşılanması ve izlenmesi amacıyla yapıya
dâhil edilmiş olup, böyle bir ihtiyaç ortaya çıktığında IV. düzeye ilişkin
kodlar ve bu kodların açıklamaları, Strateji ve Bütçe Başkanlığıyla (Bütçe
Genel Müdürlüğü) mutabakat sağlanarak belirlenecektir.


Bütçe teklifleri hazırlanırken
fonksiyonel sınıflandırma ile ilgili olarak takip edilmesi gereken yardımcı
kılavuz EK: FS1, 2 ve 3’te gösterilmiştir. Birçok kurumda aynı veya benzer
isimlerle teşkilatlandığı tespit edilen ve kurumsal kodlamada ortak kod ve
isimle belirlenmiş olan yardımcı hizmet birimleri ile danışma ve denetim
birimlerinin fonksiyonel kodlarını gösteren anahtar çizelge EK: FS4’te yer
almaktadır. Ancak, bu birimlerin yürüttükleri hizmetlerin, anahtar çizelgede
gösterilen fonksiyonel kodlarla örtüşmemesi durumunda, birimin yürüttüğü ilgili
hizmete göre fonksiyonel kod verilmesi gerekmektedir.


İdarelerin merkez ve taşra
birimlerince yürütülen hizmetlerin birden fazla fonksiyon içermesi halinde maliyetler
itibarıyla ayrılabilen ve anlamlı veri üretilebilen her bir fonksiyon için ayrı
kod açılacaktır. Bu durumda, yardımcı hizmet birimleri için kodlama anahtarında
belirtilen fonksiyonun yanında, yürütülen hizmetler dikkate alınarak gerekli
diğer fonksiyonlar da ayrıca gösterilecektir.


Maliyetlerin birimler itibarıyla
ayrı ayrı izlenmesi ve teklif edilmesi esas olmakla birlikte, fiili, fiziki
veya hukuki zorunluluklar gibi sebeplerle ayrılması mümkün olmayan veya
ayrıldığı zaman anlamlı bir sonuca ulaşılamayan maliyetlerin, ödeneğin
konulduğu birimin fonksiyonunda değil kurumun ana fonksiyonunda gösterilmesi
gerekmektedir.


Kurumların yurtdışında görevli
bulunan personelinin tedavi ve ilaç giderlerine ilişkin ödenek teklifleri
“01.9.9.08- Yurtdışı Tedavi Hizmetleri” fonksiyonel kodunda ve “03.9- Tedavi ve
Cenaze Giderleri” ekonomik kodunda gösterilecektir.


5378 sayılı Engelliler Hakkında
Kanun kapsamında engellilerin erişebilirliğinin sağlanması amacıyla yapılacak
giderlere ilişkin ödenek teklifleri “10.1.2.05- Engellilerin Erişebilirliğinin
Sağlanması Amacıyla Yapılacak Giderler” fonksiyonel kodunda gösterilecektir.


3.2. Yükseköğretim Kurumları


Yükseköğretim kurumları, yukarıda
belirtilen genel esaslarla birlikte aşağıda belirtilen özel esaslara da uyacaklardır:


- Yükseköğretim kurumlarında,
rektörlüğe ait giderlere “09.9.9- Sınıflandırmaya Girmeyen Eğitim Hizmetleri”,
genel sekreterliğe ait giderlere “01.3.9- Diğer Genel Hizmetler”, Kütüphane ve
Dokümantasyon Dairesi Başkanlığına ait giderlere “08.2.0- Kültür Hizmetleri”,
Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi ile Öğrenci İşleri Daire Başkanlığına ait
giderlere ise “09.6.0- Eğitime Yardımcı Hizmetler” fonksiyonları altında yer
verilecektir.


- 5018 sayılı Kanuna göre atanan
ve doğrudan üst yöneticiye bağlı olarak görev yapan iç denetçilerin her türlü
giderlerinin karşılanmasına ilişkin ödenekleri  “09.9.9.03- İç Denetim
Hizmetleri” fonksiyonu altında teklif edilecektir.


Yükseköğretim kurumlarında ilgili
mevzuatına göre belli amaçlarla kullanılması öngörülen öz gelirler ile bunlara
ilişkin giderlerin bütçelenmesinde aşağıdaki esaslara uyulacaktır:


- 2547 sayılı Kanunun ek 25 inci
maddesine göre taşınmaz mallardan elde edilen kira, satış ve işletme gelirleri,
IV. düzeyde ilgili gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli
cetvelde “01.3.9.06- Taşınmaz Mal Gelirleri İle Yürütülecek Hizmetler”
fonksiyonunda,


- 3843 sayılı Kanunun 7 nci
maddesi gereğince elde edilen ikinci öğretim gelirleri, (B) işaretli cetvelde
“03.1.2.31- İkinci Öğretimden Elde Edilen Gelirler” gelir kodunda, buna ilişkin
giderler ise (A) işaretli cetvelde “09.4.1.07- İkinci Öğretim Gelirleri İle
Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda, Yükseköğretim kurumlarında ikinci öğrenim
gören öğrencilerden alınan öğrenim ücretlerinin, bu öğrencilerin beslenme,
sağlık, spor, kültür ve diğer sosyal hizmetlerinde kullanılması için 2547
sayılı Kanunun 46 ncı maddesi gereği ayrılması gereken tutarlar da dâhil olmak
üzere, tamamı bu gelir kodunda takip edilecektir. Ancak, söz konusu tutarların
ödenekleştirilmesinde sağlık, kültür ve spor faaliyetlerine ilişkin aşağıda yer
alan fonksiyonlar kullanılacaktır. İkinci öğretim kapsamında ödenecek ek ders
ve sınav ücretleri ile fazla çalışma ücretlerinin bütçeleştirilmesi ve
ödenmesinde, sözü edilen bu tutarlar düşüldükten sonra kalan miktarın yüzde
70’i geçilmeyecektir,


- 2547 sayılı Kanunun ek 26 ncı
maddesi gereğince elde edilen gelirler, (B) işaretli cetvelde “03.1.2.32- Yaz
Okulu Gelirleri” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A) işaretli cetvelde
“09.4.1.08- Yaz Okulu Gelirleri İle Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda,


- 2547 sayılı Kanunun ek 27 nci
maddesi gereğince elde edilen gelirler (ikinci öğretim kapsamında yürütülecek
tezsiz yüksek lisans programları dâhil) (B) işaretli cetvelde “03.1.2.33-
Tezsiz Yüksek Lisans Gelirleri” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A)
işaretli cetvelde “09.4.1.09- Tezsiz Yüksek Lisans Gelirleri İle Yürütülecek
Hizmetler” fonksiyonunda (Bu kapsamda elde edilecek gelirlerin yüzde 30’undan
az olmamak üzere, bilimsel araştırma projelerinde kullanılacak tutarlar
karşılığı ödeneklere “09.8.8.01- Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Hizmetleri”
fonksiyonunda yer verilecektir.),


- 2547 sayılı Kanunun 58 inci
maddesinin (b) bendine göre bilimsel araştırma projelerinin finansmanında
kullanılmak üzere elde edilen gelirler (B) işaretli cetvelde “05.2.6.16-
Araştırma Projeleri Gelirleri Payı” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise
(A) işaretli cetvelde “09.8.8.01- Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Hizmetleri”
fonksiyonunda,


- Bağış ve yardımlarla ilgili
işlemler; (B) işaretli cetvelde “04- Alınan Bağış ve Yardımlar ile Özel
Gelirler” gelir kodu altında uygun detay kodunda, buna ilişkin giderler ise (A)
işaretli cetvelde “09.4.1.11- Alınan Bağış ve Yardımlarla Yürütülecek
Hizmetler” fonksiyonunda,


- 2547 sayılı Kanunun 43 üncü
maddesinin (d) bendi gereğince elde edilen yurtiçi öğrenim ücretlerine ilişkin
gelirler, (B) işaretli cetvelde “03.1.2.41- Uluslararası Ortak Eğitim ve
Öğretim Program Gelirleri” gelir kodunda, buna ilişkin giderler ise (A)
işaretli cetvelde “09.4.1.13- Uluslararası Ortak Eğitim ve Öğretim Program
Gelirleri İle Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda,


- 2547 sayılı Yükseköğretim
Kanununun 44 üncü maddesinin (e) fıkrasının ikinci ve dördüncü bentleri
gereğince uzaktan öğretim kapsamında öğrenim ücreti adı altında elde edilen
gelirler, (B) işaretli cetvelde “03.1.2.45- Uzaktan Öğretimden Elde Edilen
Gelirler” gelir kodunda, elektronik ortamda veya internet ortamında sunulan
uzaktan öğretim materyali satışından elde edilen gelirler, (B) işaretli
cetvelde “03.1.2.46- Uzaktan Öğretim Materyal Gelirleri” gelir kodunda, bu
gelirlerden yapılacak giderler ise (A) işaretli cetvelde “09.4.1.14- Uzaktan
Öğretim Gelirleri İle Yürütülecek Hizmetler” fonksiyonunda,


Eğitime yardımcı hizmetlerin
yürütülmesi bakımından;


   -Sağlık, Kültür ve Spor
Dairesi Başkanlığının faaliyetlerinin yürütülmesi için zorunlu olan giderler
(öğrencilere ilişkin yapılacak giderler hariç) “09.6.0.00- Eğitime Yardımcı
Hizmetler” fonksiyonunda,


   -Öğrencilerin beslenmesine
ilişkin giderler “09.6.0.03-  Öğrencilerin Beslenmelerine İlişkin Giderler”
fonksiyonunda,


   -Öğrencilerin barınmasına
ilişkin giderler “09.6.0.04- Öğrencilerin Barınmasına İlişkin Giderler”
fonksiyonunda,


-Öğrencilerin sağlık
hizmetlerinin karşılanması amacıyla yapılan her türlü giderler (tedavi ve ilaç
hariç) “09.6.0.05- Öğrencilerin Sağlığına İlişkin Giderler” fonksiyonunda,


   -Öğrencilerin kültür ve spor
faaliyetlerine ilişkin giderler “09.6.0.06- Öğrencilerin Kültür ve Spor
Faaliyetlerine İlişkin Giderler” fonksiyonunda,


   -Sağlık, Kültür ve Spor
Dairesi Başkanlığının gelirlerinden karşılanacak olan yükseköğretim kurumunun
diğer birimlerinin giderleri; “09.6.0.07- Diğer Giderler” fonksiyonunda,


   ilgili ekonomik kodunda
tertiplenecektir.


Ayrıca, yükseköğretim
kurumlarının özel bütçe nakit kaynaklarının vadeli hesaplarda değerlendirmeleri
neticesinde elde edilen her türlü nema, “09.6.0.07- Diğer Giderler”
fonksiyonunda “05.1.9.03- Mevduat Faizleri” gelir kodunda izlenerek,
yükseköğretim kurumunun mal ve hizmet alım giderleri ve diğer giderlerine
ilişkin ödenek ihtiyacının karşılanması amacıyla ilgili birimlere ödenek
gönderilmek suretiyle kullandırılacaktır.


   Sosyal tesislerin tümü
yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde üniversite bütçesi altında
tertiplenecektir.


Ancak yükseköğretim kurumları
bünyesinde faaliyet gösteren ve Kurumlar Vergisi ve/veya Katma Değer Vergisi
mükellefi olan ya da bu vergilerden muaf tutulan iktisadi işletmeler, özel
bütçe kapsamında yer almayacaktır.


 


4. FİNANSMAN TİPİ
SINIFLANDIRMA


Finansman tipi sınıflandırma,
yapılan harcamaların hangi kaynaktan finanse edildiğini göstermektedir. Bu
sınıflandırma tipinin belirlenmesinde ödemenin nereye yapıldığı hususu önem
taşımamaktadır.


Finansman tipi sınıflandırma aynı
zamanda dış proje kredileri, özel ödenekler ile şartlı bağış ve yardımların da
takibine imkan vermekte olup, özellikle mali mevzuatımız gereği ayrı
tertiplerde izlenmesi gereken ödeneklerin takibine de olanak sağlamaktadır.
Finansman tipi sınıflandırma ile ilgili kodlar, EK: FTS1’de yer almaktadır.


5.  EKONOMİK SINIFLANDIRMA


Ekonomik sınıflandırmayla,
Devletin, görev ve fonksiyonlarını yerine getirirken yürüttüğü faaliyetlerin
milli ekonomiye, piyasalara ve gelir dağılımına etkilerinin planlanması,
izlenmesi ve değerlendirilmesi hedeflenmektedir. Ekonomik sınıflandırma;
gelirlerin, harcama ve borç vermenin, finansmanın (gelir-gider farkı)
sınıflandırması şeklinde üç bölümden oluşmaktadır.


Gelir ile harcama ve borç
vermenin sınıflandırılmasında, karşılıklı veya karşılıksız, cari veya sermaye
ayrımı öncelik taşımaktadır. Karşılıksız işlemler, kanunun emrettiği hususlarda
bir mal veya hizmet karşılığı olmadan yapılan, burs ödemeleri veya vergi
gelirleri gibi tahsilat ve ödemeleri kapsar. Sermaye ve cari harcama ayrımında
ise, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen
asgari değerler ile kullanım ömrü dikkate alınmaktadır.


Finansman (gelir-gider farkının)
sınıflandırması, bütçe gelirleri ile giderleri arasındaki açığın hangi
kaynaklardan, hangi şartlarla finanse edildiğini gösterir. Aynı şekilde bütçe
gelirleri ile giderleri arasında bir fazlalığın söz konusu olması halinde de bu
fazlalığın nasıl değerlendirildiği hususu, finansman sınıflandırması kapsamına
girer. Özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlar kendi
bütçelerine ilişkin olarak finansman sınıflandırmasını esas alarak (F) işaretli
cetveli hazırlayacaklardır (Form 16).


5.1. Harcama ve Borç Vermenin
Sınıflandırması


Harcamaların ekonomik
sınıflandırmasında, harcamanın cari veya sermaye, karşılıklı veya karşılıksız,
karşılıklı ise hangi mallar ve hizmetler karşılığında, karşılıksız ise
yerleşiklerle veya yerleşik olmayanlarla bağlantısı, harcamaların Devlet içi
veya Devlet dışı kesimlere, teşebbüslere veya bunun dışındaki sektörlere
yapılması gibi özellikler dikkate alınır.


Harcama; (borç vermeden farklı
olarak) geri ödenmeyen, bir başka deyişle herhangi bir mali hak yaratmayan veya
mevcut bir mali hakkı ortadan kaldırmayan devlet ödemeleri olarak
tanımlanabilir. Harcama, cari ya da sermaye nitelikli olabilir; mal veya hizmet
alımında olduğu gibi bir şey karşılığında yapılabileceği gibi karşılıksız
olarak da yapılabilir. Devletin itfa ödemeleri (kamu borçlarının anapara geri
ödemeleri), finansman kısmında; kamusal amaçlarla verilen borçlar ise, borç
verme bölümünde sınıflandırılacaktır.





 


Harcamalar ve borç verme, bu
ilkeler ve ölçütler çerçevesinde, üç ana başlık altında incelenebilir:


5.1.1. Cari Giderler


Bu gider grubu, cari giderler ile
cari transferlerden oluşmaktadır.


Personel giderleri, sosyal
güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi
yönetim bütçe kanunları ile belirlenen asgari değerleri aşmayan ve normal ömrü
bir yıl ya da bir yıldan az olan mal ve hizmet alım giderleri ile faiz
giderleri cari giderlerdir. Askeri lojman alımı, yapımı ve büyük onarımı için
yapılan harcamalar hariç, savunmaya yönelik harcamalar cari nitelikli
harcamalardır.


Aşağıda yer alan her bir alım
için ihtiyacın nereden ve hangi usulle temin edileceğine bakılmaksızın vergiler
dâhil olmak üzere;


- Menkul mal alımlarında 25 bin
Türk Lirasını,


- Gayrimaddi hak alımlarında 20
bin Türk Lirasını,


- Menkul malların bakım ve
onarımlarında 25 bin Türk Lirasını,


- Gayrimenkullerin bakım ve
onarımlarında 55 bin Türk Lirasını,


aşan tutarlar “03- Mal ve Hizmet
Alım Giderleri” tertiplerinden ödenemez. “06- Sermaye Giderleri”ne ilişkin
olarak yukarıdaki limitlerin uygulanmasında toplam proje ödeneği esas alınır.


İlgili idare bütçesinden, kişi
veya kurumların cari nitelikli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla, karşılıksız
olarak yapılan kaynak aktarımları cari transferleri oluşturmaktadır.


5.1.2. Sermaye Giderleri


Bu gider grubu, sermaye giderleri
ve sermaye transferlerinden oluşmaktadır.


Sermaye giderleri, normal ömrü
bir yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve
gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe hazırlama rehberi ve merkezi
yönetim bütçe kanunları ile belirlenen asgari değerleri aşan ödemelerdir.


Yukarıdaki tanım gereğince, sermaye
ödeneklerinden yapılan harcamaların ilgili varlık hesaplarıyla
ilişkilendirilmesi gerekmektedir. Ancak geçmiş yıl uygulamalarına bakıldığında
ödeneği sermaye giderlerinde bütçeleştirilen bazı harcamaların çeşitli
nedenlerle varlık hesaplarıyla ilişkilendirilemediği görülmektedir. Bu
giderlerden bazılarının niteliği gereği cari gider şeklinde kaydedilmesi
gerekirken sermaye gideri şeklinde ödenekleştirilmesi nedeniyle “630.30 – Proje
kapsamındaki cari giderler” hesabı kullanılarak doğrudan dönem gideri şeklinde
kaydedildiği, bazı durumlarda ise yapılan giderlerin varlık hesapları ile
ilişkilendirilebilecekken sehven anılan hesaba kaydedildiği görülmektedir. Bu
durumun giderilmesi amacıyla idarelerin sermaye gideri ödeneklerini teklif
ederken öncelikle teklif konusu harcamaların varlık hesaplarıyla
ilişkilendirilip ilişkilendirilemediğini değerlendirmeleri gerekmektedir. Bu
değerlendirme doğrultusunda ödenek tekliflerinin ilgili ekonomik kodlar
kullanılmak suretiyle hazırlanması gerekmektedir.


İlgili idare bütçesinden, kişi
veya kurumların sermaye nitelikli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla,
karşılıksız olarak yapılan kaynak aktarımları sermaye transferlerini
oluşturmaktadır.


Askeri amaçlar dışında üretim
amacıyla kullanılacak olan dayanıklı malların piyasadan satın alınması ya da
üretilmesi için yapılan ödemeler sermaye giderleri kapsamında yer alır. Bu
bölüme dâhil olan dayanıklı mal türleri, silahlı kuvvetler mensuplarına tahsis
edilen lojmanları da içeren ikamete mahsus binalar, ikamete mahsus olmayan
binalar ve diğer inşaat işlerini kapsayan gayrimenkul sabit sermaye malları ile
ulaşım araçları, makineler ve diğer teçhizat gibi menkul sabit sermaye
mallarıdır.


Sermaye giderleri aynı zamanda,
mevcut sabit sermaye mallarına dâhil edilen mal ve hizmetler için bunları
geliştirmek, ekonomik ömürlerini uzatmak, verimlerini artırmak,
performanslarını geliştirmek veya bunları yeniden oluşturmak veya yapılandırmak
amacıyla yapılan ödemeleri de kapsar. Mutad bakım-onarım ödemeleri ise, cari
giderlere dâhil edilecektir. Bu gruba aynı şekilde, gayrimenkule dâhil olan mal
ve hizmetler için yapılan harcamalar, araziler, binalar ve diğer sabit sermaye
malları ile gayrimaddi aktifler üzerindeki mülkiyetin devredilmesi sırasında
maruz kalınan masraflar ile iktisap edilmiş sabit sermaye aktiflerinin değeri
içinde bulunan tüm hizmetler için yapılan harcamalar da dâhildir.


Öte yandan, amortismana tabi
kıymetler arasında yer alsalar bile, küçük aletler, iş kıyafetleri, mutad
bakımda kullanılan yedek parçalar, normal ömürleri bir yıldan fazla olsa dahi
düşük değerli alet ve edevat ile benzeri kıymetler, sermaye giderleri arasında
yer almayacaktır.


Sabit sermaye varlıkları için
yapılan harcamanın miktarı, bunların satın alınması durumunda devlet tarafından
ödenen fiyattır. Devlet tarafından üretildiği takdirde harcama miktarı, emek de
dâhil olmak üzere üretim faktörleri ile malzemeler için yapılan ödemeler
toplamıdır. Ancak, ülkemizdeki mevcut istihdam ve ücret rejimimizde çalışanlara
yapılan ödemeler üretimle ve üretim dönemi ile doğrudan bağlı olmadığından,
ücretlerin tamamı cari harcamalar bölümüne dâhil edilmiştir. Bu nedenle yatırım
projeleri kapsamında personel giderlerine yer verilmeyecektir.


5.1.3. Borç Verme-Geri Ödeme


Kamusal bir amaçla ve bir mali
hakka ya da taahhüde dayalı olarak yapılan işlemlerdir.


Bu bölüm, bir mali hakka veya
Devletin teşebbüs mülkiyetinde hisse (sermaye) katılımına neden olan ödemeleri,
nakit yönetimi ya da gelir elde etme amaçları dışında, kamu politikası
amaçlarıyla elde tutulan hisseyi azaltan ya da sona erdiren gelirleri kapsar.
Bu bölüme, Devlet tarafından verilen krediler (orman köylüsüne iş imkanı
yaratmak için veya vatandaşın konut sahibi olabilmesi için kredi verilmesi vb.
krediler), alınan hisseler, verilen kredilerden Devlete yapılan geri ödemeler,
satılan hisselerden elde edilen gelirler dâhildir. Verilen borçlar, giderler
bölümünde sınıflandırılırken, geri ödemeler de gelirler bölümüne dâhil
edilecektir.





 


5.1.4. Birinci Düzey Ekonomik
Kodlar


Önceki kısımlarda değinilen tanım
ve açıklamalar çerçevesinde, giderlerin ekonomik sınıflandırması dört düzeyli
bir kod grubundan oluşmakta olup, I. düzeyde yer alan gider gruplarının
açıklamaları ve bunlara ilişkin bütçe hazırlama esasları aşağıda yer
almaktadır:


01- Personel Giderleri


Kamu personeli ile kamu personeli
olmamakla birlikte mevzuatı gereğince ilgililere bordroya dayalı olarak yapılan
ödemeleri (er-erbaş harçlıkları, öğrenci harçlıkları vb.) kapsamaktadır.
Devletin işveren sıfatıyla ödediği sosyal güvenlik primleri “02- Sosyal Güvenlik
Kurumlarına Devlet Primi Giderleri”ne dâhil edilecektir. Ayni nitelikteki
ödemeler ile işçilere ödenen seyyar görev tazminatı ise “03- Mal ve Hizmet
Alımları”na dâhil edilecektir.


a) İdareler, bütçe tekliflerinde
“01- Personel Giderleri” ve “02- Sosyal Güvenlik Kurumlarına Devlet Primi
Giderleri” tertipleri için bütçe fişi açıklamalarını doldurmayacaklardır.
Ancak, “01.4- Geçici Süreli Çalışanlar” ve “01.5- Diğer Personel” ekonomik
kodlarından yapılacak ödenek tekliflerine ilişkin bütçe fişlerinin e-bütçe
sisteminde doldurulması gerekmektedir.


b) Mevcut personelin etkin ve
verimli çalışmasını sağlamak üzere, yerleşim merkezleri ve birimler arasında
personel dağılımındaki dengesizliği giderecek tedbirler alınacak ve açıktan
atama talepleri asgari seviyede tutulacaktır.


c) İdareler, 2020-2022
yılları için atama izni almayı planladıkları memur kadroları ve sözleşmeli
personel pozisyonlarının tutar olarak ilave ödenek ihtiyacını her yıl için
hesaplayacaklar ve ödenek teklifinde bulunacaklardır.


ç) Döner sermayelere ait vizeli
kadro ve pozisyonlarda görev yapan personelin ücretleri bu kaynaklardan
ödenmesi gerektiğinden, söz konusu personel için bütçeden ödenek talebinde
bulunulmayacaktır.


d) 6331 sayılı İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanunu gereğince kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve
pozisyonlarında istihdam edilen personel arasından işyeri hekimi veya iş
güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz olanların görevlendirilmesi halinde
ilgili mevzuatı kapsamında öngörülmüş ödemeler için talep edilecek ödenek
tutarları ilgisine göre “01.1.5.02- İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri
Görevlendirme Ücretleri” ekonomik kodunda veya “01.2.5- Ek Çalışma
Karşılıkları” ekonomik kodunda gösterilecektir.


e) Kamu personeline
ilgisine göre “Sosyal haklar” kapsamındaki “01.1.4- Sosyal Haklar” ve “01.2.4-
Sosyal Haklar” ekonomik kodundan “doğum yardımı ödeneği” için bütçeden herhangi
bir ödenek talebinde bulunulmayacaktır.


Yılları bütçe kanunlarında yer
alan hükümler gereğince; “01.4- Geçici Süreli Çalışanlar”  ekonomik kodundan
yapılacak ödemeler, bu ekonomik kodlarda tertiplenen ödenekleri aşamayacağı,
söz konusu ekonomik kodu içeren tertiplere yıl içinde ödenek eklenemeyeceği,
bütçelerin başka tertiplerinden (bu ekonomik kodu içeren tertiplerin kendi
arasındaki aktarmalar hariç) ödenek aktarılamayacağı ve ödenek üstü harcama
yapılamayacağından, idarelerin hizmet ve faaliyetlerinde aksamalara meydan
verilmemesi bakımından cari yıl içindeki gelişmeler, birimlerin talepleri,
gelecek yıla ilişkin öngörüler de dikkate alınarak, ödenek teklifinde
bulunulacaktır.


02- Sosyal Güvenlik
Kurumlarına Devlet Primi Giderleri


Devletin işveren sıfatıyla Sosyal
Güvenlik Kurumuna ödeyeceği sigorta primleri, bu bölümde izlenecektir.


İşveren sıfatıyla ödenecek
sigorta ve sağlık prim ödemeleri, I. düzeyde “02- Sosyal Güvenlik Kurumlarına
Devlet Primi Giderleri” altında, II. düzeyde istihdam türüne göre
detaylandırıldıktan sonra III. düzeyde “6-Sosyal Güvenlik Kurumuna” kodu ile
IV. düzeyde ilgisine göre “01- Sosyal Güvenlik Primi Ödemeleri” ve “02- Sağlık
Primi Ödemeleri” ekonomik kodundan teklif edilecektir.


03-  Mal ve Hizmet Alım
Giderleri


Bu kısımdaki giderler, mal ve
hizmet karşılığında yapılan faturalı ödemeleri kapsamaktadır. Devletin,
karşılığında herhangi bir mal veya hizmet almadığı karşılıksız ödemeler ile
sermaye giderleri bu kapsam dışındadır.


Öte yandan her türlü askeri
amaçlı inşaat, tesis, mal ve malzemeler (askeri lojmanlar hariç) vb. alımlar
mal ve hizmet alımları kapsamında değerlendirilecektir.


Mal ve hizmet alımları ile ilgili
ödenek tekliflerinde aşağıdaki esaslara uyulacaktır:


a) Yurt içi ve özellikle yurt
dışı görevlendirmelerde azami tasarruf anlayışı esas alınacak, görevlendirmeler
titiz bir şekilde sorgulanmak suretiyle asgari süre ve sayıda tutulacak ve buna
göre ödenek teklifinde bulunulacaktır.


b) Eğitim, kurs, seminer, panel
vb. faaliyetler personelin görev mahallinde düzenlenmek suretiyle yolluk
ödeneği ihtiyacı asgari seviyeye indirilecektir.


c) Kurum ve kuruluşlar, asli
görevleri gereği memuriyet mahalli dışında ve belli bir görev bölgesi içinde
fiilen gezici olarak görev yapan memur ve işçiler için seyyar görev tazminatı
ödeneği talebinde bulunacaklardır. Seyyar görev tazminatından yararlanacak
personel sayısı 10 No’lu formda (Yolluk karşılığı tazminat alan personel sayısı
bölümünde) gösterilecektir.


ç) Eğitim ve dinlenme tesisleri
ile benzeri sosyal tesislerin işletme giderlerinin kendi gelirleriyle
karşılanması zorunludur. Mevcut tesislerin bakım ve onarımları için hiçbir
şekilde ödenek talebinde bulunulmayacaktır.


d) Hizmetler, mevcut hizmet
binalarında sürdürülecek ve kesinleşmiş mahkeme kararı veya tahliye kararı olan
hizmet binaları dışında yeni kiralama, satın alma veya yeni inşaatlar için
ödenek istenilmeyecektir.


e) İdarelerin, 6331 sayılı İş
Sağlığı ve Güvenliği Kanununa göre iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üçüncü
şahıslara ihale yoluyla gördürmeleri veya 1219 sayılı Kanunun 12 nci maddesi
kapsamında döner sermayeli sağlık kuruluşlarına kurumsal olarak hizmet alımı
suretiyle yaptırmaları hallerinde bunlara ilişkin ödenek taleplerinin
“03.5.1.10- İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmeti Alım Giderleri” ekonomik kodu
kullanılmak suretiyle yapılması gerekmektedir.


f) Telefon, mobil telefon, uydu
bağlantılı mobil telefon, faks ve benzeri haberleşme imkanları için ödenek talep
edilirken azami tasarruf anlayışıyla hareket edilecek, tasarruf genelgelerine
uygun olarak mevcut cihazların ekonomik kullanımı sağlanacaktır.


g) Personelin işe gidiş ve
gelişine yardımcı olmak amacıyla ilave servis aracı kiralanmasına ilişkin
ödenek teklif edilmeyecektir. 


ğ)  Hizmet alımı suretiyle taşıt
kullanılmasındaki amaç, kamudaki taşıt giderlerinin asgari seviyeye indirilmesi
ve kaynakların savurganlığa yol açılmadan, bütçe olanaklarıyla uyumlu bir
biçimde kullanımının sağlanmasıdır. Bu kapsamda İdarelerin, 17/3/2006 tarihli
ve 2006/10193 sayılı Karar eki Hizmet Alımı Suretiyle Taşıt Edinilmesine
İlişkin Esas ve Usullerin aşağıda kısa bir özeti verilen çerçevesine uyarak
ödenek teklifinde bulunmaları gerekmektedir.


- Hizmet alımı suretiyle taşıt
edinimi; yakıt hariç, şoförlü veya şoförsüz olarak yapılabilecektir. Bu
kapsamda, yakıt dâhil taşıt edinimine gidilmesi uygulaması sona erdirilmiştir. 



- Genel yönetim kapsamındaki kamu
idareleri ile bu idarelere bağlı döner sermayelerin (Cumhurbaşkanlığı makamı,
İdari İşler Başkanlığı, TBMM Genel Sekreterliği ile Milli İstihbarat Teşkilatı
Başkanlığı hariç) hizmetleri için ihtiyaç duyulan binek, station-wagon, arazi
binek, kaptı kaçtı, panel ve pick-up tipi taşıtların hizmet alımı yöntemiyle
ediniminde;


1) Şoför giderleri hariç yapılan
taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli (katma değer vergisi hariç, her
türlü bakım-onarım, sigorta ve benzeri giderler dâhil), taşıtın Türkiye
Sigorta, Reasürans ve Emeklilik Şirketleri Birliği tarafından yayımlanan ve
harcama talimatının verildiği yılın ocak ayı itibarıyla uygulanacak Motorlu
Kara Taşıtları Kasko Değer Listesinde yer alan kasko sigortası değerinin %
2’sini aşmayacaktır.


2) Şoför giderleri dâhil yapılan
taşıt kiralamalarında aylık kiralama bedeli, bir önceki maddeye göre tespit
edilecek tutara yürürlükteki brüt asgari ücretin yüzde elli artırımlı tutarının
ilave edilmesi suretiyle hesaplanacak tutarı aşmayacaktır.


Şoför gideri dâhil taşıt
kiralamalarında aylık kiralama bedeli hesabında; yemek, yol, resmi tatil ücreti
ve benzeri giderler de dâhil yürürlükte bulunan brüt asgari ücretin yüzde elli
artırımlı tutarı aşmayacak şekilde belirlenecek, işveren maliyeti kapsamında
yer alan sosyal sigorta ve genel sağlık sigortası işveren payı (%20,5) ve
işsizlik sigortası işveren payı (%2) ile işçilik maliyeti üzerinden hesaplanan
sözleşme giderleri ve genel giderler (%4) ise idarelerce ayrıca dikkate
alınacaktır.


Ayrıca, bütçe fişlerinde
ayrıntılı maliyet analizine yer verilmesi, buna ilişkin bilgi ve dokümanların
(tasfiye edilen/edilecek taşıtlar nedeniyle tasarruf edilen/edilecek işletme ve
bakım onarıma ilişkin bilgiler gibi) eklenmesi gerekmektedir.


h) Temsil, ağırlama, tören, fuar,
kongre ve benzeri faaliyet ve etkinlikler için katılım sayısı asgari seviyede tutulmak
suretiyle ödenek talep edilecek ve mali yıl içinde bu alandaki uygulama
tasarruf anlayışı içerisinde yürütülecektir.


ı) Sadece zorunlu hallerde döşeme
ve demirbaş alımı için ödenek talep edilecek ve ihtiyacın zorunluluğu ayrıntılı
bir şekilde gerekçelendirilecektir. Döşeme ve demirbaş alımı için ödenek talep
edilirken demirbaş standardizasyonu ilkelerine uyulacak ve mevcut imkânlarla
yetinme gayreti içinde olunacaktır.


i) Bazı hizmet ve malzeme
maliyetlerinin hesaplanmasında EK: Standart 1, 2, 3, 4 ve 5’te yer alan
listelerde gösterilen tutarlar; büro makineleri ve demirbaş alımları ile ilgili
ödenek tekliflerinde ise Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü’nün geçerli olan
satış fiyatları dikkate alınacaktır.


j) Bilgisayar ve bilgi işlem
sistemlerinin yenilenmesi ve genişletilmesine ilişkin olarak mevcut kapasitenin
etkili, ekonomik ve verimli kullanımı esas alınacaktır. Bu amaçla teklif
edilecek ödeneklerde mevcut kapasite ile hizmet hedefleri arasındaki ilişki göz
önünde bulundurulacaktır.


k) Yayın alımlarında ve kırtasiye
ihtiyaçlarının karşılanmasında azami tasarruf anlayışı içerisinde hareket
edilecektir.


l) İdarelerce yapılacak ödenek
tekliflerinde aşağıda ifade edilen hususlar dikkate alınacaktır.


- İdare faaliyetlerinin
tanıtımıyla ilgili ajanda, bloknot, çanta vb. malzemelerin basım ve dağıtımı
yapılmayacaktır.


- Stratejik plan, performans
programı ve benzeri belgeler ile İdare faaliyetlerinin tanıtımıyla ilgili
kitap, dergi, broşür, yayın vb. yazılı dokümanlar istisnai olarak ve çok
sınırlı sayıda orta kalitedeki kağıtlara basılacak, bu dokümanların elektronik
ortamda dağıtımı sağlanacaktır.


- İdarelerin en kısa sürede
elektronik imzaya geçmeleri sağlanacaktır.


- İdarelerce verilen hizmetlerin
mümkün olduğunca elektronik ortamda yürütülmesi sağlanacaktır.


- İdarelere, arşiv amaçlı
dağıtımlar ve istisnai durumlar hariç resmi gazete dağıtımı yapılmayacak ve
Resmi Gazeteye elektronik ortamda ulaşılacaktır.


04- Faiz Giderleri


Faiz, ödünç alınan paranın
kullanımı karşılığında yapılan ödeme olarak tanımlanmaktadır. Bu itibarla, faiz
ödemeleri borç alınan paranın anapara geri ödemesinden ve borçlanma için ödenen
komisyon ve ihraç giderlerinden ayrılır. Sadece Devlet borçlarına ilişkin faiz
ödemeleri bu bölümde yer alacaktır. Borçlanmaya ilişkin olarak ödenen komisyon
ve ihraç giderleri ise mal ve hizmet alımları kapsamında ve genel bütçeli
idareler için sadece Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinde gösterilecektir.
Bunun dışında, 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi
Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde genel bütçeli idarelerin dışında kalan ve
borç alma yetkisine sahip idarelerin borçlanmaları halinde bu borçlara ilişkin
faizlerini kendi bütçelerinde göstereceklerdir.


İskonto gideri, kuponlu olarak
ihraç edilen Devlet iç borçlanma senetlerinin ve uluslararası sermaye
piyasalarında ihraç edilen dış borç senetlerinin nominal bedelinin altında bir
fiyattan satılması durumunda, nominal bedel ile satış bedeli arasındaki
farktır. Bu bölüm, devletin garantör veya kefil olarak ödediği faiz giderlerini
kapsamaz. Böyle bir ödeme, devletin borç verme işlemi olarak sınıflandırılır.


05- Cari Transferler


Sermaye birikimi hedeflemeyen ve
cari nitelikli mal ve hizmet alımını finanse etmek amacıyla yapılan karşılıksız
ödemelerdir. Genel olarak ayni işlemler analitik bütçe sınıflandırmasının
kapsamı dışında olduğundan ayni transferler de bu kapsamda yer almayacaktır.
Transferler nihai olarak kimin yararlandığına göre değil, kime ödendiğine göre
sınıflandırılmalıdır. Bu çerçevede aşağıda belirtilen hususların dikkate
alınması gerekmektedir;


a) Transfer ödemelerinin cari
veya sermaye nitelikli olduğu hususunda bir ayrım yapılamıyorsa söz konusu
gider, cari transferler arasında yer alacaktır.


b) Her kuruluş, üyesi bulunduğu
uluslararası kuruluşları yeniden gözden geçirecek ve gerekli olmayanlar için
ödenek teklifinde bulunmayacaktır.


c) Sosyal Güvenlik Kurumunun
tahsilatını artıracak ve giderlerinde tasarruf ve etkinlik sağlayacak tedbirlere
ağırlık verilecek ve bütçeden bu kuruluşa yapılacak transferler asgari düzeyde
tutulacaktır.


ç) Özel bütçeli idareler ile
düzenleyici ve denetleyici kurumlar, Sosyal Güvenlik Kurumuna, mevcut sosyal
güvenlik mevzuatı hükümlerine göre ek karşılıklar, emeklilik ikramiyeleri ve
makam tazminatı gibi mali yükümlülüklerin ödenebilmesi için bütçelerinde
gerekli ödenek tekliflerini “05.1.2.05- Sosyal Güvenlik Kurumu'na” ekonomik
kodunda yapacaklardır.


d) Memurların öğle yemeğine
yardım ödenekleri “05.3.1.05- Memurların Öğle Yemeğine Yardım” kodunda teklif
edilecektir.


e) Yurtdışında yaşayan
vatandaşlarımıza, kardeş topluluklara ve Türkiye’de eğitim gören uluslararası
öğrencilere yönelik eğitim ve benzeri amaçlı yurtiçinde ve yurtdışındaki
desteklerle ilgili ödenekler İdare bütçelerinin ekonomik sınıflandırma
bölümünde “05.4- Hane Halkına Yapılan Transferler” kodu altında amacına göre
ilgili III. ve IV. düzey kodlarda gösterilecektir.


06- Sermaye Giderleri


Sermaye giderleri, normal ömrü
bir yıldan fazla olan mal ve hizmet alımları ile sabit sermaye edinimleri ve
gayri maddi aktiflerin edinimi için yapılan, bütçe hazırlama rehberi ve bütçe
kanunları ile belirlenmiş asgari değeri aşan ödemelerdir.


İdareler, 5018 sayılı Kanunun 16
ncı maddesi gereğince, yatırımlarla ilgili hususlarda Orta Vadeli Program, Orta
Vadeli Mali Plan ile Yatırım Genelgesi ve eki Yatırım Programı Hazırlama
Rehberinde yer alan ilke, esas ve önceliklere uyacaklardır.


4749 sayılı Kanunda yer alan
borçlanma limitleri de dikkate alınarak, halen yatırım programında devam eden
dış kredili projelerin kredi kullanımlarında ve dolayısıyla uygulamada yaşanan
sorunların azaltılması için projelerin ihtiyaç duyacağı yıllık ödenekler mevcut
yatırım tavanları içinde kullanılacak şekilde yatırım programına konulacaktır.
Yıl içi revizyonlar da söz konusu Kanunda belirtilen limitler ile
sınırlandırılmış durumdadır.


2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu
uyarınca, yeterli ödenek temin edilmeden kamulaştırma işlemine
başlanamayacağından, ödenek teklifleri projelerin gerçek kamulaştırma
ihtiyacını yansıtacak şekilde yapılacaktır.


Araştırma projelerine ilişkin
yatırım tekliflerinde personel giderlerine yer verilmeyecektir.


07- Sermaye Transferleri


Bütçe dışına sermaye birikimi
amaçlayan ve sermaye nitelikli mal ve hizmetlerin finansmanı amacıyla yapılan
karşılıksız ödemelerdir. Transferin cari nitelikli mi yoksa sermaye nitelikli
mi olduğunu belirlemek için cari–sermaye ayrımında esas alınan kriterler
kullanılmalıdır.


a) Sermaye transferi
niteliğindeki tekliflerde, sermaye giderleri için geçerli olan hususlar dikkate
alınacak ve sermaye giderleri teklifleriyle birlikte Strateji ve Bütçe
Başkanlığı’na iletilecektir.


b) Kamu iktisadi teşebbüslerine
bütçeden yapılacak transferler, bu kuruluşların verimlilik ve karlılıklarını artırmalarını
teşvik etmek amacıyla ve özelleştirme uygulamaları da dikkate alınarak en az
seviyede tespit edilecektir.


08- Borç Verme


Bir mali hakka veya devletin
mülkiyetinde hisse (sermaye) katılımına neden olan ödemeleri kapsar. Devlet
tarafından verilen krediler ve alınan hisseler borç verme olarak
sınıflandırılırken, KİT’lerin görev zararları cari transferler içerisinde yer
alacaktır.


09- Yedek Ödenekler


Bütçede başlangıçta öngörülemeyen
hizmet karşılıkları olarak veya yapılan tahminlerin yıl içi gelişmeler
neticesinde tutmaması ihtimaline karşılık hizmetlerin aksamaması için ihtiyat
olarak ayrılan ödeneklerdir.


5.1.5. Diğer Hususlar


Yukarıda 9 grupta gösterilen I.
düzey ekonomik kodların II. III. ve IV. düzey detayları EK: ES 2,3 ve 4’te yer almaktadır.


- Harcamaların ekonomik
sınıflandırması yapılırken, fiziki ve fiili olarak ayrılabilen ve ayrı
izlenmesi anlamlı olan bütün giderler ayrı tertiplerde bütçelenmelidir.


- Geçen yıl borçları ve ilama
bağlı borçlar ayrı tertiplerde izlenmeyecek ve borcun kaynağına göre cari yıl
bütçesinin ilgili tertiplerinden ödenecektir.


- Red ve iadeler bütçede gider
olarak gösterilmeyecek, iadesi gereken tutarlar gelirlerden düşme şeklinde ve
muhasebe sisteminde gösterilecektir.


Giderin ve gelirin ekonomik kodları
ve açıklamaları ile fonksiyonel kodlar ve açıklamaları Analitik Bütçe
Sınıflandırmasına İlişkin Rehberde yer almaktadır. Bütçe tekliflerinin
hazırlanması ile gider ve gelir kayıtlarında bu Rehber esas alınacaktır.


5.2. Gelirlerin Ekonomik
Sınıflandırması


Gelirler, karşılıklı veya
karşılıksız olarak herhangi bir mali hakka dayanmaksızın yapılan
tahsilatlardır. Gelirlerin ekonomik sınıflandırması EK: ES5’de yer almakta
olup, (B) işaretli cetvellerin hazırlanmasında bu sınıflandırma esas
alınacaktır.


5.3. Finansmanın Ekonomik
Sınıflandırması


Devletin finansman açıklarını
karşılamak amacıyla, kendi yükümlülükleri karşılığında yaptığı ödeme ve
tahsilatlar olarak tanımlanan finansmanın ekonomik sınıflandırması EK: ES6’da
yer almakta olup özel bütçeli idareler ile düzenleyici ve denetleyici kurumlar,
bu sınıflandırmayı esas alarak hazırlayacak ve (F) işaretli cetvellerini bütçe
tekliflerine ekleyeceklerdir.


C. DİĞER HUSUSLAR


1. Merkezi yönetim bütçe kanun
teklifine eklenecek belgelere esas olmak üzere idareler bünyelerinde bulunan
özel hesap, döner sermaye ve fonlara ait bilgileri 22, 23 ve 24 No’lu formları
doldurmak suretiyle bildireceklerdir.


2. Giderin sınıflandırılmasında
kurumsal, fonksiyonel, finansman tipi ve ekonomik kodların en detayını içerecek
düzeyde hazırlanacak olan bütçeler, ekonomik sınıflandırmanın ilk iki düzeyini
içerecek şekilde kanunlaşacak ve uygulanacaktır.


3. 2020-2022 dönemi bütçe
tekliflerinde 1.000 TL ve katlarındaki tutarlara yer verilecektir.


4. Bütçe Hazırlama Rehberiyle
tekliflere eklenmesi istenen formlardan sistem tarafından üretilen icmal
formlar, idareler tarafından e-bütçe’den alınarak tekliflere eklenecektir.


5. Özel bütçeli idareler ile
düzenleyici ve denetleyici kurumlar, 2020-2022 dönemine ilişkin gelir
tahminlerini gelirin ekonomik sınıflandırmasının IV. düzeyinde hazırlayarak
bütçe tekliflerine ekleyeceklerdir. Gelir tekliflerinin de e-bütçe’ye girişi
yapılacaktır.


6. İdareler, projelerinin
gerçekleştirilmesi ile ilgili olarak alınmış ve alınacak dış proje kredilerinin
30 Haziran 2019 itibarıyla uygulama durumlarını, yılsonu tahminlerini ve
2020 yılında kullanacakları dilimlerle ilgili bilgileri Hazine ve Maliye
Bakanlığı ile Strateji ve Bütçe Başkanlığına bildireceklerdir.


7. Bütçe teklifleri hazırlanırken
“Bütçe Hazırlama Rehberi” doğrultusunda tüm formlar eksiksiz ve doğru bir
şekilde doldurularak belirtilen ilke ve standartlar ile kodlama sistemine
uyulacaktır. Ekonomik sınıflandırmanın IV. düzeyinde hazırlanan bütçe
fişlerinin gerekçelerinde genel ifadeler yerine hesaplamalara dayanan ayrıntılı
bilgilere yer verilecektir. Bu zorunluluğa uymadığı tespit edilen bütçe
teklifleri, noksanlıkları giderildikten sonra değerlendirmeye alınacaktır.


8. Merkezi yönetim kapsamındaki
kamu idareleri, Bütçe Çağrısı ve eki Bütçe Hazırlama Rehberi ile Yatırım
Genelgesi ve Eki Yatırım Programı Hazırlama Rehberindeki esas ve usuller
çerçevesinde bütçe tekliflerini hazırlayacaklar ve 14 Ekim 2019 tarihine
kadar kesinleşen bütçe tekliflerini (4) nüsha olarak Strateji ve Bütçe
Başkanlığına teslim edeceklerdir. Düzenleyici ve denetleyici kurumlar ise bütçe
tekliflerini Türkiye Büyük Millet Meclisine ve bir örneğini de Strateji ve
Bütçe Başkanlığına göndereceklerdir.


9. Cumhurbaşkanlığı Makamından
alınan 07/08/2019 tarihli ve 67 sayılı Olur gereği Program bütçe sistemine
geçişin ilk adımını 2020 yılı idare performans programlarının program bütçeye
uygun olarak hazırlanması oluşturacaktır. Bu çerçevede kamu idareleri 2020
yılına ilişkin performans programlarını “Merkezi Yönetim Kapsamındaki Kamu
İdarelerinin Performans Programlarının Program Bütçe Esaslarına Uygun Şekilde
Hazırlanması Hakkında Usul ve Esaslar”a uygun olarak hazırlayacak ve 21
Ekim 2019 tarihine kadar Strateji ve Bütçe Başkanlığına göndereceklerdir.


10. Sosyal Güvenlik Kurumları
2020-2022 dönemi bütçelerini bu Rehberde yer alan sınıflandırma kriterleri ve
Rehber ekindeki sınıflandırma listelerini esas alarak hazırlayacaklar ve
merkezi yönetim bütçe kanun teklifine eklenerek Türkiye Büyük Millet Meclisine
gönderilmek üzere Strateji ve Bütçe Başkanlığına göndereceklerdir.


11. Rehberde değişiklik yapılması
halinde bu değişiklikler bütün idarelere ayrıca duyurulacaktır.


 





 

EK-1 ANALİTİK BÜTÇE SINIFLANDIRMASI
CETVELLERİ

 






CETVEL NO



CETVEL ADI






KS-1



Kurumsal
Sınıflandırma Anahtarı






KS-2



Kurumsal
Sınıflandırma Birinci Düzey






KS-3A



Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Genel Bütçeli İdareler






KS-3B



Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Yükseköğretim Kurumları






KS-3C



Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Özel Bütçeli Diğer İdareler






KS-3D



Kurumsal
Sınıflandırma İkinci Düzey Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar Ve Sosyal
Güvenlik Kurumları






FS-1



Birinci
Düzey Fonksiyonel Kodlar






FS-2



İkinci
Düzey Fonksiyonel Kodlar






FS-3



Üçüncü
Düzey Fonksiyonel Kodlar






FS-4



İdari
Birimlerin Fonksiyonel Sınıflandırma Anahtarı






FTS-1



Finansman
Tipi Sınıflandırma






ES-1



Ekonomik
Sınıflandırma Birinci Düzey Gider Kodları






ES-2



Ekonomik
Sınıflandırma İkinci Düzey Gider Kodları






ES-3



Ekonomik
Sınıflandırma Üçüncü Düzey Gider Kodları






ES-4



Ekonomik
Sınıflandırma Dördüncü Düzey Gider Kodları






ES-5A



Ekonomik
Sınıflandırma Birinci Düzey Gelir Kodları






ES-5B



Ekonomik
Sınıflandırma İkinci Düzey Gelir Kodları






ES-5C



Ekonomik
Sınıflandırma Üçüncü Düzey Gelir Kodları






ES-5D



Ekonomik
Sınıflandırma Dördüncü Düzey Gelir Kodları






ES-6



Finansmanın
Ekonomik Sınıflandırması






 







 

EK-2 STANDARTLAR

 






STANDART

NO



STANDART ADI






1



Giyecek
Yardım Standardı






2



Parasız
Yatılı Okul ve Yurt Öğrencisi Yiyecek ve Giyecek Bedeli






3



237
Sayılı Kanuna Tabi Taşıtların İşletme ve Bakım-Onarım Maliyetlerine İlişkin
Standartlar






4



Hasta
Yatak Maliyetine Katkı






5



Memurların
Öğle Yemeğine Yardım









 


EK-3
BÜTÇE HAZIRLIK ÇALIŞMALARINDA KULLANILACAK FORMLAR





FORM NO



FORM ADI






1



Hizmet
Gerekçesi ve Hedefleri






2



Fonksiyonel
Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali (Birinci Düzey)






3



Ekonomik
Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali (Birinci Düzey)






4 (1)



Ekonomik
Sınıflandırmaya Göre Ödenek Teklifleri İcmali (İkinci Düzey)






4 (2)



2019
Yılı Bütçesi Yılsonu Harcama Tahmini Tablosu (İkinci Düzey)






5 (1-3)



Fonksiyonel
ve Ekonomik Sınıflandırma Düzeyinde Bütçe Teklif ve Tahminleri
(2020-2021-2022)






6 (1-3)



Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde İlk Defa Yapılması Planlanan Hizmetlerin Gerektirdiği
Ödenek Teklif ve Tahminleri (2020-2021-2022)






7 (1-3)



Ekonomik
Sınıflandırma Düzeyinde Tamamlanması Planlanan Hizmetlere İlişkin Bilgi Formu
(2019-2020-2021)






8



Ödenek
Cetveli  (Ekonomik Dördüncü Düzey)






9



Ödenek
Cetveli  (Ekonomik İkinci Düzey)






10



Birimlerin
Hizmet Maliyetinin Tespitine İlişkin Bilgi Formu






11



Fiziksel
Değerler Bilgi Formu






12



Cari
Giderler Özet Formu






13 (1-2)



Gider
ve Gelir Bütçe Fişleri






14



Çok
Yıllı Bütçe






15



Gelir
(B) Cetveli






16



Finansman
(F) Cetveli






17



Uluslararası
Kuruluşlara Üyelik Bilgi Formu






18



237
Sayılı Taşıt Kanununa Göre 2020 Yılında Edinilecek Taşıtlar






19 (1)



Kullanılan
Taşıtlara İlişkin Bilgi Formu






19 (2)



Hizmet
Alımı Suretiyle Kullanılacak Taşıtlara İlişkin Bilgi Formu






20



Kiralık
Hizmet Binalarına İlişkin Bilgi Formu






21



Özel
Bütçeli İdare Gelirlerinin Yasal Dayanaklarına İlişkin Form






22



Özel
Hesaplar Genel Mali Durum Formu






23



Döner
Sermaye İşletmeleri Genel Mali Durum Formu






24



Fon
Gelir-Gider Cetveli






25 (1)



Tavanı
Aşan İlave Ödenek Teklifleri Formu






25 (2)



Tavanı
Aşan İlave Ödenek Teklifleri Formu (Detay)






26 (1-9)



Yükseköğretim
Bilgi Formları






27 (1-4)



Tıp
Fakülteleri ve Diş Hekimliği Fakülteleri Araştırma ve Uygulama Hastaneleri
Döner Sermaye Birimleri Bilgi Formları