4481 sayılı 17.8.1999 ve 12.11.1999 Tarihlerinde Marmara Bölgesi ve Civarında Meydana Gelen Depremin Yol Açtığı Ekonomik Kayıpları Gidermek Amacıyla Bazı Mükellefiyetler İhdası ve Bazı Vergi Kanunlarında Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun

17.8.1999 VE
12.11.1999 TARİHLERİNDE MARMARA BÖLGESİ VE CİVARINDA


MEYDANA GELEN DEPREMİN YOL AÇTIĞI EKONOMİK
KAYIPLARI


GİDERMEK AMACIYLA BAZI MÜKELLEFİYETLER
İHDASI VE


BAZI VERGİ KANUNLARINDA DEĞİŞİKLİK
YAPILMASI


HAKKINDA KANUN


 


Kanun
Numarası                    : 4481


Kabul
Tarihi                           : 26.11.1999


Yayımlandığı
Resmî Gazete  : Tarih  : 26.11.1999      Sayı  : 23888 (Mükerrer)


Yayımlandığı
Düstur              : Tertip : 5                      Cilt   : 39


 


BİRİNCİ BÖLÜM


Ek Gelir ve Ek Kurumlar Vergisi


Verginin mükellefi


Madde
1 – Aşağıda
sayılan mükellefler ve ek gelir ve ek kurumlar vergisine tabidir.


a)
1998 yılı kazanç ve iratlarını yıllık beyanname ile beyan eden gelir veya
kurumlar vergisi mükellefleri,


b)
1998 yılı ticari ve mesleki kazançları götürü usulde tespit edilen gelir
vergisi mükellefleri,


c)
Bu Kanunun yayımlandığı tarihte ücret geliri elde eden ve 1998 yılında elde
ettikleri ücretlerinin vergi matrahı toplamı oniki milyar lirayı aşan
ücretliler (Yönetim ve denetim kurulları başkanı ve üyeleri ile tasfiye
memurlarına bu sıfatları dolayısıyla ödenen veya sağlanan para, ayın ve
menfaatler dahil)


 


Verginin konusu, matrahı ve oranı


Madde
2 –
Ek gelir ve ek kurumlar vergisi;


a)
Gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin 1998 yılı gelir ve kurumlar vergisi
matrahları üzerinden % 5,


b)
1998 yılı ticari ve mesleki kazançları götürü usulde tespit edilen gelir
vergisi mükelleflerinin; 1998 yılına ilişkin götürü matrahları üzerinden % 5,


c)
1 inci maddenin (c) bendinde sayılan ücretlilerin; 1998 yılında elde ettikleri
ücretlerinin gelir vergisi matrahı toplamı üzerinden %5,


oranında
alınır.


 


Muaflıklar


Madde
3 – Aşağıda
yazılı mükellefler ek gelir ve ek kurumlar vergisinden muaftır.


a) 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihleri itibariyle,
Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu illerinin merkez ve ilçelerinde gelir ve
kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar (depremde zarar görmediğini veya
vergi ödemek istediğini beyan edenler hariç) ile bu illerdeki işyerlerinde
fiilen çalışan ücretliler,


b)
17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremde; varlıklarının en
az yüzde onunu (tevsik edilmek kaydıyla), eşini veya birinci derece kan
hısımlarından birini kaybedenler.


Bu
maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Maliye Bakanlığı
yetkilidir.


 


İstisnalar


Madde
4 – Ücret
gelirlerinin 12 milyar lirası ek gelir vergisinden müstesnadır.


 


Beyan ve ödeme


Madde
5 – Ek
gelir ve ek kurumlar vergisi, aşağıda belirtilen sürelerde beyan üzerine veya
idarece tarh edilerek ödenir.


a)
1998 yılına ilişkin olarak verilmesi gereken yıllık gelir veya kurumlar vergisi
beyannameleri ile beyan edilmesi gereken matrahlar ve bu matrahlar üzerinden
hesaplanan ek gelir ve ek kurumlar vergisi; bu Kanunun yayımı tarihinden
itibaren bir ay içinde, ayrı bir beyanname ile beyan edilir. Ödenmesi gereken
vergi; ilki beyanname verme süresi içinde, diğerleri beyanname verme süresinin
bittiği ayı izleyen ikinci, dördüncü, altıncı, sekizinci ve onuncu aylarda
olmak üzere altı eşit taksitle ödenir.


b)
1998 yılı ticari veya mesleki kazançları götürü usulde tespit edilen gelir
vergisi mükelleflerinin, götürü matrahları üzerinden hesaplanan ek gelir
vergisi, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde idarece tarh
edilir ve ilki tarh süresinde, diğerleri 2000 yılının Haziran ve Ekim aylarında
olmak üzere üç eşit taksitte ödenir.


c)
1998 takvim yılı ücretlerinin vergi matrahı oniki milyar lirayı aşan
ücretlilerin bu ücretleri için hesaplanıp ödenmesi gereken ek gelir vergisi,
ücretlilerin bu Kanunun yayımı tarihinde kendilerine ücret ödenmesinde bulunan
işverene, 1998 yılında elde ettiği ücretlerinin gelir vergisi matrahını
bildirmeleri üzerine, işverenlerce bu Kanunun yayımı tarihinden sonraki
birinci, üçüncü, beşinci, yedinci, dokuzuncu ve onbirinci ücret ödemesinden
tevkif edilmek suretiyle altı eşit taksitte ödenir. Tevkif edilen bu vergi
muhtasar beyanname ile beyan edilir.


 


İKİNCİ BÖLÜM


Ek Emlak Vergisi


Madde
6 – 29.7.1970
tarihli ve 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanununun 1 ve 12 nci maddelerinde yazılı
bina, arsa ve araziler, 1999 yılı emlak vergisi matrahları üzerinden bir defaya
mahsis olmak üzere ek emlak vergisine tabidir.


Sahip
olunan konutlardan brüt alanı 120 m2'yi geçmeyen ve mükellefçe seçilen bir
tanesi ile;


-
Bolu, Kocaeli, Sakarya ve Yalova illerinin merkez ve ilçelerinde bulunan, bina,
arsa ve araziler,


-
17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihinde meydana gelen depremde varlıklarının en az
yüzde onunu, (tevsik edilmek kaydıyla), eşini veya birinci derece kan
hısımlarından birini kaybedenlerin bina, arsa ve arazileri,


Bu
vergiden müstesnadır. Bina ve arazi vergisi ile ilgili muaflık ve istisnalar, bu
vergi bakımından da geçerlidir.


1999
yılında bina ve arazi vergisi mükellefi olanlar, bu verginin de mükellefidir.
1998 yılı genel beyan döneminde veya 1998 yılında ortaya çıkan ve vergi
değerini tadil eden nedenlerle verilen beyannameler bu vergi için de verilmiş
sayılır. Bu vergi, 1999 yılı emlak vergisi matrahı üzerinden, bu Kanunun yayımı
tarihinden itibaren Emlak Vergisi Kanununda yer alan nispetlerde belediyelerce
hesaplanır. Hesaplanan vergi, başkaca bir işleme gerek olmaksızın tahakkuk
etmiş sayılır.


Bu Kanunun yayımı tarihine kadar
emlak vergisi beyannamesi verilmemiş olması halinde vergi, Emlak Vergisi
Kanununun 32 nci maddesine göre belirlenecek emlak vergisi matrahı üzerinden
tahakkuk ettirilir.


Tahakkuk
eden bu vergi, mükelleflerce 1999 yılı Aralık ve 2000 yılı Mart aylarında olmak
üzere iki eşit taksitte ödenir. Belediyeler, bu madde uyarınca tahsil ettikleri
vergileri, tahsilatı takip eden ayın yirminci günü akşamına kadar muhtasar
beyanname ile bağlı bulundukları vergi dairesine beyan ederek öderler.


Tahsil
ettikleri vergiyi yukarıda belirtilen süre içinde vergi dairesine yatırmayan
belediyelerden, yatırmaya mecbur oldukları vergiler 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre gecikme zammı tatbik
edilerek tahsil edilir.


 


ÜÇÜNCÜ BÖLÜM


Ek Motorlu Taşıtlar Vergisi


Madde 7 – 18.2.1963
tarihli ve 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 5 ve 6 ncı
maddelerinde yer alan (I), (II), (III) ve (IV) sayılı tarifelere göre vergiye
tabi olan ve bu Kanunun yayımlandığı tarihte ilgili sicilde kayıtlı bulunan
taşıtlar, bir defaya mahsus olmak üzere, 1999 yılı için tahakkuk ettirilen
motorlu taşıtlar vergisi tutarı kadar, ek motorlu taşıtlar vergisine tabidir.


Ancak,
bu Kanunun 3 üncü maddesine göre ek gelir ve ek kurumlar vergisinden muaf
olanlar ile 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen depremde eşini
veya birinci derece kan hısımlarından birini kaybedenlere ait taşıtlar,
depremde hasar gördüğü tevsik edilecek taşıtlar, münhasıran yolcu ve yük taşıma
faaliyetinde bulunanların taşımacılık faaliyetinde kullandıkları taşıtlar ek
motorlu taşıtlar vergisine tabi değildir.


Ek
motorlu taşıtlar vergisi, bu Kanunun yayımı tarihinde tahakkuk etmiş sayılır.


Kanunun
yayımı tarihinde ilgili sicilde adlarına kayıtlı taşıt bulunan gerçek ve tüzel
kişiler, bu taşıtlar dolayısıyla 1999 yılı için tahakkuk eden motorlu taşıtlar
vergisinin yıllık tutarını, ek motorlu taşıtlar vergisi olarak birinci taksiti,
bu Kanunun yayımını izleyen ayın sonuna kadar, ikinci taksiti ise 2000 yılının
Mart ayının sonuna kadar olmak üzere iki eşit taksitte taşıtın kayıtlı olduğu
yerin vergi dairesine öderler.





DÖRDÜNCÜ BÖLÜM


Özel İletişim Vergisi


Madde
8 – (Değişik : 23/11/2000 - 4605/9 md.)


31.12.2003
tarihine kadar uygulanmak üzere her nevi cep telefonu işletmecileri tarafından
verilen (ön ödemeli kart satışları dahil) tesis, devir, nakil ve haberleşme
hizmetleri (17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen deprem nedeniyle
mücbir sebep hali ilan edilen yerlerde, mücbir sebebin devam ettiği sürece
abonelere verilecek ön ödemeli kart satışları dışındaki hizmetler hariç) %25
oranında özel iletişim vergisine tabidir.[1]


Verginin mükellefi cep telefonu işletmecileridir. Bu
verginin matrahı, katma değer vergisini oluşturan unsurlardan teşekkül eder.
Özel iletişim vergisi, katma değer vergisi matrahına dahil edilmez. Bir aya ait
özel iletişim vergisi izleyen ayın onbeşinci günü mesai saati sonuna kadar,
katma değer vergisi beyannamesi ile beyan edilerek aynı süre içinde ödenir.


Bu
maddede hüküm bulunmayan hallerde 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu
hükümleri uygulanır. Her nevi cep telefonu işletmecileri tarafından imtiyaz
sözleşmeleri uyarınca Hazineye ödenecek payın hesaplanmasında özel iletişim
vergisi dikkate alınmaz. Her ay tahakkuk edecek özel iletişim vergisi cep
telefonu abonelerine düzenlenecek faturalarda ayrıca gösterilir.


 


BEŞİNCİ BÖLÜM


Diğer Yükümlülükler


Özel İşlem Vergisi[2]


Madde
9 – (Değişik : 23/11/2000 - 4605/10 md.)


31.12.2003
tarihine kadar uygulanmak üzere, 16.8.1997 tarihli ve 4306 sayılı Kanunun
geçici 1 inci maddesinin (A) fıkrasında belirtilen işlemler ve kağıtlar için
ödenen eğitime katkı payı tutarı kadar ayrıca özel işlem vergisi ödenir. Şu
kadar ki; 16.8.1997 tarihli ve 4306 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (A)
fıkrasının (8) numaralı bendine göre ödenecek özel işlem vergisinin tutarı,
ödenen eğitime katkı payı tutarının %10'unu geçemez. 16.8.1997 tarihli ve 4306
sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesinin (A) fıkrasının (10), (11) ve (12)
numaralı bentlerinde yer alan hükümler özel işlem vergisi hakkında da
uygulanır.[3]


(Ek
: 29/6/2001 - 4705/2. md.) Birinci fıkrada belirtilen tarihe
kadar uygulanmak üzere, vadeli mevduat ve vadeli döviz tevdiat hesabı ile özel
finans kurumlarınca açılan katılma hesabı sahiplerinden, her vade sonunda, her
bir hesap için bankalar ve özel finans kurumlarınca 1.000.000 lire özel işlem
vergisi tahsil edilir. Bankalar ve özel finans kurumları tarafından her ay
tahsil edilen bu vergi, ertesi ayın yedinci günü akşamına kadar ilgili vergi dairesine
bir beyanname ile beyan edilir ve aynı süre içerisinde ödenir. (İptal üçüncü
cümle: Anayasa Mahkemesinin 6/1/2005 tarihli ve E:2001/379 K:2005/3 sayılı
Kararı ile)


Özel
işlem vergisinin tarh, tahakkuk ve tahsilinde, ilgili mevzuat hükümleri ile 213
sayılı Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü
Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.


Bakanlar
Kurulu özel işlem vergisi tutarlarını 4306 sayılı Kanunun geçici 1 inci
maddesinin (A) fıkrasının 13 numaralı bendine bağlı kalmaksızın ayrı ayrı veya
birlikte on katına kadar artırmaya yetkilidir.


 


ALTINCI BÖLÜM


Ortak Hükümler


Kanunların uygulama alanı


Madde
10 – Bu Kanunun uygulanmasında aşağıdaki hususlar dikkate
alınır.


a)
Bu Kanun kapsamındaki vergilerin tarh, tahakkuk ve tahsiline ilişkin olarak bu
Kanunda hüküm bulunmayan hallerde; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, 5422 sayılı
Kurumlar Vergisi Kanunu, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, 1319
sayılı Emlak Vergisi Kanunu, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ve 6183 sayılı Amme
Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.


b) Dar mükellefiyette, mükellefin Türkiyedeki daimi
temsilcisi, birden fazla daimi temsilcisinin mevcut olması halinde mükellefin
tayin edeceği daimi temsilci, tarhiyat tarihine kadar herhangi bir tayin
yapılmamışsa daimi temsilcilerden herhangi birisi, daimi temsilcisinin
bulunmaması halinde, kazanç ve iratları dar mükellefe sağlayanlar, bu Kanunda
yer alan vergilerle ilgili ödevlerin yerine getirilmesinden sorumludur. Maliye
Bakanlığı, vergi alacağının emniyet altına alınması amacıyla dar mükellefiyette
vergi sorumlusu tayin etmeye yetkilidir.


c)
Bu Kanuna göre ödenen vergiler, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider
olarak kabul edilmez ve hiçbir vergiden mahsup edilmez.


d)
Bu Kanuna göre ödenecek vergilere ilişkin usul ve esaslar ile verilmesi gereken
beyannamelerin şekil, muhteva ve eklerini belirlemeye Maliye Bakanlığı
yetkilidir.


e)
Bu Kanunda yer alan vergilerle ilgili olarak tarh dönemi geçtikten sonra
bulunan matrah farkları üzerinden de ikmalen, re'sen ve idarece tarhiyat
yapılır.


f)
Bu Kanuna göre tahsil edilen vergiler üzerinden 2.2.1981 tarihli ve 2380 sayılı
Kanun ile 27.6.1984 tarihli ve 3030 sayılı Kanuna göre mahalli idarelere pay
verilmez.


 


YEDİNCİ BÖLÜM


Diğer Hükümler


Yöneticilerin sorumluluğu


Madde
11 – 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun
Hükmünde Kararname kapsamında bulunan iktisadi devlet teşekkülleri, kamu
iktisadi kuruluşları, bunların müesseseleri, bağlı ortaklıkları ve iştirakleri,
belediyeler ile bunlara bağlı işletmelerin yönetim kurulu veya yönetim komitesi
başkan ve üyeleri ile belediye başkanları bu kuruluşların mükellef veya sorumlu
sıfatıyla bu Kanun uyarınca tahsil ettikleri vergiler ile bu Kanunun yayımı
tarihini izleyen ayın başından itibaren 3065 sayılı Katma Değer Vergisi
Kanununun 60 ıncı maddesine istinaden tahsil ettikleri ek verginin ilgili
tahsil dairesine zamanında ve tam olarak ödenmesini sağlamakla yükümlüdürler.
Bu yükümlülüğe uymayan kişiler adına, zamanında ödenmeyen vergi, pay ve
fonların %10'u tutarında ceza kesilir ve bu ceza 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uyarınca müşterek ve müteselsilen
sorumluluk esasına göre tahsil edilir.


 


Madde
12 – (21.2.1963 tarihli ve 210 sayılı Değerli Kağıtlar Kanununun 3 üncü maddesi
ile ilgili olup, yerine işlenmiştir.)


 


Madde
13 – (7.11.1984 tarihli ve 3074 sayılı Akaryakıt Tüketim Vergisi Kanununun 4
üncü maddesi ile ilgili olup, yerine işlenmiştir.)


 


Madde
14 – 17.8.1999 ve 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen
depremler nedeniyle binalarının veya ticari, zirai, sınai ya da mesleki
faaliyete mahsus varlıklarının zarar gördüğü, hasar tespit komisyonlarınca
belirlenen kişi ve kuruluşlara, Bakanlar Kurulu kararları kapsamında bankalarca
açılacak veya ertelemeye tabi tutulacak krediler ve bu kredilerin teminatına
ilişkin işlem ve kağıtlar, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ile 492 sayılı
Harçlar Kanunu gereğince alınmakta olan dam ga vergisi ve harçlardan ve
bankaların bu krediler ile ilgili olarak her ne nam altında olursa olsun lehlerine
aldıkları paralar banka ve sigorta muameleleri vergisinden istisnadır.


İstisna
konusu işlemi yapacak kurum ve kuruluşlar, hasar tespit komisyonu raporu hariç
başkaca bir belge talep etmeksizin istisnayı re'sen tatbik ederler.


Vergi,
resim ve harç istisnasını uygulayan kurum ve kuruluşlar, işlemin yapıldığı veya
kağıdın düzenlendiği tarihi izleyen otuz gün içinde ilgililerin bağlı bulunduğu
vergi dairesine gerekli bildirimde bulunmak zorundadırlar.


 


Madde 15 – (Mülga:
10/12/2003 - 5018/81 md.)


 


Madde
16 – 1.1.2000 tarihinden itibaren uygulanmak üzere,
1.12.1999 tarihinden önce ihraç edilmiş bulunan Devlet İç Borçlanma
Senetlerinden (Özel Tertip Devlet Tahvilleri ve döviz cinsinden tahviller
hariç);


1)
İskontolu tahvil ve bonolara ödenen faizlerden, 1.12.1999 tarihinden itibaren;


a)
vadesine 1-91 gün kalanlarda % 4,


b)
vadesine 92-183 gün kalanlarda % 9,


c)
vadesine 183 günden fazla kalanlarda % 14,


2)
Üç yıl vadeli değişken faizli üc ayda bir kupon ödemeli tahvil faizlerden % 4,


3)
İki yıl vadeli sabit faizli üc ayda bir kupon ödemeli tahvil faizlerinden % 19,


Oranında
ödemeyi yapanlar tarafından faiz vergisi kesilir. Kesilen vergi ilgili ayı
izleyen ayın yirminci günü akşamına kadar muhtasar beyanname ile beyan edilerek
bu sürede ödenir. Ödenen vergiler hiç bir vergiden mahsup edilmez. Kendisine
yapılan ödemelerden kesinti yapılanlar kesinti tutarının ticari kazançlarının
veya menkul sermaye iratlarının tespitinde gider olarak dikkate alırlar.


1.12.1999
tarihinden sonra ihraç edilmiş bulunan Devlet iç borçlanma senet faizleri bu
vergiye tabi tutulmaz.


 


Geçici
Madde 1 – 17.8.1999 veya 12.11.1999 tarihlerinde meydana gelen
depremde ölenler ile bu depremlerdeki yaralanmalara bağlı olarak daha sonraki
tarihlerde ölenlerin mirasçılarına veraset yoluyla intikal eden mallar, veraset
ve intikal vergisinden müstesnadır.


 


Madde
17 – Bu Kanunun 8, 9 ve 12 nci maddeleri yayımı tarihini
izleyen ay başında, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.


 


Madde
18 – Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.


 


26/11/1999 TARİHLİ
VE 4481 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER


1) 23/11/2000 tarihli ve 4605 sayılı
Kanunun geçici maddesi:


Geçici
Madde 1. – Maliye Bakanlığı, 17/8/1999 ve 12/11/1999
tarihlerinde meydana gelen doğal afetler nedeniyle mücbir sebep hali ilan
edilen yerlerde mükellefiyet kaydı bulunanların mücbir sebep hali kapsamına
giren dönemlere ilişkin beyannamelerini bir veya birden fazla beyannamede toplu
olarak verdirmeye, bu beyannamelere ilişkin yeni beyanname verme süreleri
belirlemeye veya geçici vergi beyannamelerini hiç verdirmemeye yetkilidir. Bu
yetki iller, ilçeler veya vergi türleri itibariyle farklı olarak
kullanılabilir.


26/11/1999 tarihli ve 4481 sayılı
Kanunun 3 üncü maddesi ile ek gelir vergisinden muaf tutulanlar, 2000 ve 2001
yılları gelirleri için hayat standardı esasına tabi değildir.


 


 


ÖZEL İŞLEM VERGİSİ TUTARLARI İLE İLGİLİ


KARARNAMELER CETVELİ


 





Değişiklik
Yapan Kararnamenin



Yayımlandığı
Resmi Gazetenin






Tarihi



Numarası



Tarihi




Numarası






30/11/2000



2000/1691



8/12/2000



24254






27/11/2001



2001/3439



28/12/2001



24624






10/6/2003



2003/5751



17/7/2003



25171









4481
SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN


YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE


 





Kanun
No.



Farklı
Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler



Yürürlüğe
Giriş Tarihi






4605



8



30/11/2000






4705



9



12/6/2001






4783



8,
9



10/1/2003






5018



15



1/1/2004






 











[1] 7/1/2003 tarihli ve 4783 sayılı Kanunla bu fıkrada
yer alan “31/12/2002” tarihleri “31/12/2003” olarak değiştirilmiştir.







[2] Bu maddede belirtilen Özel İşlem Vergisi tutarları
için Kanunun sonundaki "ÖZEL İŞLEM VERGİSİ TUTARLARI İLE İLGİLİ
KARARNAMELER" Cetveline bakınız.







[3]
7/1/2003 tarihli ve 4783 sayılı Kanunla bu fıkrada
yer alan “31/12/2002” tarihleri “31/12/2003” olarak değiştirilmiştir.