Yargıtay4. Ceza DairesiCeza Hukuku
Yargıtay 4. Ceza Dairesi E.2011/21063 K.2012/11795
Özet: Uyuşmazlık: Siyasi partinin faaliyetini engelleme suçunun işlendiği iddiasıyla sanığın hapis cezası verildi; temyiz başvurusu, TCK’nın 53/1‑c ve ilgili maddelerdeki hak yoksunluklarının uygulanmaması nedeniyle düzeltilmesi talep edildi. Mahkeme, temyizin gerekçelerini kabul ederek, hükümde belirtilen hak yoksunluklarını kaldırdı ve kararını 15 05 2012’de oy çokluğuyla onayladı.
**MAHKEMESİ:**Asliye Ceza Mahkemesi
SUÇ : Siyasi partinin faaliyetini engelleme
**HÜKÜM:** Hükümlülük
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede ;
Yargılama ve olayın kanıtlanmasına ilişkin gerekçe; sanığa yükletilen siyasi partinin faaliyetini engelleme eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Yasaya uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı;
Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Yasada öngörülen suç tipine uyduğu,
Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükmü etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.
Ancak, TCK'nın 53/l-(c) bendinde yer alan hak yoksunluğunun kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverme tarihine kadar, diğer kişilere karşı belirtilen yetkiler yönünden ve 53/l-a,b,d,e bentlerindeki hak yoksunlukları bakımından mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar geçerli olacağının gözetilmemesi,
Yasaya aykırı, sanık ... ve müdafiinin temyiz iddiaları bu nedenle yerinde ise de, bu aykırılık, yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye uygun olarak, sanığın TCK'nın 53/1-(c) bendinde yer alan hak yoksunluğunun kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverme tarihine kadar, diğer kişilere karşı belirtilen yetkiler yönünden ve 53/l-a,b,d,e bentlerindeki hak yoksunlukları bakımından mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılmasına, biçiminde DÜZELTİLMEK ve başkaca yönleri Yasaya uygun bulunan hüküm, bu bağlamda ONANMAK suretiyle 5320 ... Kanunun 8/1.madde ve fıkrası aracılığıyla 1412 ... CMK'nın 322.maddesi uyarınca davanın esasına, 15.05.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
TCY’nın 114 ncü maddesinde yer alan “siyasî hakların kullanılmasının engellenmesi” suçu, sadece parti faaliyeti ile ilgili engellere karşı koruma getirmektedir. Maddenin birinci fıkrasında bireylerin siyasal faaliyetlerine; ikinci fıkrasında ise, partinin faaliyetlerine hukuka aykırı olarak engel olunması suç olarak düzenlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında, siyasal faaliyetler, partinin iç işleyişi ile ilgili hususlardır. Bu anlamda ise, parti propagandası, üye olma, üye kalma, partiden ayrılma, partinin siyasal faaliyetlerine katılma veya katılmama yahut partideki görevlerinden ayrılmaya zorlanma, seçimle gelenin bir kamu görevine aday olmamaya veya seçildiği görevden ayrılmaya zorlanma hususlarında cebir veya tehditte bulunma cezalandırılmaktadır.
Maddenin ikinci fıkrasında ise, cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir siyasî partinin faaliyetlerinin engellenmesi yaptırıma bağlanmıştır.
Madde gerekçesine göz attığımızda, parti faaliyeti, maddede olduğu gibi sınırlandırılmış olup, sandık kuruluna karşı işlenen suç TCY’nın 114 ncü maddesinde yer almamıştır. Çünkü, buradaki oylama partinin iç faaliyeti şeklinde olsa ve genel veya yerel seçim yahut bir başka genel oya dayalı seçimle ilgili olmasa da, eylem, seçim sandığına yönelik engelleyici hareket olup, siyasal faaliyette bulunan bireylere karşı değil, doğrudan seçim sandığına yöneliktir.
Siyasal haklar kavramı, genel seçimleri de içerecek boyutta geniştir. Ancak, partinin iç işleyişi olmaktan çıkmış ve seçim yargıcının anayasa ve yasalarla belirlenmiş yetki ve görevinin yapılmasının engellenmesine yönelik bir davranış, doğrudan siyasal faaliyete değil, seçim sandığının güvenilirliğine yönelik olmaktadır. Bu halde de, TCY’nın 114 ncü maddesi değil, 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Yasa’nın sandığın güvenliği ile ilgili hükümlerinin dikkate alınması gerekmektedir.
Şöyle ki; 2820 ... Siyasi Partiler Yasası’nın partilerde “seçimlerin yapılması” başlıklı 21 nci maddesinde , “Siyasi partilerin genel merkez, il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve büyük kongre delegelerinin seçimleri, yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre aşağıdaki şekilde yapılır” (2820, m.21/1) ve “Seçimler sırasında sandık kurulu başkan ve üyelerine karşı işlenen suçlar. Devlet memurlarına karşı işlenmiş gibi cezalandırılır” (2820, m.21/son) düzenlemeleri yer almaktadır. Bu son düzenleme, konunun değerlendirilmesinin, TCY’nın 114 ncü değil, 298 ... Yasa’nın 133 vd. maddeleri kapsamında değerlendirilmesine işaret etmektedir.
298 ... Yasanın 1 nci maddesindeki düzenleme parti içi seçimlerin 298 ... Yasa kapsamında olduğunu açıkça düzenlememekle beraber, 298 ... Yasada İl seçim kurulunun görev ve yetkileri arasında, “Kanunla kendisine verilen başkaca görevleri yapmak” (298, m.16/7); ilçe seçim kurulunun görev ve yetkileri arasında da, “Kanunla kendisine verilen başkaca görevleri yapmak” yetki ve görevi bulunmaktadır (298, m.20/7).
Diğer yandan, partide adayların tespiti konusunda, 2820 ... Yasada, “26 Nisan 1961 tarihli ve 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, önseçimlerde ve kullanılacak parti seçmen kütükleri hakkında da uygulanır” (2820, m.39) düzenlemesi yer almaktadır.
2820 ... Yasanın 21 ve 39 ncu maddeleri ile 298 ... Yasanın 16/7 ve 20/7 nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Yasa hükümlerinin siyasal partilerin il ve ilçe seçimleri bakımından da uygulanabilirliğini ortaya koymaktadır. Çünkü, bu düzenlemeler, partinin iç oylamalarının da kamusal yön kazandığına işaretle, konunun 298 ... Yasa kapsamında değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Somut olayda sanığın, bir partinin ilçe kongresi seçimleri yapıldığı sırada, 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Yasa gereğince ...’nca oluşturulan sandıkta oy kullanma işlemi devam ederken ve oylama süreci henüz bitmediği sırada, sandığı bulunduğu yerden alıp yere atmak suretiyle oy pusulalarının dağılmasına sebebiyet verdiği, itiraz üzerine seçimin iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Tüm bu nedenlerle, sanığın eylemi, doğrudan parti ve partili üyelere değil, sadece partili seçmenlerin oy kullandıkları sandığa yöneliktir. Çünkü parti ve partililerle doğrudan ilgili olmayıp, dolaylı ilgili olan bir eylem karşısında, artık partililerce yapılan bir siyasal faaliyet değil, partililerin siyasal faaliyetlerinin bittiği bir aşamada, araya giren sandık kuruluna karşı işlenmiş bir suçtan söz edilebilir. Zira, siyasal faaliyet kavramının çok geniş yorumlanması halinde, genel seçimlerde gerçekleştirilen oylamalarda sandığa yönelik fiillerin de TCY’nın 114 ncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekecektir. Bu nedenle, sandık kuruluna yönelik olup, parti ve partililerle doğrudan ilgili olmayan eylemin, TCY’nın 114 ncü maddesi değil, 298 ... Yasa’nın 133 vd. maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği düşüncesiyle, yüksek çoğunluğun görüşüne iştirak edilmemiştir.
SUÇ : Siyasi partinin faaliyetini engelleme
**HÜKÜM:** Hükümlülük
Yerel Mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle, başvurunun süresi ve kararın niteliği ile suç tarihine göre dosya görüşüldü:
Temyiz isteğinin reddi nedenleri bulunmadığından işin esasına geçildi.
Vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar belgeler ve gerekçe içeriğine göre yapılan incelemede ;
Yargılama ve olayın kanıtlanmasına ilişkin gerekçe; sanığa yükletilen siyasi partinin faaliyetini engelleme eylemiyle ulaşılan çözümü haklı kılıcı zorunlu öğelerinin ve bu eylemin sanık tarafından işlendiğinin Yasaya uygun olarak yürütülen duruşma sonucu saptandığı, bütün kanıtlarla aşamalarda ileri sürülen iddia ve savunmaların temyiz denetimini sağlayacak biçimde ve eksiksiz sergilendiği, özleri değiştirilmeksizin tartışıldığı, vicdani kanının kesin, tutarlı ve çelişmeyen verilere dayandırıldığı;
Eylemin doğru olarak nitelendirildiği ve Yasada öngörülen suç tipine uyduğu,
Anlaşılmış ve ileri sürülen başkaca temyiz nedenleri yerinde görülmediği gibi hükmü etkileyecek oranda hukuka aykırılığa da rastlanmamıştır.
Ancak, TCK'nın 53/l-(c) bendinde yer alan hak yoksunluğunun kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverme tarihine kadar, diğer kişilere karşı belirtilen yetkiler yönünden ve 53/l-a,b,d,e bentlerindeki hak yoksunlukları bakımından mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar geçerli olacağının gözetilmemesi,
Yasaya aykırı, sanık ... ve müdafiinin temyiz iddiaları bu nedenle yerinde ise de, bu aykırılık, yeniden duruşma yapılmasına gerek olmaksızın düzeltilebilir nitelikte bir yanılgı olduğundan, temyiz edilen kararın açıklanan noktası tebliğnameye uygun olarak, sanığın TCK'nın 53/1-(c) bendinde yer alan hak yoksunluğunun kendi alt soyu üzerindeki velayet, vesayet ve kayyımlık yetkileri yönünden koşullu salıverme tarihine kadar, diğer kişilere karşı belirtilen yetkiler yönünden ve 53/l-a,b,d,e bentlerindeki hak yoksunlukları bakımından mahkum olunan hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar yoksun bırakılmasına, biçiminde DÜZELTİLMEK ve başkaca yönleri Yasaya uygun bulunan hüküm, bu bağlamda ONANMAK suretiyle 5320 ... Kanunun 8/1.madde ve fıkrası aracılığıyla 1412 ... CMK'nın 322.maddesi uyarınca davanın esasına, 15.05.2012 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY:
TCY’nın 114 ncü maddesinde yer alan “siyasî hakların kullanılmasının engellenmesi” suçu, sadece parti faaliyeti ile ilgili engellere karşı koruma getirmektedir. Maddenin birinci fıkrasında bireylerin siyasal faaliyetlerine; ikinci fıkrasında ise, partinin faaliyetlerine hukuka aykırı olarak engel olunması suç olarak düzenlenmiştir.
Maddenin birinci fıkrasında, siyasal faaliyetler, partinin iç işleyişi ile ilgili hususlardır. Bu anlamda ise, parti propagandası, üye olma, üye kalma, partiden ayrılma, partinin siyasal faaliyetlerine katılma veya katılmama yahut partideki görevlerinden ayrılmaya zorlanma, seçimle gelenin bir kamu görevine aday olmamaya veya seçildiği görevden ayrılmaya zorlanma hususlarında cebir veya tehditte bulunma cezalandırılmaktadır.
Maddenin ikinci fıkrasında ise, cebir veya tehdit kullanılarak ya da hukuka aykırı başka bir davranışla bir siyasî partinin faaliyetlerinin engellenmesi yaptırıma bağlanmıştır.
Madde gerekçesine göz attığımızda, parti faaliyeti, maddede olduğu gibi sınırlandırılmış olup, sandık kuruluna karşı işlenen suç TCY’nın 114 ncü maddesinde yer almamıştır. Çünkü, buradaki oylama partinin iç faaliyeti şeklinde olsa ve genel veya yerel seçim yahut bir başka genel oya dayalı seçimle ilgili olmasa da, eylem, seçim sandığına yönelik engelleyici hareket olup, siyasal faaliyette bulunan bireylere karşı değil, doğrudan seçim sandığına yöneliktir.
Siyasal haklar kavramı, genel seçimleri de içerecek boyutta geniştir. Ancak, partinin iç işleyişi olmaktan çıkmış ve seçim yargıcının anayasa ve yasalarla belirlenmiş yetki ve görevinin yapılmasının engellenmesine yönelik bir davranış, doğrudan siyasal faaliyete değil, seçim sandığının güvenilirliğine yönelik olmaktadır. Bu halde de, TCY’nın 114 ncü maddesi değil, 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Yasa’nın sandığın güvenliği ile ilgili hükümlerinin dikkate alınması gerekmektedir.
Şöyle ki; 2820 ... Siyasi Partiler Yasası’nın partilerde “seçimlerin yapılması” başlıklı 21 nci maddesinde , “Siyasi partilerin genel merkez, il ve ilçe organları seçimleri ile il kongresi ve büyük kongre delegelerinin seçimleri, yargı gözetimi altında gizli oy ve açık tasnif esasına göre aşağıdaki şekilde yapılır” (2820, m.21/1) ve “Seçimler sırasında sandık kurulu başkan ve üyelerine karşı işlenen suçlar. Devlet memurlarına karşı işlenmiş gibi cezalandırılır” (2820, m.21/son) düzenlemeleri yer almaktadır. Bu son düzenleme, konunun değerlendirilmesinin, TCY’nın 114 ncü değil, 298 ... Yasa’nın 133 vd. maddeleri kapsamında değerlendirilmesine işaret etmektedir.
298 ... Yasanın 1 nci maddesindeki düzenleme parti içi seçimlerin 298 ... Yasa kapsamında olduğunu açıkça düzenlememekle beraber, 298 ... Yasada İl seçim kurulunun görev ve yetkileri arasında, “Kanunla kendisine verilen başkaca görevleri yapmak” (298, m.16/7); ilçe seçim kurulunun görev ve yetkileri arasında da, “Kanunla kendisine verilen başkaca görevleri yapmak” yetki ve görevi bulunmaktadır (298, m.20/7).
Diğer yandan, partide adayların tespiti konusunda, 2820 ... Yasada, “26 Nisan 1961 tarihli ve 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümleri, önseçimlerde ve kullanılacak parti seçmen kütükleri hakkında da uygulanır” (2820, m.39) düzenlemesi yer almaktadır.
2820 ... Yasanın 21 ve 39 ncu maddeleri ile 298 ... Yasanın 16/7 ve 20/7 nci maddeleri birlikte değerlendirildiğinde, 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Yasa hükümlerinin siyasal partilerin il ve ilçe seçimleri bakımından da uygulanabilirliğini ortaya koymaktadır. Çünkü, bu düzenlemeler, partinin iç oylamalarının da kamusal yön kazandığına işaretle, konunun 298 ... Yasa kapsamında değerlendirilmesini zorunlu kılmaktadır.
Somut olayda sanığın, bir partinin ilçe kongresi seçimleri yapıldığı sırada, 298 ... Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Yasa gereğince ...’nca oluşturulan sandıkta oy kullanma işlemi devam ederken ve oylama süreci henüz bitmediği sırada, sandığı bulunduğu yerden alıp yere atmak suretiyle oy pusulalarının dağılmasına sebebiyet verdiği, itiraz üzerine seçimin iptal edildiği anlaşılmaktadır.
Tüm bu nedenlerle, sanığın eylemi, doğrudan parti ve partili üyelere değil, sadece partili seçmenlerin oy kullandıkları sandığa yöneliktir. Çünkü parti ve partililerle doğrudan ilgili olmayıp, dolaylı ilgili olan bir eylem karşısında, artık partililerce yapılan bir siyasal faaliyet değil, partililerin siyasal faaliyetlerinin bittiği bir aşamada, araya giren sandık kuruluna karşı işlenmiş bir suçtan söz edilebilir. Zira, siyasal faaliyet kavramının çok geniş yorumlanması halinde, genel seçimlerde gerçekleştirilen oylamalarda sandığa yönelik fiillerin de TCY’nın 114 ncü maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekecektir. Bu nedenle, sandık kuruluna yönelik olup, parti ve partililerle doğrudan ilgili olmayan eylemin, TCY’nın 114 ncü maddesi değil, 298 ... Yasa’nın 133 vd. maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerektiği düşüncesiyle, yüksek çoğunluğun görüşüne iştirak edilmemiştir.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.