Danıştay8. Daireİdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 8. Daire E.2023/3339 K.2025/4780
Özet: (1) Davacının, Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğinin 8/1‑a ve 8/2 maddelerinin iptaliyle ilgili olarak, 19.000,00 TL maddi tazminat ve faiz talebinin incelenmesini istemesiyle başlayan uyuşmazlık; (2) Mahkeme, temyiz kararını onaylayarak, kararın onayı ve temyiz giderlerinin yargılara bırakılmasına hükmetti.
T.C. DANIŞTAY SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No: 2023/3339
Karar No: 2025/4780
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacının adına kayıtlı iken 10/11/2016 tarihinde hususiye çekilen ... ticari plakanın tekrar faaliyete geçirilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu işleme dayanak Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/1-a ve 8/2 maddelerinin iptali ile mahrum kalınan kâr bedelinin tazmini için şimdilik 19.000,00-TL'nin UKOME karar tarihi olan 16/11/2020'den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: (Kapatılan) ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/1-a maddesindeki "İşleticinin hiçbir hak talep etmeden kendi isteğiyle veya herhangi bir nedenden dolayı aracını trafikten çekmesi, bu halde trafikten çekilen aracın sahibi en geç 18 ay içinde yeni (başka) bir aracın kaydını yaptırmak zorundadır. Bu hakkını kullanmayan kişi tüm haklarını kayıp eder." hükmü ve 8/2 maddesindeki "Çekilme ve çıkarılma hallerinde ruhsat bedelleri dâhil olmak üzere işleticilere hiçbir şekilde geri ödeme yapılmaz." hükmünün iptaline ilişkin kısmı bakımından, uyuşmazlıkta; 6360 sayılı Kanun uyarınca Ordu ilinin 31/03/2014 tarihi itibarıyla büyükşehir statüsü kazandığı, yasal düzenlemeler çerçevesinde büyükşehir sınırları içerisinde faaliyet gösterecek ticari araçların sayı ve nitelikleri ile bunlara verilecek ruhsat ve çalışma izinlerine ilişkin usul ve esasları kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde belirlemek yetkisinin münhasıran büyükşehir belediyeleri uhdesinde oluşturulacak ulaşım koordinasyon merkezlerinde bulunduğu, bu bağlamda idarece söz konusu yetkinin kullanıma esas olmak üzere, üst hukuk normlarına ve temel hukuk ilkelerine aykırı olmamak kaydı ile yönetmelik çıkarılabileceği gibi yine kamu yararı ve yürütülecek kamusal faaliyetin gerekleri dikkate alınarak çıkarılacak yönetmelik ve sair düzenleyici işlemlerde söz konusu ulaşım faaliyetlerine ilişkin belirli sınırlama veya kısıtlamaların da öngörülebileceği, mevcut ticari plakaların hak sahiplerince hususiye çekilmesinden sonra her zaman ticari plakaya dönüştürülebilecekleri hususunda herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından ticari plakanın imkan sağladığı taşımacılık faaliyetinden vazgeçerek mevcut ticari plakasını hususiye çeken ilgililer bakımından ticari plakadan kaynaklanan bir kazanılmış haktan söz edilmesine imkan olmadığı, uyuşmazlık konusu düzenleme ile idarece öncesinde (M) plakalı aracını hususiye çeken kişilere söz konusu plakayı tekrar faaliyete geçirmek hususunda ilave bir hak tanındığı, bu hakkın belirli bir başvuru süresine tabi kılınmasının idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu, belirlenen makul süre içinde ticari plakanın tekrar faaliyete geçirilmesi hususunda başvuru yapılmamasının idarenin ulaşım planının da aksamasına neden olacağı, işleticinin kendi talebiyle taşımacılıktan çekilmesi halinde kendisinden beklenen kamu hizmetini yerine kendi isteğiyle yerine getirmemesi karşısında tarafına herhangi bir ödeme yapılmamasının da hukuka uygun olduğu dosya kapsamında anılan süre sınırının hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırı biçimde belirlendiği hususunu somut olarak ortaya koyan herhangi bir bilgi veya belgenin de bulunmadığı görüldüğünden; Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/1-a ve 8/2 maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, hususiye çekilen ... ticari plakasının tekrar faaliyete geçirilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işlemi bakımından; olayda, ... sayılı ticari plakanın davacı yanca 10/11/2016 tarihinde hususiye çekilerek mevcut ticari faaliyetin durdurulduğu, ticari plakanın yeniden faaliyete geçirilmesine ilişkin başvurunun ise Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmelikte düzenlenme altına alınan 18 aylık süreden sonra 28/10/2020 tarihli dilekçe ile yapıldığı görüldüğünden; hukuka uygunluğu yargı kararı ile saptanan Yönetmelik hükmünde belirlenen süre geçtikten sonra yapılan başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan; dava konusu işlemlerin hukuka uygunluğunun saptanmış olması karşısında, davacının yoksun kaldığı mahrum kalınan kar bedelinin tazmini için şimdilik 19.000,00-TL' nin UKOME karar tarihi olan 16/11/2020'den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ilgili Yönetmeliğin dayanak olarak gösterilen kanunlarda idareye verilen yetkinin aşılmış olması ve Anayasa ile tanınan mülkiyet hakkının ihlal edilmiş olması sebebiyle hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği, Yönetmeliğin 8. maddesindeki "tüm haklarını kaybeder" ve "ruhsat bedeli iade edilmez" düzenlemelerin bir idari yaptırım niteliğinde olduğu, kabul anlamına gelmemekle birlikte reddinde hakkaniyete uygun bir şekilde geçen süreye ilişkin tutarının düşülüp ruhsat bedelinin kalanının verilmesi hem istenilen amacı gerçekleştireceği hem de kişilere daha az zarar vereceği, davaya konu Yönetmeliğin 8/1-a ve 8/2 maddelerinin iptal edilmesi durumunda davalı idarenin hukuka aykırı kararının sebep unsuru ortadan kalkacağı ve bu sebeple müvekkilin plakayı faaliyete geçirme talebi kabul edileceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde büyükşehir sınırları içerisinde faaliyet gösterecek ticari araçların sayı ve nitelikleri ile burlara veritecek ruhsat ve çalışma izinlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek hususunda yetkinin münhasıran büyükşehir belediyeleri uhdesinde oluşturulacak Ulaşım Koordinasyon Merkezlerinde bulunduğu hususunun tartışmasız olduğu, Emniyet Müdürlüğünün Pol-Net verilerine göre davacının adına kayıtlı ... plakalı aracı 10/11/2016 tarihinde hususiye çektiği, plakayı faaliyete geçirmek için 02/11/2020 tarihinde dilekçe verdiği, ...'nolu plakanın 3 yıl 11 ay 23 gün hususide kaldığının tespit edildiği, davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın Emniyet Müdürlüğü Pol-Net verilerine göre Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/a maddesinde belirtilen 18 aylık süreyi geçirdiğinden dolayı ... tarih ve ... sayılı UKOME kurul kararıyla yeniden faaliyete geçirilmemesine karar verildiği, davacının ... plakalı aracına belediye çalışma kuhsalı almak içın ödemiş olduğu herhangi bir ücret de bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 20/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Esas No: 2023/3339
Karar No: 2025/4780
TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI): ...
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacının adına kayıtlı iken 10/11/2016 tarihinde hususiye çekilen ... ticari plakanın tekrar faaliyete geçirilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu işleme dayanak Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/1-a ve 8/2 maddelerinin iptali ile mahrum kalınan kâr bedelinin tazmini için şimdilik 19.000,00-TL'nin UKOME karar tarihi olan 16/11/2020'den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: (Kapatılan) ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/1-a maddesindeki "İşleticinin hiçbir hak talep etmeden kendi isteğiyle veya herhangi bir nedenden dolayı aracını trafikten çekmesi, bu halde trafikten çekilen aracın sahibi en geç 18 ay içinde yeni (başka) bir aracın kaydını yaptırmak zorundadır. Bu hakkını kullanmayan kişi tüm haklarını kayıp eder." hükmü ve 8/2 maddesindeki "Çekilme ve çıkarılma hallerinde ruhsat bedelleri dâhil olmak üzere işleticilere hiçbir şekilde geri ödeme yapılmaz." hükmünün iptaline ilişkin kısmı bakımından, uyuşmazlıkta; 6360 sayılı Kanun uyarınca Ordu ilinin 31/03/2014 tarihi itibarıyla büyükşehir statüsü kazandığı, yasal düzenlemeler çerçevesinde büyükşehir sınırları içerisinde faaliyet gösterecek ticari araçların sayı ve nitelikleri ile bunlara verilecek ruhsat ve çalışma izinlerine ilişkin usul ve esasları kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde belirlemek yetkisinin münhasıran büyükşehir belediyeleri uhdesinde oluşturulacak ulaşım koordinasyon merkezlerinde bulunduğu, bu bağlamda idarece söz konusu yetkinin kullanıma esas olmak üzere, üst hukuk normlarına ve temel hukuk ilkelerine aykırı olmamak kaydı ile yönetmelik çıkarılabileceği gibi yine kamu yararı ve yürütülecek kamusal faaliyetin gerekleri dikkate alınarak çıkarılacak yönetmelik ve sair düzenleyici işlemlerde söz konusu ulaşım faaliyetlerine ilişkin belirli sınırlama veya kısıtlamaların da öngörülebileceği, mevcut ticari plakaların hak sahiplerince hususiye çekilmesinden sonra her zaman ticari plakaya dönüştürülebilecekleri hususunda herhangi bir yasal düzenleme bulunmadığından ticari plakanın imkan sağladığı taşımacılık faaliyetinden vazgeçerek mevcut ticari plakasını hususiye çeken ilgililer bakımından ticari plakadan kaynaklanan bir kazanılmış haktan söz edilmesine imkan olmadığı, uyuşmazlık konusu düzenleme ile idarece öncesinde (M) plakalı aracını hususiye çeken kişilere söz konusu plakayı tekrar faaliyete geçirmek hususunda ilave bir hak tanındığı, bu hakkın belirli bir başvuru süresine tabi kılınmasının idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu, belirlenen makul süre içinde ticari plakanın tekrar faaliyete geçirilmesi hususunda başvuru yapılmamasının idarenin ulaşım planının da aksamasına neden olacağı, işleticinin kendi talebiyle taşımacılıktan çekilmesi halinde kendisinden beklenen kamu hizmetini yerine kendi isteğiyle yerine getirmemesi karşısında tarafına herhangi bir ödeme yapılmamasının da hukuka uygun olduğu dosya kapsamında anılan süre sınırının hizmet gereklerine ve kamu yararına aykırı biçimde belirlendiği hususunu somut olarak ortaya koyan herhangi bir bilgi veya belgenin de bulunmadığı görüldüğünden; Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/1-a ve 8/2 maddelerinde hukuka aykırılık bulunmadığı, hususiye çekilen ... ticari plakasının tekrar faaliyete geçirilmesi talebiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Ordu Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı işlemi bakımından; olayda, ... sayılı ticari plakanın davacı yanca 10/11/2016 tarihinde hususiye çekilerek mevcut ticari faaliyetin durdurulduğu, ticari plakanın yeniden faaliyete geçirilmesine ilişkin başvurunun ise Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmelikte düzenlenme altına alınan 18 aylık süreden sonra 28/10/2020 tarihli dilekçe ile yapıldığı görüldüğünden; hukuka uygunluğu yargı kararı ile saptanan Yönetmelik hükmünde belirlenen süre geçtikten sonra yapılan başvurunun reddine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan; dava konusu işlemlerin hukuka uygunluğunun saptanmış olması karşısında, davacının yoksun kaldığı mahrum kalınan kar bedelinin tazmini için şimdilik 19.000,00-TL' nin UKOME karar tarihi olan 16/11/2020'den itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin de reddi gerektiği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ilgili Yönetmeliğin dayanak olarak gösterilen kanunlarda idareye verilen yetkinin aşılmış olması ve Anayasa ile tanınan mülkiyet hakkının ihlal edilmiş olması sebebiyle hukuka aykırı olduğu ve iptali gerektiği, Yönetmeliğin 8. maddesindeki "tüm haklarını kaybeder" ve "ruhsat bedeli iade edilmez" düzenlemelerin bir idari yaptırım niteliğinde olduğu, kabul anlamına gelmemekle birlikte reddinde hakkaniyete uygun bir şekilde geçen süreye ilişkin tutarının düşülüp ruhsat bedelinin kalanının verilmesi hem istenilen amacı gerçekleştireceği hem de kişilere daha az zarar vereceği, davaya konu Yönetmeliğin 8/1-a ve 8/2 maddelerinin iptal edilmesi durumunda davalı idarenin hukuka aykırı kararının sebep unsuru ortadan kalkacağı ve bu sebeple müvekkilin plakayı faaliyete geçirme talebi kabul edileceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu ve Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde büyükşehir sınırları içerisinde faaliyet gösterecek ticari araçların sayı ve nitelikleri ile burlara veritecek ruhsat ve çalışma izinlerine ilişkin usul ve esasları belirlemek hususunda yetkinin münhasıran büyükşehir belediyeleri uhdesinde oluşturulacak Ulaşım Koordinasyon Merkezlerinde bulunduğu hususunun tartışmasız olduğu, Emniyet Müdürlüğünün Pol-Net verilerine göre davacının adına kayıtlı ... plakalı aracı 10/11/2016 tarihinde hususiye çektiği, plakayı faaliyete geçirmek için 02/11/2020 tarihinde dilekçe verdiği, ...'nolu plakanın 3 yıl 11 ay 23 gün hususide kaldığının tespit edildiği, davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın Emniyet Müdürlüğü Pol-Net verilerine göre Ordu Büyükşehir Belediyesi Sınırları İçinde Çalışan Özel Halk Otobüsü ve Minibüs Araçlarının Çalışması Hakkında Yönetmeliğin 8/a maddesinde belirtilen 18 aylık süreyi geçirdiğinden dolayı ... tarih ve ... sayılı UKOME kurul kararıyla yeniden faaliyete geçirilmemesine karar verildiği, davacının ... plakalı aracına belediye çalışma kuhsalı almak içın ödemiş olduğu herhangi bir ücret de bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle,
1. Temyiz isteminin reddine,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,
4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. Kesin olarak, 20/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.