Danıştay 6. Daire İdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 6. Daire E.2021/9238 K.2025/3918
Özet: Uyuşmazlık, Aydın ili Nazilli ilçesi Mahallesi, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının değiştirilememesi ve taşınmazın akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlenmesi talebine ilişkin başvurunun reddine dayanıyor. Danıştay 6. Daire, Bölge İdare Mahkemesi kararını bozalıkla kesin karar vererek, başvurunun reddi kararını iptal etti ve yeniden karar verilmesi üzere dosyayı geri yönlendiriyor.
T.C. DANIŞTAY ALTINCI DAİRE
Esas No: 2021/9238
Karar No: 2025/3918
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
DİĞER DAVALI İDARE: ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Aydın ili, Nazilli ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Nazilli Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlendiği, davacı tarafından üst ölçekli nazım imar planına uygun olacak şekilde 1/1000 ölçekli uygulama imar planının değiştirilerek taşınmazın fonksiyonunun akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle hukuka aykırı olduğu neticesine varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
MADDİ
OLAY: Aydın ili, Nazilli ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planının onaylanmasına ilişkin ... tarih ve...... sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile taşınmazın fonksiyonu akaryakıt ve servis alanı olarak belirlenmiştir. Davacı tarafından 26/09/2019 tarihinde davalı Nazilli Belediyesine başvurularak taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut olan kullanım kararının akaryakıt ve servis alanı olarak değiştirilerek üst ölçekli nazım imar planına uygun hale getirilmesi talep edilmiştir.
Anılan plan değişikliği isteminin, akaryakıt istasyonunun çevre sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalı olduğundan bahisle reddine ilişkin Nazilli Belediye Meclisinin ...... tarih ve ... sayılı kararı, Aydın Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanmıştır.
Bunun üzerine, ... tarih ve ... sayılı Nazilli Belediye Meclisi kararı ile ... tarih ve ... sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde," Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı Yasanın 6. maddesinde, "Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır. Mekânsal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.
Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin "Kavşak Mesafesi" başlıklı 37. maddesinde, "Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında en az 100 metre, diğer devlet ve il yollarında en az 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında enaz 50 metredir." hükmüne yer verilmiştir.
Karayoları Trafik Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında; "(...) 2) Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.", 2. fıkrasında ise; "(...) 18) Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır." tanımlarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılarak getirilmesi istenilen akaryakıt ve servis alanı kullanım kararının, kavşak mesafesi, asgari mesafe şartı, cephe genişliği ve yapı yaklaşma mesafesi gibi kriterler açısından plan hiyerarşisinden bağımsız olarak irdelenmesi gerekmektedir.
Zira, yapılacak planlamanın sırf plan hiyerarşisine uygun olmasını sağlamak bakımından yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin göz ardı edilmesi şeklindeki bir yaklaşımın hukuka aykırılık doğuracağı açık olmakla birlikte, sağlık, güvenlik, şehircilik ilkeleri ve planlama esasları bakımından da taşınmazda hukuka uygun bir kullanım kararı getirildiğinden söz edilmesi mümkün olmayacaktır.
Davalı idareler tarafından tesis edilen dava konusu işlemlerde, davacının imar planı değişikliği isteminin, taşınmazın akaryakıt istasyonu olarak planlanmasının çevre ve sağlık kriterleri bakımından uygun olmadığı değerlendirmelerine yer verilerek reddedildiği görüldüğünden uyuşmazlık hakkında karar verilebilmesi için akaryakıt istasyonlarının tabi olduğu kriterler yönünden detaylı bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.
Bu bakımdan, ilgili kanun, yönetmelik, tebliğler ve Enerji Piyasası Denetleme Kurumu kararları uyarınca, dava konusu parselde planlanması istenilen akaryakıt istasyonunun cephe alacağı yol ve akaryakıt istasyonuna giriş çıkışlarının hangi yoldan yapıldığı tespit edilerek akaryakıt istasyonlarının asgari mesafe şartı, kavşak mesafe şartları ile parselin sağlaması gereken asgari genişlik, derinlik ve cephe şartlarını sağlayıp sağlamadığı hususlarının yerinde ölçüm yapılmak suretiyle açıklığa kavuşturulmasını teminen aralarında ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin olduğu bilirkişi heyeti tarafından mahalinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/07/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Esas No: 2021/9238
Karar No: 2025/3918
TEMYİZ EDEN (DAVALI): ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ: Av. ...
DİĞER DAVALI İDARE: ... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2- ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Aydın ili, Nazilli ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Nazilli Belediye Meclisi kararı ile anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlendiği, davacı tarafından üst ölçekli nazım imar planına uygun olacak şekilde 1/1000 ölçekli uygulama imar planının değiştirilerek taşınmazın fonksiyonunun akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlenmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine yönelik dava konusu işlemin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil etmesi nedeniyle hukuka aykırı olduğu neticesine varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
MADDİ
OLAY: Aydın ili, Nazilli ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda 1/5000 ölçekli nazım imar planının onaylanmasına ilişkin ... tarih ve...... sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile taşınmazın fonksiyonu akaryakıt ve servis alanı olarak belirlenmiştir. Davacı tarafından 26/09/2019 tarihinde davalı Nazilli Belediyesine başvurularak taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında konut olan kullanım kararının akaryakıt ve servis alanı olarak değiştirilerek üst ölçekli nazım imar planına uygun hale getirilmesi talep edilmiştir.
Anılan plan değişikliği isteminin, akaryakıt istasyonunun çevre sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalı olduğundan bahisle reddine ilişkin Nazilli Belediye Meclisinin ...... tarih ve ... sayılı kararı, Aydın Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla onaylanmıştır.
Bunun üzerine, ... tarih ve ... sayılı Nazilli Belediye Meclisi kararı ile ... tarih ve ... sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde," Nazım İmar Planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı Yasanın 6. maddesinde, "Mekânsal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak; “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır. Mekânsal strateji planlarında; kalkınma planı ile varsa bölge planları, bölgesel gelişme stratejileri ve diğer strateji belgelerinde ortaya konulan hedefler dikkate alınır." hükmüne yer verilmiştir.
Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin "Kavşak Mesafesi" başlıklı 37. maddesinde, "Karayolu kenarında yapılacak ve açılacak tesislere ait geçiş yolu ekseninin taşıt yolu kenar çizgisi ile kesiştiği noktanın kavşak başlangıcına mesafesi; Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağına dahil, bölünmüş devlet ve il yolları ile aynı yönde birden fazla şeridi olan iki yönlü devlet yollarında en az 100 metre, diğer devlet ve il yollarında en az 75 metre, Karayolları Genel Müdürlüğünün bakım ağındaki karayollarının diğer yollar ile teşkil etmiş olduğu kavşakların diğer yollardan yaklaşımında enaz 50 metredir." hükmüne yer verilmiştir.
Karayoları Trafik Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında; "(...) 2) Karayolu: Trafik için, kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.", 2. fıkrasında ise; "(...) 18) Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır." tanımlarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği yapılarak getirilmesi istenilen akaryakıt ve servis alanı kullanım kararının, kavşak mesafesi, asgari mesafe şartı, cephe genişliği ve yapı yaklaşma mesafesi gibi kriterler açısından plan hiyerarşisinden bağımsız olarak irdelenmesi gerekmektedir.
Zira, yapılacak planlamanın sırf plan hiyerarşisine uygun olmasını sağlamak bakımından yürürlükte olan mevzuat hükümlerinin göz ardı edilmesi şeklindeki bir yaklaşımın hukuka aykırılık doğuracağı açık olmakla birlikte, sağlık, güvenlik, şehircilik ilkeleri ve planlama esasları bakımından da taşınmazda hukuka uygun bir kullanım kararı getirildiğinden söz edilmesi mümkün olmayacaktır.
Davalı idareler tarafından tesis edilen dava konusu işlemlerde, davacının imar planı değişikliği isteminin, taşınmazın akaryakıt istasyonu olarak planlanmasının çevre ve sağlık kriterleri bakımından uygun olmadığı değerlendirmelerine yer verilerek reddedildiği görüldüğünden uyuşmazlık hakkında karar verilebilmesi için akaryakıt istasyonlarının tabi olduğu kriterler yönünden detaylı bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekmektedir.
Bu bakımdan, ilgili kanun, yönetmelik, tebliğler ve Enerji Piyasası Denetleme Kurumu kararları uyarınca, dava konusu parselde planlanması istenilen akaryakıt istasyonunun cephe alacağı yol ve akaryakıt istasyonuna giriş çıkışlarının hangi yoldan yapıldığı tespit edilerek akaryakıt istasyonlarının asgari mesafe şartı, kavşak mesafe şartları ile parselin sağlaması gereken asgari genişlik, derinlik ve cephe şartlarını sağlayıp sağlamadığı hususlarının yerinde ölçüm yapılmak suretiyle açıklığa kavuşturulmasını teminen aralarında ulaşım konusunda uzman bir bilirkişinin olduğu bilirkişi heyeti tarafından mahalinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 02/07/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.