Danıştay13. Daireİdare Hukuku · ön sınıflandırma
Danıştay 13. Daire E.2025/1670 K.2025/3760
Özet: Uyuşmazlık konusu, Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin, Kırklareli Babaeski'de yer alan taşınmaz üzerindeki inşaatı doğrulayan iş deneyim belgesi talebinin belediyenin bu talebi reddetmesini içermektedir. Mahkeme, ilk derece kararının bozulmasına karar vererek, iş deneyim belgesi düzenlenmesini sağlamaya yönelikki kararın iptali ve yeniden karar verilmesi için dosyanın Bölge İdare Mahkemesi’ne gönderilmesini onaylamıştır.
T.C. DANIŞTAY ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/1670
Karar No:2025/3760
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Belediyesi (E-Tebligat)
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından Kırklareli ili, Babaeski ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parselde bulunan taşınmaz üzerindeki inşaatın kendisi tarafından yapıldığından bahisle iş deneyim belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; iş deneyim belgelerinin düzenlenmesine esas olmak üzere istenilen belgelerin, işin fiilen yapıldığının kontrol edilebilmesine imkan sağlayan, sonradan geçmişe dönük ve gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyerek iş deneyim belgesi alınabilmesini engellemeye yönelik olduğu, ihalelerde iş deneyim belgesinin sunulmasının zorunlu olması, iş deneyim belgesinin ihalelerdeki işlevi, önemi ve iş deneyim belgesi verilebilmesi için talep edilen belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesinden, deneyime konu işin fiilen yapılmış olmasının ve bunun güvenli bir şekilde tespit edilebilmesinin amaçlandığının anlaşıldığı, iş deneyim tutarının tespitine ilişkin Yönetmeliğin 46. maddesinde, "Özel sektöre gerçekleştirilen işlerde iş deneyim tutarının tespitinde; diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla, işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarı dikkate alınır. Sözleşmede iş artışına ilişkin hüküm bulunması durumunda, ayrıca sözleşme bedelinin %’10’unu aşmamak üzere tamamlanan iş tutarı da dikkate alınır." kuralı ile iş deneyim belgelerinde fiilen gerçekleştirilen işin esas alınacağının düzenlendiği;
Ayrıca, iş deneyim belgesi başvurusunda talep edilen belgelerden noter onaylı sözleşme dışında istenen belgelerin kamu hukuku kuralları ile ayrıntılı olarak düzenlendiği, belgeler zamanında temin edilmeden ve/veya düzenlenmeden, sözleşme konusu işe başlanmasının hukuka aykırılık oluşturduğu;
Özel sektöre taahhütte bulunulan yapım işleri için imzalanan sözleşmelerde bedel içeren noter onayı şartı getirilmiş olmakla birlikte, sözleşmede bedelin olmamasının, bu sözleşmeye istinaden talep edilen iş deneyim belgesi talebinin doğrudan reddini gerektirmediği, maddede sayılan yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin sunulması durumunda, bu belgelerden işin ilgili kişi tarafından yapıldığı anlaşılabiliyorsa, ilgili adına iş bitirme belgesi düzenlenmesi gerektiği, salt sözleşmede bedel olmadığından bahisle iş deneyim belgesi talebinin reddedilmesinin mümkün olmadığı;
Bu itibarla, davacı şirket tarafından sunulan diğer belgelerle birlikte bir değerlendirme yapılması gerekirken, iş deneyim belgesi verilmesi talebinin, ibraz edilen noter onaylı sözleşmenin herhangi bir bedel içermediği gerekçesiyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesince; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile meslekî ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek belgelerden birisinin de istekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak sunulabilecek iş deneyim belgesi olduğu, anılan Kanun'da, bir iş deneyiminin ihalelere katılımda iş deneyimini gösteren belge olarak kullanılabilmesi için tevsik edilecek deneyim konusu olan işin bir sözleşmeye dayanmasının ve bu sözleşmenin bedel içermesinin gerektiği, 4734 sayılı Kanun'da iş deneyim belgesinin verilmesine ilişkin detaylı kurallara yer verilmediği, konunun ikincil düzenlemelere bırakıldığı, bu kapsamda Kamu İhale Kurumunca, 4734 sayılı Kanun tarafından verilen yetkiye dayanılarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, özel sektöre taahhütte bulunan yüklenicilere iş deneyim belgesi düzenlenebilmesi için diğer şartların yanı sıra, yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşmenin de talep edildiği;
Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler tarafından iş deneyim belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurularda sunulacak olan sözleşmelerin bedel içermesi hususunda tereddüt bulunmadığı;
Öte yandan, anılan Yönetmeliğinin 45. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "bedel içeren" ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada, Danıştay Onüçünçü Dairesinin 28/02/2024 tarih ve E:2023/1202, K:2024/1001 sayılı kararıyla sözü edilen düzenleyici işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, bu kısım yönünden davanın reddine karar verildiği ve bu şekilde kesinleştiği;
Bu bağlamda, yargı kararlarıyla hukuka uygunluğu ortaya konulan düzenleme ile Kurul kararına dayalı olarak tesis edilen idari işlemin iptaline karar verilmesi, özel sektöre yapılan işler ile ilgili sözleşmelerin noter onaylı olarak düzenlenmesinden kaçınılmasına ve sözleşmelerde noter onayının sözleşme tarihinden sonra yapılmasına ve de özel sektöre taahhütte bulunan yüklenicilere düzenlenecek iş deneyim belgesi başvurusunda sunulan dilekçe ve eklerinin (noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi) birbirleriyle uyumlu olmamasına sebebiyet verecek olmasının yanı sıra söz konusu düzenleme ve Kurul kararını işlevsiz kılacak olması nedeniyle hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleriyle de bağdaşmayacağı;
Nitekim, benzer uyuşmazlıkta Danıştay İdari Dava Dairelerince de aynı yönde karar verildiği;
Bu itibarla, noter huzurunda düzenleme şeklinde yapılan sözleşmede bedel bulunmadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, hukuka uygun bir şekilde sözleşmenin noter huzurunda düzenleme şeklinde yapıldığı, kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmasına hukukun imkan tanıdığı, kamu ihalesine katılmadığı, sadece müteahhitlik karnesinin vasfının değiştirildiği, başvurunun 4734 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesinin yanlış olduğu, iş deneyim belgesine konu işi gerçekleştirdiğinin sabit olduğu, emsal kararlarının da bu yönde olduğu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
OLAY:
Davacı şirket ile dava dışı taşınmaz sahibi arasında noter huzurunda düzenleme şeklinde 11/06/2021 tarihinde kat karşılığı inşaat sözleşmesi akdedilmiş, 05/11/2021 tarihinde yapı ruhsatı alınmış, 08/05/2023 tarihinde iş bitirme tutanağı düzenlenmiş, 02/06/2023 tarihinde ise yapı kullanım izin belgesi verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan inşaat kapsamında iş deneyim belgesi düzenlenmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:
(...)
b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;
1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,
2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler,
e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az % 80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler. (...)"; 53. maddesinde, "a) Bu Kanunla verilen görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve malî özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumu kurulmuştur. Kamu İhale Kurumu, bu Kanun'da belirtilen esas, usûl ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir.
(...)
b) Bu Kanun'a göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurum'un görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır: (...)
2) Bu Kanun'a ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek. (...) Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmî ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur. Kurum, Kurul kararıyla bu Kanun'un ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkilidir. Kurul ve Kurum yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanır. Standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğler Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulur. (...)" kuralları yer almıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 45. maddesinde, "(1) İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar:
a) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yükleniciler için; sözleşme, hakediş raporları, biten işlerde geçici kabul tutanağı, varsa; tasfiye tutanağı, kesin hakediş raporu, keşif artış olurları ve devir sözleşmesi.
b) Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için; yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işleri haricindeki işlerde bu belgelere ek olarak sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri. (...)"; başvuru tarihi itibarıyla yürürlükte olduğu haliyle 46. maddesinin altıncı fıkrasında, "Kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işlerine ilişkin iş deneyim tutarının tespitinde, yapı ruhsatında belirtilen inşaatın yüzölçümü ile sözleşmenin imzalandığı yıla ait Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğde inşaatın sınıfına ve grubuna göre belirlenen yapı birim maliyetinin çarpılması suretiyle hesaplanan bedelin %60’ı esas alınır." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, davacı tarafından iş deneyim belgesinin düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun, noter onaylı sözleşmede "bedel bulunmadığı"ndan bahisle reddedilmesinden kaynaklanmaktadır.
4734 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca meslekî ve teknik yeterliğin belirlenmesi için ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile meslekî ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek belgelerden birisi de istekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak sunulabilecek iş deneyim belgeleridir. Kanun'da, bir iş deneyiminin ihalelere katılımda iş deneyimini gösteren belge olarak kullanılabilmesi için iki temel ön şart öngörülmüştür. Bunlardan birincisi tevsik edilecek deneyim konusu olan işin bir sözleşmeye dayanması, ikincisi ise bu sözleşmenin bedel içermesidir.
4734 sayılı Kanun'da iş deneyim belgesinin verilmesine ilişkin kurallara yer verilmemiş, konu ikincil düzenlemelere bırakılmıştır. 4734 sayılı Kanun'a ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirme yetkisine sahip davalı Kurumun, 4734 sayılı Kanun ile kendisine tanınan bu yetki kapsamında, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'ni yürürlüğe koyduğu görülmektedir. Anılan Yönetmeliğin 45. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için iş deneyim belgesi düzenlenebilmesi için diğer şartların yanı sıra, yapılacak iş karşılığı "bedel içeren" noter onaylı sözleşmenin de talep edildiği görülmektedir.
Hukukta bedel (semen), "bir malın, hizmetin veya hakkın karşılığı olarak verilen mal, yapılan hizmet, ödenen para veya terk edilen hak" olarak tanımlanmaktadır (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, 3. Baskı, Ankara 1991, s. 32). Sözleşmede bedel denilince akla ilk olarak "para" gelse de bir malın veya hakkın devredilmesi de bedel kapsamındadır. Nitekim Yargıtay tarafından da, "Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu, arsa sahibinin maliki olduğu arsa üzerine yapılacak bina inşaatıdır. Yüklenici, finansmanını sağlayarak, lüzumunda sanat, beceri ve emek sarfıyla bir bina (inşaat) meydana getirmeyi üstlenirken, arsa sahibi de buna karşılık arsa payı devri suretiyle bir bedel ödemeyi borçlanmaktadır. Bu sözleşmede ücret (bedel) arsa sahibi tarafından ayın olarak ödenmektedir." şeklindeki gerekçeyle, arsa/kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde iş sahibinin ödediği "bedelin" arsa payının devri olduğunu belirtilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21/05/2025 tarih ve E:2023/6-975, K:2025/324, § 27).
Nitekim, Kamu İhale Kurumu tarafından da arsa/kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde bir bedelin var olduğu kabul edilmekle birlikte, bu bedelinin doğrudan para ile ifade edilmemesi nedeniyle, arsa/kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde iş deneyim belgesi tutarının hesaplanabilmesi için anılan Yönetmeliğin 46. maddesinin altıncı fıkrasında ayrı bir usul belirlenmiştir.
Bu çerçevede dosya incelendiğinde, davacının idareye yapmış olduğu başvuru kapsamında sunduğu noter onaylı 11/06/2021 tarih ve 05866 sayılı "Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi"nde, davacının yapmış olduğu inşaatin karşılığında iş sahibinin, taşınmazın %75'i oranındaki payını davacıya devretmeyi taahhüt ettiği, dolayısıyla, davacının sunmuş olduğu sözleşmenin bir bedel içerdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından iş deneyim belgesinin düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun, noter onaylı sözleşmenin bir bedel içermediğinden bahisle reddine yönelik işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Esas No:2025/1670
Karar No:2025/3760
TEMYİZ EDEN (DAVACI): ... Taahhüt Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
VEKİLİ: Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI): ... Belediyesi (E-Tebligat)
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacı tarafından Kırklareli ili, Babaeski ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parselde bulunan taşınmaz üzerindeki inşaatın kendisi tarafından yapıldığından bahisle iş deneyim belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; iş deneyim belgelerinin düzenlenmesine esas olmak üzere istenilen belgelerin, işin fiilen yapıldığının kontrol edilebilmesine imkan sağlayan, sonradan geçmişe dönük ve gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyerek iş deneyim belgesi alınabilmesini engellemeye yönelik olduğu, ihalelerde iş deneyim belgesinin sunulmasının zorunlu olması, iş deneyim belgesinin ihalelerdeki işlevi, önemi ve iş deneyim belgesi verilebilmesi için talep edilen belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesinden, deneyime konu işin fiilen yapılmış olmasının ve bunun güvenli bir şekilde tespit edilebilmesinin amaçlandığının anlaşıldığı, iş deneyim tutarının tespitine ilişkin Yönetmeliğin 46. maddesinde, "Özel sektöre gerçekleştirilen işlerde iş deneyim tutarının tespitinde; diğer belgelerin de bu tutarı doğrulaması şartıyla, işin sözleşmesinde yazılı bedeli aşmamak üzere fiilen yapılan iş tutarı dikkate alınır. Sözleşmede iş artışına ilişkin hüküm bulunması durumunda, ayrıca sözleşme bedelinin %’10’unu aşmamak üzere tamamlanan iş tutarı da dikkate alınır." kuralı ile iş deneyim belgelerinde fiilen gerçekleştirilen işin esas alınacağının düzenlendiği;
Ayrıca, iş deneyim belgesi başvurusunda talep edilen belgelerden noter onaylı sözleşme dışında istenen belgelerin kamu hukuku kuralları ile ayrıntılı olarak düzenlendiği, belgeler zamanında temin edilmeden ve/veya düzenlenmeden, sözleşme konusu işe başlanmasının hukuka aykırılık oluşturduğu;
Özel sektöre taahhütte bulunulan yapım işleri için imzalanan sözleşmelerde bedel içeren noter onayı şartı getirilmiş olmakla birlikte, sözleşmede bedelin olmamasının, bu sözleşmeye istinaden talep edilen iş deneyim belgesi talebinin doğrudan reddini gerektirmediği, maddede sayılan yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretlerinin sunulması durumunda, bu belgelerden işin ilgili kişi tarafından yapıldığı anlaşılabiliyorsa, ilgili adına iş bitirme belgesi düzenlenmesi gerektiği, salt sözleşmede bedel olmadığından bahisle iş deneyim belgesi talebinin reddedilmesinin mümkün olmadığı;
Bu itibarla, davacı şirket tarafından sunulan diğer belgelerle birlikte bir değerlendirme yapılması gerekirken, iş deneyim belgesi verilmesi talebinin, ibraz edilen noter onaylı sözleşmenin herhangi bir bedel içermediği gerekçesiyle reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesince; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile meslekî ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek belgelerden birisinin de istekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak sunulabilecek iş deneyim belgesi olduğu, anılan Kanun'da, bir iş deneyiminin ihalelere katılımda iş deneyimini gösteren belge olarak kullanılabilmesi için tevsik edilecek deneyim konusu olan işin bir sözleşmeye dayanmasının ve bu sözleşmenin bedel içermesinin gerektiği, 4734 sayılı Kanun'da iş deneyim belgesinin verilmesine ilişkin detaylı kurallara yer verilmediği, konunun ikincil düzenlemelere bırakıldığı, bu kapsamda Kamu İhale Kurumunca, 4734 sayılı Kanun tarafından verilen yetkiye dayanılarak, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 45. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, özel sektöre taahhütte bulunan yüklenicilere iş deneyim belgesi düzenlenebilmesi için diğer şartların yanı sıra, yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşmenin de talep edildiği;
Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler tarafından iş deneyim belgesi düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurularda sunulacak olan sözleşmelerin bedel içermesi hususunda tereddüt bulunmadığı;
Öte yandan, anılan Yönetmeliğinin 45. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "bedel içeren" ibaresinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davada, Danıştay Onüçünçü Dairesinin 28/02/2024 tarih ve E:2023/1202, K:2024/1001 sayılı kararıyla sözü edilen düzenleyici işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, bu kısım yönünden davanın reddine karar verildiği ve bu şekilde kesinleştiği;
Bu bağlamda, yargı kararlarıyla hukuka uygunluğu ortaya konulan düzenleme ile Kurul kararına dayalı olarak tesis edilen idari işlemin iptaline karar verilmesi, özel sektöre yapılan işler ile ilgili sözleşmelerin noter onaylı olarak düzenlenmesinden kaçınılmasına ve sözleşmelerde noter onayının sözleşme tarihinden sonra yapılmasına ve de özel sektöre taahhütte bulunan yüklenicilere düzenlenecek iş deneyim belgesi başvurusunda sunulan dilekçe ve eklerinin (noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi) birbirleriyle uyumlu olmamasına sebebiyet verecek olmasının yanı sıra söz konusu düzenleme ve Kurul kararını işlevsiz kılacak olması nedeniyle hukuki güvenlik ve hukuki belirlilik ilkeleriyle de bağdaşmayacağı;
Nitekim, benzer uyuşmazlıkta Danıştay İdari Dava Dairelerince de aynı yönde karar verildiği;
Bu itibarla, noter huzurunda düzenleme şeklinde yapılan sözleşmede bedel bulunmadığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, hukuka uygun bir şekilde sözleşmenin noter huzurunda düzenleme şeklinde yapıldığı, kat karşılığı inşaat sözleşmesi yapılmasına hukukun imkan tanıdığı, kamu ihalesine katılmadığı, sadece müteahhitlik karnesinin vasfının değiştirildiği, başvurunun 4734 sayılı Kanun çerçevesinde değerlendirilmesinin yanlış olduğu, iş deneyim belgesine konu işi gerçekleştirdiğinin sabit olduğu, emsal kararlarının da bu yönde olduğu, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE
GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ
OLAY:
Davacı şirket ile dava dışı taşınmaz sahibi arasında noter huzurunda düzenleme şeklinde 11/06/2021 tarihinde kat karşılığı inşaat sözleşmesi akdedilmiş, 05/11/2021 tarihinde yapı ruhsatı alınmış, 08/05/2023 tarihinde iş bitirme tutanağı düzenlenmiş, 02/06/2023 tarihinde ise yapı kullanım izin belgesi verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan inşaat kapsamında iş deneyim belgesi düzenlenmesi istemiyle davalı idareye yapılan başvurunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 10. maddesinde, "İhaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak aşağıda belirtilen bilgi ve belgeler istenebilir:
(...)
b) Mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için;
1) İsteklinin, mevzuatı gereği ilgili odaya kayıtlı olarak faaliyette bulunduğunu ve teklif vermeye yasal olarak yetkili olduğunu kanıtlayan belgeler,
2) İstekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak;
a) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleriyle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
b) Son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işlerinde sözleşme bedelinin en az % 80'i oranında denetlenen ya da yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
c) Devam eden yapım ve yapımla ilgili hizmet işlerinde; ilk sözleşme bedelinin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde gerçekleşme oranı toplam sözleşme bedelinin en az % 80'ine ulaşan ve kusursuz olarak gerçekleştirilen, denetlenen veya yönetilen işlerle ilgili deneyimi gösteren belgeler,
d) Son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarına ilişkin deneyimi gösteren belgeler,
e) Devredilen işlerde sözleşme bedelinin en az % 80’inin tamamlanması şartıyla, son onbeş yıl içinde geçici kabulü yapılan yapım işleri ile kabul işlemleri tamamlanan yapımla ilgili hizmet işleri ve son beş yıl içinde kabul işlemleri tamamlanan mal ve hizmet alımlarıyla ilgili deneyimi gösteren belgeler. (...)"; 53. maddesinde, "a) Bu Kanunla verilen görevleri yapmak üzere kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve malî özerkliğe sahip Kamu İhale Kurumu kurulmuştur. Kamu İhale Kurumu, bu Kanun'da belirtilen esas, usûl ve işlemlerin doğru olarak uygulanması konusunda görevli ve yetkilidir.
(...)
b) Bu Kanun'a göre yapılacak ihaleler ile ilgili olarak Kurum'un görev ve yetkileri aşağıda sayılmıştır: (...)
2) Bu Kanun'a ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirmek. (...) Kurum, görevlerinin yerine getirilmesinde resmî ve özel bütün kurum, kuruluş ve kişilerden belge, bilgi ve görüş isteyebilir. Belge, bilgi ve görüşlerin istenilen süre içinde verilmesi zorunludur. Kurum, Kurul kararıyla bu Kanun'un ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkilidir. Kurul ve Kurum yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanır. Standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğler Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulur. (...)" kuralları yer almıştır.
Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 45. maddesinde, "(1) İş deneyim belgesi talebinde bulunanlar, yaptıkları işi veya görevi tevsik amacıyla, dilekçelerine aşağıda sayılan belgeleri ekleyerek, belge vermeye yetkili kurum veya kuruluşa başvururlar:
a) İş deneyim belgesi düzenlemeye yetkili kurum ve kuruluşlara taahhütte bulunan yükleniciler için; sözleşme, hakediş raporları, biten işlerde geçici kabul tutanağı, varsa; tasfiye tutanağı, kesin hakediş raporu, keşif artış olurları ve devir sözleşmesi.
b) Özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için; yapılacak iş karşılığı bedel içeren noter onaylı sözleşme, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, ilgili sigorta müdürlüğünden onaylı iş yeri bildirgesi, kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işleri haricindeki işlerde bu belgelere ek olarak sözleşmeye ilişkin fatura örnekleri veya bu örneklerin noter, yeminli mali müşavir, serbest muhasebeci mali müşavir veya vergi dairesi onaylı suretleri. (...)"; başvuru tarihi itibarıyla yürürlükte olduğu haliyle 46. maddesinin altıncı fıkrasında, "Kat ve/veya arsa karşılığı inşaat işlerine ilişkin iş deneyim tutarının tespitinde, yapı ruhsatında belirtilen inşaatın yüzölçümü ile sözleşmenin imzalandığı yıla ait Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Mimarlık ve Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğde inşaatın sınıfına ve grubuna göre belirlenen yapı birim maliyetinin çarpılması suretiyle hesaplanan bedelin %60’ı esas alınır." kurallarına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlık, davacı tarafından iş deneyim belgesinin düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun, noter onaylı sözleşmede "bedel bulunmadığı"ndan bahisle reddedilmesinden kaynaklanmaktadır.
4734 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca meslekî ve teknik yeterliğin belirlenmesi için ihaleye katılacak isteklilerden, ekonomik ve malî yeterlik ile meslekî ve teknik yeterliklerinin belirlenmesine ilişkin olarak istenebilecek belgelerden birisi de istekli tarafından kamu veya özel sektöre bedel içeren bir sözleşme kapsamında taahhüt edilen ihale konusu iş veya benzer işlere ilişkin olarak sunulabilecek iş deneyim belgeleridir. Kanun'da, bir iş deneyiminin ihalelere katılımda iş deneyimini gösteren belge olarak kullanılabilmesi için iki temel ön şart öngörülmüştür. Bunlardan birincisi tevsik edilecek deneyim konusu olan işin bir sözleşmeye dayanması, ikincisi ise bu sözleşmenin bedel içermesidir.
4734 sayılı Kanun'da iş deneyim belgesinin verilmesine ilişkin kurallara yer verilmemiş, konu ikincil düzenlemelere bırakılmıştır. 4734 sayılı Kanun'a ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri hazırlamak, geliştirmek ve uygulamayı yönlendirme yetkisine sahip davalı Kurumun, 4734 sayılı Kanun ile kendisine tanınan bu yetki kapsamında, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'ni yürürlüğe koyduğu görülmektedir. Anılan Yönetmeliğin 45. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, özel sektöre taahhütte bulunan yükleniciler için iş deneyim belgesi düzenlenebilmesi için diğer şartların yanı sıra, yapılacak iş karşılığı "bedel içeren" noter onaylı sözleşmenin de talep edildiği görülmektedir.
Hukukta bedel (semen), "bir malın, hizmetin veya hakkın karşılığı olarak verilen mal, yapılan hizmet, ödenen para veya terk edilen hak" olarak tanımlanmaktadır (Türk Hukuk Lûgatı, Türk Hukuk Kurumu, 3. Baskı, Ankara 1991, s. 32). Sözleşmede bedel denilince akla ilk olarak "para" gelse de bir malın veya hakkın devredilmesi de bedel kapsamındadır. Nitekim Yargıtay tarafından da, "Arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesinin konusu, arsa sahibinin maliki olduğu arsa üzerine yapılacak bina inşaatıdır. Yüklenici, finansmanını sağlayarak, lüzumunda sanat, beceri ve emek sarfıyla bir bina (inşaat) meydana getirmeyi üstlenirken, arsa sahibi de buna karşılık arsa payı devri suretiyle bir bedel ödemeyi borçlanmaktadır. Bu sözleşmede ücret (bedel) arsa sahibi tarafından ayın olarak ödenmektedir." şeklindeki gerekçeyle, arsa/kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde iş sahibinin ödediği "bedelin" arsa payının devri olduğunu belirtilmiştir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 21/05/2025 tarih ve E:2023/6-975, K:2025/324, § 27).
Nitekim, Kamu İhale Kurumu tarafından da arsa/kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde bir bedelin var olduğu kabul edilmekle birlikte, bu bedelinin doğrudan para ile ifade edilmemesi nedeniyle, arsa/kat karşılığı inşaat sözleşmelerinde iş deneyim belgesi tutarının hesaplanabilmesi için anılan Yönetmeliğin 46. maddesinin altıncı fıkrasında ayrı bir usul belirlenmiştir.
Bu çerçevede dosya incelendiğinde, davacının idareye yapmış olduğu başvuru kapsamında sunduğu noter onaylı 11/06/2021 tarih ve 05866 sayılı "Düzenleme Şeklinde Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesi"nde, davacının yapmış olduğu inşaatin karşılığında iş sahibinin, taşınmazın %75'i oranındaki payını davacıya devretmeyi taahhüt ettiği, dolayısıyla, davacının sunmuş olduğu sözleşmenin bir bedel içerdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacı tarafından iş deneyim belgesinin düzenlenmesi istemiyle yapılan başvurunun, noter onaylı sözleşmenin bir bedel içermediğinden bahisle reddine yönelik işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı anlaşıldığından, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.