Danıştay10. Daireİş Hukuku
Danıştay 10. Daire E.2021/415 K.2024/4316
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/415
Karar No : 2024/4316
**DAVACI:** ... Sendikası
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN_KONUSU : 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin, sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarının yapıldığı EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendinin, “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin ve diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikoloğun sorumluluğunda" ibaresinin iptali istenilmiştir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendinin, maddede poliklinik hastalarının muayene ve tedavileri için laboratuvar tetkiklerinin yapılması amacı ile yapılan kan alma işleminin kastedildiği, dayanak Kanun maddesinde tanımlanmayan bir görevin tıbbi laboratuvar teknisyenine Yönetmelik ile verilmeye çalışıldığı, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin 140. maddesinin son fıkrasında, laboratuvar teknisyeninin gerekli görülen hastaların tahlil materyalini bizzat hasta yatağında iken alacağının belirtildiği, bu hükümden laboratuvar teknisyeninin kan alma görevinin olmadığının anlaşıldığı, normlar hiyerarşisine aykırı olarak Kanun ve Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Yönetmelikte (Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği) yer almayan bir düzenlemenin dava konusu Yönetmelik ile getirildiği, bunun hukuka aykırı olduğu; “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin, dayanak Kanunda, tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerinin, tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeri olduğunun belirtildiği, Kanun metnine göre, tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerinin Yönetmeliğin (f) ve (g) bentlerinde belirtilen görevleri yapmasının mümkün olmadığı, doğrudan doğruya hekim tarafından yapılması gereken işlemlerin teknisyen tarafından yapılmasını öngören düzenlemenin hukuka, hasta haklarına ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 141. maddesine aykırı olduğu, röntgen teknisyenlerinin skopi çekemeyeceklerine dair yargı kararlarının mevcut olduğu; diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikoloğun sorumluluğunda" ibaresinin, maddenin 1219 sayılı Kanun’un Ek-13. maddesinin “Psikoloji lisans eğitimi üzerine ilgili mevzuatına göre Sağlık Bakanlığınca uygun görülen psikolojinin tıbbi uygulamalarıyla ilgili sertifikalı eğitim almış ve yeterliliğini belgelemiş psikologlar sertifika alanlarındaki tıbbi uygulamalarda görev alabilirler.” hükmüne aykırı olduğu, kendi mesleğini yapabilecek olan psikologların Yönetmelik ile doğrudan doğruya klinik psikolog sorumluluğu altına alınmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istenilmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı tarafından, EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendi bakımından, Yönetmelik hazırlığı aşamasında Kanunda ve Yönetmelikte tanımlanan her meslek grubu ile komisyonlar marifeti ile toplantılar gerçekleştirilerek iş ve görev tanımının çalışıldığı, komisyonlara Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), üniversiteler, sivil toplum örgütleri, saha çalışanları, Bakanlık ilgili birim temsilcilerinin davet edildiği, yapılan toplantı sonucunda düzenlenen tutanakta; “Kan alma ünitesinde, kan bankası laboratuvar teknisyeni ve teknikeri kan alma işlemini yapar.” ibaresine yer verildiği, sağlık meslek liselerinin tıbbi laboratuvar teknisyenliği programında, kan alma ile ilgili eğitimin verildiği, düzenlemenin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin 140. maddesine uygun olduğu; “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentleri bakımından, Yönetmelik hazırlığı aşamasında yapılan toplantıda, ilgili komisyonca tıbbi görüntüleme teknisyen/teknikerlerinin uzman eşliğinde radyonüklid görüntüleme ve floroskopi yapabileceklerinin karara bağlandığı, sağlık meslek liselerinin radyoloji teknisyenliği eğitim müfredatında 2. sınıfta okutulan dersler arasında bir eğitim dönemi süresince haftada iki saat kontrast madde uygulamaları dersinin verildiği, dolayısı ile bu uygulamayı yapmaya yetkin oldukları, uygulamanın hekim kontrolünde yapıldığı, sorumluluğun hekimlere ait olduğu, teknisyenlerin/teknikerlerin uygulayıcı oldukları; diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikoloğun sorumluluğunda" ibaresi bakımından, düzenlemenin dayanak Kanun maddesine uygun olduğu, Yönetmeliğin hazırlığı aşamasında oluşturulan komisyonda, Türk Psikologlar Derneği temsilcilerinin de yer aldığı, sunulan görüşler çerçevesinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı, düzenleme yapılırken halihazırda Bakanlıklarında görev yapan psikologların hak kaybına uğramamasına dikkat edildiği, nihayet sınava giren bir çok meslek mensubunun yetki belgesi alarak Yönetmelikte tanımlanan klinik psikolog iş ve görevlerini yerine getirmelerinin sağlandığı, çok geniş uygulama alanı bulunan psikolojinin, sağlık hizmetlerine yönelik olan alanları ile ilgili iş ve görev tanımları yapılma mecburiyetinin ortaya çıktığı ve sağlık meslekleri arasında klinik psikologlara yer verildiği belirtilerek, dava konusu düzenlemelerin hukuka uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2019 tarih ve E:201/489, K:2019/6348 sayılı kararına uyularak dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : ... Sendikası tarafından, 22/05/2014 günlü, 29007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik'in, sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarının yapıldığı EK-1 bölümünün "tıbbi laboratuar teknisyeni" başlığı altında yer alan kısmının (c) bendinin; tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri başlığı altında yer alan kısmını (f) ve (g) bentleri ile diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2 bölümünün "psikolog" başlığı altında yer alan kısmının (a) bendinin 1. cümlesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibarelerinin iptali istemiyle Sağlık Bakanlığı'na karşı açılmıştır.
Davalı idarenin usule yönelik "ehliyet defi"ne itibar edilmeyerek işin esasına geçildi.
İptali istenilen 1- "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentleri incelendiğinde;
1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun bahse konu Yönetmeliğin dayanağı olan, 6/4/2011 tarih ve 6225 sayılı Yasanın 9 maddesiyle eklenen Ek 13. maddesinin (h) bendinde, Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri; "sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi görüntüleme programlarından mezun; tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeridir." şeklinde tanımlanmıştır.
1. maddesinde amacı; Yataklı Tedavi Kurumlarında çeşitli hizmetlerin uygulama esaslarını, personelin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek ve modern çağın icaplarına ve memleket gerçeklerine uygun, süratli, kaliteli,ekonomik bir hastane işletmeciliği sağlamak olarak belirtilen ve 1983 yılında yürürlüğe giren Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin "E – Röntgen Teknisyeninin Görev ve Yetkileri " başlıklı 141. maddesinde, "Uzman tarafından yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren grafiler, tüm skopiler, skopi ile ilişkili grafiler dışında kalan her türlü radyografileri yapar. Filimlerin banyolarının yapılmasını ve raporları ile beraber ilgili servis ve polikliniklere imza karşılığında teslim edilmesini sağlar. Grafisi yapılacak hastaların hazırlanmaları hususunda gerekli bilgiyi verir. Röntgen teşhis laboratuvarında her türlü araç ve cihazları işletmeye ve kullanmaya hazır bulundurur.Gerektiğinde işletir ve kullanır. Röntgen arşivinin düzenli olarak çalışmasını sağlar. Laboratuvar istatistiklerini hazırlar.Laboratuvar ve bütün cihazların bakım, temizlik ve düzenini sağlar. Laboratuvarda çalışan diğer yardımcı hizmetler sınıfı personelinin eğitimlerine yardım eder". hükmüne yer verilmiştir.
"Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik"in, sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-1'de yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün dava konusu f) bendinde, "Uzman eşliğinde radyonüklid görüntüleme ve floroskopi yapar." ve g) bendinde, "Hekim eşliğinde radyoopak madde enjeksiyonu yapar." hükmü getirilmiştir.
Yukarıda yer verilen yönetmelik hükmünde, uzman hekimlerce yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren uygulamalar sayılarak teknisyen/teknikerlerin görev ve yetki alanları sınırlanmıştır.
Bu durumda, bahsi geçen Yönetmelik hükmünde hariç tutulan görevlerin, röntgen teknisyenleri ile aynı görevi yapan Tıbbi Görüntüleme Teknisyenlerinin iş tanımı içinde yer alması çelişki oluşturmakta olup; bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
2- "Tıbbi Laboratuvar Teknisyeni" başlıklı bölümünün (c) bendine gelince;
Tıbbi laboratuvar teknisyenin görev tanımı arasında "c) Kan alma ünitesinde, kan alma işlemini yapar." hükmüne yer verilmiştir.
1219 sayılı Yasanın Ek 13. maddesinin ğ bendinde",Tıbbi laboratuvar teknisyeni; sağlık meslek liselerinin tıbbi laboratuvar programından mezun; tıbbi analiz öncesi hazırlıkları yapan, laboratuvar araç ve gereçlerini kullanarak numunelerin tıbbi testlerini ve kan merkezi çalışmalarını yapan sağlık teknisyenidir."şeklinde tanımlanmıştır.
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin "D – Laboratuvar Teknisyeninin Görev ve Yetkileri" başlıklı 140. maddesinde; "
Laboratuvara gelen muayene materiyelini analize hazırlar. Acil tetkikleri ayırır ve önce yapılmasını sağlar. Muhafazası gereken tahlil materiyelini usulüne göre muhafaza eder.
Laboratuvar şef ve uzmanın kontrolü altında basit laboratuvar tahlillerini yapar.
Standart solüsyon, kültür vasatları, boyalar ve antikoagülanları formüllerine göre hazırlar.
Laboratuvar uzmanının hizmetle ilgili diğer emirlerini yerine getirir.
Laboratuvarda kullanılan cam eşya ve aletleri uzmanın direktifine göre temizler ve otoklavdan geçirir.
Malzeme ve cihazların devamlı kontrol ve sayımını yaparak ihtiyaçları zamanında amirine bildirir, defter kayıtlarını tutar, Kan ve Plazma kapaklarını kapayıp, ambalajlarını yapar ve dolabında saklar.
Laboratuvar hayvanlarının bakımı ile kafeslerinin temizliği ve etiketlerinin konulmasına sağlar.
Laboratuvar temizliğini yaptırır. Devamlı temiz ve düzenli olmasını sağlar.
Gerekli görülen hastaların tahlil materyalini bizzat hasta yatağında iken alır." hükmü getirilmiştir,
Bu maddede, "Gerekli görülen hastaların tahlil materyalini bizzat hasta yatağında iken alır." hükmü ile sınırlı ve istisnai yetki ve sorumluluk yüklenmiş iken iptali istenilen düzenleme ile Labarotuvar teknisyenin asli görevi dışında kan alma ünitesinde kan alma işi yapan personel konumuna getirecek sonuçlar doğuracaktır ki; kan alma hemşirenin asli görevleri arasında sayılmıştır.
Bu durumda, bir yönetmelikte sınırlı ve istisnai yetki ve sorumluluk verilmesi şeklindeki düzenlemenin, bahse konu yönetmelikle sürekli ve asli işleri arasında yer verecek şekilde düzenlemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
3- Diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2 bölümünün "psikolog" başlığı altında yer alan kısmının (a) bendinin 1. cümlesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibareleri incelendiğinde;
Bahse konu kısımda;
"Psikolog
a) Psikoloji lisans eğitimi üzerine ilgili mevzuatına göre Bakanlıkça uygun görülen psikolojinin tıbbi uygulamalarıyla ilgili sertifikalı eğitim almış ve/veya yeterliliğini belgelemiş psikologlar, klinik psikoloğun sorumluğunda test teknik ve yöntemlerini uygular ve raporlar, hasta görüşmesi yapar. Psikolojik rehabilitasyon hizmeti, afet ve kriz ile özel alanlara yönelik psikolojik destek hizmeti verir. Taburcu olan hastaların izlem, görüşme, danışmanlık hizmetlerine katkı sağlar" hükmü getirilmiştir.
Aynı yönetmeliğin Sağlık Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımları başlıklı Ek-1 bölümünde "Klinik Psikolog
a) Uluslararası Hastalık Sınıflandırma (ICD – 10) listesinde F00 ile F99 kodları arasında yer alan hastalıklarda ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak, hastalara eğitimini aldığı terapi ve psikolojik destek hizmetlerini verir.
b) Gözlem ve görüşme teknikleri kullanır; eğitimini almış olmak kaydı ile zeka, kişilik, gelişim, nöropsikolojik testler, ilgi, tutum ve uyum envanterleri gibi araçları uygular ve yorumlar.
c) Kullandığı ölçme, değerlendirme yöntemlerinin psikometrik özelliklerine, verdiği psikolojik hizmetlerin ya da eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar/araştırmalar yapar.
ç) Eğitimini almış olduğu alanlarda hastalara, hasta yakınlarına, ekipteki tüm elemanlara insan ve davranışları hakkında kuramsal ve uygulamalı eğitimler verir.
d) Toplum ruh sağlığını korumaya yönelik faaliyetlere katılır, katkı sağlar.
e) Psikolojik değerlendirme ile hastalık olarak tanımlanmayan ve Ek-1/A de yer alan durumlarda eğitimini aldığı psikoterapi uygulamalarını yapar.
f) Gerekli durumlarda bireyler ya da aileleri için krize müdahale, travma ve afetlerde bireysel/grup psikolojik yardım ya da eğitimini aldığı psikoterapi uygulamalarını yapar ve/veya yapılmasını önerir." şeklinde görev tanımı yapılmıştır.
1219 Sayılı Yasanın 6/4/2011 tarihli 6225 sayılı yasanın 9. maddesiyle eklenen Ek 13. maddesinin (a) fıkrasında; "Klinik psikolog; psikoloji veya psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitimi üzerine klinik ortamlarda gerekli pratik uygulamaları içeren klinik psikoloji yüksek lisansı veya diğer lisans eğitimleri üzerine psikoloji veya klinik psikoloji yüksek lisansına ilaveten klinik psikoloji doktorası yapan sağlık meslek mensubudur.
Klinik psikolog, nesnel ve yansıtmalı ölçüm araçları, gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak psikolojik değerlendirme ile uluslararası teşhis ve sınıflama sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan ve Sağlık Bakanlığının da uygun bulduğu durumlarda psikoterapi işlemleri yapar. Hastalık durumlarında ise ancak ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak psikoterapi uygulamalarını gerçekleştirir.
Psikoloji lisans eğitimi üzerine ilgili mevzuatına göre Sağlık Bakanlığınca uygun görülen psikolojinin tıbbi uygulamalarıyla ilgili sertifikalı eğitim almış ve yeterliliğini belgelemiş psikologlar sertifika alanlarındaki tıbbi uygulamalarda görev alabilirler.
Uzman tabibin teşhis ve yönlendirmesiyle ya da bağımsız olarak yapılabilecek mesleki uygulamalar, bu bentteki prensipler çerçevesinde Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü getirilmiştir.
Anılan Kanunun 06.04.2011 tarih ve 6225 sayılı yasanın 11.maddesiyle eklenen Geçici 7. maddesinde de "Bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla, (…) (1) psikolojinin sertifikalı tıbbi uygulamalarında Sağlık Bakanlığınca belirlenen sürelerde çalıştığını ve yeterli tecrübeyi kazandığını belgeleyen psikologlara, Sağlık Bakanlığınca yapılacak sınavlarda başarılı olmak kaydıyla çalıştığı ve tecrübe kazandığı tıbbi uygulamalarda görev alma yetkisi verilir. Bu yetkinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin "O- Klinik Psikoloğun Görev ve Yetkileri" başlıklı 128. maddesinde; "Klinik psikolog, mesleki yöntem ve teknikleri uygulayarak hastaların ruhsal sorunlarının çözümlenmesine yardım edecek yetenekte, psikoloji öğretimi yapan herhangi bir fakülte veya yüksek okul mezunu sağlık personelidir.
Ruh sağlığı ve hastalıkları hastanelerinde hastaların meşguliyet tedavileri ile hastanelerdeki hemşirelerin psikiatrik hastaların bakımları konusunda eğitimi çalışmalarında kendilerine verilen görevleri yaparlar.
Psikologlar, meslek usul ve teknikleri (mülakat, psikoanalitik vb.) kullanarak hastaların ruhsal problemlerinin çözümlenmesinde gerekli testleri (Zeka, kişilik vb.) uygular, yorumunu yapar. Hastalığın teşhis ve tedavisinde, hastaların tabible işbirliği kurmasında yardımcı olur.
Hastanın günlük yaşayış ve davranışlarını izler, bulguları ilgili uzman tabibe verir. Hasta personel ilişkilerinin, tedavi ve bakım olanaklarının etkili şekilde gelişmesi için gerekli koordinasyonu sağlar.
Servisteki test malzemesinin iyi kullanılmasından ve bakımından sorumludur." hükmüne yer verilmiştir.
... Derneği'nin davalı idareye göndermiş olduğu yazıdan psikolojinin; gelişim psikolojisi, endüstri ve örgüt psikolojisi, aile psikolojisi gibi pek çok alanı bulunduğu ve psikolojinin sağlık hizmetlerine yönelik alanları ile ilgili iş ve görev tanımlamaları yapılma ihtiyacıyla sağlık meslekleri arasında klinik psikologlara yer verilmek suretiyle 1219 sayılı Yasada ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinde bu husus düzenlenmiş ve psikologlardan farklı olan görev ve yetkileri ayrıca düzenlenmekle birlikte, mevzuatın tümü birlikte değerlendirildiğinde; "gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak eğitimini almış olmak kaydı ile zeka, kişilik v.b testler uygulamak ve yorumlamak; hastalığın teşhis ve tedavisinde, hastaların tabiple işbirliği kurmasında yardımcı olmak" gibi hususların her ikisinin de yetki ve görev alanına girdiği ve dava konusu ibare ile aslında yetki çatışmasının da engellediği ve üst hukuk normuna da aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle "Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik"in, sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre iş ve görev tanımlı başlıklı EK-1 bölümünün "tıbbi laboratuar teknisyeni" başlığı altında yer alan kısmının (c) bendi ile tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri başlığı altında yer alan kısmının (f) ve (g) bentlerinin İPTALİ; diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımları başlıklı Ek-2 bölümünün "psikolog" başlığı altında yer alan kısmının (a) bendinin 1. cümlesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibareleri yönünden ise davanın REDDİ gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 17/10/2017 tarih ve E:2015/322, K:2017/5604 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2019 tarih ve E:2018/489, K:2019/6348 sayılı kararıyla kısmen onanması, kısmen bozulması üzerine, bozulan kısım hakkında işin gereği yeniden görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; 22/05/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin, sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarının yapıldığı EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendinin, “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin ve diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 17/10/2017 tarih ve E:2015/322, K:2017/5604 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2019 tarih ve E:2018/489, K:2019/6348 sayılı kararıyla; davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilerek anılan Daire kararının dava konusu Yönetmeliğin Ek-1'inde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerine ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısımlarının onanmasına karar verilmiştir.
Anılan kararın davalı idare tarafından düzeltilmesi istemi de aynı Kurulun 27/10/2020 tarihli ve E:2020/2582, K:2020/1998 sayılı kararıyla incelenmeksizin reddedilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca temyizen inceleneceği hükme bağlanmış; 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştay dava dairelerine, ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmamıştır.
Buna göre, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak bozulan kısımla sınırlı olmak üzere yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrası Hakkında Kanun'da tabip, diş tabibi, ebe, sünnetçi, hastabakıcı, optisyen, hemşire gibi bazı meslek mensuplarının mesleğe giriş şartları, görev, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esaslar düzenlenmesine karşın, sağlık hizmetinde yer alan birçok sağlık mensubu hakkında düzenleme bulunmadığından, 06/04/2011 tarih ve 6225 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile 1219 sayılı Kanun'a Ek 13. madde eklenmiştir.
1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinin (h) bendinde tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri;
"h) Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri; sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi görüntüleme programlarından mezun; tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeridir." şeklinde tanımlanmıştır.
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un Ek 13. maddesi ile 11/10/2011 tarih ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 40. maddesi hükümlerine dayanılarak çıkarılan "Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik" 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, Yönetmeliğin sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-1'inde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün dava konusu (f) bendinde, "Uzman eşliğinde radyonüklid görüntüleme ve floroskopi yapar."; (g) bendinde ise, "Hekim eşliğinde radyoopak madde enjeksiyonu yapar." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Öte yandan, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği'nin "Röntgen Teknisyeninin Görev ve Yetkileri " başlıklı 141. maddesinde, "Uzman tarafından yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren grafiler, tüm skopiler, skopi ile ilişkili grafiler dışında kalan her türlü radyografileri yapar.
Filimlerin banyolarının yapılmasını ve raporları ile beraber ilgili servis ve polikliniklere imza karşılığında teslim edilmesini sağlar. Grafisi yapılacak hastaların hazırlanmaları hususunda gerekli bilgiyi verir.
Röntgen teşhis laboratuvarında her türlü araç ve cihazları işletmeye ve kullanmaya hazır bulundurur. Gerektiğinde işletir ve kullanır.
Röntgen arşivinin düzenli olarak çalışmasını sağlar. Laboratuvar istatistiklerini hazırlar.
Laboratuvar ve bütün cihazların bakım, temizlik ve düzenini sağlar. Laboratuvarda çalışan diğer yardımcı hizmetler sınıfı personelinin eğitimlerine yardım eder". hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Yönetmeliğin Ek-1 bölümünde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin iptali istemi yönünden incelenmesi:
Davacı tarafından, tıbbi görüntüleme teknisyenlerine görevleri olmamasına ve bu konuda bilgi ve eğitime sahip olmamalarına rağmen, dava konusu Yönetmelik hükümleriyle, özel bilgi ve teknik gerektiren "skopi" ve "radyoopak madde uygulama" görevi verildiği; Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği'nde röntgen teknisyenine verilmeyen bir görevin, röntgen teknisyeni ile aynı işi yapan tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerlerine verilmesinin kamu hizmetinde aksamalara neden olacağı ileri sürülmektedir.
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği'nin yukarıda yer verilen hükmünde "her türlü radyografileri yapmak" röntgen teknisyenlerinin görevleri arasında sayılmasına karşılık, "uzman tarafından yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren grafiler, tüm skopiler ve skopi ile ilişkili grafiler"in, röntgen teknisyenlerinin görev ve yetkileri dışında tutulduğu açıkça düzenlenmiş olup, skopi cihazlarının kullanımının uzman tarafından gerçekleştirileceği hükme bağlanmıştır.
Bu itibarla, söz konusu Yönetmelik'te röntgen teknisyenlerinin görevleri arasında sayılmayan skopi cihazı kullanma ve buna bağlı olarak radyonüklid görüntüleme ve floroskopi ile radyoopak madde enjeksiyonu yapma görevinin, dava konusu Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-1'in "Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinde, röntgen teknisyenleri ile aynı görevi yapan tıbbi görüntüleme teknisyenlerinin iş ve görev tanımı içinde yer almasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Yönetmeliğin Ek-1 bölümünde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin İPTALİNE,
2. Netice itibarıyla dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından aşağıda dökümü yapılan ... TL yargılama giderinin takdiren 1/3'ü olan ... TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davanın retle sonuçlanan ve onanarak kesinleşen kısmı için ilk kararda davalı idare lehine vekalet ücreti takdir edildiğinden bu kısım hakkında yeniden vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetlerine göre taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/10/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2021/415
Karar No : 2024/4316
**DAVACI:** ... Sendikası
**VEKİLİ:** Av. ...
**DAVALI:** ... Bakanlığı
**VEKİLİ:** Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN_KONUSU : 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin, sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarının yapıldığı EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendinin, “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin ve diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikoloğun sorumluluğunda" ibaresinin iptali istenilmiştir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendinin, maddede poliklinik hastalarının muayene ve tedavileri için laboratuvar tetkiklerinin yapılması amacı ile yapılan kan alma işleminin kastedildiği, dayanak Kanun maddesinde tanımlanmayan bir görevin tıbbi laboratuvar teknisyenine Yönetmelik ile verilmeye çalışıldığı, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin 140. maddesinin son fıkrasında, laboratuvar teknisyeninin gerekli görülen hastaların tahlil materyalini bizzat hasta yatağında iken alacağının belirtildiği, bu hükümden laboratuvar teknisyeninin kan alma görevinin olmadığının anlaşıldığı, normlar hiyerarşisine aykırı olarak Kanun ve Bakanlar Kurulu Kararı ile çıkarılan Yönetmelikte (Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği) yer almayan bir düzenlemenin dava konusu Yönetmelik ile getirildiği, bunun hukuka aykırı olduğu; “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin, dayanak Kanunda, tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerinin, tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeri olduğunun belirtildiği, Kanun metnine göre, tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerinin Yönetmeliğin (f) ve (g) bentlerinde belirtilen görevleri yapmasının mümkün olmadığı, doğrudan doğruya hekim tarafından yapılması gereken işlemlerin teknisyen tarafından yapılmasını öngören düzenlemenin hukuka, hasta haklarına ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 141. maddesine aykırı olduğu, röntgen teknisyenlerinin skopi çekemeyeceklerine dair yargı kararlarının mevcut olduğu; diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikoloğun sorumluluğunda" ibaresinin, maddenin 1219 sayılı Kanun’un Ek-13. maddesinin “Psikoloji lisans eğitimi üzerine ilgili mevzuatına göre Sağlık Bakanlığınca uygun görülen psikolojinin tıbbi uygulamalarıyla ilgili sertifikalı eğitim almış ve yeterliliğini belgelemiş psikologlar sertifika alanlarındaki tıbbi uygulamalarda görev alabilirler.” hükmüne aykırı olduğu, kendi mesleğini yapabilecek olan psikologların Yönetmelik ile doğrudan doğruya klinik psikolog sorumluluğu altına alınmasının hukuka aykırı olduğu iddia edilerek iptali istenilmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı tarafından, EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendi bakımından, Yönetmelik hazırlığı aşamasında Kanunda ve Yönetmelikte tanımlanan her meslek grubu ile komisyonlar marifeti ile toplantılar gerçekleştirilerek iş ve görev tanımının çalışıldığı, komisyonlara Milli Eğitim Bakanlığı (MEB), üniversiteler, sivil toplum örgütleri, saha çalışanları, Bakanlık ilgili birim temsilcilerinin davet edildiği, yapılan toplantı sonucunda düzenlenen tutanakta; “Kan alma ünitesinde, kan bankası laboratuvar teknisyeni ve teknikeri kan alma işlemini yapar.” ibaresine yer verildiği, sağlık meslek liselerinin tıbbi laboratuvar teknisyenliği programında, kan alma ile ilgili eğitimin verildiği, düzenlemenin Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği’nin 140. maddesine uygun olduğu; “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentleri bakımından, Yönetmelik hazırlığı aşamasında yapılan toplantıda, ilgili komisyonca tıbbi görüntüleme teknisyen/teknikerlerinin uzman eşliğinde radyonüklid görüntüleme ve floroskopi yapabileceklerinin karara bağlandığı, sağlık meslek liselerinin radyoloji teknisyenliği eğitim müfredatında 2. sınıfta okutulan dersler arasında bir eğitim dönemi süresince haftada iki saat kontrast madde uygulamaları dersinin verildiği, dolayısı ile bu uygulamayı yapmaya yetkin oldukları, uygulamanın hekim kontrolünde yapıldığı, sorumluluğun hekimlere ait olduğu, teknisyenlerin/teknikerlerin uygulayıcı oldukları; diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikoloğun sorumluluğunda" ibaresi bakımından, düzenlemenin dayanak Kanun maddesine uygun olduğu, Yönetmeliğin hazırlığı aşamasında oluşturulan komisyonda, Türk Psikologlar Derneği temsilcilerinin de yer aldığı, sunulan görüşler çerçevesinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı, düzenleme yapılırken halihazırda Bakanlıklarında görev yapan psikologların hak kaybına uğramamasına dikkat edildiği, nihayet sınava giren bir çok meslek mensubunun yetki belgesi alarak Yönetmelikte tanımlanan klinik psikolog iş ve görevlerini yerine getirmelerinin sağlandığı, çok geniş uygulama alanı bulunan psikolojinin, sağlık hizmetlerine yönelik olan alanları ile ilgili iş ve görev tanımları yapılma mecburiyetinin ortaya çıktığı ve sağlık meslekleri arasında klinik psikologlara yer verildiği belirtilerek, dava konusu düzenlemelerin hukuka uygun olduğu, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2019 tarih ve E:201/489, K:2019/6348 sayılı kararına uyularak dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : ... Sendikası tarafından, 22/05/2014 günlü, 29007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik'in, sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarının yapıldığı EK-1 bölümünün "tıbbi laboratuar teknisyeni" başlığı altında yer alan kısmının (c) bendinin; tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri başlığı altında yer alan kısmını (f) ve (g) bentleri ile diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2 bölümünün "psikolog" başlığı altında yer alan kısmının (a) bendinin 1. cümlesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibarelerinin iptali istemiyle Sağlık Bakanlığı'na karşı açılmıştır.
Davalı idarenin usule yönelik "ehliyet defi"ne itibar edilmeyerek işin esasına geçildi.
İptali istenilen 1- "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentleri incelendiğinde;
1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun bahse konu Yönetmeliğin dayanağı olan, 6/4/2011 tarih ve 6225 sayılı Yasanın 9 maddesiyle eklenen Ek 13. maddesinin (h) bendinde, Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri; "sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi görüntüleme programlarından mezun; tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeridir." şeklinde tanımlanmıştır.
1. maddesinde amacı; Yataklı Tedavi Kurumlarında çeşitli hizmetlerin uygulama esaslarını, personelin görev, yetki ve sorumluluklarını belirlemek ve modern çağın icaplarına ve memleket gerçeklerine uygun, süratli, kaliteli,ekonomik bir hastane işletmeciliği sağlamak olarak belirtilen ve 1983 yılında yürürlüğe giren Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin "E – Röntgen Teknisyeninin Görev ve Yetkileri " başlıklı 141. maddesinde, "Uzman tarafından yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren grafiler, tüm skopiler, skopi ile ilişkili grafiler dışında kalan her türlü radyografileri yapar. Filimlerin banyolarının yapılmasını ve raporları ile beraber ilgili servis ve polikliniklere imza karşılığında teslim edilmesini sağlar. Grafisi yapılacak hastaların hazırlanmaları hususunda gerekli bilgiyi verir. Röntgen teşhis laboratuvarında her türlü araç ve cihazları işletmeye ve kullanmaya hazır bulundurur.Gerektiğinde işletir ve kullanır. Röntgen arşivinin düzenli olarak çalışmasını sağlar. Laboratuvar istatistiklerini hazırlar.Laboratuvar ve bütün cihazların bakım, temizlik ve düzenini sağlar. Laboratuvarda çalışan diğer yardımcı hizmetler sınıfı personelinin eğitimlerine yardım eder". hükmüne yer verilmiştir.
"Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik"in, sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-1'de yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün dava konusu f) bendinde, "Uzman eşliğinde radyonüklid görüntüleme ve floroskopi yapar." ve g) bendinde, "Hekim eşliğinde radyoopak madde enjeksiyonu yapar." hükmü getirilmiştir.
Yukarıda yer verilen yönetmelik hükmünde, uzman hekimlerce yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren uygulamalar sayılarak teknisyen/teknikerlerin görev ve yetki alanları sınırlanmıştır.
Bu durumda, bahsi geçen Yönetmelik hükmünde hariç tutulan görevlerin, röntgen teknisyenleri ile aynı görevi yapan Tıbbi Görüntüleme Teknisyenlerinin iş tanımı içinde yer alması çelişki oluşturmakta olup; bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
2- "Tıbbi Laboratuvar Teknisyeni" başlıklı bölümünün (c) bendine gelince;
Tıbbi laboratuvar teknisyenin görev tanımı arasında "c) Kan alma ünitesinde, kan alma işlemini yapar." hükmüne yer verilmiştir.
1219 sayılı Yasanın Ek 13. maddesinin ğ bendinde",Tıbbi laboratuvar teknisyeni; sağlık meslek liselerinin tıbbi laboratuvar programından mezun; tıbbi analiz öncesi hazırlıkları yapan, laboratuvar araç ve gereçlerini kullanarak numunelerin tıbbi testlerini ve kan merkezi çalışmalarını yapan sağlık teknisyenidir."şeklinde tanımlanmıştır.
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin "D – Laboratuvar Teknisyeninin Görev ve Yetkileri" başlıklı 140. maddesinde; "
Laboratuvara gelen muayene materiyelini analize hazırlar. Acil tetkikleri ayırır ve önce yapılmasını sağlar. Muhafazası gereken tahlil materiyelini usulüne göre muhafaza eder.
Laboratuvar şef ve uzmanın kontrolü altında basit laboratuvar tahlillerini yapar.
Standart solüsyon, kültür vasatları, boyalar ve antikoagülanları formüllerine göre hazırlar.
Laboratuvar uzmanının hizmetle ilgili diğer emirlerini yerine getirir.
Laboratuvarda kullanılan cam eşya ve aletleri uzmanın direktifine göre temizler ve otoklavdan geçirir.
Malzeme ve cihazların devamlı kontrol ve sayımını yaparak ihtiyaçları zamanında amirine bildirir, defter kayıtlarını tutar, Kan ve Plazma kapaklarını kapayıp, ambalajlarını yapar ve dolabında saklar.
Laboratuvar hayvanlarının bakımı ile kafeslerinin temizliği ve etiketlerinin konulmasına sağlar.
Laboratuvar temizliğini yaptırır. Devamlı temiz ve düzenli olmasını sağlar.
Gerekli görülen hastaların tahlil materyalini bizzat hasta yatağında iken alır." hükmü getirilmiştir,
Bu maddede, "Gerekli görülen hastaların tahlil materyalini bizzat hasta yatağında iken alır." hükmü ile sınırlı ve istisnai yetki ve sorumluluk yüklenmiş iken iptali istenilen düzenleme ile Labarotuvar teknisyenin asli görevi dışında kan alma ünitesinde kan alma işi yapan personel konumuna getirecek sonuçlar doğuracaktır ki; kan alma hemşirenin asli görevleri arasında sayılmıştır.
Bu durumda, bir yönetmelikte sınırlı ve istisnai yetki ve sorumluluk verilmesi şeklindeki düzenlemenin, bahse konu yönetmelikle sürekli ve asli işleri arasında yer verecek şekilde düzenlemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
3- Diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2 bölümünün "psikolog" başlığı altında yer alan kısmının (a) bendinin 1. cümlesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibareleri incelendiğinde;
Bahse konu kısımda;
"Psikolog
a) Psikoloji lisans eğitimi üzerine ilgili mevzuatına göre Bakanlıkça uygun görülen psikolojinin tıbbi uygulamalarıyla ilgili sertifikalı eğitim almış ve/veya yeterliliğini belgelemiş psikologlar, klinik psikoloğun sorumluğunda test teknik ve yöntemlerini uygular ve raporlar, hasta görüşmesi yapar. Psikolojik rehabilitasyon hizmeti, afet ve kriz ile özel alanlara yönelik psikolojik destek hizmeti verir. Taburcu olan hastaların izlem, görüşme, danışmanlık hizmetlerine katkı sağlar" hükmü getirilmiştir.
Aynı yönetmeliğin Sağlık Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımları başlıklı Ek-1 bölümünde "Klinik Psikolog
a) Uluslararası Hastalık Sınıflandırma (ICD – 10) listesinde F00 ile F99 kodları arasında yer alan hastalıklarda ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak, hastalara eğitimini aldığı terapi ve psikolojik destek hizmetlerini verir.
b) Gözlem ve görüşme teknikleri kullanır; eğitimini almış olmak kaydı ile zeka, kişilik, gelişim, nöropsikolojik testler, ilgi, tutum ve uyum envanterleri gibi araçları uygular ve yorumlar.
c) Kullandığı ölçme, değerlendirme yöntemlerinin psikometrik özelliklerine, verdiği psikolojik hizmetlerin ya da eğitim programlarının etkinliğinin değerlendirilmesine yönelik çalışmalar/araştırmalar yapar.
ç) Eğitimini almış olduğu alanlarda hastalara, hasta yakınlarına, ekipteki tüm elemanlara insan ve davranışları hakkında kuramsal ve uygulamalı eğitimler verir.
d) Toplum ruh sağlığını korumaya yönelik faaliyetlere katılır, katkı sağlar.
e) Psikolojik değerlendirme ile hastalık olarak tanımlanmayan ve Ek-1/A de yer alan durumlarda eğitimini aldığı psikoterapi uygulamalarını yapar.
f) Gerekli durumlarda bireyler ya da aileleri için krize müdahale, travma ve afetlerde bireysel/grup psikolojik yardım ya da eğitimini aldığı psikoterapi uygulamalarını yapar ve/veya yapılmasını önerir." şeklinde görev tanımı yapılmıştır.
1219 Sayılı Yasanın 6/4/2011 tarihli 6225 sayılı yasanın 9. maddesiyle eklenen Ek 13. maddesinin (a) fıkrasında; "Klinik psikolog; psikoloji veya psikolojik danışma ve rehberlik lisans eğitimi üzerine klinik ortamlarda gerekli pratik uygulamaları içeren klinik psikoloji yüksek lisansı veya diğer lisans eğitimleri üzerine psikoloji veya klinik psikoloji yüksek lisansına ilaveten klinik psikoloji doktorası yapan sağlık meslek mensubudur.
Klinik psikolog, nesnel ve yansıtmalı ölçüm araçları, gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak psikolojik değerlendirme ile uluslararası teşhis ve sınıflama sistemlerinde hastalık olarak tanımlanmayan ve Sağlık Bakanlığının da uygun bulduğu durumlarda psikoterapi işlemleri yapar. Hastalık durumlarında ise ancak ilgili uzman tabibin teşhisine ve tedavi için yönlendirmesine bağlı olarak psikoterapi uygulamalarını gerçekleştirir.
Psikoloji lisans eğitimi üzerine ilgili mevzuatına göre Sağlık Bakanlığınca uygun görülen psikolojinin tıbbi uygulamalarıyla ilgili sertifikalı eğitim almış ve yeterliliğini belgelemiş psikologlar sertifika alanlarındaki tıbbi uygulamalarda görev alabilirler.
Uzman tabibin teşhis ve yönlendirmesiyle ya da bağımsız olarak yapılabilecek mesleki uygulamalar, bu bentteki prensipler çerçevesinde Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." hükmü getirilmiştir.
Anılan Kanunun 06.04.2011 tarih ve 6225 sayılı yasanın 11.maddesiyle eklenen Geçici 7. maddesinde de "Bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla, (…) (1) psikolojinin sertifikalı tıbbi uygulamalarında Sağlık Bakanlığınca belirlenen sürelerde çalıştığını ve yeterli tecrübeyi kazandığını belgeleyen psikologlara, Sağlık Bakanlığınca yapılacak sınavlarda başarılı olmak kaydıyla çalıştığı ve tecrübe kazandığı tıbbi uygulamalarda görev alma yetkisi verilir. Bu yetkinin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Sağlık Bakanlığınca belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin "O- Klinik Psikoloğun Görev ve Yetkileri" başlıklı 128. maddesinde; "Klinik psikolog, mesleki yöntem ve teknikleri uygulayarak hastaların ruhsal sorunlarının çözümlenmesine yardım edecek yetenekte, psikoloji öğretimi yapan herhangi bir fakülte veya yüksek okul mezunu sağlık personelidir.
Ruh sağlığı ve hastalıkları hastanelerinde hastaların meşguliyet tedavileri ile hastanelerdeki hemşirelerin psikiatrik hastaların bakımları konusunda eğitimi çalışmalarında kendilerine verilen görevleri yaparlar.
Psikologlar, meslek usul ve teknikleri (mülakat, psikoanalitik vb.) kullanarak hastaların ruhsal problemlerinin çözümlenmesinde gerekli testleri (Zeka, kişilik vb.) uygular, yorumunu yapar. Hastalığın teşhis ve tedavisinde, hastaların tabible işbirliği kurmasında yardımcı olur.
Hastanın günlük yaşayış ve davranışlarını izler, bulguları ilgili uzman tabibe verir. Hasta personel ilişkilerinin, tedavi ve bakım olanaklarının etkili şekilde gelişmesi için gerekli koordinasyonu sağlar.
Servisteki test malzemesinin iyi kullanılmasından ve bakımından sorumludur." hükmüne yer verilmiştir.
... Derneği'nin davalı idareye göndermiş olduğu yazıdan psikolojinin; gelişim psikolojisi, endüstri ve örgüt psikolojisi, aile psikolojisi gibi pek çok alanı bulunduğu ve psikolojinin sağlık hizmetlerine yönelik alanları ile ilgili iş ve görev tanımlamaları yapılma ihtiyacıyla sağlık meslekleri arasında klinik psikologlara yer verilmek suretiyle 1219 sayılı Yasada ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinde bu husus düzenlenmiş ve psikologlardan farklı olan görev ve yetkileri ayrıca düzenlenmekle birlikte, mevzuatın tümü birlikte değerlendirildiğinde; "gözlem ve görüşme teknikleri kullanarak eğitimini almış olmak kaydı ile zeka, kişilik v.b testler uygulamak ve yorumlamak; hastalığın teşhis ve tedavisinde, hastaların tabiple işbirliği kurmasında yardımcı olmak" gibi hususların her ikisinin de yetki ve görev alanına girdiği ve dava konusu ibare ile aslında yetki çatışmasının da engellediği ve üst hukuk normuna da aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle "Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik"in, sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre iş ve görev tanımlı başlıklı EK-1 bölümünün "tıbbi laboratuar teknisyeni" başlığı altında yer alan kısmının (c) bendi ile tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri başlığı altında yer alan kısmının (f) ve (g) bentlerinin İPTALİ; diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımları başlıklı Ek-2 bölümünün "psikolog" başlığı altında yer alan kısmının (a) bendinin 1. cümlesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibareleri yönünden ise davanın REDDİ gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 17/10/2017 tarih ve E:2015/322, K:2017/5604 sayılı kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2019 tarih ve E:2018/489, K:2019/6348 sayılı kararıyla kısmen onanması, kısmen bozulması üzerine, bozulan kısım hakkında işin gereği yeniden görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava; 22/05/2014 tarihli ve 29007 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin, sağlık meslek mensuplarının iş ve görev tanımlarının yapıldığı EK-1’de yer alan “tıbbi laboratuvar teknisyeni” başlıklı bölümünün (c) bendinin, “tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri” başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin ve diğer meslek mensuplarının sağlık hizmetlerinde iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-2’nin “psikolog” başlıklı bölümünün (a) bendinin birinci tümcesinde geçen "klinik psikologun sorumluluğunda" ibaresinin iptali istemiyle açılmıştır.
Danıştay (Kapatılan) Onbeşinci Dairesinin 17/10/2017 tarih ve E:2015/322, K:2017/5604 sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 11/12/2019 tarih ve E:2018/489, K:2019/6348 sayılı kararıyla; davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne kısmen reddine karar verilerek anılan Daire kararının dava konusu Yönetmeliğin Ek-1'inde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerine ilişkin kısmının bozulmasına, diğer kısımlarının onanmasına karar verilmiştir.
Anılan kararın davalı idare tarafından düzeltilmesi istemi de aynı Kurulun 27/10/2020 tarihli ve E:2020/2582, K:2020/1998 sayılı kararıyla incelenmeksizin reddedilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca temyizen inceleneceği hükme bağlanmış; 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 4. fıkrasında ise Danıştay dava dairelerine, ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmamıştır.
Buna göre, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararına uyularak bozulan kısımla sınırlı olmak üzere yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İNCELEME VE
**GEREKÇE:**
**İLGİLİ MEVZUAT:**
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrası Hakkında Kanun'da tabip, diş tabibi, ebe, sünnetçi, hastabakıcı, optisyen, hemşire gibi bazı meslek mensuplarının mesleğe giriş şartları, görev, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esaslar düzenlenmesine karşın, sağlık hizmetinde yer alan birçok sağlık mensubu hakkında düzenleme bulunmadığından, 06/04/2011 tarih ve 6225 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile 1219 sayılı Kanun'a Ek 13. madde eklenmiştir.
1219 sayılı Kanun'un Ek 13. maddesinin (h) bendinde tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri;
"h) Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri; sağlık meslek liselerinin ve ön lisans seviyesindeki tıbbi görüntüleme programlarından mezun; tıbbi görüntüleme yöntemleri ile görüntü elde eden ve kullanıma hazır hale getiren sağlık teknisyeni/teknikeridir." şeklinde tanımlanmıştır.
1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun'un Ek 13. maddesi ile 11/10/2011 tarih ve 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 40. maddesi hükümlerine dayanılarak çıkarılan "Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmelik" 22/05/2014 tarih ve 29007 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olup, Yönetmeliğin sağlık meslek mensuplarının unvanlara göre iş ve görev tanımlarının yapıldığı Ek-1'inde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün dava konusu (f) bendinde, "Uzman eşliğinde radyonüklid görüntüleme ve floroskopi yapar."; (g) bendinde ise, "Hekim eşliğinde radyoopak madde enjeksiyonu yapar." düzenlemelerine yer verilmiştir.
Öte yandan, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği'nin "Röntgen Teknisyeninin Görev ve Yetkileri " başlıklı 141. maddesinde, "Uzman tarafından yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren grafiler, tüm skopiler, skopi ile ilişkili grafiler dışında kalan her türlü radyografileri yapar.
Filimlerin banyolarının yapılmasını ve raporları ile beraber ilgili servis ve polikliniklere imza karşılığında teslim edilmesini sağlar. Grafisi yapılacak hastaların hazırlanmaları hususunda gerekli bilgiyi verir.
Röntgen teşhis laboratuvarında her türlü araç ve cihazları işletmeye ve kullanmaya hazır bulundurur. Gerektiğinde işletir ve kullanır.
Röntgen arşivinin düzenli olarak çalışmasını sağlar. Laboratuvar istatistiklerini hazırlar.
Laboratuvar ve bütün cihazların bakım, temizlik ve düzenini sağlar. Laboratuvarda çalışan diğer yardımcı hizmetler sınıfı personelinin eğitimlerine yardım eder". hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu Yönetmeliğin Ek-1 bölümünde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin iptali istemi yönünden incelenmesi:
Davacı tarafından, tıbbi görüntüleme teknisyenlerine görevleri olmamasına ve bu konuda bilgi ve eğitime sahip olmamalarına rağmen, dava konusu Yönetmelik hükümleriyle, özel bilgi ve teknik gerektiren "skopi" ve "radyoopak madde uygulama" görevi verildiği; Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği'nde röntgen teknisyenine verilmeyen bir görevin, röntgen teknisyeni ile aynı işi yapan tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikerlerine verilmesinin kamu hizmetinde aksamalara neden olacağı ileri sürülmektedir.
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği'nin yukarıda yer verilen hükmünde "her türlü radyografileri yapmak" röntgen teknisyenlerinin görevleri arasında sayılmasına karşılık, "uzman tarafından yapılması gereken özel bilgi ve tekniği icap ettiren grafiler, tüm skopiler ve skopi ile ilişkili grafiler"in, röntgen teknisyenlerinin görev ve yetkileri dışında tutulduğu açıkça düzenlenmiş olup, skopi cihazlarının kullanımının uzman tarafından gerçekleştirileceği hükme bağlanmıştır.
Bu itibarla, söz konusu Yönetmelik'te röntgen teknisyenlerinin görevleri arasında sayılmayan skopi cihazı kullanma ve buna bağlı olarak radyonüklid görüntüleme ve floroskopi ile radyoopak madde enjeksiyonu yapma görevinin, dava konusu Sağlık Meslek Mensupları İle Sağlık Hizmetlerinde Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek-1'in "Tıbbi görüntüleme teknisyeni/teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinde, röntgen teknisyenleri ile aynı görevi yapan tıbbi görüntüleme teknisyenlerinin iş ve görev tanımı içinde yer almasında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Yönetmeliğin Ek-1 bölümünde yer alan "Tıbbi Görüntüleme Teknisyeni/Teknikeri" başlıklı bölümünün (f) ve (g) bentlerinin İPTALİNE,
2. Netice itibarıyla dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından aşağıda dökümü yapılan ... TL yargılama giderinin takdiren 1/3'ü olan ... TL'sinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmının davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davanın retle sonuçlanan ve onanarak kesinleşen kısmı için ilk kararda davalı idare lehine vekalet ücreti takdir edildiğinden bu kısım hakkında yeniden vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetlerine göre taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/10/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Bu karar metni kamuya açık kaynaklardan derlenmiştir; taraf kimlik bilgileri anonimleştirilir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye yerine geçmez. Kişisel verilerinizin yer aldığını düşünüyorsanız kaldırma talebinde bulunabilirsiniz.